Wyroki KIO: wyszukiwarka orzecznictwa połączona z przetargami

Szukaj po sygnaturze, zamawiającym, przepisie PZP albo problemie z oferty. Atlas łączy orzeczenia KIO z konkretnymi ogłoszeniami BZP, więc analizujesz spór razem z przetargiem, którego dotyczył.

Nie wiesz czym jest KIO? Przeczytaj poradnik: jak działa Krajowa Izba Odwoławcza.

29 032
orzeczeń w bazie
6968
uwzględnionych odwołań
9732
powiązanych z przetargiem
Wyczyść
Filtry zaawansowane: przepis PZP, rozstrzygnięcie, skład, daty

Wyroki pogrupowane problemami, o które naprawdę toczą się spory (od wadium po rażąco niską cenę), oraz przepisami PZP, na które najczęściej powołuje się Izba.

Statystyki orzecznictwa →
WadiumOrzeczenia KIO dotyczące wniesienia, zwrotu, zatrzymania i skuteczności wadium w przetargach publicznych.Odrzucenie ofertyWyroki KIO o odrzuceniu oferty z powodu niezgodności z SWZ, błędów formalnych, rażąco niskiej ceny, wadium i braków dokumentów.RNCOrzeczenia KIO o wyjaśnieniach ceny, dowodach kosztowych i odrzuceniu ofert jako rażąco niskich.Warunki udziałuSpory KIO o doświadczenie, zdolność techniczną, zasoby podmiotów trzecich i proporcjonalność wymagań zamawiającego.Tajemnica przedsiębiorstwaOrzeczenia KIO o zasadności zastrzegania informacji, kalkulacji, wyjaśnień ceny i dokumentów oferty jako tajemnicy przedsiębiorstwa.PodwykonawstwoWyroki KIO o podwykonawcach, udostępnianiu zasobów, referencjach i zmianach w strukturze realizacji zamówienia.KonsorcjumOrzeczenia KIO dotyczące konsorcjów, wspólnego spełniania warunków, pełnomocnictw i odpowiedzialności wykonawców.Kryteria oceny ofertWyroki KIO o kryteriach pozacenowych, punktacji, opisach jakości, referencjach i zasadach wyboru najkorzystniejszej oferty.Postanowienia KIOPostanowienia KIO dotyczące umorzeń, odrzucenia odwołania, cofnięcia odwołania, kosztów i kwestii proceduralnych.Terminy odwołaniaOrzeczenia i postanowienia KIO dotyczące terminów wniesienia odwołania, czynności zamawiającego i skutków spóźnienia.Wykluczenie wykonawcyOrzeczenia KIO o obligatoryjnych i fakultatywnych przesłankach wykluczenia, wprowadzeniu zamawiającego w błąd i skuteczności self-cleaningu.Unieważnienie postępowaniaOrzeczenia KIO o unieważnieniu postępowania: cena przewyższająca budżet zamawiającego, wada niemożliwa do usunięcia, brak ofert niepodlegających odrzuceniu.Uzupełnianie dokumentówOrzeczenia KIO o wezwaniach z art. 128 i 107 PZP: jednokrotność wezwania, granice uzupełnienia oraz różnica między podmiotowymi a przedmiotowymi środkami dowodowymi.OPZOrzeczenia KIO o opisie przedmiotu zamówienia: wymagania ograniczające konkurencję, znaki towarowe i równoważność, niejednoznaczność dokumentów zamówienia.Poprawianie omyłekOrzeczenia KIO o poprawianiu omyłek pisarskich, rachunkowych i innych omyłek z art. 223 ust. 2 pkt 3 PZP oraz o granicy między poprawieniem a zmianą treści oferty.Podpis elektronicznyOrzeczenia KIO o formie oferty i podpisie elektronicznym: kwalifikowany podpis, podpis zaufany i osobisty, błędy walidacji oraz skan podpisanego dokumentu.

Monitoruj przetargi zanim problem trafi do KIO

Orzeczenia pokazują ryzyka, ale pieniądz jest w nowych postępowaniach. Ustaw alert na przetargi z podobnym zakresem i sprawdzaj sporne warunki wcześniej.

