Wyroki KIO: wyszukiwarka orzecznictwa połączona z przetargami

Szukaj po sygnaturze, zamawiającym, przepisie PZP albo problemie z oferty. Atlas łączy orzeczenia KIO z konkretnymi ogłoszeniami BZP, więc analizujesz spór razem z przetargiem, którego dotyczył.

Nie wiesz czym jest KIO? Przeczytaj poradnik: jak działa Krajowa Izba Odwoławcza.

28 113
orzeczeń w bazie
6843
uwzględnionych odwołań
9094
powiązanych z przetargiem
Wyczyść
Filtry zaawansowane: przepis PZP, rozstrzygnięcie, skład, daty

Wyroki pogrupowane problemami, o które naprawdę toczą się spory (od wadium po rażąco niską cenę), oraz przepisami PZP, na które najczęściej powołuje się Izba.

Statystyki orzecznictwa →
WadiumOrzeczenia KIO dotyczące wniesienia, zwrotu, zatrzymania i skuteczności wadium w przetargach publicznych.Odrzucenie ofertyWyroki KIO o odrzuceniu oferty z powodu niezgodności z SWZ, błędów formalnych, rażąco niskiej ceny, wadium i braków dokumentów.RNCOrzeczenia KIO o wyjaśnieniach ceny, dowodach kosztowych i odrzuceniu ofert jako rażąco niskich.Warunki udziałuSpory KIO o doświadczenie, zdolność techniczną, zasoby podmiotów trzecich i proporcjonalność wymagań zamawiającego.Tajemnica przedsiębiorstwaOrzeczenia KIO o zasadności zastrzegania informacji, kalkulacji, wyjaśnień ceny i dokumentów oferty jako tajemnicy przedsiębiorstwa.PodwykonawstwoWyroki KIO o podwykonawcach, udostępnianiu zasobów, referencjach i zmianach w strukturze realizacji zamówienia.KonsorcjumOrzeczenia KIO dotyczące konsorcjów, wspólnego spełniania warunków, pełnomocnictw i odpowiedzialności wykonawców.Kryteria oceny ofertWyroki KIO o kryteriach pozacenowych, punktacji, opisach jakości, referencjach i zasadach wyboru najkorzystniejszej oferty.Postanowienia KIOPostanowienia KIO dotyczące umorzeń, odrzucenia odwołania, cofnięcia odwołania, kosztów i kwestii proceduralnych.Terminy odwołaniaOrzeczenia i postanowienia KIO dotyczące terminów wniesienia odwołania, czynności zamawiającego i skutków spóźnienia.Wykluczenie wykonawcyOrzeczenia KIO o obligatoryjnych i fakultatywnych przesłankach wykluczenia, wprowadzeniu zamawiającego w błąd i skuteczności self-cleaningu.Unieważnienie postępowaniaOrzeczenia KIO o unieważnieniu postępowania: cena przewyższająca budżet zamawiającego, wada niemożliwa do usunięcia, brak ofert niepodlegających odrzuceniu.Uzupełnianie dokumentówOrzeczenia KIO o wezwaniach z art. 128 i 107 PZP: jednokrotność wezwania, granice uzupełnienia oraz różnica między podmiotowymi a przedmiotowymi środkami dowodowymi.OPZOrzeczenia KIO o opisie przedmiotu zamówienia: wymagania ograniczające konkurencję, znaki towarowe i równoważność, niejednoznaczność dokumentów zamówienia.Poprawianie omyłekOrzeczenia KIO o poprawianiu omyłek pisarskich, rachunkowych i innych omyłek z art. 223 ust. 2 pkt 3 PZP oraz o granicy między poprawieniem a zmianą treści oferty.Podpis elektronicznyOrzeczenia KIO o formie oferty i podpisie elektronicznym: kwalifikowany podpis, podpis zaufany i osobisty, błędy walidacji oraz skan podpisanego dokumentu.

Monitoruj przetargi zanim problem trafi do KIO

Orzeczenia pokazują ryzyka, ale pieniądz jest w nowych postępowaniach. Ustaw alert na przetargi z podobnym zakresem i sprawdzaj sporne warunki wcześniej.

