Wyrok KIO 4275/26 z 6 października 2026

Izba oddaliła odwołanie

Dostawa namiotów kasynowych-stołówkowych

Odwołujący
REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o.
Przystępujący
ESTRADA RYBNICKA Sp. z o.o (po stronie zamawiającego)
Skład Izby
Ryszard Tetzlaff (przewodniczący)
Terminy
odwołanie 28 sierpnia 2026 · rozprawa 1 października 2026 · rozpoznanie 39 dni
Koszty
zasądzono 3 600 zł
Przetarg
Dostawa namiotów kasynowych- stołówkowych · TED-377872-2026 w Dzienniku Urzędowym UE (TED), 2 czerwca 2026

Jak Izba rozstrzyga spory o rażąco niską cenę

W latach 2004–2026 Izba uwzględniła 41% odwołań rozpoznanych co do meritum (1 911 z 4 655). W 822 sprawach zamawiający sam uwzględnił zarzuty. Wszystkie spory o ten problem

Obserwuj zamawiającego z tej sprawy

Mail, gdy 4 Regionalna Baza Logistyczna opublikuje nowe ogłoszenie albo wynik postępowania. Rezygnacja jednym kliknięciem.

 

Tylko wybrana branża albo duże zlecenia? Więcej opcji

Treść orzeczenia

Sygn. akt
KIO 4275/26

WYROK Warszawa, dnia 6 października 2026 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodniczący:Ryszard Tetzlaff Protokolant: Patryk Pazura po rozpoznaniu na rozprawie 1 października 2026 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 28 sierpnia 2026 r. przez wykonawcę: REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o., ul. Kazimierza Wielkiego 1, 50-077 Wrocław w postępowaniu prowadzonym przez Skarb Państwa - 4 Regionalna Baza Logistyczna, ul. Pretficza 28,50-

984 Wrocław uczestnik po stronie zamawiającego – ESTRADA RYBNICKA Sp. z o.o., ul. Samotna 7, 44-251 Rybnik

Sentencja (orzeka)

  1. 1.oddala odwołanie,
  2. 2.kosztami postępowania obciąża wykonawcę: REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o.,ul. Kazimierza Wielkiego 1, 50-077 Wrocław i
    1. 2.1.zalicza na poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000, 00 zł (słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) wniesioną przez wykonawcę: REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o., ul. Kazimierza Wielkiego 1, 50-077 Wrocław tytułem uiszczonego wpisu, kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) poniesioną przez REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o., ul. Kazimierza Wielkiego 1, 50-077 Wrocławtytułem wynagrodzenia pełnomocnika Odwołującego, kwotę 1 476 zł 00 gr (słownie: jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych zero groszy) poniesioną przez REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o., ul. Kazimierza Wielkiego 1, 50-077 Wrocławtytułem dojazdu na rozprawę pełnomocnika Odwołującego oraz kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) poniesioną przez Skarb Państwa - 4 Regionalna Baza Logistyczna, ul. Pretficza 28, 50-984 Wrocławtytułem wynagrodzenia pełnomocnika Zamawiającego;
    2. 2.2.zasądza od wykonawcy: REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o., ul. Kazimierza Wielkiego 1, 50-077 Wrocławna rzecz Skarb Państwa - 4 Regionalna Baza Logistyczna, ul. Pretficza 28, 50-984 Wrocław kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika Zamawiającego.

Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.

Uzasadnienie

Przewodniczący:

Sygn. akt KIO 4275/26

Uzasadnienie

Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego pn.

„Dostawa namiotów kasynowych-stołówkowych”, nr sprawy MAT/134/AW/2026, części I–V, zostało wszczęte ogłoszeniem opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 02.06.2026 r. pod nr 2026/S 104 – 377872 przez: Skarb Państwa - 4 Regionalna Baza Logistyczna, ul. Pretficza 28, 50-984 Wrocław zwany dalej: „Zamawiającym”. Do ww. postępowania o udzielenie zamówienia zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1320), zwana dalej: „Pzp” albo „PZP” albo „pzp”.

W dniu 21.08.2026 r. (za pomocą środków komunikacji elektronicznej) Zamawiający poinformował o wyborze oferty najkorzystniejszej części I–V - ESTRADA RYBNICKA Sp. z o.o., ul. Samotna 7, 44-251 Rybnik zwany dalej: „ESTRADA RYBNICKA Sp. z o.o.”albo „Przystępujący”. Drugą pozycję w rankingu złożonych ofert części I–V zajęła REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o., ul. Kazimierza Wielkiego 1, 50-077 Wrocław zwany dalej:zwany dalej: „REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o.” albo „Odwołującym”.

Dnia 28.08.2026 r. (przez dostawcę usługi e-Doręczenia) odwołanie względem czynności z 21.08.2026 r. części I– V złożyła REKORD Hale Namiotowe Sp. z o.o. Zaskarżył następujące czynności i zaniechania Zamawiającego:

  1. 1.czynność wyboru oferty Estrada Rybnicka Sp. z o.o. jako najkorzystniejszej w częściach I–V, dokonaną na podstawie art. 239 ust. 1 Pzp;
  2. 2.zaniechanie odrzucenia oferty Estrada Rybnicka Sp. z o.o. na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp w zw. z art. 224 ust. 6 Pzp;
  3. 3.zaniechanie przeprowadzenia pełnej, weryfikowalnej i wszechstronnej oceny wyjaśnień ceny oraz przedłożonych dowodów;
  4. 4.zaniechanie ustalenia, czy kalkulacja obejmuje pełen zakres świadczenia, w tym koszty pracy, produkcji, dostawy, rozładunku, posadowienia, montażu, uruchomienia, serwisu, reklamacji, gwarancji oraz realizacji prawa opcji.

Zamawiającemu zarzucił:

  1. 1.Naruszenie art. 224 ust. 1, 2, 3, 5 i 6 Pzp w związku z art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp przez zaniechanie odrzucenia oferty Estrada Rybnicka Sp. z o.o., mimo że złożone wyjaśnienia i dowody nie wykazują realności zaoferowanej ceny, ani ujęcia w niej kosztów prawidłowej realizacji zamówienia.
  2. 2.Naruszenie art. 224 ust. 3 pkt 1–4, 6 i 8 oraz art. 224 ust. 5 i 6 Pzp przez zaakceptowanie wyjaśnień bez przedstawienia weryfikowalnej kalkulacji kosztów produkcji, pracy, roboczogodzin, narzutów pracodawcy, transportu, rozładunku, posadowienia, montażu, uruchomienia, serwisu, reklamacji, gwarancji i kosztów pośrednich.
  3. 3.Naruszenie art. 224 ust. 1, 3, 5 i 6 Pzp w związku z art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp przez pominięcie ograniczeń i wyłączeń wynikających z ofert dostawców wybranego wykonawcy oraz nieweryfikowanie, czy kalkulacja obejmuje pełny zakres kosztów wyposażenia dodatkowego.
  4. 4.Naruszenie art. 224 ust. 6 Pzp w związku z art. 226 ust. 1 pkt 8 i art. 239 ust. 1 Pzp przez wybór oferty, która powinna zostać odrzucona, ewentualnie przed dokonaniem wyboru poddana ponownemu, rzetelnemu badaniu.
  5. 5.Naruszenie art. 16 pkt 1–3 Pzp przez przeprowadzenie oceny wyjaśnień w sposób nieprzejrzysty, niewszechstronny i niepoddający się kontroli.

W oparciu o powyższe zarzuty wnosił o:

  1. 1.Uwzględnienie odwołania w całości;
  2. 2.Unieważnienie czynności wyboru oferty Estrada Rybnicka Sp. z o.o. jako najkorzystniejszej w częściach I–V;
  3. 3.Nakazanie Zamawiającemu powtórzenia badania i oceny ofert;
  4. 4.Nakazanie odrzucenia oferty Estrada Rybnicka Sp. z o.o. na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp w związku z art. 224 ust. 6 Pzp;
  5. 5.Ewentualnie – nakazanie Zamawiającemu dokonania ponownej, pełnej i udokumentowanej oceny już złożonych wyjaśnień oraz dowodów, bez dopuszczenia do uzupełniania zasadniczych braków wykazania realności ceny;
  6. 6.Orzeczenie na rzecz Odwołującego zwrotu uzasadnionych kosztów postępowania odwoławczego, w tym wynagrodzenia pełnomocnika oraz kosztów uczestnictwa w rozprawie, określonych na podstawie rachunków, które zostaną przedłożone do akt sprawy;
  7. 7.Nadto, wnosił o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do odwołania na okoliczności wskazane w odwołaniu, a także dokumentów zamówienia będących w posiadaniu Zamawiającego;
  8. 1.Przedmiot, podział na części i wartość zamówienia Postępowanie MAT/134/AW/2026 jest prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie art. 132 Pzp, z zastosowaniem procedury odwróconej. Przedmiotem jest dostawa namiotów kasynowych - stołówkowych w pięciu częściach. Każda część obejmuje jeden zestaw w zakresie gwarantowanym oraz dwa zestawy w zakresie objętym prawem opcji. Cena ofertowa podlegała ocenie z uwzględnieniem łącznego zakresu gwarantowanego i opcjonalnego.