Znaleziono 5000 orzeczeńSortuj: od najnowszych
  • KIO 1393/23oddalonowyrok
    Odwołujący: Remak Energomontaż Spółka Akcyjna
    Zamawiający: Tauron Ciepło Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    …,Sygn. akt: KIO 1393/23 WYROK z dnia 31 maja 2023 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Izabela Niedziałek-Bujak Protokolant: Klaudia Kwadrans po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2023 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 18 maja 2023 r. przez Odwołującego Remak Energomontaż Spółka Akcyjna, u……
  • KIO 1393/26umorzonopostanowienie

    na zakup i dostawy leków do programów lekowych oraz leków refundowanych w ramach ratunkowego dostępu do technologii lekowych, znak sprawy: ZP 250/008/2025 (dalej

    Odwołujący: Fresenius Kabi Polska Sp. z o.o.
    Zamawiający: , którym jest: Kliniczny Szpital Wojewódzki im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie
    …Sygn. akt: KIO 1393/26 POSTANOWIENIE Warszawa, dnia 21 kwietnia 2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Katarzyna Odrzywolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron w dniu 21 kwietnia 2026 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu26 marca 2026 r. przez wykonawcę Fresenius Kabi Polska Sp. z o.o. z siedzibą……
  • KIO 1393/19umorzonopostanowienie
    Odwołujący: IT Solution Factor Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    Zamawiający: Bank Gospodarstwa Krajowego
    …Sygn. akt: KIO 1393/19 POSTANOWIENIE z dnia 31 lipca 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Danuta Dziubińska po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym z bez udziału stron odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 19 lipca 2019 r. przez wykonawcę IT Solution Factor Spółka z ograniczoną odpowiedzial……
  • KIO 1953/23umorzonowyrok
    Odwołujący: STRABAG Sp. z o.o.
    Zamawiający: Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście Spółka Akcyjna
    …Sygn. akt KIO 1953/23 Sygn. akt KIO 1998/23 WYROK z dnia 25 lipca 2023 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Małgorzata Jodłowska Protokolantka:Aldona Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie dnia 20 lipca 2023 r. w Warszawie odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej: A.w dniu 6 lipca 2023 r. przez wykonawcę STRABAG ……
  • KIO 1393/15uwzględnionowyrok

    Budowa sieci kanalizacyjnej w miejscowościach: Kazuń Polski i Kazuń Nowy Gmina Czosnów

    Odwołujący: – P. O., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Arkan P. O. w Czosnowie
    Zamawiający: Gminę Czosnów
    …Sygn. akt: KIO 1393/15 WYROK z dnia 14 lipca 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Marzena Teresa Ordysińska Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 3 kwietnia 2015 r. przez wykonawcę – P. O., prowadzącego działalność gospodarczą pod f……
  • KIO 1389/22umorzonopostanowienie
    Zamawiający: Gminę Wrocław, w imieniu i na rzecz której działa EKOSYSTEM Sp. z o.o.
    …Sygn. akt KIO 1389/22 KIO 1393/22 KIO 1394/22 KIO 1395/22 POSTANOWIENIE KIO 1396/22 z dnia 9 czerwca 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Małgorzata Rakowska Katarzyna Poprawa Katarzyna Prowadzisz Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na posiedzeniu……
  • KIO 2291/15oddalonowyrok
    Zamawiający: Zarząd Dróg Wojewódzkich w Gdańsku
    …Sygn. akt KIO 2291/15 WYROK z dnia 6 listopada 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący: Piotr Kozłowski Protokolant: Paweł Puchalski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. w Warszawie odwołania wniesionego 23 października 2015 r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej przez wykonawcę: EUROVIA POLSKA S.A. z siedzibą w Bielanach Wrocławski……
  • KIO 1995/16oddalonowyrok

    Rozbudowa słonecznej suszarni osadów ściekowych - hala nr 2

    Odwołujący: Instytut Energii sp. z o. o.
    Zamawiający: Iławskie Wodociągi sp. z o. o.
    …Sygn. akt: KIO 1995/16 WYROK z dnia 7 listopada 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agata Mikołajczyk Protokolant: Paweł Puchalski po rozpoznaniu na rozprawie z udziałem stron w dniu 3 listopada 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 16 października 2016 r. przez odwołującego - Instytut Energii sp. z o. o., ul. T……
  • KIO 383/16oddalonowyrok
    Odwołujący: Control Process S.A. ul. Obrońców Modlina 16; 30-733 Kraków
    Zamawiający: TAURON WYTWARZANIE Spółka Akcyjna ul. Promienna 51; 43-603 Jaworzno
    …Sygn. akt KIO 383/16 Sygn. akt: KIO 383/16 WYROK z dnia 29 marca 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Renata Tubisz Członkowie: Przemysław Dzierzędzki Andrzej Niwicki Protokolant: Agata Dziuban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 14 marca 2016r. przez ……
  • KIO 343/15oddalonowyrok
    Odwołujący: wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia – konsorcjum składzie:
    Zamawiający: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
    …Sygn. akt: KIO 343/15 WYROK z dnia 9 marca 2015 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Justyna Tomkowska Protokolant: Magdalena Cwyl po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 20 lutego 2015 roku przez Odwołującego – wykonawców wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia – k……
  • KIO 3713/23umorzonowyrok

