Wyroki KIO: wyszukiwarka orzecznictwa połączona z przetargami

Szukaj po sygnaturze, zamawiającym, przepisie PZP albo problemie z oferty. Atlas łączy orzeczenia KIO z konkretnymi ogłoszeniami BZP, więc analizujesz spór razem z przetargiem, którego dotyczył.

Nie wiesz czym jest KIO? Przeczytaj poradnik: jak działa Krajowa Izba Odwoławcza.

28 744
orzeczeń w bazie
6932
uwzględnionych odwołań
9512
powiązanych z przetargiem
Wyczyść
Filtry zaawansowane: przepis PZP, rozstrzygnięcie, skład, daty

Wyroki pogrupowane problemami, o które naprawdę toczą się spory (od wadium po rażąco niską cenę), oraz przepisami PZP, na które najczęściej powołuje się Izba.

Statystyki orzecznictwa →
WadiumOrzeczenia KIO dotyczące wniesienia, zwrotu, zatrzymania i skuteczności wadium w przetargach publicznych.Odrzucenie ofertyWyroki KIO o odrzuceniu oferty z powodu niezgodności z SWZ, błędów formalnych, rażąco niskiej ceny, wadium i braków dokumentów.RNCOrzeczenia KIO o wyjaśnieniach ceny, dowodach kosztowych i odrzuceniu ofert jako rażąco niskich.Warunki udziałuSpory KIO o doświadczenie, zdolność techniczną, zasoby podmiotów trzecich i proporcjonalność wymagań zamawiającego.Tajemnica przedsiębiorstwaOrzeczenia KIO o zasadności zastrzegania informacji, kalkulacji, wyjaśnień ceny i dokumentów oferty jako tajemnicy przedsiębiorstwa.PodwykonawstwoWyroki KIO o podwykonawcach, udostępnianiu zasobów, referencjach i zmianach w strukturze realizacji zamówienia.KonsorcjumOrzeczenia KIO dotyczące konsorcjów, wspólnego spełniania warunków, pełnomocnictw i odpowiedzialności wykonawców.Kryteria oceny ofertWyroki KIO o kryteriach pozacenowych, punktacji, opisach jakości, referencjach i zasadach wyboru najkorzystniejszej oferty.Postanowienia KIOPostanowienia KIO dotyczące umorzeń, odrzucenia odwołania, cofnięcia odwołania, kosztów i kwestii proceduralnych.Terminy odwołaniaOrzeczenia i postanowienia KIO dotyczące terminów wniesienia odwołania, czynności zamawiającego i skutków spóźnienia.Wykluczenie wykonawcyOrzeczenia KIO o obligatoryjnych i fakultatywnych przesłankach wykluczenia, wprowadzeniu zamawiającego w błąd i skuteczności self-cleaningu.Unieważnienie postępowaniaOrzeczenia KIO o unieważnieniu postępowania: cena przewyższająca budżet zamawiającego, wada niemożliwa do usunięcia, brak ofert niepodlegających odrzuceniu.Uzupełnianie dokumentówOrzeczenia KIO o wezwaniach z art. 128 i 107 PZP: jednokrotność wezwania, granice uzupełnienia oraz różnica między podmiotowymi a przedmiotowymi środkami dowodowymi.OPZOrzeczenia KIO o opisie przedmiotu zamówienia: wymagania ograniczające konkurencję, znaki towarowe i równoważność, niejednoznaczność dokumentów zamówienia.Poprawianie omyłekOrzeczenia KIO o poprawianiu omyłek pisarskich, rachunkowych i innych omyłek z art. 223 ust. 2 pkt 3 PZP oraz o granicy między poprawieniem a zmianą treści oferty.Podpis elektronicznyOrzeczenia KIO o formie oferty i podpisie elektronicznym: kwalifikowany podpis, podpis zaufany i osobisty, błędy walidacji oraz skan podpisanego dokumentu.

Monitoruj przetargi zanim problem trafi do KIO

Orzeczenia pokazują ryzyka, ale pieniądz jest w nowych postępowaniach. Ustaw alert na przetargi z podobnym zakresem i sprawdzaj sporne warunki wcześniej.