Wartość szacunkowa całego zamówienia wynosiła 14 911 875,00 zł netto, tj. 2 982 375,00 zł netto dla każdej części. Wartość każdej części powiększona o VAT wynosiła 3 668 321,25 zł brutto. Zamawiający wskazał ponadto kwotę 1 200 000,00 zł brutto na sfinansowanie zamówienia gwarantowanego w każdej części. Prawo opcji nie ma przy tym zamówieniu charakteru pozornego: wykonawca musi więc pozostawać zdolny do realizacji maksymalnego wolumenu po cenie wskazanej w ofercie.

Dowód: Specyfikacja Warunków Zamówienia w postępowaniu nr MAT/134/AW/2026– na okoliczność przedmiotu zamówienia, podziału na pięć części, objęcia każdej części zakresem gwarantowanym i prawem opcji, wymagań kompletności świadczenia, kryteriów oceny ofert oraz obowiązków wykonawcy związanych z realizacją zamówienia.

Dowód: Protokół postępowania w trybie przetargu nieograniczonego, druk ZP-PN, dotyczący postępowania MAT/134/AW/2026 – na okoliczność wartości szacunkowej zamówienia i poszczególnych części, zastosowania procedury odwróconej, przebiegu badania ofert, odrzucenia oferty NEODYNAMIK Sp. z o.o. oraz wyboru oferty Estrada Rybnicka Sp. z o.o.

  1. 2.Otwarcie ofert, relacje cenowe i obowiązek wyjaśnienia ceny Do upływu terminu składania ofert złożono trzy oferty, przy czym każdy wykonawca zaoferował tę samą cenę dla każdej z pięciu części. Ceny brutto za jedną część, obejmujące zakres gwarantowany i opcjonalny, przedstawiały się następująco:

Wykonawca Cena brutto za część Relacja do średniej NEODYNAMIK Sp. z o.o. 2 945 757,30 zł 99,90% Estrada Rybnicka Sp. z o.o. 1 841 310,00 zł 62,45% REKORD Hale Namiotowe 4 058 992,62 zł 137,65% sp. z o.o. Średnia arytmetyczna ofert 2 948 686,64 zł — Dowód: Informacja z otwarcia ofert w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pn. „Dostawa namiotów kasynowych-stołówkowych”, nr sprawy MAT/134/AW/2026, z 7 lipca 2026 r. – na okoliczność cen brutto ofert złożonych przez wszystkich wykonawców, kwoty 1 200 000,00 zł brutto przeznaczonej na zamówienie gwarantowane w każdej części oraz relacji ceny Estrada Rybnicka Sp. z o.o. do cen pozostałych ofert.

Cena Estrada Rybnicka Sp. z o.o. wynosiła 1 841 310,00 zł brutto za część, w tym613 770,00 zł brutto za zakres gwarantowany i 1 227 540,00 zł brutto za zakres opcjonalny. Odpowiadała ona 50,19% wartości szacunkowej każdej części powiększonej o VAT oraz 62,45% średniej arytmetycznej ofert. Odchylenie od obu punktów odniesienia przekraczało próg wskazany w art. 224 ust. 2 Pzp, co prawidłowo uruchomiło obowiązek wezwania do złożenia wyjaśnień.

  1. 3.Wezwanie, wyjaśnienia i wybór oferty Pismem z 9 lipca 2026 r. Zamawiający wezwał Estrada Rybnicka Sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień dotyczących rażąco niskiej ceny wraz z dowodami. Wezwanie obejmowało kalkulację istotnych pozycji kosztowych, wskazanie marży, czynniki wpływające na cenę lub koszt, warunki produkcji i dostawy, nadzorowanie jakości, odbiory, postępowanie reklamacyjne oraz wykazanie realności ceny przy zachowaniu zysku.

Dowód: Wezwanie Zamawiającego do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny z 9 lipca 2026 r., dotyczące postępowania nr MAT/134/AW/2026 – na okoliczność zastosowania art. 224 ust. 2 Pzp wobec Estrada Rybnicka Sp. z o.o., wskazania odchylenia jej ceny oraz żądania szczegółowej kalkulacji, marży, analizy warunków produkcji, dostawy, kontroli jakości, odbiorów, reklamacji i dowodów realności ceny.

W odpowiedzi Estrada Rybnicka Sp. z o.o. powołała się na własną produkcję namiotów, doświadczenie oraz relacje z dostawcami. W treści złożonych w dniu 16 lipca 2026 r. wyjaśnień przedstawiła zestawienie „Blok 1 – Produkcja własna” w kwocie 218 462,00 zł netto i „Blok 2 – Wyposażenie dodatkowe” w kwocie 202 547,00 zł netto, tj. łącznie 421 009,00 zł netto na zestaw. Przy cenie ofertowej 499 000,00 zł netto za zestaw wskazała na zysk w wysokości 77 991,00 zł netto oraz marżę na poziomie 15,63%. Dowód: Wyjaśnienia Estrada Rybnicka Sp. z o.o. w zakresie rażąco niskiej ceny z 16 lipca 2026 r. na okoliczność powołania się na produkcję własną, doświadczenie i relacje z dostawcami, przedstawienia deklarowanej kalkulacji, wskazania kosztu 218 462,00 zł netto w Bloku 1, kosztu 202 547,00 zł netto w Bloku 2, łącznego kosztu 421 009,00 zł netto, deklarowanego zysku 77 991,00 zł netto oraz marży 15,63%.

Notatki Zamawiającego z 21 i 24 lipca 2026 r. stwierdzają, że wyjaśnienia rażąco niskiej ceny uznano za wystarczające. Nie przedstawiają jednak toku weryfikacji kalkulacji ani analizy zakresu dowodów. Następnie Zamawiający wybrał ofertę Estrada Rybnicka Sp. z o.o. w częściach I–V.

Dowód: Notatka dysponenta wewnętrznego z 21 lipca 2026 r. dotycząca badania ofert w postępowaniu MAT/134/AW/2026 – na okoliczność stwierdzenia przez Zamawiającego, że oferta Estrada Rybnicka Sp. z o.o. spełnia wymagania, a wyjaśnienia rażąco niskiej ceny zostały uznane za wystarczające, bez przedstawienia szczegółowego toku weryfikacji kalkulacji i dowodów.

Dowód: Wniosek Komisji Przetargowej z 21 sierpnia 2026 r. w postępowaniu MAT/134/AW/2026 –na okoliczność zaakceptowania wyjaśnień, zaproponowania wyboru oferty Estrada Rybnicka Sp. z o.o. w częściach I–V oraz opisu odrzucenia oferty NEODYNAMIK Sp. z o.o.

  1. 1.Standard badania rażąco niskiej ceny i ciężar wykazania Art. 224 ust. 1 Pzp nakazuje wezwanie wykonawcy, gdy cena lub koszt wydają się rażąco niskie albo budzą wątpliwości co do możliwości wykonania zamówienia zgodnie z wymaganiami dokumentów zamówienia lub przepisów.

Próg z art. 224 ust. 2 Pzp inicjuje postępowanie wyjaśniające, lecz nie przesądza automatycznie o odrzuceniu. Po wezwaniu ciężar wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na wykonawcy zgodnie z art. 224 ust. 5 Pzp.

W orzecznictwie KIO podkreśla się, że wykazanie realności ceny wymaga szczegółowej kalkulacji, adekwatnych dowodów oraz wskazania wpływu powoływanych okoliczności na cenę. Stanowisko to wskazywanemu w orzecznictwie dwuetapowemu modelowi oceny oferty obejmującemu identyfikację wątpliwości i pogłębioną ocenę wyjaśnień. W niniejszej sprawie wezwanie do wyjaśnienia ceny oferty zostało wprawdzie wystosowane do wykonawcy - Estrada Rybnicka Sp. z o.o., jednak dokumentacja postępowania MAT/134/AW/2026 nie potwierdza przeprowadzenia drugiego etapu z intensywnością odpowiadającą skali odchylenia i złożoności świadczenia.

Składane w odpowiedzi na wezwanie wyjaśnienia powinny bowiem umożliwiać Zamawiającemu sprawdzenie czy cena obejmuje pełne świadczenie. Nie wystarcza ogólne odwołanie przez wykonawcę do doświadczenia, produkcji własnej, relacji handlowych lub deklarowanej marży. Okoliczności te mogą wyjaśniać potencjalne źródło przewagi kosztowej, ale tylko wtedy, gdy ich ekonomiczny wpływ został przedstawiony w sposób konkretny i kontrolowalny.

  1. 2.Braki w kalkulacji produkcji własnej, kosztów pracy i kosztów pośrednich Estrada Rybnicka Sp. z o.o. wskazała łączną kwotę 218 462,00 zł netto jako koszt produkcji własnej. Zestawienie obejmuje konstrukcję i poszycie namiotu, podpinki, podłogę, drzwi, oświetlenie, instalację elektryczną, skrzynie, narzędzia, szkolenie, instrukcję, transport, projekt oraz montaż. Nie przedstawiono jednak żadnej metodologii wyliczenia tych kwot ani danych pozwalających zweryfikować ich źródło.

Dowód: Zestawienie „Blok 1 – Produkcja własna” zawarte w wyjaśnieniach Estrada Rybnicka Sp. z o.o. z 16 lipca 2026 r. – na okoliczność ujęcia w jednym zbiorczym zestawieniu kosztów konstrukcji, poszycia, podłogi, drzwi, oświetlenia, instalacji, skrzyń, narzędzi, szkolenia, instrukcji, transportu, projektu i montażu bez przedstawienia danych o roboczogodzinach, stawkach pracy, narzutach pracodawcy, kosztach materiałowych, kosztach pośrednich i metodologii kalkulacji.

