Wyroki KIO: wyszukiwarka orzecznictwa połączona z przetargami

Szukaj po sygnaturze, zamawiającym, przepisie PZP albo problemie z oferty. Atlas łączy orzeczenia KIO z konkretnymi ogłoszeniami BZP, więc analizujesz spór razem z przetargiem, którego dotyczył.

Nie wiesz czym jest KIO? Przeczytaj poradnik: jak działa Krajowa Izba Odwoławcza.

28 113

orzeczeń w bazie

6843

uwzględnionych odwołań

9094

powiązanych z przetargiem

Orzecznictwo według tematów i przepisów

Wyroki pogrupowane problemami, o które naprawdę toczą się spory (od wadium po rażąco niską cenę), oraz przepisami PZP, na które najczęściej powołuje się Izba.

Statystyki orzecznictwa →

WadiumOrzeczenia KIO dotyczące wniesienia, zwrotu, zatrzymania i skuteczności wadium w przetargach publicznych.Odrzucenie ofertyWyroki KIO o odrzuceniu oferty z powodu niezgodności z SWZ, błędów formalnych, rażąco niskiej ceny, wadium i braków dokumentów.RNCOrzeczenia KIO o wyjaśnieniach ceny, dowodach kosztowych i odrzuceniu ofert jako rażąco niskich.Warunki udziałuSpory KIO o doświadczenie, zdolność techniczną, zasoby podmiotów trzecich i proporcjonalność wymagań zamawiającego.Tajemnica przedsiębiorstwaOrzeczenia KIO o zasadności zastrzegania informacji, kalkulacji, wyjaśnień ceny i dokumentów oferty jako tajemnicy przedsiębiorstwa.PodwykonawstwoWyroki KIO o podwykonawcach, udostępnianiu zasobów, referencjach i zmianach w strukturze realizacji zamówienia.KonsorcjumOrzeczenia KIO dotyczące konsorcjów, wspólnego spełniania warunków, pełnomocnictw i odpowiedzialności wykonawców.Kryteria oceny ofertWyroki KIO o kryteriach pozacenowych, punktacji, opisach jakości, referencjach i zasadach wyboru najkorzystniejszej oferty.Postanowienia KIOPostanowienia KIO dotyczące umorzeń, odrzucenia odwołania, cofnięcia odwołania, kosztów i kwestii proceduralnych.Terminy odwołaniaOrzeczenia i postanowienia KIO dotyczące terminów wniesienia odwołania, czynności zamawiającego i skutków spóźnienia.Wykluczenie wykonawcyOrzeczenia KIO o obligatoryjnych i fakultatywnych przesłankach wykluczenia, wprowadzeniu zamawiającego w błąd i skuteczności self-cleaningu.Unieważnienie postępowaniaOrzeczenia KIO o unieważnieniu postępowania: cena przewyższająca budżet zamawiającego, wada niemożliwa do usunięcia, brak ofert niepodlegających odrzuceniu.Uzupełnianie dokumentówOrzeczenia KIO o wezwaniach z art. 128 i 107 PZP: jednokrotność wezwania, granice uzupełnienia oraz różnica między podmiotowymi a przedmiotowymi środkami dowodowymi.OPZOrzeczenia KIO o opisie przedmiotu zamówienia: wymagania ograniczające konkurencję, znaki towarowe i równoważność, niejednoznaczność dokumentów zamówienia.Poprawianie omyłekOrzeczenia KIO o poprawianiu omyłek pisarskich, rachunkowych i innych omyłek z art. 223 ust. 2 pkt 3 PZP oraz o granicy między poprawieniem a zmianą treści oferty.Podpis elektronicznyOrzeczenia KIO o formie oferty i podpisie elektronicznym: kwalifikowany podpis, podpis zaufany i osobisty, błędy walidacji oraz skan podpisanego dokumentu.

Art. 226 PZPOrzeczenia KIO dotyczące podstaw odrzucenia oferty, w tym niezgodności z warunkami zamówienia, wadium i rażąco niskiej ceny.Art. 224 PZPOrzeczenia KIO dotyczące wezwania do wyjaśnień ceny, ciężaru dowodu i oceny rażąco niskiej ceny.Art. 128 PZPOrzeczenia KIO dotyczące wezwania do uzupełnienia lub wyjaśnienia dokumentów i granic poprawiania braków.Art. 18 PZPOrzeczenia KIO dotyczące jawności postępowania, tajemnicy przedsiębiorstwa i dostępu do dokumentów oferty.Art. 239 PZPOrzeczenia KIO dotyczące wyboru oferty najkorzystniejszej, rankingu ofert i stosowania kryteriów oceny.Art. 515 PZPPostanowienia i wyroki KIO dotyczące terminu wniesienia odwołania oraz początku biegu terminu.

