Wyroki KIO: wyszukiwarka orzecznictwa połączona z przetargami

Szukaj po sygnaturze, zamawiającym, przepisie PZP albo problemie z oferty. Atlas łączy orzeczenia KIO z konkretnymi ogłoszeniami BZP, więc analizujesz spór razem z przetargiem, którego dotyczył.

Nie wiesz czym jest KIO? Przeczytaj poradnik: jak działa Krajowa Izba Odwoławcza.

28 113

orzeczeń w bazie

6843

uwzględnionych odwołań

9094

powiązanych z przetargiem

Orzecznictwo według tematów i przepisów

Wyroki pogrupowane problemami, o które naprawdę toczą się spory (od wadium po rażąco niską cenę), oraz przepisami PZP, na które najczęściej powołuje się Izba.

Statystyki orzecznictwa →

WadiumOrzeczenia KIO dotyczące wniesienia, zwrotu, zatrzymania i skuteczności wadium w przetargach publicznych.Odrzucenie ofertyWyroki KIO o odrzuceniu oferty z powodu niezgodności z SWZ, błędów formalnych, rażąco niskiej ceny, wadium i braków dokumentów.RNCOrzeczenia KIO o wyjaśnieniach ceny, dowodach kosztowych i odrzuceniu ofert jako rażąco niskich.Warunki udziałuSpory KIO o doświadczenie, zdolność techniczną, zasoby podmiotów trzecich i proporcjonalność wymagań zamawiającego.Tajemnica przedsiębiorstwaOrzeczenia KIO o zasadności zastrzegania informacji, kalkulacji, wyjaśnień ceny i dokumentów oferty jako tajemnicy przedsiębiorstwa.PodwykonawstwoWyroki KIO o podwykonawcach, udostępnianiu zasobów, referencjach i zmianach w strukturze realizacji zamówienia.KonsorcjumOrzeczenia KIO dotyczące konsorcjów, wspólnego spełniania warunków, pełnomocnictw i odpowiedzialności wykonawców.Kryteria oceny ofertWyroki KIO o kryteriach pozacenowych, punktacji, opisach jakości, referencjach i zasadach wyboru najkorzystniejszej oferty.Postanowienia KIOPostanowienia KIO dotyczące umorzeń, odrzucenia odwołania, cofnięcia odwołania, kosztów i kwestii proceduralnych.Terminy odwołaniaOrzeczenia i postanowienia KIO dotyczące terminów wniesienia odwołania, czynności zamawiającego i skutków spóźnienia.Wykluczenie wykonawcyOrzeczenia KIO o obligatoryjnych i fakultatywnych przesłankach wykluczenia, wprowadzeniu zamawiającego w błąd i skuteczności self-cleaningu.Unieważnienie postępowaniaOrzeczenia KIO o unieważnieniu postępowania: cena przewyższająca budżet zamawiającego, wada niemożliwa do usunięcia, brak ofert niepodlegających odrzuceniu.Uzupełnianie dokumentówOrzeczenia KIO o wezwaniach z art. 128 i 107 PZP: jednokrotność wezwania, granice uzupełnienia oraz różnica między podmiotowymi a przedmiotowymi środkami dowodowymi.OPZOrzeczenia KIO o opisie przedmiotu zamówienia: wymagania ograniczające konkurencję, znaki towarowe i równoważność, niejednoznaczność dokumentów zamówienia.Poprawianie omyłekOrzeczenia KIO o poprawianiu omyłek pisarskich, rachunkowych i innych omyłek z art. 223 ust. 2 pkt 3 PZP oraz o granicy między poprawieniem a zmianą treści oferty.Podpis elektronicznyOrzeczenia KIO o formie oferty i podpisie elektronicznym: kwalifikowany podpis, podpis zaufany i osobisty, błędy walidacji oraz skan podpisanego dokumentu.