W szczególności brak w wyjaśnieniach Estrada Rybnicka Sp. z o.o. danych o liczbie roboczogodzin przypadających na wykonanie konstrukcji, poszycia, podłogi, instalacji, dokumentacji, pakowania, montażu i szkolenia. Nie wskazano stawek wynagrodzeń, narzutów pracodawcy, kosztów urlopów, zastępstw, nadzoru produkcyjnego ani kosztów utrzymania stałego zespołu. Nie wyjaśniono także, jakie koszty energii, materiałów pomocniczych, maszyn, amortyzacji, magazynowania, kontroli jakości, administracji i finansowania przypisano do zestawu.

Własna produkcja może uzasadniać przewagę kosztową, lecz nie zwalnia z obowiązku wykazania rzeczywistych parametrów ekonomicznych. Samo stwierdzenie o zoptymalizowanym i niskoodpadowym procesie pozostaje niewystarczające, jeżeli nie wskazano zużycia materiału, kosztu jednostkowego, poziomu odpadu, czasu pracy i sposobu rozliczenia kosztów pośrednich. W konsekwencji Zamawiający nie dysponował podstawą pozwalającą zweryfikować, czy deklarowany koszt produkcji obejmuje wszystkie obowiązki wymagane przez SWZ.

  1. 3.Wyposażenie dodatkowe oraz ograniczenia dowodów dostawców Wyposażenie dodatkowe jest elementem merytorycznie niezbędnym dla wykonania zamówienia. W kalkulacji Estrada Rybnicka Sp. z o.o. wskazano ten koszt w Bloku 2 jako kwotę 202 547,00 zł netto, obejmującą m.in. stoły, krzesła, stoły ze stali nierdzewnej, klimatyzator, nagrzewnicę, agregat, drabinę i kontenery. Zestawienie zawiera także zbiorczą pozycję „dodatkowe koszty (transporty + cło)” w kwocie 5 755,94 zł. Dowód: Zestawienie „Blok 2 – Wyposażenie dodatkowe” zawarte w wyjaśnieniach Estrada Rybnicka Sp. z o.o. z 16 lipca 2026 r. – na okoliczność wskazania cen zakupu wyposażenia oraz zbiorczej pozycji dodatkowych kosztów transportów i cła bez szczegółowego rozliczenia transportu, rozładunku, posadowienia, podłączenia, uruchomienia, serwisu i ryzyka gwarancyjnego.

Dołączona przez wykonawcę oferta dostawcy PEZAL dotycząca agregatu określa cenę35 850,00 zł netto za urządzenie, jednak transport pozostawia do odrębnej wyceny, a nadto wyłącza rozładunek, transport pionowy, prace budowlano-elektryczne i materiały pomocnicze, a gwarancję ogranicza do 12 miesięcy albo 1000 motogodzin. Oferta dostawcy Carrier pozostawia po stronie nabywcy rozładunek i posadowienie, przygotowanie podstawy oraz doprowadzenie zasilania. Oferta dostawcy MTM wskazuje natomiast, że cena obejmuje zakup urządzeń bez podłączenia i uruchomienia, zaś gwarancja głównych elementów wynosi rok z określonymi wyłączeniami.

Dowód: Oferta PEZAL Product Line Sp. z o.o. dotycząca agregatu prądotwórczego PDE40RST3 – na okoliczność ceny agregatu 35 850,00 zł netto za sztukę, odpłatności transportu wymagającej odrębnej wyceny, wyłączenia kosztów rozładunku, transportu pionowego, prac budowlano-elektrycznych i materiałów pomocniczych oraz ograniczenia gwarancji do 12 miesięcy albo 1000 motogodzin.

Dowód: Oferta zakupu Carrier Polska Sp. z o.o., nr 300/002044, z 10 lipca 2026 r. – na okoliczność pozostawienia po stronie nabywcy rozładunku i posadowienia urządzenia, przygotowania podstawy oraz doprowadzenia zasilania.

Dowód: Oferta zakupu piętnastu nagrzewnic olejowych MTM Serwis M.S.z 9 czerwca 2026 r. – na okoliczność wskazania, że cena obejmuje zakup urządzeń bez podłączenia i uruchomienia oraz że gwarancja na główne elementy wynosi jeden rok z określonymi wyłączeniami.

Dokumenty ww. dostawców mogą wprawdzie potwierdzać poziom ceny zakupu urządzeń, lecz nie dowodzą pokrycia kosztów koniecznych do ich dostarczenia, rozładowania, zamontowania, uruchomienia, utrzymywania, serwisowania i objęcia świadczenia 36-miesięczną gwarancją. Estrada Rybnicka Sp. z o.o. nie wykazała również, które konkretne pozycje kalkulacji pokrywają każde z opisanych wyłączeń. Nie można jednak zastąpić takiej informacji założeniem, że koszty te mieszczą się w ogólnej pozycji produkcji własnej albo dodatkowych kosztów.

  1. 4.Transport, rozładunek, posadowienie, montaż i uruchomienie W odpowiedzi na wezwanie Zamawiającego wskazano jednostkową pozycję transportu i dostawy oraz pozycję montażu elementów. Nie wykazano jednak zakresu tych pozycji, liczby osób, czasu pracy, sprzętu koniecznego do rozładunku i posadowienia, kosztów dojazdu, noclegów, ubezpieczeń, koordynacji ani warunków realizacji w miejscach wskazanych przez Zamawiającego. Nie ustalono także, czy wskazane wartości obejmują rozładunek oraz uruchomienie wszystkich elementów wyposażenia dodatkowego.

Samo wskazanie kosztu montażu namiotu lub ceny zakupu urządzenia nie jest tożsame z wykazaniem kosztu pełnej gotowości zestawu do użycia. Dotyczy to zwłaszcza urządzeń wymagających podstawy, zasilania, podłączeń lub czynności serwisowych. Obowiązkiem wykonawcy było przypisanie każdej czynności koniecznej dla realizacji świadczenia do rozpoznawalnej pozycji kosztowej; tego przypisania w wyjaśnieniach zabrakło.

  1. 5.Gwarancja, reklamacje, serwis i deklarowana marża Estrada Rybnicka Sp. z o.o. zaoferowała 36 miesięcy gwarancji i otrzymała za ten element punkty w kryterium oceny ofert. Część dokumentów dostawców przewiduje jednak okresy gwarancyjne krótsze: w odniesieniu do agregatu 12 miesięcy albo 1000 motogodzin, a w odniesieniu do nagrzewnic rok. Wykonawca, który wobec Zamawiającego przyjmuje dłuższy zakres odpowiedzialności niż producent komponentu, powinien wykazać ekonomiczne pokrycie przejmowanego ryzyka.

W kalkulacji brak danych dotyczących części zamiennych, dojazdów serwisowych, robocizny, materiałów eksploatacyjnych, okresowych przeglądów, obsługi reklamacji, świadczenia zastępczego i rezerwy na naprawy. Nie przedstawiono sposobu, w jaki koszty gwarancyjne rozłożono na zestaw, pięć części oraz maksymalny zakres opcji.

Deklarowana marża 15,63% pozostaje więc arytmetyczną różnicą między ceną i kosztami przyjętymi przez wykonawcę, nie zaś zweryfikowanym wynikiem po uwzględnieniu wszystkich ryzyk realizacyjnych.

  1. 6.Prawo opcji, pięć części i maksymalna skala realizacji Zakres opcjonalny mieści się w przedmiocie niniejszego zamówienia i podlega uwzględnieniu przy ocenie ceny całkowitej. Konieczne było zatem wykazanie gotowości do realizacji zarówno zakresu gwarantowanego, jak i maksymalnego wolumenu opcji we wszystkich pięciu częściach: dostępności materiałów i urządzeń, warunków handlowych, transportu, mocy produkcyjnych, zdolności montażowych i serwisowych oraz kosztów finansowania i koordynacji.

Nie wystarcza więc w tym przypadku kalkulacja pojedynczego zestawu w oderwaniu od maksymalnego zakresu pięciu części. Realizacja pełnego wolumenu oznacza konieczność zapewnienia dostaw i zdolności wykonawczych dla wielokrotności zestawu, w tym wyposażenia pochodzącego od dostawców zewnętrznych. Wyjaśnienia Estrada Rybnicka Sp. z o.o. nie zawierają analizy dostępności oferowanego wyposażenia, terminów dostaw, mocy produkcyjnych ani wpływu skali pięciu części i opcji na koszty logistyki, pracy oraz serwisu.

  1. 7.Niedostateczna ocena oferty przez Zamawiającego Notatki dysponenta wewnętrznego wchodzące w skład dokumentów postępowania, ograniczają się do konkluzji, że oferta spełnia wymagania, a wyjaśnienia RNC uznano za wystarczające. Nie zawierają jednak żadnej analizy kosztów pracy, roboczogodzin, narzutów, ograniczenia świadczeń deklarowanych przez dostawców, kosztów transportu, montażu, uruchomienia, gwarancji ani realizacji prawa opcji. Nie przedstawiają również toku weryfikacji dowodów oraz ustaleń pozwalających odtworzyć, dlaczego niewykazane elementy uznano za objęte ceną.