Archiwum według lat

20261946 20254851 20244266 20233264 20222717 20211531 20202274 20191531 2018271 20171006 2016884 20151089 2014481 2013547 2012662 2011537 2010180 200410

Monitoruj przetargi zanim problem trafi do KIO

Orzeczenia pokazują ryzyka, ale pieniądz jest w nowych postępowaniach. Ustaw alert na przetargi z podobnym zakresem i sprawdzaj sporne warunki wcześniej.

Monitoruj przetargi Szukaj w KIO

Znaleziono 5000 orzeczeńSortuj: od najnowszych

KIO 4225/25uwzględnionowyrok24 listopada 2025
Budowa obwodnicy miejscowości Szczekociny i Goleniowy w ciągu drogi krajowej nr 78
Odwołujący: Rubau Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: Skarb Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie, w imieniu którego postępowanie prowadzi Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Katowicach
art. 108 ust. 1 pkt 5 Pzp art. 109 ust. 1 pkt 7 Pzp art. 111 pkt 4 Pzp art. 109 ust. 1 pkt 8 Pzp
KIO 3892/25uwzględnionowyrok28 października 2025
Odwołujący: - Konsorcjum: S4H Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, TCS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: Sąd Okręgowy w Ostrołęce Uczestnik postępowania po stronie Zamawiającego: A.B. prowadząca w Ostrołęce działalność gospodarczą pod firmą: PROGRES A.B.
art. 117 ust. 4 Pzp art. 128 ust. 1 Pzp art. 239 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp
KIO 3623/25uwzględnionowyrok9 października 2025
Rozbiórka budynków na terenie powiatu ostrowskiego, kaliskiego i ostrzeszowskiego woj. wielkopolskie wraz z geodezyjną inwentaryzacją powykonawczą
Odwołujący: M.M., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DEMOLITION GROUP M.M.
Zamawiający: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
Główna teza. Odrzucenie oferty z rażąco niską ceną na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp wymaga wyłącznie wykazania, że złożone przez wykonawcę wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają ceny oferty, bez konieczności stwierdzania, iż…
Przetarg: 2025/BZP 00245974 art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 224 ust. 6 Pzp art. 522 ust. 4 Pzp art. 16 Pzp
KIO 3520/25uwzględnionowyrok3 października 2025
Opracowanie studium wykonalności na realizację zadania pn.: Modernizacja wału przeciwpowodziowego na odcinku rzeki Wisły w km 525+000 – 537+400 w gm. Łomianki
Odwołujący: LPW Consulting Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, w imieniu którego postępowanie prowadzi Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie
Główna teza. Odrzucenie oferty z powodu braku wpisania wartości wykonanych usług w formularzu doświadczenia jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy SWZ wyraźnie uzależnia spełnienie warunku udziału lub ocenę kryterium od podania tej informacji,…
Przetarg: 2025/BZP 00349234 art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp art. 239 ust. 1 Pzp art. 16 Pzp art. 16 pkt 3 Pzp
KIO 3268/25uwzględnionowyrok25 września 2025
Świadczenie usług telefonii komórkowej wraz z dostawą aparatów telefonicznych oraz świadczenie usług bezprzewodowego dostępu do Internetu wraz z dostawą modemów, routerów i tabletów
Odwołujący: Orange Polska S.A.
Zamawiający: Gminę Miejską Kraków Urząd Miasta Krakowa
Główna teza. Zastosowanie w kryterium ceny mnożnika „razy 10” dla przekroczeń cen granicznych oraz zaniżonych progów cenowych narusza zasadę uczciwej konkurencji (art. 16 ust. 1 Pzp) i uniemożliwia rzetelne porównanie ofert (art. 240 ust.…
art. 16 ust. 1 Pzp art. 568 pkt 2 Pzp art. 240 ust. 2 Pzp art. 239 Pzp
KIO 3147/25uwzględnionowyrok19 września 2025
Odwołujący: Budownictwo M. Całus Sp. z o.o. Sp. k.
Zamawiający: Gminę Zbąszyń
Główna teza. Niezgodność kosztorysu ofertowego z wymogami SWZ (brakujące elementy kalkulacyjne) stanowi podstawę do odrzucenia oferty jako niezgodnej z warunkami zamówienia, nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 223 ust. 1 Pzp.…
