Wyroki KIO: wyszukiwarka orzecznictwa połączona z przetargami

Szukaj po sygnaturze, zamawiającym, przepisie PZP albo problemie z oferty. Atlas łączy orzeczenia KIO z konkretnymi ogłoszeniami BZP, więc analizujesz spór razem z przetargiem, którego dotyczył.

Nie wiesz czym jest KIO? Przeczytaj poradnik: jak działa Krajowa Izba Odwoławcza.

28 047
orzeczeń w bazie
6836
uwzględnionych odwołań
9045
powiązanych z przetargiem
Wyczyść
Filtry zaawansowane: przepis PZP, rozstrzygnięcie, skład, daty

Wyroki pogrupowane problemami, o które naprawdę toczą się spory (od wadium po rażąco niską cenę), oraz przepisami PZP, na które najczęściej powołuje się Izba.

Statystyki orzecznictwa →
WadiumOrzeczenia KIO dotyczące wniesienia, zwrotu, zatrzymania i skuteczności wadium w przetargach publicznych.Odrzucenie ofertyWyroki KIO o odrzuceniu oferty z powodu niezgodności z SWZ, błędów formalnych, rażąco niskiej ceny, wadium i braków dokumentów.RNCOrzeczenia KIO o wyjaśnieniach ceny, dowodach kosztowych i odrzuceniu ofert jako rażąco niskich.Warunki udziałuSpory KIO o doświadczenie, zdolność techniczną, zasoby podmiotów trzecich i proporcjonalność wymagań zamawiającego.Tajemnica przedsiębiorstwaOrzeczenia KIO o zasadności zastrzegania informacji, kalkulacji, wyjaśnień ceny i dokumentów oferty jako tajemnicy przedsiębiorstwa.PodwykonawstwoWyroki KIO o podwykonawcach, udostępnianiu zasobów, referencjach i zmianach w strukturze realizacji zamówienia.KonsorcjumOrzeczenia KIO dotyczące konsorcjów, wspólnego spełniania warunków, pełnomocnictw i odpowiedzialności wykonawców.Kryteria oceny ofertWyroki KIO o kryteriach pozacenowych, punktacji, opisach jakości, referencjach i zasadach wyboru najkorzystniejszej oferty.Postanowienia KIOPostanowienia KIO dotyczące umorzeń, odrzucenia odwołania, cofnięcia odwołania, kosztów i kwestii proceduralnych.Terminy odwołaniaOrzeczenia i postanowienia KIO dotyczące terminów wniesienia odwołania, czynności zamawiającego i skutków spóźnienia.Wykluczenie wykonawcyOrzeczenia KIO o obligatoryjnych i fakultatywnych przesłankach wykluczenia, wprowadzeniu zamawiającego w błąd i skuteczności self-cleaningu.Unieważnienie postępowaniaOrzeczenia KIO o unieważnieniu postępowania: cena przewyższająca budżet zamawiającego, wada niemożliwa do usunięcia, brak ofert niepodlegających odrzuceniu.Uzupełnianie dokumentówOrzeczenia KIO o wezwaniach z art. 128 i 107 PZP: jednokrotność wezwania, granice uzupełnienia oraz różnica między podmiotowymi a przedmiotowymi środkami dowodowymi.OPZOrzeczenia KIO o opisie przedmiotu zamówienia: wymagania ograniczające konkurencję, znaki towarowe i równoważność, niejednoznaczność dokumentów zamówienia.Poprawianie omyłekOrzeczenia KIO o poprawianiu omyłek pisarskich, rachunkowych i innych omyłek z art. 223 ust. 2 pkt 3 PZP oraz o granicy między poprawieniem a zmianą treści oferty.Podpis elektronicznyOrzeczenia KIO o formie oferty i podpisie elektronicznym: kwalifikowany podpis, podpis zaufany i osobisty, błędy walidacji oraz skan podpisanego dokumentu.

Monitoruj przetargi zanim problem trafi do KIO

Orzeczenia pokazują ryzyka, ale pieniądz jest w nowych postępowaniach. Ustaw alert na przetargi z podobnym zakresem i sprawdzaj sporne warunki wcześniej.