Art. 226 PZPOrzeczenia KIO dotyczące podstaw odrzucenia oferty, w tym niezgodności z warunkami zamówienia, wadium i rażąco niskiej ceny.Art. 224 PZPOrzeczenia KIO dotyczące wezwania do wyjaśnień ceny, ciężaru dowodu i oceny rażąco niskiej ceny.Art. 128 PZPOrzeczenia KIO dotyczące wezwania do uzupełnienia lub wyjaśnienia dokumentów i granic poprawiania braków.Art. 18 PZPOrzeczenia KIO dotyczące jawności postępowania, tajemnicy przedsiębiorstwa i dostępu do dokumentów oferty.Art. 239 PZPOrzeczenia KIO dotyczące wyboru oferty najkorzystniejszej, rankingu ofert i stosowania kryteriów oceny.Art. 515 PZPPostanowienia i wyroki KIO dotyczące terminu wniesienia odwołania oraz początku biegu terminu.

Archiwum według lat

20261946 20254851 20244266 20233264 20222717 20211531 20202274 20191531 2018271 20171006 2016884 20151089 2014481 2013547 2012662 2011537 2010180 200410

Monitoruj przetargi zanim problem trafi do KIO

Orzeczenia pokazują ryzyka, ale pieniądz jest w nowych postępowaniach. Ustaw alert na przetargi z podobnym zakresem i sprawdzaj sporne warunki wcześniej.