Znaleziono 5000 orzeczeńSortuj: od najnowszych
  • KIO 2674/13oddalonowyrok
    Odwołujący: WITKO Sp. z o.o.
    Zamawiający: Instytut Biologii Doświadczalnej imienia Marcelego Nenckiego Polskiej Akademii Nauk
    …Sygn. akt: KIO 2674/13 WYROK z dnia 3 grudnia 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza- w składzie: Przewodniczący: Aneta Mlącka Protokolant: Magdalena Cwyl po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 18 listopada 2013 r. przez Odwołującego WITKO Sp. z o.o., Al. Piłsudskiego 143, 9……
  • KIO 1846/19uwzględnionowyrok

    Świadczenie usług żywienia zbiorowego dla pacjentów SPZOZ w Łukowie wraz z dzierżawą pomieszczeń

    Odwołujący: wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia: Catermed S.A.
    Zamawiający: Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Łukowie
    …Sygn. akt: KIO 1846/19 WYROK z dnia 2 października 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Andrzej Niwicki Protokolant: Piotr Cegłowski po rozpatrzeniu na rozprawie w dniu października 2019 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 19 września 2019 r. przez odwołującego - wykonawców wspólnie ubiegający się o udzielenie ……
  • KIO 3530/20oddalonowyrok

    dostawę materiałów biurowych dla sądów apelacji poznańskiej na rok 2021

    Odwołujący: Kompania Biurowa Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    Zamawiający: Sąd Apelacyjny w Poznaniu
    …Sygn. akt KIO 3530/20 WYROK z dnia 2 lutego 2021 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący:Anna Packo Protokolant:Aldona Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2021 r., w Warszawie, odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 grudnia 2020 r. przez wykonawcę Kompania Biurowa Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Wars……
  • KIO 1062/20oddalonowyrok
    Odwołujący: Bergerat Monnoyeur Sp. z o.o.
    Zamawiający: Lubelski Węgiel „Bogdanka” S.A.
    …Sygn. akt KIO 1062/20 WYROK z dnia 3 lipca 2020 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Monika Kawa-Ogorzałek Protokolant: Piotr Cegłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2020 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 14 maja 2020 roku przez Odwołującego: Bergerat Monnoyeur Sp. z o.o. z siedzibą w Izabelinie-D……
  • KIO 2674/25umorzonopostanowienie

    Zakup mammografu do Przychodni przy ul. Poborzańskiej 6 d la Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa Białołęka-Targówek

    Odwołujący: GE Medical Systems Polska Sp. z o.o.
    Zamawiający: , którym jest: Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa-Targówek
    …Sygn. akt: KIO 2674/25 Warszawa, 8 sierpnia 2025 r. POSTANOWIENIE Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Katarzyna Odrzywolska Protokolant: Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym z udziałem stron w dniu 8 sierpnia 2025 r. Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu w 3 0 czerwca 2025 r. przez wykonawcę GE ……
  • KIO 2674/23umorzonopostanowienie
    Odwołujący: WhyNotTravel Załoga Nasternak Sp.k.
    …Sygn. akt: KIO 2674/23 POSTANOWIENIE z dnia 22 września 2023 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Beata Pakulska-Banach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron w dniu 22 września 2023 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 11 września 2023 r. przez wykonawcę WhyNotTravel Załoga Nasternak Sp.k. ……
  • KIO 2674/24umorzonopostanowienie
    Odwołujący: J.M., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J.M. Domino Computer postępowaniu prowadzonym przez Akademię Sztuki Wojennej w przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego – wykonawcy MBA System Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    …Sygn. akt: KIO 2674/24 POSTANOWIENIE Warszawa, dnia 9 sierpnia 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Elżbieta Dobrenko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron i uczestników postępowania odwoławczego w dniu 9 sierpnia 2024 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 29 lipca 2024 r. przez wykona……
  • KIO 2674/20uwzględnionowyrok
    Odwołujący: J. N. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą IMOGENA J. N. w Poznaniu
    Zamawiający: Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie
    …Sygn. akt KIO 2674/20 WYROK z dnia 4 listopada 2020 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Magdalena Grabarczyk Protokolant:Piotr Kur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2020 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 16 października 2020 r. przez wykonawcę J. N. prowadzącego działalność gospodarczą pod……
  • KIO 2674/17oddalonowyrok
    Odwołujący: Konkret D. F., M. M. spółka jawna
    Zamawiający: Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Krotoszynie
    …Sygn. akt: KIO 2674/17 WYROK z dnia 22 stycznia 2018 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Katarzyna Prowadzisz Protokolant: Piotr Cegłowski po rozpoznaniu na rozprawie, w Warszawie, w dniu 17 stycznia 2018 roku odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 18 grudnia 2017 roku przez wykonawcę Konkret D. F., M. M. spółka jawna z si……
  • KIO 3613/21uwzględnionowyrok

