Wyroki KIO: wyszukiwarka orzecznictwa połączona z przetargami

Szukaj po sygnaturze, zamawiającym, przepisie PZP albo problemie z oferty. Atlas łączy orzeczenia KIO z konkretnymi ogłoszeniami BZP, więc analizujesz spór razem z przetargiem, którego dotyczył.

Nie wiesz czym jest KIO? Przeczytaj poradnik: jak działa Krajowa Izba Odwoławcza.

30 377
orzeczeń w bazie
7169
uwzględnionych odwołań
10 891
powiązanych z przetargiem
Wyczyść
Filtry zaawansowane: przepis PZP, rozstrzygnięcie, strona, koszty, branża, daty

Obejmuje orzeczenia powiązane z przetargiem (ok. 1/3 bazy)

Wyroki pogrupowane problemami, o które naprawdę toczą się spory (od wadium po rażąco niską cenę), oraz przepisami PZP, na które najczęściej powołuje się Izba.

Statystyki orzecznictwa →
WadiumOrzeczenia KIO dotyczące wniesienia, zwrotu, zatrzymania i skuteczności wadium w przetargach publicznych.Odrzucenie ofertyWyroki KIO o odrzuceniu oferty z powodu niezgodności z SWZ, błędów formalnych, rażąco niskiej ceny, wadium i braków dokumentów.RNCOrzeczenia KIO o wyjaśnieniach ceny, dowodach kosztowych i odrzuceniu ofert jako rażąco niskich.Warunki udziałuSpory KIO o doświadczenie, zdolność techniczną, zasoby podmiotów trzecich i proporcjonalność wymagań zamawiającego.Tajemnica przedsiębiorstwaOrzeczenia KIO o zasadności zastrzegania informacji, kalkulacji, wyjaśnień ceny i dokumentów oferty jako tajemnicy przedsiębiorstwa.PodwykonawstwoWyroki KIO o podwykonawcach, udostępnianiu zasobów, referencjach i zmianach w strukturze realizacji zamówienia.KonsorcjumOrzeczenia KIO dotyczące konsorcjów, wspólnego spełniania warunków, pełnomocnictw i odpowiedzialności wykonawców.Kryteria oceny ofertWyroki KIO o kryteriach pozacenowych, punktacji, opisach jakości, referencjach i zasadach wyboru najkorzystniejszej oferty.Postanowienia KIOPostanowienia KIO dotyczące umorzeń, odrzucenia odwołania, cofnięcia odwołania, kosztów i kwestii proceduralnych.Terminy odwołaniaOrzeczenia i postanowienia KIO dotyczące terminów wniesienia odwołania, czynności zamawiającego i skutków spóźnienia.Wykluczenie wykonawcyOrzeczenia KIO o obligatoryjnych i fakultatywnych przesłankach wykluczenia, wprowadzeniu zamawiającego w błąd i skuteczności self-cleaningu.Unieważnienie postępowaniaOrzeczenia KIO o unieważnieniu postępowania: cena przewyższająca budżet zamawiającego, wada niemożliwa do usunięcia, brak ofert niepodlegających odrzuceniu.Uzupełnianie dokumentówOrzeczenia KIO o wezwaniach z art. 128 i 107 PZP: jednokrotność wezwania, granice uzupełnienia oraz różnica między podmiotowymi a przedmiotowymi środkami dowodowymi.OPZOrzeczenia KIO o opisie przedmiotu zamówienia: wymagania ograniczające konkurencję, znaki towarowe i równoważność, niejednoznaczność dokumentów zamówienia.Poprawianie omyłekOrzeczenia KIO o poprawianiu omyłek pisarskich, rachunkowych i innych omyłek z art. 223 ust. 2 pkt 3 PZP oraz o granicy między poprawieniem a zmianą treści oferty.Podpis elektronicznyOrzeczenia KIO o formie oferty i podpisie elektronicznym: kwalifikowany podpis, podpis zaufany i osobisty, błędy walidacji oraz skan podpisanego dokumentu.

Monitoruj przetargi zanim problem trafi do KIO

Orzeczenia pokazują ryzyka, ale pieniądz jest w nowych postępowaniach. Ustaw alert na przetargi z podobnym zakresem i sprawdzaj sporne warunki wcześniej.