Znaleziono 5000 orzeczeńSortuj: od najnowszych
  • KIO 753/19umorzonopostanowienie
    Odwołujący: Orange Polska spółka akcyjna
    Zamawiający: Gminę Otwock
    …Sygn. akt KIO 753/19 POSTANOWIENIE z dnia 8 maja 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Marzena Teresa Ordysińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron w dniu 8 maja 2019 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 23 kwietnia 2019 r. przez wykonawcę Orange Polska spółka akcyj……
  • KIO 753/22umorzonopostanowienie

    Świadczenie kompleksowej usługi ratowników wodnych w obiektach Ośrodka Sportu i Rekreacji w Olsztynie: WCRS Aquasfera przy al. Piłsudskiego 69b i ZKOS II przy ul. Mariańskiej 1 w Olsztynie w okresie 19.03-31.10.2022 roku

    Odwołujący: Ratownictwo Wodne sp. z o.o.
    Zamawiający: Ośrodek Sportu i Rekreacji w Olsztynie
    …Sygn. akt KIO 753/22 POSTANOWIENIE z dnia 4 kwietnia 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Andrzej Niwicki Protokolant: Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym z udziałem stron 4 kwietnia 2022 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej 17 marca 2022 r. przez wykonawcę Ratownictwo Wodne sp. z o.o. z……
  • KIO 753/20umorzonopostanowienie
    Odwołujący: FB Serwis S.A.
    …Sygn. akt: KIO 753/20 POSTANOWIENIE z dnia 2 czerwca 2020 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ewa Kisiel Protokolant: Klaudia Ceyrowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym z udziałem stron w dniu 2 czerwca 2020 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 6 kwietnia 2020 r. przez wykonawcę FB Serwis S.A. z siedzibą w W……
  • KIO 753/26uwzględnionowyrok

    Przebudowa infrastruktury i zagospodarowanie dostępu do plaż, kąpielisk w Gminie Wolin. Realizacja plaży w Wolinie

    Odwołujący: General Engenierring Kowal spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością
    Zamawiający: Gminę Wolin, uczestnik postępowania po stronie Zamawiającego Intop Skarbimierzyce spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    …Sygn. akt: KIO 753/26 WYROK Warszawa, dnia 3 kwietnia 2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Beata Konik Protokolantka: Klaudia Kwadrans po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 17 lutego 2026 r. przez wykonawcę General Engenierring Kowal spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Szczec……
  • KIO 753/17oddalonowyrok

    Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej poprzez modernizację oświetlenia ulicznego ZIT KOF na obszarze Gminy Daleszyce

    Odwołujący: E.-L. Sp. z o. o.
    Zamawiający: Gmina Daleszyce (…)
    …Sygn. akt: KIO 753/17 WYROK z dnia 5 maja 2017 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Andrzej Niwicki Protokolant: Piotr Cegłowski po rozpatrzeniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2017 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 18 kwietnia 2017 r. przez wykonawcę E.-L. Sp. z o. o. (…) w postępowaniu prowadzonym przez……
  • KIO 753/15uwzględnionowyrok
    Odwołujący: MXL4 Sp. z o.o. Sp. komandytowa
    Zamawiający: Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Zespolony w Szczecinie
    …Sygn. akt: KIO 753/15 WYROK z dnia 23 kwietnia 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Izabela Niedziałek-Bujak Protokolant: Łukasz Listkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 13 kwietna 2015 r. przez Odwołującego MXL4 Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w Szcz……
  • KIO 753/23uwzględnionowyrok

    w zakresie części 1 zamówienia (dalej jako

    Odwołujący: H. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Produkcyjno – Handlowo – Usługowy "FALCO" H. S.
    Zamawiający: Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne „Lasy Państwowe”
    …Sygn. akt KIO 753/23 WYROK z dnia 7 kwietnia 2023 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący: Maksym Smorczewski Protokolant: Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 20 marca 2023 r. przez wykonawcę H. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą……
  • KIO 761/19oddalonowyrok
    Odwołujący: Bickhardt Bau Polska Sp. z o.o.
    Zamawiający: Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta
    …Sygn. akt: KIO 761/19 WYROK z dnia 13 maja 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Dagmara Gałczewska-Romek Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2019 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 24 kwietnia 2019 r. przez wykonawcę Bickhardt Bau Polska Sp. z o.o., ul. E. Kwiatkowskie……
  • KIO 408/19oddalonowyrok
    Odwołujący: AKSON Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa
    Zamawiający: Lubelski Oddział Okręgowy Polskiego Czerwonego Krzyża
    …Sygn. akt: KIO 408/19 WYROK z dnia 25 marca 2019 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Katarzyna Poprawa Protokolant:Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2019 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 8 marca 2019 roku przez wykonawcę AKSON Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka k……
  • KIO 363/19oddalonowyrok