Przepisy Pzp nie wymagają wprawdzie sporządzenia raportu eksperckiego, wymagają jednak rzeczywistego i rzetelnego badania ceny. Im większe odchylenie ceny oraz bardziej wieloelementowy charakter świadczenia, tym większa jest potrzeba wykazania logicznego ciągu oceny: od konkretnych pozycji wyjaśnień, przez konfrontację z dowodami, do wniosku o kompletności i realności kalkulacji. Lakoniczna akceptacja nie pozwala zweryfikować zachowania standardu przejrzystości, równego traktowania i proporcjonalności z art. 16 Pzp.

  1. 8.Konsekwencje na gruncie art. 224 ust. 6, art. 226 ust. 1 pkt 8 i art. 239 ust. 1 Pzp Jeżeli wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu, art. 224 ust. 6 Pzp nakazuje odrzucenie oferty. Przepis ten jest konsekwencją niewykazania realności ceny przez wykonawcę, na którym zgodnie z art. 224 ust. 5 Pzp spoczywa ciężar dowodu. W niniejszej sprawie nie wykazano w sposób kompletny kosztów pracy, kosztów pośrednich, kosztów czynności wyłączonych w ofertach dostawców, kompletnej dostawy, rozładunku, montażu, uruchomienia, serwisu, reklamacji, gwarancji ani maksymalnego zakresu opcji.

Zaniechanie odrzucenia oferty prowadzi do naruszenia art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp. Następczy wybór tej oferty narusza art. 239 ust. 1 Pzp, gdyż wybór oferty najkorzystniejszej może nastąpić wyłącznie spośród ofert prawidłowo zbadanych i niepodlegających odrzuceniu. W konsekwencji co najmniej konieczna jest ponowna, pełna oraz udokumentowana ocena już złożonych wyjaśnień i dowodów, bez kreowania możliwości następczego uzupełniania zasadniczych braków wykazania realności ceny.

PODSUMOWANIE W ocenie Odwołującego prawidłowe stosowanie art. 224 Pzp wymaga rzeczywistego, a nie wyłącznie formalnego badania ceny oferty. Wobec znacznego odchylenia ceny Estrada Rybnicka Sp. z o.o., wieloelementowego przedmiotu zamówienia, pięciu części oraz zakresu opcji, wykonawca powinien był przedstawić spójną, konkretną i dowodowo weryfikowalną kalkulację pełnego świadczenia. Deklaracje o doświadczeniu, własnej produkcji i relacjach z dostawcami nie zastępują takiej kalkulacji. Oferty dostawców, potwierdzające co najwyżej cenę urządzenia lub określony zakres dostawy, nie dowodzą pokrycia kosztów transportu, rozładunku, montażu, uruchomienia, serwisu i wydłużonej gwarancji.

Brak danych o pracy, kosztach pośrednich, ryzyku reklamacyjnym i realizacji opcji nie pozwala uznać, że cena zaoferowana przez Estrada Rybnicka Sp. z o.o. została wykazana w sposób wymagany przez art. 224 ust. 5 Pzp. Z tych przyczyn Odwołujący wnosi jak w petitum, w szczególności o unieważnienie wyboru oferty Estrada Rybnicka Sp. z o.o., powtórzenie badania i oceny ofert oraz odrzucenie tej oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp w związku z art. 224 ust. 6 Pzp; ewentualnie o rzetelną, pełną i udokumentowaną ocenę już złożonych wyjaśnień oraz dowodów.

Zamawiający w dniu 31.08.2026 r. (za pomocą środków komunikacji elektronicznej) wezwał wraz kopią odwołania, w trybie art. 524 Pzp, uczestników postępowania przetargowego do wzięcia udziału w postępowaniu odwoławczym.

W dniu 03.09.2026 r. (przez dostawcę usługi e-Doręczenia) zgłosił ESTRADA RYBNICKA Sp. z o.o.przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego wnosząc o oddalenie odwołania w całości.

W pierwszej kolejności podkreślił, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej przyjęty jest pogląd, że odwrócony ciężar dowodu z art. 537 ustawy Pzp nie zwalnia wykonawcy kwestionującego wyjaśnienia konkurenta z obowiązku sformułowania konkretnych, weryfikowalnych twierdzeń i przedstawienia stosownych dowodów nie wystarczy poprzestać na ogólnikowym zanegowaniu prawidłowości złożonych wyjaśnień. Przypomnieć zatem należy, że zasadą w postępowaniu o charakterze kontradyktoryjnym jest, że ciężar dowodu dla wykazania faktów, z których Odwołujący wywodzi skutki prawne spoczywa zawsze na Odwołującym. Powyższe jednoznacznie wynika z przepisów ustawy Pzp. W pierwszej kolejności przywołać należy art. 516 ustawy Pzp, który traktuje o elementach jakie powinno zawierać odwołanie. Zgodnie z jego pkt 10: „Odwołanie zawiera: wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających wniesienie odwołania oraz dowodów na poparcie przytoczonych okoliczności”. Z kolei zgodnie z art. 534 ust. 1 ustawy Pzp „Strony i uczestnicy postępowania odwoławczego są obowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.” W tym miejscu warto przywołać komentarz Urzędu Zamówień Publicznych do ustawy Pzp, w którym wskazano: „Przepis art. 534 ust. 1 ustawy Pzp zawiera generalną zasadę dotyczącą ciężaru dowodu w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie z treścią tego przepisu strony i uczestnicy postępowania odwoławczego mają obowiązek wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne – w tym zakresie muszą wykazać aktywność procesową i zgłaszać wnioski dowodowe. Z przepisem tym koresponduje art. 516 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp, który stanowi, że w odwołaniu należy wskazać okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające wniesienie odwołania oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności. Dowody zgłasza się na: 1) poparcie swoich twierdzeń lub 2) odparcie twierdzeń strony przeciwnej (art. 535 ustawy Pzp).” (zob. Prawo zamówień publicznych. Komentarz pod redakcją Huberta Nowaka Mateusza Winiarza, Urząd Zamówień Publicznych, Warszawa 2021). W praktyce głównym adresatem art. 534 Pzp jest właśnie odwołujący. To on bowiem formułuje w odwołaniu zarzuty wobec rozstrzygnięć zamawiającego i on też będzie zobowiązany do wykazania ich zasadności (zob. P. Wójcik [w:] A. Gawrońska-Baran, E. Wiktorowska, A. Wiktorowski, P. Wójcik, Prawo zamówień publicznych. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 534).

Powyższe stanowisko znajduje swoje potwierdzenie także w orzecznictwie sądów powszechnych. Przykładowo, w wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt XXIII Zs 86/22, sąd uwzględnił skargę na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej właśnie z uwagi na błędne rozłożenie ciężaru dowodowego i obarczenie nim, w tym przypadku, przystępującego. Sąd Okręgowy wskazał natomiast: „To odwołujący bowiem, a nie zamawiający, a tym bardziej przystępujący, wywodził z okoliczności podnoszonych w odwołaniu korzystne dla siebie skutki prawne, opierając na nich żądanie odwołania, a co za tym idzie oczywistym jest, że okoliczności te powinien wykazać właśnie odwołujący.” (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 10.08.2022 r., XXIII Zs 86/22). Kwestia ciężaru dowodowego spoczywającego po stronie odwołującego nie budzi wątpliwości również w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej. Przykładowo, w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 23 lutego 2024 r., KIO 380/24 wskazano: „Ciężar udowodnienia faktu rozumieć należy z jednej strony jako obarczenie strony obowiązkiem przekonania Izby dowodami o słuszności swoich twierdzeń, a z drugiej konsekwencjami poniechania realizacji tego obowiązku. To na Odwołującym spoczywa ciężar wykazania okoliczności faktycznych będących podstawą odwołania i uzasadniających jego wnioski. To Odwołujący bowiem, a nie Zamawiający, wywodzi z okoliczności podnoszonych w odwołaniu korzystne dla siebie skutki prawne, opierając na nich żądanie odwołania, a co za tym idzie, okoliczności te powinien wykazać właśnie Odwołujący.”