Znaleziono 5000 orzeczeńSortuj: od najnowszych
  • KIO 2188/21oddalonowyrok
    Odwołujący: Eurovia Polska Spółka Akcyjna w Bielanach Wrocławskich
    Zamawiający: Gminę Miasto Tarnów – Zarząd Dróg i Komunikacji w Tarnowie
    …Sygn. akt: KIO 2188/21 WYROK z dnia 10 sierpnia 2021 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ewa Sikorska Protokolant: Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na rozprawie, w Warszawie, w dniu 9 sierpnia 2021 roku, odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 20 lipca 2021 roku przez wykonawcę Eurovia Polska Spółka Akcyjna w Biel……
  • KIO 2188/26oddalonowyrok

    Prace na linii kolejowej E 75 (Rail Baltica) na odcinku Białystok – Knyszyn

    Odwołujący: TORPOL S.A.
    Zamawiający: KP Polskie Linie Kolejowe S.A.
    …Sygn. akt:KIO 2188/26 WYROK Warszawa, dnia 1 czerwca 2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Maria Kacprzyk Emilia Garbala Adriana Urbanik Protokolantka: Wiktoria Ceyrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2026 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 7 maja 2026 r. przez wykonawców wspólnie ubiegając……
  • KIO 2188/25innepostanowienie

    Remont i przebudowa części budynku Wydziału Matematyki, Fizyki i Informatyki Uniwersytetu Gdańskiego przy ul. Wita Stwosza 57 – etap II

    Zamawiający: , którym jest Uniwersytet Gdański
    …Sygn. akt: KIO 2188/25 POSTANOWIENIE PREZESA KRAJOWEJ IZBY ODWOŁAWCZEJ Warszawa, dnia 24 czerwca 2025 r. Prezes Krajowej Izby Odwoławczej na podstawie art. 519 ust. 1-3 ustawy z dnia11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, wobec nieusunięcia braków formalnych odwołania przez Konsorcjum: TYSAND Spółka Jawna J. Krawczykiewicz J. Sowiński, Firma Remontowo–Budowlana……
  • KIO 2188/24umorzonopostanowienie
    Odwołujący: Wrocławskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania ALBA spółka akcyjna
    Zamawiający: Gminę Wrocław
    …Sygn. akt KIO 2188/24 POSTANOWIENIE Warszawa, dnia 28 czerwca 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Maksym Smorczewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron postępowania odwoławczego odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 24 czerwca 2024 r. przez wykonawcę Wrocławskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania ALBA……
  • KIO 2188/23oddalonowyrok
    Odwołujący: GRAPH’IT sp. z o.o.
    Zamawiający: Państwowy Instytut Medyczny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (ul. Wołoska 137, 02-507 Warszawa)
    …Sygn. akt: KIO 2188/23 WYROK z dnia 22 sierpnia 2023 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Aneta Mlącka Protokolant: Tomasz Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 10 i 17 sierpnia 2023 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 26 lipca 2023 r. przez Odwołującego GRAPH’IT sp. z o.o. (ul. Stępińska 22/30 lo……
  • KIO 2188/22oddalonowyrok
    Odwołujący: Garden Designers spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością
    Zamawiający: Miasto Białystok w
    …Sygn. akt: KIO 2188/22 WYROK z dnia 12 września 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Beata Konik Protokolant: Tomasz Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie 1 września 2022 r. oraz 7 września 2022 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej 22 sierpnia 2022 roku przez odwołującego Garden Designers spółkę z ograni……
  • KIO 3189/20uwzględnionowyrok
    Odwołujący: Veolia Zachód Sp. z o.o.
    Zamawiający: Gmina Łubniany
    …Sygn. akt: KIO 3189/20 WYROK z dnia 21 grudnia 2020 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Magdalena Rams Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2020 r., w Warszawie, odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 3 grudnia 2020 r. przez wykonawcę Veolia Zachód Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu, w po……
  • KIO 26/19oddalonowyrok