Znaleziono ponad 5000 orzeczeńSortuj: od najnowszych
  • KIO 3494/21uwzględnionowyrok

    Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych dla odcinka drogi ekspresowej S74 Przełom/Mniów - Kilce (S7 węzeł Kielce Zachód)

    Odwołujący: Mirbud Spółka akcyjna
    Zamawiający: Skarb Państwa Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, w imieniu którego postępowanie prowadzi Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
    …Sygn. akt: KIO 3494/21 WYROK z dnia15 grudnia 2021 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Justyna Tomkowska Członkowie: Aleksandra Kot Anna Osiecka Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu13 grudnia 2021 roku odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej dniu 29 listopada 2021 roku przez wykonawców wspólnie ubiegając……
  • KIO 674/20oddalonowyrok

    Budowa drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską

    Odwołujący: M. P., prowadzący działalność pod firmą Biuro Projektów Środowiskowych M. P., ECG "ORBITAL" Sp. z o.o.
    Zamawiający: Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni
    …Sygn. akt: KIO 674/20 WYROK z dnia 19 czerwca 2020 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Andrzej Niwicki Izabela Niedziałek-Bujak Aneta Mlącka Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2020 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 marca 2020 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o u……
  • KIO 1880/19oddalonowyrok
    Odwołujący: Mostostal Warszawa S.A.
    Zamawiający: Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w imieniu którego działa Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie
    …Sygn. akt KIO 1880/19 KIO 1895/19 WYROK z dnia 21 października 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Katarzyna Odrzywolska PrzewodniczącyIzabela Niedziałek-Bujak Andrzej Niwicki Członkowie: Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2019 r. i w dniu 17 października 2019 r. odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoław……
  • KIO 822/19uwzględnionowyrok
    Odwołujący: M.L. i J.H. przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej L.M., H.J. Autoryzowana Stacja Obsługi Samochodów s.c.
    Zamawiający: 45 Wojskowy Oddział Gospodarczy w Wędrzynie, 69-211 Wędrzyn
    …Sygn. akt: KIO 822/19 WYROK z dnia 21 maja 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Luiza Łamejko Protokolant: Łukasz Liskiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2019 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 6 maja 2019 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: M.L. i J.H. przedsiębio……
  • KIO 1930/17innewyrok

    Zabudowa systemu ERTMS/ETCS poziom 2 na linii (...) odcinek K. - T. (z wyłączeniem węzła warszawskiego)

    Zamawiający: P.P.L.K. S.A., (...)
    …Sygn. akt KIO 1930/17 KIO 1962/17 WYROK z dnia 31 października 2017 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Jolanta Markowska Emil Kuriata Jan Kuzawiński Protokolant: Edyta Paziewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 i 25 października 2017 r. w W. odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej: A. w dniu 15 września 2017 r. przez wykonawcę: A……
  • KIO 1421/26uwzględnionowyrok

    Budowa kotłowni miejskiej w Brześciu Kujawskim

    Odwołujący: M.K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe M.K.
    Zamawiający: Gmina Brześć Kujawski
    …Sygn. akt: KIO 1421/26 WYROK Warszawa, dnia 19 maja 2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Jolanta Markowska Protokolant: Wiktoria Ceyrowska po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 marca 2026 r. przez wykonawcę : M.K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlo……
  • KIO 514/25uwzględnionowyrok

    W myśl art. 457 ust. 1 Pzp:

    Odwołujący: LUCMAR sp. z o.o.
    Zamawiający: Skarb Państwa – 31 Wojskowy Oddział Gospodarczy w Zgierzu
    …KIO 514/25 WYROK Warszawa, dnia 5 marca 2025 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca: Monika Kawa-Ogorzałek Protokolant: Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 11 lutego 2025 r. przez Odwołującego - wykonawcę LUCMAR sp. z o.o. z siedzibą w Toruniu w postępowaniu prowadzonym przez Zamawiającego - S……
  • KIO 3113/20uwzględnionowyrok

    usługę kompleksowego utrzymania, czystości obiektów i terenów zewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

    Odwołujący: Ever Cleaning Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    Zamawiający: Uniwersytet Medyczny w Lublinie
    …Sygn. akt KIO 3113/20 WYROK z dnia 17 grudnia 2020 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący:Anna Packo Protokolant:Piotr Kur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2020 r., w Warszawie, odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 27 listopada 2020 r. przez wykonawcę Ever Cleaning Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzi……
  • KIO 750/19oddalonowyrok
    Odwołujący: Integrated Solutions sp. z o.o.
    Zamawiający: Biblioteka Śląską
    …Sygn. akt: KIO 750/19 WYROK z dnia 20 maja 2019 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Andrzej Niwicki Protokolant: Marta Słoma Marcin Jakóbczyk po rozpatrzeniu na posiedzenie i rozprawie w dniach 8 maja 2019 r. oraz 16 maja 2019 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 24 kwietnia 2019 r. przez wykonawcę Int……
  • KIO 1559/24uwzględnionowyrok