Zgodnie z wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 24 kwietnia 2023 r., KIO 3059/22: „Wykonawca składając odwołanie w postępowaniu zobowiązany jest do przedstawienia w odwołaniu okoliczności faktycznych i prawnych oraz dowodów na poparcie przytoczonych okoliczności. W ramach środków ochrony prawnej następuje ocena działania Zamawiającego (podejmowanych przez niego czynności w postępowaniu bądź bezprawnych zaniechań), pod względem zgodności z przepisami ustawy. Jednakże, aby to było możliwe niezbędne jest podanie argumentacji faktycznej przez Odwołującego. Tym samym odwołanie powinno wyrażać zastrzeżenia wobec dokonanych przez Zamawiającego czynności lub zaniechań, co oznacza obowiązek zaprezentowania przez Odwołującego nie tylko podstawy prawnej takich zastrzeżeń, ale przede wszystkim argumentacji odnoszącej się do postulowanej oceny.” Wreszcie, zgodnie z wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 27 marca 2023 r., KIO 674/23: „Zgodnie z przepisem art. 534 ust. 1 p.z.p. strony i uczestnicy postępowania odwoławczego są obowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Ciężar dowodu w pierwszej kolejności spoczywa na odwołującym jako stronie inicjującej postępowanie odwoławcze. Niesprostanie przez odwołującego ciężarowi dowodu skutkuje oddaleniem odwołania. Za niewystarczające należy uznać przedstawienie dowodów, które jednoznacznie nie potwierdzają twierdzeń odwołującego stanowiących podstawę sformułowanych zarzutów, a jedynie skutkują zaistnieniem wątpliwości w tym zakresie.” Mając na uwadze wyżej przytoczone przepisy Pzp, jak również stanowisko wyrażone przez przedstawicieli doktryny oraz orzecznictwo zarówno sądów powszechnych, jak i KIO, nie budzi wątpliwości, że to na odwołującym spoczywa ciężar dowodowy dla wykazania faktów, z których odwołujący wywodzi skutki prawne. O ile na wykonawcy, który zostanie wezwany do złożenia wyjaśnień przyjętego sposobu wyliczenia ceny, spoczywa ciężar wykazania, że jego cena nie jest rażąco niska, to jednocześnie nie zwalnia to odwołującego z wykazania zasadności stawianych przez niego zarzutów. Aby skutecznie podważyć ocenę zamawiającego i wykazać naruszenie prawa, należałoby wskazać na błąd, jaki popełniła jednostka zamawiającego oceniając kalkulację przystępującego. Błąd ten musiałby być zauważalny, czyli możliwy do wyjaśnienia przez pryzmat zasad racjonalnej oceny i wówczas możliwe byłoby wykazanie, że starannie działający zamawiający oceniłby wyjaśnienia przystępującego (lub chociażby mógłby je ocenić) w sposób odmienny, niż zamawiający w przedmiotowym przetargu (zob. wyrok KIO z dnia 12.10.2021 r., sygn. akt KIO 2449/21). Odwołujący nie podołał ww. obowiązkowi dla sformułowanego w Odwołaniu zarzutu i już z tego względu Odwołanie winno zostać oddalone.

Niezależnie jednak od powyższego, Zamawiający poniżej odniesie się do zarzutów, wykazując w sposób jednoznaczny, że kwestionowane przez Odwołującego czynności Zamawiającego dokonane w postępowaniu były prawidłowe. Odwołanie w niniejszej sprawie nie przedstawia żadnego dowodu podważającego konkretne pozycje kalkulacji Przystępującego ogranicza się do sformułowania postulatów co do zakresu danych, jakie zdaniem Odwołującego wyjaśnienia powinny zawierać. Tego rodzaju zarzut, oparty wyłącznie na przypuszczeniach, nie może prowadzić do odrzucenia oferty.

Odnosząc się zaś do poszczególnych zarzutów wskazuje, co następuje.

Odwołujący zarzuca, że Przystępujący nie przedstawił danych o liczbie roboczogodzin, stawkach wynagrodzeń, narzutach pracodawcy ani kosztach pośrednich składających się na kwotę 218 462,00 zł netto wskazaną w Bloku 1.

Zarzut ten pomija dwie istotne okoliczności. Po pierwsze, Przystępujący jest producentem namiotów będących przedmiotem zamówienia - okoliczność tę Odwołujący pomija milczeniem, choć wynika ona wprost z wyjaśnień z 16.07.2026 r. Krajowa Izba Odwoławcza wprost wskazuje, że przepisy Pzp nie określają zamkniętego katalogu dowodów w wyjaśnieniach rażąco niskiej ceny, a wymaganie dowodu na każdy element ceny jest nieuprawnione. Zgodnie ze stanowiskiem Krajowej Izby Odwoławczej zajętym w wyroku z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt KIO 3408/24:

„Możliwe jest przedstawienie zatem każdego dowodu, który jest adekwatny do konkretnej sytuacji i stanowi potwierdzenie tego, co wykonawca dowodzi w swoich wyjaśnieniach. Tym samym, w okolicznościach konkretnej sprawy, za dowód potwierdzający rynkowość i realność zaoferowanej ceny może zostać uznana także kalkulacja własna wykonawcy.

Szczególnie może mieć to miejsce w przypadku, jeśli wykonawca nie korzysta z podwykonawców lub poddostawców, lub też sam jest producentem danego asortymentu”.

Przystępujący przedstawił szczegółowy podział kosztu produkcji na piętnaście odrębnych pozycji (konstrukcja i poszycie, podpinka, drzwi, podłoga, oświetlenie, instalacja elektryczna, skrzynie transportowe, narzędzia montażowe, zestaw posadowienia, zestaw konserwacyjny, szkolenie, instrukcja użytkowania, transport i dostawa, projekt namiotu, montaż elementów) - nie jest to zatem gołosłowne oświadczenie, lecz rzeczywista, zindywidualizowana struktura kosztowa zawierająca w sobie łącznie wszystkie koszty jakie Przystępujący musi ponieść do produkcji danych elementów. Dodatkowo, przewaga kosztowa Przystępującego znajduje oparcie w obiektywnych okolicznościach wskazanych wprost w art. 224 ust. 3 pkt 1 i 2 Pzp, tj. wybranych rozwiązaniach technicznych oraz wyjątkowo sprzyjających warunkach wykonywania zamówienia. Przystępujący posiada ponad 20-letnie doświadczenie w produkcji hal namiotowych oraz zrealizował ponad 30 dostaw analogicznych zestawów na rzecz jednostek Wojska Polskiego, co uzasadnia posiadanie wypracowanych, powtarzalnych procesów produkcyjnych obniżających jednostkowy koszt wytworzenia względem wykonawcy realizującego takie zamówienie po raz pierwszy.

W zakresie braku pokrycia wszystkich kosztów w Bloku 2 Odwołujący wskazuje, że przykładowe oferty dostawców załączone do wyjaśnień (PEZAL - agregat, Carrier - klimatyzator, MTM - nagrzewnica) wyłączają ze swojego zakresu transport, rozładunek, posadowienie, podłączenie i uruchomienie urządzeń, a także przewidują gwarancje krótsze niż 36 miesięcy oferowane Zamawiającemu, wobec czego kalkulacja rzekomo nie obejmuje pełnego zakresu świadczenia.

Argumentacja ta pomija strukturę wyjaśnień Przystępującego. Oferty handlowe dostawców zostały przedłożone wyłącznie w celu udokumentowania przybliżonej ceny zakupu poszczególnych urządzeń wchodzących w skład zestawu (Blok 2) i temu celowi w pełni odpowiadają. Koszty transportu do miejsca dostawy, rozładunku oraz montażu elementów zestawu jako całości zostały odrębnie ujęte w Bloku 1 wyjaśnień, w pozycjach „Transport i dostawa do miejsca wskazanego przez Zamawiającego” (5 200,00 zł) oraz „Montaż elementów” (2 500,00 zł), realizowanych własnymi siłami Przystępującego jako producenta i integratora całego zestawu, a nie przez poszczególnych dostawców komponentów. Blok 2 zawiera ponadto zbiorczą pozycję „dodatkowe koszty (transporty i cło)” w kwocie 5 755,94 zł, obejmującą koszty logistyczne związane z ewentualnym zakupem wyposażenia od dostawców zagranicznych. Twierdzenie, że koszty te „nie zostały nigdzie ujęte”, jest zatem nieuprawnione. Zostały ujęte, tyle że w odrębnych, zbiorczych pozycjach dotyczących całego zestawu, a nie rozbite na każde pojedyncze urządzenie. Wskazania wymaga, iż Przystępujący posiada własne samochody transportowe, które będzie mógł wykorzystać do realizacji przedmiotowego zadania. Ponadto, jak wskazano w treści przedłożonych wyjaśnień, w przypadku zaistnienia okoliczności niemożliwych do przewidzenia na obecnym etapie - wobec ww. zysku oraz marży - Przystępujący może przeznaczyć część tych środków na pokrycie nieprzewidzianych okoliczności/ ryzyk – w tym m.in. właśnie w przypadku zaistnienia ewentualnych zwiększonych kosztów dotyczących transportu czy montażu.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego gwarancji ponownego wskazania wymaga, iż Przystępujący jako wykonawca odpowiedzialny wobec Zamawiającego za całość dostarczonego zestawu, oferuje 36-miesięczną gwarancję na przedmiot umowy jako całość i nie musi pokrywać się z okresem gwarancji udzielanej przez producenta pojedynczego podzespołu. Zamawiający bowiem nie wymagał, aby oferowana gwarancja była gwarancją od producenta, dopuszczając przy tym możliwość udzielenia gwarancji samodzielnie przez wykonawców. Ryzyko związane z ewentualną koniecznością pokrycia kosztów usunięcia wady poza gwarancją producenckiego komponentu mieści się w wykazanej marży (15,63%) oraz zysku (77 991,00 zł netto na zestaw), które wbrew twierdzeniu odwołania nie stanowią wyłącznie „arytmetycznej różnicy”, lecz realny bufor finansowy przewidziany na obsługę zamówienia, w tym na ewentualne zdarzenia gwarancyjne. Przystępujący w treści przedłożonych wyjaśnień wskazywał bowiem, iż w przypadku zaistnienia okoliczności niemożliwych do przewidzenia na obecnym etapie - wobec ww. zysku oraz marży - może przeznaczyć część tych środków na pokrycie nieprzewidzianych okoliczności/ ryzyk. W chwili obecnej nie jest możliwym określenie, czy w ogóle zaistnieje potrzeba dokonania jakiejkolwiek naprawy/ usunięcia usterki oferowanego sprzętu – niemniej, jeżeli tak, to Przystępujący jak wskazano powyżej oraz w wyjaśnieniach dotyczących ceny ma zabezpieczone odpowiednie środki na taką okoliczność. W zakresie niewykazania gotowości do realizacji maksymalnego zakresu pięciu części Odwołujący podnosi, że kalkulacja Przystępującego dotyczy pojedynczego zestawu, w oderwaniu od maksymalnego wolumenu wynikającego z pięciu części postępowania oraz prawa opcji.