Monitoruj przetargi Szukaj w KIO

Znaleziono 5000 orzeczeńSortuj: od najnowszych

KIO 404/21oddalonowyrok2 marca 2021
Dostawę zestawów do badań przesiewowych noworodków, części 1-5
Odwołujący: HVD HOLDING AG Sp. z o.o.
Zamawiający: INSTYTUT MATKI I DZIECKA w imieniu którego postępowanie prowadzi ZAKŁAD ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH PRZY MINISTRZE ZDROWIA
…Sygn. akt: KIO 404/21 WYROK z dnia 2 marca 2021 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ryszard Tetzlaff Protokolant: Piotr Cegłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2021 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w 8 lutego 2021 r. przez wykonawcę HVD HOLDING AG Sp. z o.o., ul. Piechoty Łanowej 9A, 02-951 Warszawa w postępow……
art. 26 ust. 3 Pzp art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp art. 26 ust. 4 Pzp art. 7 ust. 1 Pzp
KIO 3247/25oddalonowyrok9 września 2025
Pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu w ramach zadania inwestycyjnego pn.: Część 1: Budowa budynku magazynowego , na terenie zamkniętym MON w Świnoujściu, dz. o nr ewidencyjnym 209/8 obręb 0010 Miasta Świnoujście. Część 2: Rozbudowa i przebudowa parkingu dla samochodów osobowych na terenie działki nr 210/21 obręb 0010 Świnoujście, stanowiącym teren zamknięty MON w Świnoujściu
Odwołujący: PRZEDSIĘBIORSTW O USŁUG INW ESTYCYJNYCH EKOINW EST SPÓŁKA AKCYJNA
Zamawiający: Gminę Miasto Świnoujście
Główna teza. Wyjaśnienia dotyczące rażąco niskiej ceny muszą odpowiadać *szczegółowym* wymaganiom wezwania Zamawiającego, ogólne oświadczenia lub uśrednione kalkulacje (np. wynagrodzeń objętych klauzulą poufności) nie spełniają tego…
Przetarg: 2025/BZP 00223622 art. 224 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 6 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 16 Pzp
KIO 3328/23uwzględnionowyrok5 grudnia 2023
Odwołujący: BBC BEST BUILDING CONSULTANTS Sp. z o.o. Sp. k. Al. Jerozolimskie 155 lok. U3, 02-326 Warszawa
Zamawiający: Gdańskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. ul. Wilanowska 2a, 80-809 Gdańsk
Przetarg: 2023/BZP 00404172 art. 109 ust. 1 pkt 7 Pzp art. 24 ust. 8 Pzp art. 109 ust. 7 Pzp art. 110 ust. 2 Pzp
KIO 866/22oddalonowyrok19 kwietnia 2022
Pełnienie nadzoru nad projektowaniem i realizacją Robót oraz zarządzanie Kontraktami pn.: Projekt i budowa drogi ekspresowej S10 Bydgoszcz - Toruń, odcinek 1 i odcinek 2. Numer referencyjny: GDDKiA.O.BY.D-3.2410.5.2021.15. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dz.Urz. UE 2021/S 117-461632 w dniu 13/09/2021. Sygn. akt: KIO 866/22 Odwołujący - Konsorcjum MGGP (Odwołujący MGGP )…
Zamawiający: Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad
art. 109 ust. 1 pkt 10 Pzp art. 109 ust. 1 pkt 7 Pzp art. 109 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp
KIO 2889/25uwzględnionowyrok19 sierpnia 2025
Przebudowa drogi gminnej nr 111751R od km 0+000 do km 1+250 w miejscowości Rokietnica
Zamawiający: Gminę Rokietnica
Główna teza. Wyjaśnienia dotyczące rażąco niskiej ceny muszą być szczegółowe, konkretne i poparte dowodami, ogólne oświadczenia o niskich kosztach zarządu czy posiadaniu sprzętu nie spełniają wymogów art. 224 ust. 2 i 6 Pzp. Zamawiający…
Przetarg: 2025/BZP 00203406 art. 224 ust. 6 Pzp art. 224 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 2 Pzp
KIO 689/24oddalonowyrok21 marca 2024
Zakup Usług Wsparcia dla oprogramowania Open Source w podziale na zadania wraz konsultacjami (część 1) znak: DPiZP.2610.14.2023, zwane dalej
Odwołujący: wykonawcę: Goldenore Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
…Sygn. akt: KIO 689/24 WYROK Warszawa, dnia 21 marca 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca: Katarzyna Poprawa Irmina Pawlik Michał Pawłowski Protokolant: Klaudia Kwadrans po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 1 marca 2024 roku przez odwołującego wykonawcę: Goldenore Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z……
art. 224 ust. 1 Pzp art. 224 ust. 6 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 239 ust. 2 Pzp
KIO 2501/18uwzględnionowyrok20 grudnia 2018
Odwołujący: T-Mobile Polska S.A. ul. Marynarska 12, 02-674 Warszawa B.w dniu 3 grudnia 2018 r. przez wykonawcę Orange Polska S.A. Al. Jerozolimskie 160, 02-326 Warszawa C.w dniu 3 grudnia 2018 r. przez wykonawcę NETIA S.A. ul. Poleczki 13, 02-822 Warszawa
Zamawiający: Kasę Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoAl. Niepodległości 190, 00-608 Warszawa
art. 7 ust. 1 Pzp art. 29 ust. 1 Pzp art. 8 ust. 3 Pzp art. 43 ust. 2 Pzp
KIO 2003/23oddalonowyrok28 lipca 2023