    Świadczenie usługi utrzymania czystości i odśnieżania terenów zewnętrznych utwardzonych oraz utrzymanie terenów zielonych w Toruniu, Inowrocławiu, Ciechocinku, Włocławku

    Zamawiający: Skarb Państwa - 12 Wojskowy Oddział Gospodarczy (12 WOG)
    …Sygn. akt: KIO 3713/23 WYROK z dnia 28 grudnia 2023 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agnieszka Trojanowska Protokolant: Tomasz Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu 28 grudnia 2023 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 11 grudnia 2023 r. przez: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "TAXLAS" J.N. Spółka J……
  • KIO 2330/26oddalonowyrok

    Odbiór i transport odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych położonych na obszarze miasta i gminy Staszów w 2026 i 2027 roku

    Zamawiający: Gminę Staszów
    …Sygn. akt: KIO 2330/26 WYROK Warszawa, dnia 25 czerwca 2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Ryszard Tetzlaff Protokolant: Krzysztof Chmielewski po rozpoznaniu na rozprawie 23 czerwca 2026 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 15 maja 2026 r. przez wykonawcę: BIOSELECT Sp. z o.o.,ul. Łagowska 37, 26-035 Ra……
  • KIO 935/24uwzględnionowyrok
    Odwołujący: R.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą R.T. Firma Handlowa TREBOR w Radomsku
    Zamawiający: 3 Regionalną Bazę Logistyczną
    …Sygn. akt: KIO 935/24 WYROK Warszawa, dnia 8 kwietnia 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Irmina Pawlik Protokolant: Oskar Oksiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 21 marca 2024 r. przez wykonawcę R.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą R.T. Firm……
  • KIO 3762/21uwzględnionowyrok
    Odwołujący: PORR S.A.
    Zamawiający: Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad - prowadzący postępowanie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział Bydgoszcz
    …Sygn. akt: KIO 3762/21 WYROK z dnia 17 stycznia 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca Magdalena Rams Członkowie: Ewa Sikorska Robert Skrzeszewski Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie z udziałem stron w dniu 14 stycznia 2022 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 27 grudnia 2021 r. przez wykonawcę PORR S.A. ……
  • KIO 2196/15oddalonowyrok

    Loty śmigłowcem celem kontroli gazociągów przesyłowych Operatora Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. (zamówienie podzielone na 6 części)

    Zamawiający: Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A.
    …Sygn. akt KIO 2196/15 Sygn. akt KIO 2234/15 WYROK z dnia 28 października 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Lubomira Matczuk-Mazuś Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. w Warszawie odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej: A. w dniu 9 października 2015 r. przez wykonawcę:……
  • KIO 306/22oddalonowyrok
    Zamawiający: Skarb Państwa, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie
    …Sygn. akt: KIO 306/22 WYROK z dnia 24 lutego 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Ryszard Tetzlaff Przewodniczący Emil Kawa Członkowie: Maksym Smorczewski Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 7 lutego 2022 r. przez wykonawców: Konsorcjum Firm: 1) Ruba……
  • KIO 114/15innewyrok

    Świadczenie usługi kontroli bezpieczeństwa i kontroli dostępu do strefy zastrzeżonej oraz części krytycznej strefy zastrzeżonej na Lotnisku Chopina w Warszawie.

    Odwołujący: wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Konsalnet Holding S.A., Konsalnet Ochrona Sp. z o.o., Konsalnet Secure Solutions Sp. z o.o.
    Zamawiający: Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze”
    …Sygn. akt: KIO 114/15 Sygn. akt: KIO 120/15 WYROK z dnia 3 lutego 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agata Mikołajczyk Protokolant: Łukasz Listkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej: A. w dniu 19 stycznia 2015 r. przez odwołującego - wykonawców wspólnie ubiegającyc……
  • KIO 949/22uwzględnionowyrok
    Zamawiający: Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie - prowadzący postępowanie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad - Oddział w Bydgoszczy
    …Sygn. akt: KIO 949/22 WYROK z dnia 2 maja 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Marek Bienias PrzewodniczącyAnna Chudzik Anna Wojciechowska Członkowie: Protokolant Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2022 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 4 kwietnia 2022 r. przez konsorcjum wykonawców KOBYLARNIA S.A.……
  • KIO 3471/21oddalonowyrok
    Zamawiający: Gminę Zbójna
    …Sygn. akt: KIO 3471/21 WYROK z dnia 13 grudnia 2021 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący Anna Chudzik Członkowie: Przemysław Dzierzędzki Anna Wojciechowska Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2021 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 29 listopada 2021 r. przez M.G. prowadzącego……
  • KIO 506/16oddalonowyrok