Zarzut ten nie uwzględnia konstrukcji przedmiotu zamówienia i oferty. Cena zaoferowana przez Przystępującego jest ceną jednostkową za jeden zestaw, identyczną dla zamówienia gwarantowanego i opcjonalnego zgodnie z projektowanymi postanowieniami umowy (§ 2 ust. 3 Załącznika nr 2 do SW Z) Wykonawca gwarantuje stałą i niezmienną cenę jednostkową przez cały okres obowiązywania umowy. Wykazanie realności ceny jednostkowej - co Przystępujący uczynił w wyjaśnieniach z 16.07.2026 r. jest zatem wystarczające niezależnie od tego, ile zestawów zostanie ostatecznie zamówionych w ramach zamówienia gwarantowanego i opcji. Podkreślić bowiem należy, iż koszt jednostkowy produkcji nie rośnie proporcjonalnie do wolumenu, a przy produkcji seryjnej z reguły maleje. Przystępujący jako podmiot dysponujący własnym zakładem produkcyjnym i wieloletnim doświadczeniem w realizacji analogicznych dostaw na rzecz jednostek Wojska Polskiego, podkreśla, iż gdyby nie był w stanie zrealizować maksymalnego wolumenu to w ogóle nie składałby oferty w przedmiotowym postępowaniu. Przystępujący posiada bardzo rozbudowany park maszynowy, która umożliwia realizacje znacznie większych przedsięwzięć niż to, które jest przedmiotem niniejszego zadania. Przy tym podkreślić należy, iż Odwołujący nie przedstawia przy tym żadnego dowodu wskazującego, że skala pięciu części i prawa opcji rzeczywiście przekracza możliwości produkcyjne Przystępującego czy zdolności jego dostawców. Ogranicza się do postawienia hipotetycznej wątpliwości, co zgodnie z powołanym wyżej orzecznictwem dotyczącym granic zarzutu przy odwróconym ciężarze dowodu winno prowadzić do oddalenia przedmiotowego zarzutu jako oczywiście bezzasadnego.

Odnosząc się do niedostatecznej (rzekomo lakonicznej) oceny wyjaśnień przez Zamawiającego oraz naruszenia art. 16 Pzp Odwołujący zarzuca, że wewnętrzne notatki Zamawiającego z 21 i 24 lipca 2026 r. ograniczają się do konkluzji o wystarczalności wyjaśnień, bez przedstawienia „toku weryfikacji” kalkulacji.

Zarzut ten myli formę udokumentowania czynności wewnętrznej Zamawiającego z jej treścią merytoryczną.

Przepisy Pzp nie narzucają Zamawiającemu obowiązku sporządzenia odrębnego, rozbudowanego raportu z weryfikacji wyjaśnień rażąco niskiej ceny. Istotne jest czy złożone wyjaśnienia wraz z dowodami rzeczywiście uzasadniały cenę oferty, a nie forma sporządzonej przez Zamawiającego notatki wewnętrznej. Zamawiający dysponował kompletem informacji pozwalających na rzeczywistą ocenę: szczegółową kalkulacją podzieloną na Blok 1 i Blok 2, dziesięcioma dowodami zakupowymi od zewnętrznych dostawców, wskazaniem potencjalnego zysku/marży oraz informacji o kwocie zabezpieczonej na ew. ryzyka (w tym np. gwarancyjne) bądź inne niemożliwe do przewidzenia na obecnym etapie okoliczności. W świetle powyższej konstatacji wskazania wymaga, iż czynność oceny oraz wyboru oferty Przystępującego jako najkorzystniejszej w częściach I–V postępowania była prawidłowa. Cena zaoferowana przez Przystępującego (1 841 310,00 zł brutto za część) mieści się w realiach rynkowych panujących w postępowaniu.

Realność tej ceny została wykazana w sposób konkretny, poparty rzeczywistymi dowodami zakupowymi obejmującymi łącznie dziesięć pozycji wyposażenia dodatkowego oraz szczegółowym rozbiciem kosztów produkcji własnej, i potwierdzona wykazaną marżą (zyskiem) na poziomie 15,63%. Przystępujący złożył wyjaśnienia zgodne z treścią wezwania Zamawiającego. Odwołujący, którego własna oferta jako jedyna przekracza wartość szacunkową zamówienia, nie przedstawił w odwołaniu żadnego dowodu podważającego konkretne pozycje kalkulacji Przystępującego, poprzestając na formułowaniu ogólnych wątpliwości i postulatów co do pożądanego zakresu wyjaśnień. W świetle utrwalonego orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej tego rodzaju zarzut nie może prowadzić do odrzucenia oferty Przystępującego ani do unieważnienia czynności jej wyboru.

W dniu 14.09.2026 r. (przez dostawcę usługi e-Doręczenia) Zamawiający wobec wniesienia odwołań do Prezesa KIO wniósł na piśmie, w trybie art. art. 521 Pzp, odpowiedź na odwołanie, w której wnosił o oddalenie odwołania w całości.

Odnosząc się do zarzutów nr 1 — 4, Zamawiający pragnie poczynić następujące spostrzeżenia. Ceną rażąco niską jest ceną niewiarygodna, nierealna, odbiegająca od cen rynkowych. Cena jest rażąco niska, gdy przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby nieopłacalne (por. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 19 maja 2015 r., KIO 932/15, LEX nr 1797997). Wskazać należy, uwzględniając cel przepisu art. 224 ust. 1 pkt 8 oraz art. 224 ust. 6 PZP, że drobne braki i błędy kalkulacyjne, które nie wpływają na ogólny odbiór wyjaśnień, tj. nie powodują, że wyjaśnienia nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu, nie powinny stanowić powodu do odrzucenia oferty wykonawcy z uwagi na rażąco niską cenę. Przepisy dotyczące ceny rażąco niskiej nie służą temu, by usuwać z postępowania wykonawców, których wyjaśnienia obarczone są jakimiś brakami, a temu by chronić zamawiających i interes publiczny przed narażeniem na ryzyko nieprawidłowej realizacji zamówienia z uwagi na niedoszacowanie ceny oferty (por. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 23 września 2024 r., KIO 3203/24, LEX nr 3780238).

W ocenie Zamawiającego w niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę pogląd Izby co do interpretacji przepisów o rażąco niskiej cenie zawarty w wyroku z dnia 7 lutego 2024 r., KIO 146/24, LEX nr 3703395: ( ) instytucja zamawiająca, która zidentyfikuje nieścisłości w wyjaśnieniach powinna w pierwszej kolejności ocenić czy wpływają one na ogólny ich odbiór, tj. czy powodują, iż wyjaśnienia jako całość nie uzasadniają ceny podanej w ofercie w dostatecznym stopniu. Jeśli faktycznie charakter błędów jest na tyle istotny, że poddaje w wątpliwość całość złożonych wyjaśnień, sankcja odrzucenia oferty jest uzasadniona.

Nie powinny jednak prowadzić do odrzucenia oferty błędy mało istotne czy też pomyłki kalkulacyjne o marginalnym znaczeniu. Tego typu podejście jest przejawem nadmiernego formalizmu i nie ma nic wspólnego z celem, dla jakiego przepisy ad. 226 ust. 1 pkt 8 i art. 224 ust. 6 ustawy PZP zostały wprowadzone do ustawy.

Zdaniem Izby charakter omyłki popełnionej przez Odwołującego nie powinien był wpłynąć tak dalece na odbiór złożonych przez niego wyjaśnień by zastosować wobec niego sankcję, jaką jest odrzucenie oferty. Niedoszacowanie kalkulacyjne bez problemu mieści się w przewidzianych rezerwach czy też może po prostu obniżyć zakładany na bardzo wysokim poziomie zysk. Zakwestionowane działanie Zamawiającego było zdaniem Izby nieproporcjonalne do skali popełnionego przewinienia, a tym samym Izba nakazała unieważnienie czynności odrzucenia oferty Odwołującego”.

Zamawiający ocenia wyjaśnienia rażąco niskiej ceny pod kątem ich wiarygodności, nie wymaga przy tym absolutnej precyzji, lecz wykazania realności ceny w świetle dostępnych danych. W ocenie Zamawiającego cechą charakterystyczną kalkulacji jest to, że opiera się ona na pewnych uśrednieniach i założeniach, a w szczególności w przypadku gdy Zamawiający nie postawił wykonawcy w wezwaniu do wyjaśnień rażąco niskiej ceny konkretnych oczekiwań wobec treści kalkulacji. Nie ma jednej obowiązującej metodologii kalkulacji ceny, wobec czego dopóki wykonawca jest w stanie wykazać, że ujęte koszty mają charakter realny i pozwalają na należyte wykonanie zamówienia, zamawiający jest winien zaakceptować jego wyjaśnienia.