Przetarg: 2025/BZP 00243136 art. 223 ust. 2 pkt 3 Pzp art. 223 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp
KIO 3177/25oddalonowyrok12 września 2025
Odwołujący: Nomad Electric sp. z o.o.
Zamawiający: PGE Dystrybucja S.A.
Główna teza. Wyjaśnienia dotyczące ceny oferty muszą być wystarczająco szczegółowe, aby usunąć wątpliwości zamawiającego co do jej realności, jednak ich ocena należy do zamawiającego, a Izba bada jedynie prawidłowość tej oceny. Odwołujący…
art. 224 ust. 6 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 224 ust. 5 Pzp art. 555 Pzp
KIO 2759/25oddalonowyrok25 sierpnia 2025
Modernizacja kotłowni gazowej z zastosowaniem OZE dla budynku Wrocławskiego Centrum Opieki i Wychowania we Wrocławiu
Zamawiający: Wrocławskie Centrum Opieki i Wychowania
Główna teza. Wyjaśnienia rażąco niskiej ceny muszą być konkretne, merytoryczne i poparte dowodami, ogólnikowe deklaracje bez kalkulacji lub dokumentów nie spełniają wymogów art. 224 ust. 5 Pzp. Zamawiający nie może akceptować wyjaśnień,…
Przetarg: 2025/BZP 00246284 art. 224 ust. 5 Pzp art. 239 Pzp art. 18 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 6 Pzp
KIO 2715/25oddalonowyrok18 sierpnia 2025
w przedmiocie: ,,Najem długoterminowy systemu obsługi technicznej środowiska dokumentowego do realizacji procesów drukowania, kopiowania i skanowania dokumentów biurowych (sprzęt, oprogramowanie, konfiguracja, wdrożenie, szkolenie) wraz z opieką serwisową
Zamawiający: Polska Agencja Prasowa S.A. w likwidacji
Główna teza. Uzupełnienie przedmiotowego środka dowodowego w postaci wypełnienia brakującego pola w oświadczeniu własnym wykonawcy jest dopuszczalne na podstawie art. 107 ust. 2 Pzp, o ile nie zmienia to istoty oferty, a jedynie usuwa…
Przetarg: 2025/BZP 00233520 art. 107 ust. 2 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp art. 223 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 2 pkt 1 Pzp
KIO 2458/25uwzględnionowyrok22 lipca 2025
Odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy Celestynów
Odwołujący: Eko-Sam Bis sp. z o.o.
Zamawiający: Gmina Celestynów (ul. Regucka 3, 05-430 Celestynów)
Główna teza. Zastrzeżenie dokumentów jako tajemnica przedsiębiorstwa wymaga wykazania ich wartości gospodarczej oraz niepowszedniości, same decyzje administracyjne o karach za naruszenia prawa ochrony środowiska (np. nieosiągnięcie…
Przetarg: TED-181371-2025 art. 109 ust. 1 pkt 10 Pzp art. 110 ust. 2 Pzp art. 110 ust. 3 Pzp art. 128 ust. 1 Pzp
KIO 2401/25oddalonowyrok17 lipca 2025
Odwołujący: Jol-Mark Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: Warmińsko-Mazurskie Centrum Chorób Płuc w Olsztynie zudziałem wykonawcy Centrum Dobrego Smaku S.C.E.G., M.G. w Ostródzie przystępującego do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego
Główna teza. Zamawiający nie ma obowiązku odrzucenia oferty z powodu rażąco niskiej ceny, jeśli wyjaśnienia wykonawcy, mimo wątpliwości merytorycznych, w sposób logiczny i spójny uzasadniają realność wykonania zamówienia w zaoferowanej…
Przetarg: TED-180380-2025 art. 224 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 5 Pzp art. 224 ust. 6 Pzp art. 239 ust. 1 Pzp
KIO 2377/25oddalonowyrok16 lipca 2025
Odwołujący: Przedsiębiorstwo Inżynierii Wodnej i Ochrony Środowiska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: Gminę Miasto Oleśnica
Główna teza. Odrzucenie oferty jako zawierającej rażąco niską cenę wymaga wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności uzasadniających jej realność, w tym szczegółowej analizy kosztów pracy, metod optymalizacji oraz zgodności z…
Przetarg: 2025/BZP 00158181 art. 224 ust. 6 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 10 Pzp art. 139 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp
KIO 2361/25uwzględnionowyrok14 lipca 2025
Zamawiający: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
Główna teza. Samodzielna zmiana przez wykonawcę stawki VAT określonej w SWZ dla konkretnej pozycji asortymentowej, nawet jeśli uzasadniona merytorycznie (np. klasyfikacją towaru jako wyrobu medycznego), stanowi niezgodność treści oferty z…
art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 224 ust. 5 Pzp art. 224 ust. 6 Pzp
KIO 2308/25uwzględnionowyrok9 lipca 2025
Zamawiający: Skarb Państwa – 4. Regionalna Baza Logistyczna
Główna teza. Odrzucenie oferty z powodu rażąco niskiej ceny wymaga rzetelnej weryfikacji wyjaśnień wykonawcy, zamawiający nie może arbitralnie odrzucać kalkulacji jako niewiarygodnych bez ich merytorycznej analizy lub wezwania do…
art. 224 ust. 6 Pzp art. 505 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 3 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp
KIO 2311/25oddalonowyrok9 lipca 2025
Budowa drogi od ul. Warszawskiej do terenów inwestycyjnych strefy
Zamawiający: Gminę Miasto Rzeszów – Miejski Zarząd Dróg w Rzeszowie
Główna teza. Zamawiający nie ma obowiązku poprawiania *innej omyłki* w ofercie (art. 223 ust. 2 pkt 3 Pzp), jeśli niezgodność z warunkami zamówienia wynika ze świadomego działania wykonawcy, nawet gdy zmiana byłaby nieistotna. Limity…
Przetarg: TED-394851-2024 art. 223 ust. 2 pkt 3 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 7 Pzp
KIO 2282/25oddalonowyrok7 lipca 2025
kotłowni gazowej o mocy 28 MWt wraz z niezbędnymi układami towarzyszącymi
Odwołujący: Energotechnika - Energorozruch spółka akcyjna
Zamawiający: PGE Energia Ciepła spółka akcyjna
Główna teza. Zamawiający nie może odrzucać oferty za brak oświadczeń lub parametrów, których nie wymagał w SWZ, nawet jeśli ich brak może utrudnić późniejszą realizację umowy. Kluczowe jest ścisłe trzymanie się formalnych wymagań…
Przetarg: TED-89471-2025 art. 457 ust. 1 pkt 1 Pzp art. 218 ust. 2 Pzp art. 118 Pzp art. 17 ust. 2 Pzp
KIO 2288/25uwzględnionowyrok7 lipca 2025
Świadczenie usługi dozorowania i ochrony fizycznej osób i mienia na potrzeby Centrum Sztuki Współczesne ŁAŹNIA
Odwołujący: (1) Jantar 2 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia
Główna teza. Nałożenie kary umownej za nienależyte wykonanie usługi – nawet w minimalnej wysokości (0,02% wartości umowy) – uniemożliwia uznanie tej usługi za *należycie wykonaną* w rozumieniu art. 117 ust. 1 Pzp, jeśli referencja nie…
art. 117 ust. 4 Pzp art. 117 ust. 1 Pzp art. 16 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. b Pzp
KIO 2126/25uwzględnionowyrok1 lipca 2025
Modernizacja oświetlenia wewnętrznego w budynkach użyteczności publicznej- Szkoły Podstawowej nr 116 przy ul. Ratajskiej 2/4 w Łodzi
Odwołujący: Optima Centrum Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedziba w Łodzi
Zamawiający: Miasto Łódź
Główna teza. Niezłożenie wyjaśnień rażąco niskiej ceny w wyznaczonym terminie, nawet o kilka minut, obliguje zamawiającego do bezwzględnego odrzucenia oferty na podstawie art. 224 ust. 6 Pzp, bez możliwości konwalidacji. Termin ten ma…
Przetarg: 2025/BZP 00185848 art. 90 ust. 3 Pzp art. 224 ust. 6 Pzp art. 90 ust. 1 Pzp
KIO 2153/25uwzględnionowyrok1 lipca 2025
Budowa Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej oraz Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Garwolinie II etap
Odwołujący: ubiegającego się o udzielenie zamówienia: NAFIBUD S.A. Bielsk Podlaski
Zamawiający: Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Garwolinie,przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego – wykonawcy ubiegającego się o udzielnie zamówienia: Budimpol Sp. z o.o. Warszawa (KRS: 0000123720)
Główna teza. Odrzucenie oferty z powodu rażąco niskiej ceny wymaga rzetelnego zbadania wyjaśnień wykonawcy, zamawiający nie może arbitralnie kwestionować ich wiarygodności bez konkretnego uzasadnienia merytorycznego. Ogólnikowe zarzuty…