Odwołujący: Orange Polska Spółka Akcyjnaz siedzibą w Warszawie, Aleje Jerozolimskie 160, 02-326 Warszawa
Zamawiający: PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjnaz siedzibą w Warszawie
…Sygn. akt: KIO 2003/23 WYROK z dnia 28 lipca 2023 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Danuta Dziubińska Protokolant:Patryk Pazura po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2023 roku odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 10 lipca 2023 r. przez wykonawcę Orange Polska Spółka Akcyjnaz siedzibą w Warszawie, Aleje Jerozolimskie 160, 02-326
art. 224 ust. 6 Pzp art. 224 ust. 5 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp
KIO 3527/24uwzględnionowyrok14 października 2024
Zimowe utrzymanie dróg wojewódzkich administrowanych przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w Zielonej Górze w sezonie 2024/2025, 2025/2026, 2026/2027: Zadanie 1 – Obwód Drogowy Drezdenko, Zadanie 2 – Obwód Drogowy Kłodawa, Zadanie 3 – Obwód Drogowy Ośno Lubuskie, Zadanie 4 – Obwód Drogowy Sulęcin
Odwołujący: Maldrobud sp. z o.o. sp.k. w Myśliborzu
Zamawiający: Województwo Lubuskie – Zarząd Dróg Wojewódzkich w Zielonej Górze
art. 223 ust. 1 Pzp art. 462 ust. 1 Pzp art. 16 Pzp art. 16 pkt 3 Pzp
KIO 444/20innewyrok29 maja 2020
dla zadania pn. LOT A - Prace na linii kolejowej 131 na odcinku Chorzów Batory (km 5,900) - Nakło Śląskie (km 29,000) w ramach projektu POliŚ 5.1-14 pn.
Odwołujący: Przedsiębiorstwo Usług Technicznych Intercor Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna
art. 26 ust. 3 Pzp art. 24 ust. 1 pkt 12 Pzp art. 7 ust. 1 Pzp art. 24 ust. 8 Pzp
KIO 2720/17oddalonowyrok16 stycznia 2018
Świadczenie usług w zakresie kompleksowej usługi technicznej i bieżących napraw instalacji technologicznych basenów, czyszczenie niecek basenowych Uniwersyteckiego Centrum Sportowego UMK w Toruniu w terminie od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. wraz z sukcesywną dostawą chemii basenowej
Odwołujący: S. G. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Waterworld S. G.
Zamawiający: Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
art. 26 ust. 3 Pzp art. 22 ust. 1 Pzp art. 22a ust. 6 Pzp art. 24 ust. 1 pkt 12 Pzp
KIO 107/14oddalonowyrok3 lutego 2014
ustawą" lub "Pzp" – postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pn.
Zamawiający: Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego w Białymstoku
art. 26 ust. 3 Pzp art. 24 ust. 2 pkt 3 Pzp art. 26 ust. 4 Pzp art. 7 ust. 1 Pzp
KIO 4686/24oddalonowyrok8 stycznia 2025
Odwołujący: Ekodrom Sp. z o.o.
Zamawiający: Gminę Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska
Główna teza. Spełnienie warunku udziału w postępowaniu dotyczącego doświadczenia kierownika budowy wymaga wykazania zakończonych inwestycji z zakresu budowy (nie przebudowy) infrastruktury drogowej w ciągu 5 lat przed złożeniem oferty.…
Przetarg: 2024/BZP 00367225 art. 16 pkt 1 Pzp art. 17 ust. 2 Pzp art. 117 ust. 4 Pzp art. 128 ust. 1 Pzp
KIO 2301/18oddalonowyrok22 listopada 2018
Zamawiający: Zakład Zamówień Publicznych przy Ministrze Zdrowia 02-326 Warszawa
art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp art. 29 ust. 1 Pzp art. 82 ust. 3 Pzp art. 91 ust. 1 Pzp
KIO 58/19umorzonopostanowienie24 stycznia 2019
Zamawiający: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Płaska w Żylinach 16-326 Płaska, Sucha Rzeczka 60
art. 26 ust. 3 Pzp art. 185 ust. 1 Pzp art. 185 ust. 2 Pzp art. 186 ust. 2 Pzp
KIO 1948/17uwzględnionowyrok3 października 2017
Świadczenie usługi telefonii stacjonarnej dla Centrali Instytutu Pamięci Narodowej (Wołoska 7, Wołoska 5, Postępu 18B, Kłobucka 21A, Marszałkowska 21/25, Żurawia 4A)
Odwołujący: tytułem wpisu od odwołania, 1 2.1 zasądza od zamawiającego Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
art. 87 ust. 1 Pzp art. 7 ust. 1 Pzp art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp art. 91 ust. 1 Pzp
KIO 375/15oddalonowyrok12 marca 2015
Wykonanie usług leśnych w Nadleśnictwie Myszkowice w roku 2015
Odwołujący: wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: 1) Zakład Usług Leśnych M. B., Warnice 59, 74-311 Różańsko
Zamawiający: Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Mieszkowice
…Sygn. akt: KIO 375/15 WYROK z dnia 12 marca 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Grzegorz Matejczuk Protokolant: Agata Dziuban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 26 lutego 2015 r. przez Odwołującego – wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: 1)……
art. 141 Pzp art. 22 ust. 1 Pzp art. 91 ust. 1 Pzp art. 23 Pzp
KIO 1823/10oddalonowyrok8 września 2010