    Budowa Biblioteki Uniwersyteckiej oraz budowa Obserwatorium Astronomicznego z Planetarium w Kampusie Uniwersytetu w Białymstoku wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu przy ul. Ciołkowskiego Białymstoku

    Odwołujący: R/S Budownictwo R.S.
    Zamawiający: Uniwersytet w Białymstoku
    …Sygn. akt: KIO 363/19 WYROK z dnia 20 marca 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Jan Kuzawiński Protokolant: Marta Słoma po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2019 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 1 marca 2019 r. przez wykonawcę R/S Budownictwo R.S., ul. Składowa 7 lok. 109, 15-399 Białystok, ……
  • KIO 1731/17oddalonowyrok

    Świadczenie usługi odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych stałych z Miasta Jaworzna

    Zamawiający: Miejski Zarząd Nieruchomości Komunalnych w Jaworznie
    …Sygn. akt KIO 1731/17 WYROK z dnia 31 sierpnia 2017 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Barbara Bettman Członkowie: Magdalena Grabarczyk Renata Tubisz Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 21 sierpnia 2017 r. przez wykonawcę: Miejskie Przedsiębio……
  • KIO 2451/15uwzględnionowyrok

    oraz powtórzenie oceny ofert w postępowaniu z uwzględnieniem oferty złożonej przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne i Handlowe

    Odwołujący: Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne i Handlowe "COM-D" Sp. z o.o. z siedziba w Jaworze i P. W. prowadzącego działalność gospodarcza pod nazwą „Firma Handlowo-Usługowa P. W.” z Legnicy
    Zamawiający: Miasto Legnica - Zarząd Dróg Miejskich
    …Sygn. akt: KIO 2451/15 WYROK z dnia 24 listopada 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Sylwester Kuchnio Protokolant: Paulina Zielenkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2015 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 9 listopada 2015 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: ……
  • KIO 1147/14uwzględnionowyrok
    Odwołujący: Stekop S.A. w Warszawie oraz Poczta Polska S.A. w Warszawie
    Zamawiający: Jednostkę Wojskową nr 1158 w Łasku
    …Sygn. akt: KIO 1147/14 WYROK z dnia 24 czerwca 2014 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Przemysław Dzierzędzki Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 6 czerwca 2014 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Stekop S.A. w……
  • KIO 275/24oddalonowyrok

    Zimowe utrzymanie dróg 2024-2026

    Odwołujący: K.Ł.
    Zamawiający: Gminę Trzebinia w Trzebini
    …Sygn. akt: KIO 275/24 WYROK Warszawa, dnia 19 lutego 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Ewa Sikorska Protokolantka:Aldona Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 26 stycznia 2024 roku przez wykonawcę K.Ł. w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego – Gminę Trzebinia w Trzebini pr……
  • KIO 851/25oddalonowyrok
    Odwołujący: Budimex Spółka Akcyjna
    Zamawiający: Wojewódzki Szpital Dziecięcy i m. J. Brudzińskiego w Bydgoszczy
    …Sygn. akt: KIO 851/25 KIO 900/25 WYROK Warszawa, dnia 17 kwietnia 2025 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Elżbieta Dobrenko Protokolantka: Aldona Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej: 1.w dniu 10 marca 2025 r. przez wykonawcę Budimex Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (sygn. akt KIO
  • KIO 1261/16uwzględnionowyrok

    Rewitalizacja zabytkowego parku przy ulicy Trytwa w Przedborzu

    Odwołujący: N. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Zakład Oczyszczania Miasta N. K.
    Zamawiający: Gminę Przedbórz
    …Sygn. akt: KIO 1261/16 Wyrok z dnia 27 lipca 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Andrzej Niwicki Protokolant: Rafał Komoń po rozpatrzeniu na rozprawie dnia 26 lipca 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 11 lipca 2016 r. przez wykonawcę N. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Zakład Oczyszczania Mias……
  • KIO 2035/13oddalonowyrok
    Odwołujący: Konsorcjum: S.A. Robót In ynieryjnych ENERGOPOL-TP ELBUD
    Zamawiający: Województwo Małopolskie, które reprezentuje Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie
    …Sygn. akt: KIO 2035/13 WYROK z dnia 6 września 2013 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Justyna Tomkowska Protokolant: Agata Dziuban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 22 sierpnia 2013 roku przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Konsorcj……
  • KIO 1346/12uwzględnionowyrok
    Odwołujący: Rafała Kaczora prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą ZINSTAL-IZOL-GAZ Rafał Kaczor
    Zamawiający: Zakład Eksploatacji Urządzeń Komunalnych sp. z o.o.
    …Sygn. akt: KIO 1346/12 WYROK z dnia 11 lipca 2012 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Katarzyna Prowadzisz Członkowie: Małgorzata Rakowska Katarzyna Ronikier – Dolańska Protokolant: Jakub Banasiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2012 roku, w Warszawie, odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 28 czerwca 2012 roku przez wykona……
  • KIO 1064/12oddalonowyrok