    Zapewnienie usług operatora sieci WAN

    Odwołujący: Orange PolskaSpółka Akcyjna
    Zamawiający: Pocztę Polską Spółkę Akcyjną
    …Sygn. akt: KIO 26/19 WYROK z dnia 28 stycznia 2019 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Irmina Pawlik Katarzyna Poprawa Katarzyna Prowadzisz Protokolant: Rafał Komoń Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2019 r. oraz w dniu 24 stycznia 2019 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 7 styc……
  • KIO 2495/25oddalonowyrok
    Odwołujący: J.W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Komunalno – Transportowe "Wencel" J.W. w Kępnie przy ul. Poznańskiej 9
    Zamawiający: Gminę Rychtal ul. Rynek 1 (63-630 Rychtal)
    …Sygn. akt: KIO 2495/25 WYROK Warszawa, dnia 24 lipca 2025 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodnicząca: Joanna Stankiewicz-Baraniak Protokolant: Tomasz Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczejw dniu 17 czerwca 2025 r. przez wykonawcę J.W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Komunalno – Tra……
  • KIO 1382/16oddalonowyrok
    Zamawiający: Katowicki Holding Węglowy Spółka Akcyjna
    …Sygn. akt: KIO 1382/16 WYROK z dnia 10 sierpnia 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Sylwester Kuchnio Protokolant: Łukasz Listkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 25 lipca 2016 r. przez Becker-Warkop Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Świe……
  • KIO 1403/26oddalonowyrok
    Odwołujący: A.B., prowadząca działalność gospodarczą od firmą: A.-.
    Zamawiający: Powiat Lwówecki („Zamawiający”)
    …Sygn. akt: KIO 1403/26 WYROK Warszawa, dnia 6 maja 2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Robert Siwik Protokolant:Patryk Pazura po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2026 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 27 marca 2026 r. przez wykonawcę A.B., prowadząca działalność gospodarczą od firmą: A.-. z siedzibą w Leśnej (”Odwołują……
  • KIO 3058/24innewyrok
    Odwołujący: Transport Ciężarowy E. W. Sp. z o.o.
    Zamawiający: Skarb Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad uczestnicy po stronie zamawiającego: A. wykonawca „AJW WARDEX” Sp. z o.o.
    …Sygn. akt: KIO 3058/24 KIO 3059/24 KIO 3060/24 KIO 3061/24 WYROK Warszawa, dnia 18.09.2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Rafał Malinowski Aleksandra Kot Emil Kuriata Protokolant: Aldona Karpińska po rozpoznaniu na posiedzeniu z udziałem stron i uczestników odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej dnia ……
  • KIO 989/24oddalonowyrok
    Odwołujący: Przedsiębiorstwo Usługowo Produkcyjno Handlowe „OTECH” Sp. z o.o.
    Zamawiający: AMW SINEVIA Sp. z o.o.
    …Sygn. akt: KIO 989/24 WYROK Warszawa, dnia 10.04.2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Rafał Malinowski Protokolantka: Aldona Karpińska po rozpoznaniu na posiedzeniu z udziałem stron i uczestników postępowania odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej dnia 25 marca 2024 r. przez wykonawcę Przedsiębiorstwo Usługowo Produkcyjno Handlowe „OTECH” ……
  • KIO 2708/22uwzględnionowyrok

    Modernizacja technologiczna infrastruktury zabezpieczeń sieciowych w stykach z Internetem (ANTP)

    Odwołujący: Apex.IT sp. z o.o.
    Zamawiający: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
    …Sygn. akt: KIO 2708/22 WYROK z dnia 7 listopada 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Anna Wojciechowska Protokolant: Bogusława Tokarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu 25 października 2022 r. oraz 2 listopada 2022 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 14 października 2022 r. przez wykonawcę Apex.IT sp. z o.o.……
  • KIO 1508/15oddalonowyrok

    Dostawa sprzętu informatycznego dla Sił Zbrojnych RP.

    Odwołujący: P.I.W. „Camco” Sp. z o. o. ul. Światowida 47B/22, 03-144 Warszawa
    Zamawiający: Inspektorat Uzbrojenia ul. Królewska 1/7, 00-909 Warszawa
    …Sygn. akt: KIO 1508/15 WYROK z dnia 29 lipca 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agata Mikołajczyk Protokolant: Paweł Puchalski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2015 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 16 lipca 2015 r. przez wykonawcę P.I.W. „Camco” Sp. z o. o. ul. Światowida 47B/22, 03-144 Warszawa w p……
  • KIO 1139/15uwzględnionowyrok
    Zamawiający: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m. st. Warszawie S.A.
    …Sygn. akt KIO 1139/15 WYROK z dnia 15 czerwca 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Jolanta Markowska Protokolant: Natalia Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu 12 czerwca 2015 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 29 maja 2015 r. przez wykonawcę: Budimex S.A., ul. Stawki 40, 01-040 Warszawa w postępowaniu prowad……
  • KIO 2586/21uwzględnionowyrok

    Świadczenie usług pralniczych dla Szpitala Nowowiejskiego

    Odwołujący: Citonet Warszawa Sp. z o.o.
    Zamawiający: Samodzielny Wojewódzki Zespół Publicznych Zakładów Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej w Warszawie
    …Sygn. akt: KIO 2586/21 WYROK z dnia 17 września 2021 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Beata Pakulska-Banach Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2021 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 31 sierpnia 2021 roku przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzi……
  • KIO 292/12oddalonowyrok

    Elektrotechnika i Rozdzielnice Sp. z o.o. również złożyła ofertę w niniejszym postępowaniu jako członek konsorcjum, którego liderem 3 jest