    posiada własny Zakład Remontowo-Produkcyjny

    Odwołujący: – Konsorcjum: 1. IWENT Sp. z o.o.
    Zamawiający: Kompania Węglowa S.A.
    …Sygn. akt KIO 506/16 WYROK z dnia 26 kwietnia 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Lubomira Matczuk-Mazuś Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 7 kwietnia 2016 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia – Konsorcjum……
  • KIO 1897/15oddalonowyrok
    Odwołujący: Konsalnet Ochrona spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie i Konsalnet Security spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
    Zamawiający: Mazowiecki Port Lotniczy Warszawa Modlin spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Nowym Dworze Mazowieckim
    …Sygn. akt KIO 1897/15, KIO 1902/15, KIO 1981/15, KIO 2008/15 WYROK z dnia 28 września 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Marzena Teresa Ordysińska Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. w Warszawie odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej: A. w dniu 31 sierpnia 20……
  • KIO 334/12oddalonowyrok
    Odwołujący: TECO Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością we Wrocławiu
    Zamawiający: Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Gorzowie Wielkopolskim
    …Sygn. akt KIO 334/12 WYROK z dnia 1 marca 2012 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Magdalena Grabarczyk Protokolant: Paulina Nowicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 17 lutego 2012 r. przez wykonawcę TECO Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością we Wrocławiu w postępo……
  • KIO 1993/23umorzonopostanowienie

    Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Wolicy (dalej: odwołujący) wniósł odwołanie wobec treści Specyfikacji Warunków Zamówienia (

    Odwołujący: „EvoBus Polska” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Wolicy
    Zamawiający: Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie
    …Sygn. akt: KIO 1993/23 POSTANOWIENIE z dnia 25 lipca 2023 roku Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący: Ewa Sikorska Protokolant: Piotr Cegłowski po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2023 roku w Warszawie, na posiedzeniu niejawnym z udziałem stron i uczestników postępowania odwoławczego, odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dn……
  • KIO 1893/23uwzględnionowyrok

    Budowa szpitala miejskiego

    Zamawiający: Miasto Gliwice
    …Sygn. akt: KIO 1893/23, 1915/23 WYROK z dnia 24 lipca 2023 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący:Monika Szymanowska Członkowie: Justyna Tomkowska Agnieszka Trojanowska Protokolant: Wiktoria Ceyrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2023 r. w Warszawie odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 3 ……
  • KIO 1933/23umorzonopostanowienie

    Obsługa prawna dla 32 jednostek KMP/KPP garnizonu śląskiej Policji.

    Odwołujący: Casus Radcowie Prawni Wisła-Płonka, K., Z. sp. p.
    Zamawiający: Komenda Wojewódzka Policji w Katowicach (ul. Lompy 19, 40-038 Katowice)
    …Sygn. akt: KIO 1933/23 POSTANOWIENIE z dnia 14 lipca 2023 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Aneta Mlącka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron w dniu 14 lipca 2023 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu04 lipca 2023 r. przez Odwołującego Casus Radcowie Prawni Wisła-Płonka, K.……

O bazie wyroków KIO

Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) rozpatruje odwołania wykonawców od decyzji zamawiających w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Wyroki są dokumentami publicznymi, wydawanymi na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych. Zobacz też nasz poradnik: jak się odwołać do KIO.

Źródło danych: orzeczenia.uzp.gov.pl. Baza jest aktualizowana automatycznie — co dzień pojawiają się nowe wyroki. Każde orzeczenie łączymy z ogłoszeniem BZP, którego dotyczyło — to jedyna baza w Polsce która pokazuje spór razem z przetargiem, zamiast w oderwaniu.

Nowe orzeczenia możesz śledzić przez kanał RSS nowych wyroków KIO albo przeglądać statystyki orzecznictwa i archiwum rocznikowe powyżej.