    Usługi eksploatacji systemu ciepłowniczego Szeroki Bór i Orzysz

    Odwołujący: Zakład Innowacyjny Technik Energetycznych „Promat” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    Zamawiający: Skarb Państwa, Jednostka Wojskowa 4352
    …Sygn. akt KIO 1064/12 WYROK z dnia 6 czerwca 2012 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Lubomira Matczuk-Mazuś Protokolant: Paulina Nowicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 25 maja 2012 r. przez wykonawcę Zakład Innowacyjny Technik Energetycznych „Promat” Spółka z ogra……
  • KIO 638/26oddalonowyrok
    Odwołujący: Z.F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Z.F. "EKO-OGRÓD" Z.F. Konserwacja Terenów Zielonych w Tychach oraz A.F. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą A.A. w Tychach
    Zamawiający: Miejski Zarząd Ulic i Mostów w Tychach
    …Sygn. akt: KIO 638/26 WYROK Warszawa, dnia 25 marca 2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Irmina Pawlik Protokolant: Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2026 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 9 lutego 2026 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Z.F. prowadzącego……
  • KIO 1682/25oddalonowyrok
    Zamawiający: Akademia Piotrkowska
    …Sygn. akt KIO 1682/25 Warszawa, 6 czerwca 2025 r. WYROK Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący: Piotr Kozłowski Protokolant: Oskar Oksiński po rozpoznaniu na rozprawie 3 czerwca 2025 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej 29 kwietnia 2025 r. przez wykonawcę: JMS CLEAN SERWIS K.S., Karlin [„Odwołujący”] w postępowaniu o udzielenie zamówi……
  • KIO 2871/24oddalonowyrok
    Odwołujący: Przedsiębiorstwo Instalacyjno-Budowlane „WASKOP” W. E. w spadku
    Zamawiający: Mazowiecki Zarząd Dróg Wojewódzkich w Warszawie
    …Sygn. akt: KIO 2871/24 WYROK Warszawa, dnia 3 września 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca: Elżbieta Dobrenko Protokolant: Tomasz Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 12 sierpnia 2024 r. przez wykonawcę Przedsiębiorstwo Instalacyjno-Budowlane „WASKOP” W. E. w spadku w postępowaniu prowadzony……
  • KIO 2113/24oddalonowyrok
    Odwołujący: ERBUD INTERNATIONAL Sp. z o.o.
    Zamawiający: Wojewódzki Szpital im. Św. Ojca Pio w Przemyślu
    …Sygn. akt: KIO 2113/24 WYROK Warszawa, dnia 10 lipca 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca: Monika Banaszkiewicz Marek Bienias Anna Wojciechowska Protokolant: Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 17 czerwca 2024 r. przez wykonawcę ERBUD INTERNATIONAL Sp. z o.o. z siedzibą w Jasionce w post……
  • KIO 599/19oddalonowyrok

    Koncepcja aranżacji zieleni wzdłuż ulic wraz z projektem wykonawczym nasadzeń i towarzyszących im zmian w granicach pasów drogowych wybranych ulic w Warszawie

    Zamawiający: Miasto Stołeczne Warszawa, w imieniu którego działa Zarząd Zieleni m.st. Warszawy ul. Hoża 13a, 00-528 Warszawa
    …Sygn. akt: KIO 599/19 WYROK z dnia 19 kwietnia 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Monika Szymanowska Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2019 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 3 kwietnia 2019 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udziel……

O bazie wyroków KIO

Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) rozpatruje odwołania wykonawców od decyzji zamawiających w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Wyroki są dokumentami publicznymi, wydawanymi na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych. Zobacz też nasz poradnik: jak się odwołać do KIO.

Źródło danych: orzeczenia.uzp.gov.pl. Baza jest aktualizowana automatycznie — co dzień pojawiają się nowe wyroki. Każde orzeczenie łączymy z ogłoszeniem BZP, którego dotyczyło — to jedyna baza w Polsce która pokazuje spór razem z przetargiem, zamiast w oderwaniu.

Nowe orzeczenia możesz śledzić przez kanał RSS nowych wyroków KIO albo przeglądać statystyki orzecznictwa i archiwum rocznikowe powyżej.