    Zamawiający realizuje projekt pn.:

    Zamawiający: Miasto i Gmina Twardogóra
    …Sygn. akt: KIO 1559/24 WYROK Warszawa, dnia 3 czerwca 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Jolanta Markowska Protokolant: Patryk Pazura po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 2 maja 2024 r. przez wykonawcę: Mayeryn Sp. z o.o., Aleja Grunwaldzka 309, 80-309 Gdańsk w postępowaniu prowadzonym przez zamawiaj……
  • KIO 170/23uwzględnionowyrok
    Odwołujący: K. J.
    Zamawiający: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy
    …Sygn. akt KIO 170/23 WYROK z dnia 3 lutego 2023 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca: Monika Kawa-Ogorzałek Protokolantka: Aldona Karpińska Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2023 roku odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 19.01.2023 r. przez Odwołującego - wykonawcę K. J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "JUKON" K.……
  • KIO 1535/20uwzględnionowyrok

    Przebudowa infrastruktury tramwajowej wzdłuż ul. Frycza Modrzewskiego w Bytomiu - zadanie 8.4.

    Odwołujący: Silesia Invest Sp. z o.o. Sp.k.
    Zamawiający: Tramwaje Śląskie S.A.
    …Sygn. akt: KIO 1535/20 WYROK z dnia 31 sierpnia 2020 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Emilia Garbala Protokolant: Piotr Kur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2020 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 6 lipca 2020 r. przez wykonawcę Silesia Invest Sp. z o.o. Sp.k., ul. O. Jana Siemieńskiego 18-20, 44-……
  • KIO 1155/14uwzględnionowyrok
    Odwołujący: Kapsch Sp. z o.o.
    Zamawiający: Gmina Stalowa Wola
    …Sygn. akt: KIO 1155/14 WYROK z dnia 23 czerwca 2014 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący: Marek Koleśnikow Protokolant: Magdalena Cwyl w sprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 6 czerwca 2014 r. przez odwołującego Kapsch Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Poleczki 35, 02-822 Warszawa, w postępowaniu prowadzonym przez zamawiające……
  • KIO 755/13uwzględnionowyrok
    Zamawiający: Politechnika Łódzką w Łodzi (90-924)
    …Sygn. akt: KIO 755/13 WYROK z dnia 18 kwietnia 2013 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Marek Szafraniec Protokolant: Paulina Nowicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 2 kwietnia 2013 r. przez wykonawcę: Trias S.A. w Toruniu (87-100), ul. Równinna 11/13 w postępowan……
  • KIO 154/13uwzględnionowyrok
    Odwołujący: Cotton House J……… Sp. J.
    …Sygn. akt: KIO 154/13 WYROK z dnia 7 lutego 2013 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Justyna Tomkowska Protokolant: Natalia Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2013 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 25 stycznia 2013 roku przez wykonawcę – Cotton House J……… Sp. J. z siedzibą w Łodzi postępowaniu p……
  • KIO 1685/26umorzonopostanowienie
    Odwołujący: K.S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą 4 Idea K.S.
    Zamawiający: SIM Zagłębie Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    …Sygn. akt: KIO 1685/26 POSTANOWIENIE Warszawa, dnia 8 maja 2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca:Elżbieta Dobrenko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron w dniu 8 maja 2026 r. Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu w 13 kwietnia 2026 r. przez wykonawcę K.S., prowadzącego działalność gospodarc……
  • KIO 1905/16oddalonowyrok

    Nadzór Inżyniera w ramach projektu

    Odwołujący: Konsorcjum: Biuro Realizacji Inwestycji KOLTECH INWESTOR Sp. z o.o., KB Pomorze Sp. z o.o., Koltech Infra Sp. z o.o. ul. Targowa 69, 03 - 729 Warszawa
    Zamawiający: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
    …Sygn. akt KIO 1905/16 WYROK z dnia 25 października 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Jolanta Markowska Protokolant: Agata Dziuban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 10 października 2016 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie……
  • KIO 1717/16oddalonowyrok
    Odwołujący: EXATEL Spółka Akcyjna
    Zamawiający: Skarb Państwa – Naczelny Sąd Administracyjny
    …Sygn. akt: KIO 1717/16 WYROK z dnia 27 września 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agnieszka Trojanowska Protokolant: Aneta Górniak po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu 27 września 2016 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 12 września 2016r. przez wykonawcę EXATEL Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie, ……
  • KIO 1434/16oddalonowyrok