Świerklany" (bez węzła) do granicy państwa z Republiką Czeską w Gorzyczkach od km 548+897 do km 567+223, długości 18,33 km
Odwołujący: - konsorcjum w składzie: 1. Polimex-Mostostal S.A
…Sygn. akt: KIO 1823/10 WYROK z dnia 8 września 2010 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący – członek Krajowej Izby Odwoławczej: Barbara Bettman Protokolant: Paweł Nowosielski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2010 r. w Warszawie odwołania wniesionego 23 sierpnia 2010 r. przez wykonawcę - konsorcjum w składzie: 1. Polimex-Mostostal S.A, ul. Czackiego 151/17……
art. 90 ust. 1 Pzp art. 89 ust. 1 pkt 4 Pzp art. 14 Pzp art. 87 ust. 1 Pzp
KIO 435/26oddalonowyrok1 kwietnia 2026
Świadczenie usługi całodobowej ochrony osób w i mienia Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
Odwołujący: wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: 1.TS SERVICE spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
…Sygn. akt: KIO 435/26 WYROK Warszawa, 1 kwietnia 2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ernest Klauziński Natalia Kurek Anna Kuszel-Kowalczyk Protokolantka: Wiktoria Ceyrowska po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej 3 0 stycznia 2026 r. przez odwołującego: wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówieni……
Przetarg: TED-709961-2025 art. 224 ust. 1 Pzp art. 525 ust. 1 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 505 ust. 1 Pzp
KIO 2200/23uwzględnionowyrok14 sierpnia 2023
Odwołujący: 1) Naftoremont - Naftobudowa Sp. z o.o.
Zamawiający: Gminę Miasto Świnoujście
art. 223 ust. 1 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp art. 239 ust. 1 Pzp art. 242 ust. 2 Pzp
KIO 2460/22oddalonowyrok3 października 2022
Świadczenie usług telekomunikacyjnych w sieci telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu na rzecz Gminy Miasto Elbląg przy ul. Łączności 1
Odwołujący: Enter T&T spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Zamawiający: Gmina - Miasto Elbląg
art. 244 ust. 1 Pzp art. 16 Pzp art. 17 Pzp
KIO 330/26oddalonowyrok11 marca 2026
Ochrona obiektów i mienia ZRiKD w 2026 r.
Zamawiający: Zakład Remontów i Konserwacji Dróg w Warszawie przy Placu Czerwca 1976 r. nr 1 (02-495 Warszawa) - Miasto Stołeczne Warszawa
Główna teza. Oświadczenie wykonawcy o braku podstaw do wykluczenia musi odzwierciedlać stan faktyczny na dzień jego złożenia; późniejsza korekta lub uzupełnienie dokumentacji nie niweluje skutków złożenia nieprawdziwych informacji, a…
Przetarg: TED-629120-2025 art. 111 pkt 4 Pzp art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a Pzp art. 239 ust. 1 Pzp art. 110 ust. 2 Pzp
KIO 165/20odrzuconopostanowienie7 lutego 2020
Świadczenie usługi transmisji danych w sieci rozległej WAN resortu finansów.
Odwołujący: Netia S.A.
Zamawiający: Centrum Informatyki Resortu Finansów (ul. Samorządowa 1, 26-600 Radom)
art. 182 ust. 1 pkt 1 Pzp art. 189 ust. 2 pkt 3 Pzp
KIO 346/24uwzględnionowyrok16 lutego 2024
Usługa żywienia w systemie zleconym II
Odwołujący: Spółdzielnię Socjalną LARY-BAR
Zamawiający: Jednostkę Wojskową nr 4026, rondo Bitwy pod Oliwą 1, 81-103 Gdynia
…Sygn. akt: KIO 346/24 WYROK Warszawa, dnia 16 lutego 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodnicząca: Emilia Garbala Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2024 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 1 lutego 2024 r. przez wykonawcę Spółdzielnię Socjalną LARY-BAR, ul. Mściwoja II 28/A, 83300 Kar……
art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp art. 137 ust. 1 Pzp art. 219 Pzp
KIO 680/22oddalonowyrok29 marca 2022
Odwołujący: BBC BEST BUILDING CONSULTANTS Sp. z o.o. Sp. k.
Zamawiający: Towarzystwo Budownictwa Społecznego Motława Sp. z o.o., Szczygla 1, 80-742 Gdańsk
art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp art. 224 ust. 6 Pzp art. 224 Pzp art. 224 ust. 1 Pzp

O bazie wyroków KIO

Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) rozpatruje odwołania wykonawców od decyzji zamawiających w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Wyroki są dokumentami publicznymi, wydawanymi na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych. Zobacz też nasz poradnik: jak się odwołać do KIO.

Źródło danych: orzeczenia.uzp.gov.pl. Baza jest aktualizowana automatycznie — co dzień pojawiają się nowe wyroki. Każde orzeczenie łączymy z ogłoszeniem BZP, którego dotyczyło — to jedyna baza w Polsce która pokazuje spór razem z przetargiem, zamiast w oderwaniu.

Nowe orzeczenia możesz śledzić przez kanał RSS nowych wyroków KIO albo przeglądać statystyki orzecznictwa i archiwum rocznikowe powyżej.