    Usługa kompleksowego utrzymania czystości w budynkach Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego

    Zamawiający: Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach
    …Sygn. akt: KIO 3613/21 WYROK z dnia 30 grudnia 2021 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Jolanta Markowska Protokolant: Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2021 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 13 grudnia 2021 r. przez wykonawcę: „Izan +” Sp. z o. o. ul. Żabiniec 46, 31-215 ……
  • KIO 2063/22oddalonowyrok

    Usługę utrzymania czystości na terenie kompleksów wojskowych

    Zamawiający: Skarb Państwa - 31 Wojskowy Oddział Gospodarczy
    …Sygn. akt: KIO 2063/22 WYROK z dnia 24 sierpnia 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ryszard Tetzlaff Protokolant: Aldona Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2022 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 8 sierpnia 2022 r. przez wykonawcy: STEKOP S.A., ul. Mołdawska 9, 02-127 Warszawa w postępow……
  • KIO 1664/19oddalonowyrok
    Odwołujący: UPWARD PHARMA Sp. z o.o. ul. Kłobucka 23 a; 02-699 Warszawa
    …Sygn. akt KIO 1664/19 Sygn. akt: KIO 1664/19 WYROK z dnia 13 sierpnia 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący Renata Tubisz Członkowie: Paweł Trojan Agnieszka Trojanowska Protokolant: Klaudia Ceyrowska po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu 10 sierpnia 2019r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu ……
  • KIO 1950/22umorzonopostanowienie

    Kompleksowe usługi w zakresie sprzątania i dezynfekcji pomieszczeń Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego im. dr. Romana Ostrzyckiego w Koninie

    Odwołujący: Impel System sp. z o.o.
    Zamawiający: Wojewódzki Szpital Zespolony im. dr. Romana Ostrzyckiego w Koninie (ul. Szpitalna 45, 62-504 Konin), - wykonawca zgłaszający przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego: „IZAN +” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    …Sygn. akt: KIO 1950/22 POSTANOWIENIE z dnia 9 sierpnia 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agata Mikołajczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 9 sierpnia 2022 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 25 lipca 2022 r. przez odwołującego: Impel System sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (ul. A. Słoni……
  • KIO 1669/21uwzględnionowyrok

    Dowóz uczniów do szkół w Rynie na podstawie biletów miesięcznych

    Odwołujący: A. F. prowadzący działalności gospodarczą pod firmą ALL-MIT AUTOMOBILE A. F.
    Zamawiający: Gminę Ryn
    …Sygn. akt: KIO 1669/21 WYROK z dnia 5 lipca 2021 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Anna Kuszel-Kowalczyk Protokolant: Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2021 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 1 czerwca 2021 r. przez wykonawcę A. F. prowadzący działalności gospodarczą pod firmą ALL-MIT AUTO……
  • KIO 2077/23uwzględnionowyrok
    Odwołujący: HYBRID SPORT Sp. z o.o.
    Zamawiający: PL.2012+ Sp. z o.o.
    …Sygn. akt: KIO 2077/23 Wyrok z dnia 2 sierpnia 2023 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Andrzej Niwicki Protokolant: Tomasz Skowroński Po rozpatrzeniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2023 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 17 lipca 2023r. przez wykonawcę HYBRID SPORT Sp. z o.o. z siedzibą w Szczecinku w postępowaniu prow……
  • KIO 2182/18oddalonowyrok
    Odwołujący: Urtica Sp. z o.o.
    Zamawiający: Wojewódzki Szpital Zespolony w Kielcach
    …Sygn. akt: KIO 2182/18 WYROK z dnia 9 listopada 2018 roku Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący: Klaudia Szczytowska-Maziarz Protokolant: Piotr Cegłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 23 października 2018 roku przez wykonawcę Urtica Sp. z o.o., ul. Krzemieniecka 120……
  • KIO 2694/13oddalonowyrok

    Kompleksowe - całoroczne (zimowe i letnie) – utrzymanie drogi ekspresowej S3 na odcinku o węzła (bez węzła)