    Rozbudowa DW 755 etap III A od km 12+124,50 do km 16+247,00 wraz z budową obwodnicy Ćmielowa

    Odwołujący: Konsorcjum
    Zamawiający: Świętokrzyski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Kielcach
    …Sygn. akt: KIO 1434/16 WYROK z dnia 18 sierpnia 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agata Mikołajczyk Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 sierpnia 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 1 sierpnia 2016 r. przez odwołującego - wykonawców wspólnie ubiegających si……
  • KIO 815/16oddalonowyrok

    Budowa Centrum Medycyny Nieinwazyjnej etap I

    Zamawiający: Gdański Uniwersytet Medyczny, M. Skłodowskiej-Curie 3a, 80-210 Gdańsk
    …Sygn. akt: KIO 815/16, KIO 821/16 i KIO 822/16 WYROK z dnia 18 sierpnia 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Marzena Teresa Ordysińska Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. w Warszawie odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 16
  • KIO 910/16uwzględnionowyrok

    dokumentacji projektowej z uzyskaniem decyzji środowiskowej i decyzji ZRID z rygorem natychmiastowej wykonalności oraz robót budowlanych w ramach zadania pn.

    Odwołujący: Konsorcjum wykonawców: 1) PBI Infrastruktura Spółka Akcyjna
    Zamawiający: Podkarpacki Zarząd Dróg Wojewódzkich
    …Sygn. akt: KIO 910/16 WYROK z dnia 7 czerwca 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Magdalena Rams Protokolant: Krzysztof Wasilewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 maja 2016 r. przez odwołującego: Konsorcjum wykonawców: 1) PBI Infrastruktura Spółka……
  • KIO 557/16uwzględnionowyrok
    Zamawiający: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m. st. Warszawie S.A.
    …Sygn. akt: KIO 557/16 WYROK z dnia 4 maja 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Sylwester Kuchnio Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 15 kwietnia 2016 r. przez Przedsiębiorstwo Budowlane ABM Sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu w……
  • KIO 268/16uwzględnionowyrok
    Zamawiający: Kompania Węglowa Spółka Akcyjna
    …Sygn. akt: KIO 268/16 KIO 270/16 WYROK z dnia 14 marca 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Agnieszka Trojanowska Protokolant: Łukasz Listkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniach 11 i 14 marca 2016 r. odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 26 lutego 2016r. przez A. wykonawcę ELGÓR……
  • KIO 1617/24oddalonowyrok

    Przebudowa wybranych przestrzeni obiektu EC1 Wschód na potrzeby Narodowego Centrum Kultury Filmowej w Łodzi – kolejne etapy realizacji inwestycji – Biblioteka Filmowa

    Odwołujący: PAGMA PROJEKT Sp. z o.o. w Łodzi
    Zamawiający: „EC1 Łódź – Miasto Kultury” w Łodzi
    …Sygn. akt: KIO 1617/24 WYROK Warszawa, dnia 31 maja 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący:Monika Szymanowska Protokolant: Aldona Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2024 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 6 maja 2024 r. przez odwołującego PAGMA PROJEKT Sp. z o.o. w Łodzi w postępowaniu prowadzonym p……
  • KIO 1674/15oddalonowyrok
    Odwołujący: wspólnie ubiegających się o zamówienie Getinsa Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    Zamawiający: PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna
    …Sygn. akt: KIO 1674/15 WYROK z dnia 18 sierpnia 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Izabela Niedziałek-Bujak Protokolant: Natalia Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2015 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 3 sierpnia 2015 r. przez Odwołującego - wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówieni……

O bazie wyroków KIO

Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) rozpatruje odwołania wykonawców od decyzji zamawiających w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Wyroki są dokumentami publicznymi, wydawanymi na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych. Zobacz też nasz poradnik: jak się odwołać do KIO.

Źródło danych: orzeczenia.uzp.gov.pl. Baza jest aktualizowana automatycznie. Gdy rozpoznamy powiązanie z ogłoszeniem dostępnym w Atlasie, na stronie orzeczenia pokazujemy link do przetargu.

Nowe orzeczenia możesz śledzić przez kanał RSS nowych wyroków KIO albo przeglądać statystyki orzecznictwa i archiwum rocznikowe powyżej.