Przetarg: 2025/BZP 00194998 art. 224 ust. 6 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp art. 16 Pzp art. 224 ust. 5 Pzp
KIO 2106/25oddalonowyrok27 czerwca 2025
Usługa serwisowania wraz z wzorcowaniem urządzeń przenośnych do pomiaru zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu typu Alcotest AlcoSensor IV
Odwołujący: Spy Shop spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedziba we Wrocławiu
Zamawiający: Komendę Wojewódzką Policji we Wrocławiu
Główna teza. Unieważnienie postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 Pzp wymaga kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: (1) istnienia wady naruszającej przepisy Pzp, (2) jej nieusuwalności, oraz (3) skutkującego tym, że zawarta umowa…
Przetarg: TED-98485-2025 art. 457 ust. 1 pkt 1 Pzp art. 255 pkt 6 Pzp art. 95 Pzp art. 462 Pzp
KIO 1726/25uwzględnionowyrok3 czerwca 2025
Odwołujący: K.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „4 Idea K.S.”
Zamawiający: SIM Podkarpacie spółka z ograniczona odpowiedzialnością
Główna teza. Unieważnienie postępowania z powodu niejednoznacznego opisu przedmiotu zamówienia (art. 99 ust. 1 Pzp) jest uzasadnione, gdy wada uniemożliwia rzetelne oszacowanie zakresu prac przez wykonawców i nie podlega usunięciu po…
Przetarg: TED-774923-2024 art. 457 ust. 1 pkt 1 Pzp art. 457 ust. 1 Pzp art. 255 pkt 6 Pzp art. 99 ust. 1 Pzp
KIO 1532/25oddalonowyrok28 maja 2025
wraz z infrastrukturą niezbędną do budowy oraz funkcjonowania tunelu, komór i linii kolejowej
Odwołujący: TORPOL S.A.
Zamawiający: Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o.
Przetarg: TED-454263-2024 art. 224 ust. 1 Pzp art. 16 Pzp art. 223 ust. 1 Pzp art. 110 ust. 2 Pzp
KIO 1627/25odrzuconopostanowienie27 maja 2025
Odwołujący: RDF sp. z o.o.
Zamawiający: Miasto Kobyłka
Przetarg: TED-244670-2025 art. 457 ust. 1 pkt 1 Pzp art. 214 ust. 1 pkt 5 Pzp art. 431 Pzp art. 505 ust. 1 Pzp
KIO 1341/25oddalonowyrok12 maja 2025
Rozwój infrastruktury Lotniska Krosno – opracowanie dokumentacji projektowej
Odwołujący: YLE INŻYNIEROWIE Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie
Zamawiający: Gminę Miasto Krosno
Główna teza. Zamawiający nie ma obowiązku odrzucenia oferty jako rażąco niskiej, jeśli wykonawca, mimo wątpliwości co do realności poszczególnych składników ceny, przedstawia spójną kalkulację ogólną i wyjaśnienia potwierdzone dowodami,…
Przetarg: 2025/BZP 00109804 art. 224 ust. 6 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp art. 17 ust. 2 Pzp
KIO 1153/25uwzględnionowyrok17 kwietnia 2025
Odwołujący: Trecom Wrocław sp. z o.o.
Zamawiający: Gminę Długołęka
Główna teza. Zamawiający narusza art. 224 ust. 6 Pzp, odrzucając ofertę z powodu rażąco niskiej ceny, gdy wyjaśnienia wykonawcy, mimo braku szczegółowych kalkulacji, zawierają wiarygodne dowody (oświadczenia producenta i dystrybutora) oraz…
Przetarg: 2024/BZP 00658803 art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 224 ust. 6 Pzp art. 95 Pzp art. 16 Pzp

O bazie wyroków KIO

Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) rozpatruje odwołania wykonawców od decyzji zamawiających w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Wyroki są dokumentami publicznymi, wydawanymi na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych. Zobacz też nasz poradnik: jak się odwołać do KIO.

Źródło danych: orzeczenia.uzp.gov.pl. Baza jest aktualizowana automatycznie — co dzień pojawiają się nowe wyroki. Każde orzeczenie łączymy z ogłoszeniem BZP, którego dotyczyło — to jedyna baza w Polsce która pokazuje spór razem z przetargiem, zamiast w oderwaniu.

Nowe orzeczenia możesz śledzić przez kanał RSS nowych wyroków KIO albo przeglądać statystyki orzecznictwa i archiwum rocznikowe powyżej.