    Odwołujący: Centrum Serwisu Telekomunikacji i Telemetrii SEVITEL Sp. z o.o., Petroeltech S.A. Oddział Elektromontaż Wrocław, 40-189 Katowice
    Zamawiający: Jastrzębską Spółkę Węglową S.A., 44-330 Jastrzębie – Zdrój
    …Sygn. akt: KIO 292/12 WYROK z dnia 1 marca 2012 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agata Mikołajczyk Protokolant: Łukasz Listkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2012 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 10 lutego 2012 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Centrum Serwisu ……
  • KIO 2667/20oddalonowyrok
    Odwołujący: - PUH Proserw P. S., Compas sp. z o.o.
    Zamawiający: Jednostkę Wojskową Nr 6021
    …Sygn. akt: KIO 2667/20 WYROK z dnia 3 listopada 2020 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Robert Skrzeszewski Protokolant: Konrad Wyrzykowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2020 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 16 października 2020 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia -……
  • KIO 873/15oddalonowyrok

    Świadczenie usługi sprzątania Kompleksu Termy Maltańskie w Poznaniu – III

    Odwołujący: Ever Grupa spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
    Zamawiający: Maltańskie ograniczoną odpowiedzialnością w Poznaniu
    …Sygn. akt KIO 873/15 WYROK z dnia 8 maja 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący Honorata Łopianowska Protokolant Natalia Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 27 kwietnia 2015 r. przez wykonawcę Ever Grupa spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie w postęp……
  • KIO 872/12uwzględnionowyrok
    Odwołujący: Romana Elminowskiego
    Zamawiający: Rejonowy Zarząd Infrastruktury
    …Sygn. akt: KIO 872/12 WYROK z dnia 15 maja 2012 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agnieszka Bartczak-Żuraw Protokolant: Jakub Banasiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2012 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 kwietnia 2012 r. przez Odwołującego - Romana Elminowskiego prowadzącego działalność gospodarczą ……
  • KIO 2818/21uwzględnionowyrok

    Eksploatacja zlecona systemu cieplnego od źródła ciepła w budynkach nr 8, 13, 15, 22, 114 do grzejników oraz innych urządzeń odbierających ciepło oraz zabezpieczenie potrzeb cieplnych, zwana dalej systemem cieplnym w kompleksach wojskowych - Sekcja Obsługi Infrastruktury (SOI) Czarne

    Odwołujący: QB-Energia Sp. z o.o.
    Zamawiający: 6 Wojskowy Oddział Gospodarczy, Lędowo-Osiedle 1N, 76-271 Ustka
    …Sygn. akt: KIO 2818/21 WYROK z dnia 9 listopada 2021 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ewa Kisiel Protokolant: Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 24 września 2021 r. przez wykonawcę QB-Energia Sp. z o.o., ul. Kołobrzeska 6……
  • KIO 2588/21uwzględnionowyrok

    Rozbudowa i przebudowa istniejącego budynku UDSK w Białymstoku

    Odwołujący: Instytut Zrównoważonego Rozwoju Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    Zamawiający: Uniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny im. L. Zamenhofa w Białymstoku
    …Sygn. akt: KIO 2588/21 WYROK z dnia 11 października 2021 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Irmina Pawlik Protokolant: Aldona Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2021 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 31 sierpnia 2021 r. przez wykonawcę Instytut Zrównoważonego Roz……
  • KIO 2488/21oddalonowyrok
    Zamawiający: Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM Spółka Akcyjna
    …Sygn. akt: KIO 2488/21 KIO 2507/21 WYROK z dnia 5 października 2021 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Anna Osiecka Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2021 r., w Warszawie, odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 23 sierpnia 2021 r. przez: - wykonaw……
  • KIO 2288/21oddalonowyrok

    Dostawę materacy przeciwodleżynowych

    Odwołujący: E. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Revita E. K., Podamirowo 30, 76-031 Mścice
    Zamawiający: Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu
    …Sygn. akt: KIO 2288/21 WYROK z dnia 15 września 2021 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Klaudia Szczytowska-Maziarz Protokolant: Piotr Cegłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2021 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 lipca 2021 r. przez wykonawcę E. K., prowadzącą dział……

O bazie wyroków KIO

Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) rozpatruje odwołania wykonawców od decyzji zamawiających w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Wyroki są dokumentami publicznymi, wydawanymi na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych. Zobacz też nasz poradnik: jak się odwołać do KIO.

Źródło danych: orzeczenia.uzp.gov.pl. Baza jest aktualizowana automatycznie — co dzień pojawiają się nowe wyroki. Każde orzeczenie łączymy z ogłoszeniem BZP, którego dotyczyło — to jedyna baza w Polsce która pokazuje spór razem z przetargiem, zamiast w oderwaniu.

Nowe orzeczenia możesz śledzić przez kanał RSS nowych wyroków KIO albo przeglądać statystyki orzecznictwa i archiwum rocznikowe powyżej.