Ewentualne braki czy niejasności w wyjaśnieniach Estrada Rybnicka Sp. z o.o., na które wskazał Odwołujący, nie budzą wątpliwości Zamawiającego co do możliwości wykonania zamówienia, zważywszy na wykazanie zasadniczych kosztów realizacji oraz poziomu założonej marży, a przede wszystkim mając na uwadze, że Przystępujący jest producentem wyrobu. Jeszcze raz należy podkreślić, że Zamawiający nie postawił przed Przystępującym skonkretyzowanych oczekiwań co do kształtu kalkulacji. Przystępujący odpowiedział na wezwanie zgodnie z jego treścią i zawarł wszystkie wymagane przez Zamawiającego elementy. Zamawiający nie ma podstaw do odrzucenia oświadczeń Przystępującego składanych jako producent w ramach sporządzonej kalkulacji Ustawodawca przesądził, że wyjaśnienia muszą być poparte dowodami, jednak nie określił ich katalogu (por. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 1 lutego 2022 r., KIO 144/22, LEX nr 3361603). Kluczowe w tej kwestii jest to, aby przedłożone dowody były adekwatne do konkretnej sytuacji i stanowiły potwierdzenie tego, co wykonawca dowodzi w swoich wyjaśnieniach. Celem dowodów złożonych wraz z wyjaśnieniami jest wykazanie realności zaproponowanej ceny.

Może on zostać osiągnięty w przypadku, gdy producent urządzeń przedłoży szczegółową kalkulację dla oferowanego asortymentu, jak i wówczas, gdy wykonawca dokonujący zakupu urządzeń od producenta przedłoży ofertę od niego pozyskaną (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 8 października 2024 r., KIO 3408/24, LEX nr 3781355).

Przystępujący jako producent namiotów był uprawiony do przedłożenia jako dowodu kalkulacji kosztów wykonania zamówienia o stopniu szczegółowości odpowiadającym poziomowi skomplikowania przedmiotu zamówienia. W kalkulacji w bloku 1 obejmującym produkcję własną wykonawca uwzględnił wszystkie istotne pozycje składające się na zamówienie, w tym koszt produkcji z wyszczególnieniem konkretnych elementów budowy namiotów, a także szkolenie, transport i montaż. Zamawiający nie nakazał wykonawcy w wezwaniu rozpisania konkretnych pozycji kalkulacji w sposób opisany przez Odwołującego. Z tego powodu Zamawiający uznał tą kalkulację jako dowód na wykazanie ceny w zakresie, w jakim dotyczy on wykonania zamówienia siłami własnymi. Zamawiający wziął pod uwagę, że w świetle orzecznictwa KIO dowodem przy składaniu wyjaśnień dotyczących ceny może być w określonych sytuacjach kalkulacja własna wykonawcy.

W przypadku mało skomplikowanych zamówień kalkulacja własna może zostać uznana za wystarczający dowód na okoliczność prawidłowego obliczenia ceny (por. wyrok KIO z 7.04.2026 r., KIO 840/26, LEX nr 4092256).

W zakresie zaś wyposażenia dodatkowego, co do którego Przystępujący wskazał, że pochodzi on od zewnętrznych dostawców, wykonawca przedłożył na dowód oferty dostawców. Poprzez przedłożone oferty Przystępujący wykazał koszt wykonania zamówienia w zakresie realizowanym poprzez dostawców. Wszelkie koszty nieobjęte ofertami dostawców zostały zaś ujęte w kalkulacji kosztów produkcji namiotów, w tym także udzielenie Zamawiającemu przez Przystępującego 36-miesięcznej gwarancji. Wszelkie zaś niewymienione przez Przystępującego koszty wykonania zamówienia mieszczą się w przewidzianych rezerwach lub też mogą po prostu obniżyć zakładany zysk.

W zakresie kosztów realizacji prawa opcji Zamawiający wskazuje, że cena zaoferowana przez Przystępującego jest ceną jednostkową za jeden zestaw, identyczną dla zamówienia gwarantowanego i opcjonalnego zgodnie z projektowanymi postanowieniami umowy (S 2 ust. 3 Załącznika nr 2 do SW Z). W złożonej Zamawiającemu ofercie Przystępujący zaproponował jednakową cenę zarówno dla zamówienia gwarantowanego i opcjonalnego.

Ustosunkowując się do zarzutu, jakoby Zamawiający nie dokonał rzetelnego zbadania treści wyjaśnień rażąco niskiej ceny, Zamawiający wskazuje, że przeprowadził jej szczegółowe badanie. Efekt badania wyjaśnień zawarto w dokumentacji wewnętrznej Zamawiającego załączonej do niniejszego pisma jako dowód w sprawie: „l.. J Wykonawca odniósł się do istotnych elementów kalkulacyjnych w szczególności informacji i dowodów na zakładane elementy dodatkowe z firm nawiązujących współpracę: a) produkcja (własna) — przedstawiona kalkulacje wykazująca m.in.: konstrukcje i poszycie namiotu; podpinke namiotu;

drzwi aluminiowe; podłoga antypoślizgowa; zestawy oświetleniowy i instalacje elektryczną; skrzynie/pokrowce transportowe; narzędzia do montażu i demontażu i inne; transport do miejsca dostawy; projekty; montaże. b) wyposażenie dodatkowe ( na dowód otrzymane oferty).

Wykazuje, iż poprzez kilkuletnie doświadczenie na rynku wypracował ceny, które wpływają na oferowaną cenę.

Przedstawiono koszty składające się na wynagrodzenie osób zaangażowanych w realizację zamówienia.

Dysponent wskazuje, że przedstawione dane są spójne a ze złożonej oferty wynika wartość nabywanych produktów. Nie ma podejrzeń, ž Wykonawca zamierza zrealizować zmówienie, poniżej kosztów realizacji danej dostawy bez osiągniecia z tego tytułu zysku. Należy wskazać, że cena nie wynika z obniżenia jakości w zakresie której Zamawiający mógłby mieć obawy, a z połączenia własnej produkcji i efektywności zakupowej l. . J. W przedmiocie wyjaśnień rażąco niskiej ceny należy wskazać jedynie na uchybienie w postaci braku przedłożenia tłumaczenia dwóch ofert od chińskiego kontrahenta. Ponadto kalkulacja własna wykonawcy nie jest zaopatrzona w żaden dowód na prawidłowość wyceny. Mimo powyższych uchybień, mając na uwadze cel procedury badania ceny oferty pod kątem jej rażąco niskiego charakteru, wyjaśnienia oceniam jako dostateczne. Nie ma obowiązku składania dowodów na każde twierdzenie zawarte w wyjaśnieniach ceny. Wyjaśnienia te mają być wiarygodne jako całość, stąd brak dowodów na niektóre założenia kalkulacji ceny nie oznacza automatycznie, że wypełniły się przesłanki z art. 224 ust. 6 p.z.p. (por. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 20.04.2026 r., KIO 1189/26, LEX nr 4102145). Zamawiający oczekiwał kalkulacji dowodów w zakresie „istotnych” pozycji kosztowych. Brak tłumaczenia na język polski ofert na stoły i krzesła trudno uznać za istotny brak, zważywszy na ich niski udział w cenie całego produktu. Dowodem przy składaniu wyjaśnień dotyczących ceny może być w określonych sytuacjach kalkulacja własna wykonawcy. W przypadku mało skomplikowanych zamówień kalkulacja własna może zostać uznana za wystarczający dowód na okoliczność prawidłowego obliczenia ceny (pon wyrok KIO z 7.04.2026 r., KIO 840/26, LEX nr 4092256). Kluczowe w tej kwestii jest to, aby przedłożone dowody były adekwatne do konkretnej sytuacji i stanowiły potwierdzenie tego, co wykonawca dowodzi w swoich wyjaśnieniach. Nie sposób też domagać się, aby wykonawca przedstawiał dowody na każdą okoliczność i każdy element ceny, który deklaruje i który wymienia. Nie można kwestionować przyjętej ceny tylko i wyłącznie z tego powodu, że opiera się na własnych wyliczeniach szczególnie, że w tym przypadku mamy do czynienia z producentem urządzeń (pon wyrok KIO z 8.10.2024 r., KIO 3408/24, LEX nr 3781355). Wykonawca zadeklarował, że jest producentem namiotu. Przedstawił kalkulację rozbitą na wiele pozycji kosztowych, które wycenił, jednocześnie deklarując, że przedstawiony koszt produkcji namiotu obejmuje materiał poszycia, konstrukcję nośną, robociznę i koszty pośrednie. Wyprodukowanie namiotów należy uznać za zamówienie o niskim stopniu skomplikowania. Natomiast wyposażenie dodatkowe wykonawca nabywa od producentów i dystrybutorów, na co przedstawił dowody w zasadniczej części. ” Dowód: notatka dysponenta wewnętrznego z dnia 20 lipca 2026 r.

Zamawiający chciałby wskazać, że wskazany dokument omyłkowo nie został przekazany Odwołującemu w odpowiedzi na jego wniosek, mimo że był on ujęty w protokole postępowania jako jeden z załączników (patrz: pkt 23, szósty podpunkt na stronie 12, licząc od góry strony).

Odnosząc się do zarzutu nr 5, Zamawiający wskazuje, że ma on charakter wyłącznie wtórny wobec zarzutów dotyczących art. 224 i art. 226 PZP i nie zawiera samodzielnej argumentacji wskazującej na naruszenie zasad prowadzenia postępowania.