    Odwołujący: Drogowe Centrum Produkcyjno-Handlowe BiG Sp. z o.o., Ługów 18, 66-200 Świebodzin
    Zamawiający: Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Zielonej Górze
    …sygn. akt: KIO 2694/13 WYROK z dnia 5 grudnia 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Emil Kuriata Sylwester Kuchnio Piotr Kozłowski Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 22 listopada 2013 r. przez wykonawcę Drogowe Cent……
  • KIO 2664/13oddalonowyrok
    Zamawiający: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m. st. Warszawie S.A., 02-015 Warszawa
    …Sygn. akt: KIO 2664/13 WYROK z dnia 4 grudnia 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Bogdan Artymowicz Protokolant: Paulina Nowicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 15 listopada 2013 r. przez: wykonawcę Geokons Sp. z o. o., 05-820 Reguły, ……
  • KIO 2675/13oddalonowyrok
    Odwołujący: MTMA Sp. z o.o.
    Zamawiający: Gminę Świętochłowice
    …Sygn. akt: KIO 2675/13 Wyrok z dnia 3 grudnia 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Andrzej Niwicki Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie dnia 2 grudnia 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 18 listopada 2013 r. przez wykonawcę MTMA Sp. z o.o., ul. Drzymały 9/4, 40-059 Kato……
  • KIO 2676/13oddalonowyrok

    Licencjonowanie Windows Server 2012

    Odwołujący: Kapsch Sp. z o.o. w Warszawie, Inclube CPM Sp. z o.o w Warszawie
    Zamawiający: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich w Warszawie
    …Sygn. akt KIO 2676/13 WYROK z dnia 3 grudnia 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Magdalena Grabarczyk Protokolant: Łukasz Listkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 18 listopada 2013 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udz……
  • KIO 2574/13oddalonowyrok

    Dostawę i wdro enie Systemu informacji geologicznej województwa łódzkiego dla Wydziału Geologii i Koncesji Geologicznych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego

    Zamawiający: Województwo Łódzkie; Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Biuro Zamówień Publicznych Al. Piłsudskiego 8, 91-508 Łódź
    …Sygn. akt: KIO 2574/13 WYROK z dnia 18 listopada 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący - członek Krajowej Izby Odwoławczej: Barbara Bettman Protokolant: Paweł Nowosielski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 4 listopada 2013 r. przez wykonaw……
  • KIO 2274/13oddalonowyrok
    Odwołujący: Bumar PCO S.A.
    Zamawiający: Jednostkę Wojskową 4224
    …Sygn. akt: KIO 2274/13 WYROK z dnia 8 października 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Aneta Mlącka Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 23 września 2013 r. przez wykonawcę Bumar PCO S.A., ul. Jana Nowaka Jezio……
  • KIO 2642/13uwzględnionowyrok
    Zamawiający: Województwo Podlaskie, Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego
    …Sygn. akt: KIO 2642/13 KIO 2644/13 WYROK z dnia 27 listopada 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Małgorzata Stręciwilk Członkowie: Ewa Sikorska Robert Skrzeszewski Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. w Warszawie odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoław……
  • KIO 2654/15uwzględnionowyrok

    ustawą" lub "Pzp" – postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pn.

    Zamawiający: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie
    …Sygn. akt: KIO 2654/15 WYROK z dnia 23 grudnia 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Sylwester Kuchnio Protokolant: Łukasz Listkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 7 grudnia 2015 r. przez PM GROUP LAAX Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Białymstoku w……
  • KIO 1338/13uwzględnionowyrok

    Odbiór odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych na terenie gminy Krzeszowice oraz ich zagospodarowanie.

    Zamawiający: Gminę Krzeszowice
    …Sygn. akt: KIO 1338/13 WYROK z dnia 18 czerwca 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący : Ryszard Tetzlaff Protokolant: Łukasz Listkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 03 czerwca 2013 r. przez wykonawcę: ALBA Miejskie Przedsiębiorstwo Ocz……

O bazie wyroków KIO

Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) rozpatruje odwołania wykonawców od decyzji zamawiających w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Wyroki są dokumentami publicznymi, wydawanymi na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych. Zobacz też nasz poradnik: jak się odwołać do KIO.

Źródło danych: orzeczenia.uzp.gov.pl. Baza jest aktualizowana automatycznie — co dzień pojawiają się nowe wyroki. Każde orzeczenie łączymy z ogłoszeniem BZP, którego dotyczyło — to jedyna baza w Polsce która pokazuje spór razem z przetargiem, zamiast w oderwaniu.

Nowe orzeczenia możesz śledzić przez kanał RSS nowych wyroków KIO albo przeglądać statystyki orzecznictwa i archiwum rocznikowe powyżej.