Oferta Estrada Rybnicka Sp. z o.o została zweryfikowana pozytywnie zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, w związku z czym mogła zostać wybrana jako najkorzystniejsza cenowo, zgodnie z przepisami ustawy (art. 17 ust. 2 PZP). Skoro Zamawiający wewnętrznie przeprowadził procedurę wyjaśniającą dotyczącą ceny, ocenił przedstawione wyjaśnienia oraz zastosował konsekwencje wynikające z ustawy, brak jest podstaw do przyjęcia, że jednocześnie naruszył zasady uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, przejrzystości czy proporcjonalności (art. 16 PZP).

Podsumowując, odwołanie i przedstawione zarzuty należy uznać za niezasadne w całości i jako takie podlegające oddaleniu, o co Zamawiający niniejszym wnosi. Nie jest celem Zamawiającego udowodnienie, że wyjaśnienia wykonawcy były „idealne”, lecz że Zamawiający - działając racjonalnie, zgodnie z PZP i orzecznictwem KIO - powinien uznać je za wystarczające, mimo że Odwołujący próbuje wykazać ich rzekome dyskwalifikujące braki.

Wyjaśnienia Przystępującego przedstawiają spójny mechanizm kalkulacji i pozwalają Zamawiającemu ocenić realność ceny. W zakresie nieobjętym produkcją własną Przystępujący przedłożył dostateczne dowody na potwierdzenie cen swoich dostawców. Odwołujący nie może narzucać Zamawiającemu własnego standardu oceny kalkulacji.

Zamawiający ocenia wyjaśnienia w kontekście treści wezwania, całego zamówienia, własnej wiedzy rynkowej i doświadczenia. Odwołujący próbuje wykazać rażąco niską cenę oferty Przystępującego poprzez wskazanie braków w wyjaśnieniach, ale nie wykazuje, że cena jest nierealistyczna w porównaniu do ofert rynkowych. Zamawiający nie może odrzucić oferty tylko dlatego, że jest tańsza od innych złożonych w postępowaniu - musi wykazać nierealność ceny, a Odwołujący w sposób skuteczny nie wykazał uchybień Zamawiającego w tym zakresie.

W dniu 20.09.2026 r. (e-mailem) Odwołujący złożył replikę wnosząc o uwzględnienie odwołania w całości.

Odpowiedź Zamawiającego oraz stanowisko zawarte w dokumencie przystąpienia zmierzają do wykazania, że wyjaśnienia Estrada Rybnicka sp. z o.o. były wystarczające, ponieważ wykonawca jest producentem namiotów, przedstawił własną kalkulację kosztów, wskazał marżę oraz dołączył oferty dostawców wyposażenia dodatkowego. W obu stanowiskach powtarza się także twierdzenie, że nie istnieje jedna obowiązująca metodologia kalkulacji ceny, a brak rozbicia każdej pozycji może zostać skompensowany rezerwą lub zmniejszeniem zakładanego zysku. Odwołujący nie kwestionuje dopuszczalności kalkulacji własnej producenta ani tego, że dowody mogą przybierać różną postać. Spór dotyczy tego, czy w realiach tego postępowania przedstawiona kalkulacja i załączone dokumenty pozwalały zweryfikować pełny koszt kompletnego zestawu, w maksymalnym zakresie prawa opcji, wraz z transportem, rozładunkiem, posadowieniem, podłączeniem, uruchomieniem, montażem, serwisem, reklamacjami i 36-miesięczną gwarancją. Cena spółki Estrada Rybnicka sp. z o.o. wynosiła 1 841 310,00 zł brutto za każdą część, w tym 613 770,00 zł brutto za zakres gwarantowany i 1 227 540,00 zł brutto za zakres opcjonalny. Wykonawca wskazał cenę 499 000,00 zł netto za jeden zestaw, w tym kalkulację kosztów produkcji namiotu (Blok 1 w wyjaśnieniach RNC z 16 lipca 2026 r.), w wysokości 218 462,00 zł netto oraz cenę wyposażenia dodatkowego (Blok 2 w wyjaśnieniach RNC z 16 lipca 2026 r.), wysokości 202 547,00 zł netto, łączne koszty 421 009,00 zł netto, wskazując jednocześnie deklarowany zysk w wysokości 77 991,00 zł netto i marżę 15,63%. Kwoty te są punktem wyjścia do oceny, a nie dowodem same w sobie. Konieczne było ustalenie, czy obejmują one wszystkie obowiązki wynikające z dokumentów zamówienia. Stanowisko Przystępującego w wielu miejscach powtarza albo rozwija argumentację Zamawiającego. Nie usuwa jednak pierwotnych braków wyjaśnień złożonych w postępowaniu, ponieważ późniejsza argumentacja procesowa nie może zastąpić treści wyjaśnień i dowodów, które miały wykazać realność ceny przed wyborem oferty.

Zamawiający i Przystępujący eksponują obowiązek Odwołującego wskazania okoliczności faktycznych oraz dowodów. Jest to obowiązek procesowy wynikający z art. 516 pkt 10 i art. 534 ust. 1 Pzp, ale nie może on zostać utożsamiony z ciężarem wykazania przez Odwołującego całej negatywnej tezy, że konkurencyjna oferta nie obejmuje wszystkich kosztów. Odwołujący wskazał w odwołaniu konkretne pozycje kalkulacji, konkretne dokumenty dostawców i konkretne wyłączenia. W ten sposób wykonał obowiązek przedstawienia podstawy faktycznej i dowodowej zarzutów.

Ponadto, Odwołujący wskazuje na poniższe przepisy i ich zastosowanie w niniejszej sprawie. Art. 224 ust. 5 Pzp dotyczy pierwotnej procedury wyjaśniania ceny. Po wezwaniu wykonawcy to na wykonawcy spoczywa ciężar wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu. Wykonawca powinien zatem w odpowiedzi na wezwanie przedstawić wyjaśnienia szczegółowe, spójne i poparte dowodami adekwatnymi do zakresu wątpliwości. Art. 224 ust. 6 Pzp przewiduje konsekwencję niewykazania realności ceny – odrzucenie oferty. Art. 537 Pzp reguluje szczególną sytuację rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu odwoławczym wobec wykonawcy, którego oferta jest kwestionowana, jeżeli wykonawca ten skutecznie przystąpił po stronie Zamawiającego. Nie uchyla on art. 224 ust. 5 Pzp i nie konwaliduje braków wyjaśnień złożonych w postępowaniu. Nie zwalnia również Zamawiającego z wykazania, że jego czynność była poprzedzona rzeczywistym i rzetelnym badaniem. Art. 516 pkt 10 Pzp wymaga, aby odwołanie wskazywało okoliczności faktyczne i prawne oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności. Art. 534 ust. 1 Pzp nakazuje stronom i uczestnikom wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Przepisy te nie tworzą jednak zasady, według której Odwołujący ma odtworzyć za wykonawcę brakującą kalkulację lub udowodnić każdą nieujętą pozycję kosztową. Wystarczające jest wskazanie konkretnych, istotnych i weryfikowalnych luk oraz ich znaczenia dla oceny ceny.

W niniejszej sprawie Odwołujący wskazał m.in. brak danych o roboczogodzinach i stawkach wynagrodzeń, brak zewnętrznego dowodu dla kalkulacji własnej, dokumenty dostawców zawierające wyłączenia kosztów, krótsze okresy gwarancyjne, brak tłumaczeń dwóch ofert chińskiego kontrahenta, brak rozliczenia kosztów transportu, rozładunku, posadowienia, podłączenia, uruchomienia i serwisu oraz brak analizy maksymalnego wolumenu pięciu części i prawa opcji. Są to twierdzenia konkretne i oparte na dokumentach, nie zaś ogólne zaprzeczenie.

Art. 525 Pzp zakreśla procesową rolę przystępującego. Przystępujący może poprzeć stanowisko strony, przedstawić własną argumentację w granicach przedmiotu postępowania oraz wskazywać dowody służące obronie zaskarżonych czynności. Nie oznacza to jednak, że może po wyborze oferty stworzyć nową kalkulację, dopisać nieujawnione wcześniej założenia albo dopiero w postępowaniu odwoławczym przypisać konkretne koszty do pozycji, które w wyjaśnieniach były nieweryfikowalne.

Stanowisko zawarte w dokumencie przystąpienia wskazuje obecnie, że koszty transportu, rozładunku i montażu miały być ujęte w pozycjach „Transport i dostawa do miejsca wskazanego przez Zamawiającego” w kwocie 5 200,00 zł oraz „Montaż elementów” w kwocie 2 500,00 zł, a dodatkowe transporty i cło w kwocie 5 755,94 zł. Jednakże samo późniejsze opisanie znaczenia tych kwot nie dowodzi, że w chwili oceny wyjaśnień Zamawiający rzeczywiście ustalił ich zakres, adekwatność i relację do wszystkich czynności wymaganych przez SW Z. W szczególności późniejsze twierdzenie, że wykonawca dysponuje własnymi samochodami transportowymi albo, że niewymienione koszty mogą pomniejszyć zysk, nie zostało wykazane w pierwotnych wyjaśnieniach jako konkretne założenie kalkulacyjne. Nie wiadomo, czy obejmuje ono rozładunek, posadowienie, sprzęt, dojazdy, noclegi, zabezpieczenie miejsca pracy, koordynację, podłączenia i uruchomienie wszystkich komponentów. Argumentacja procesowa może wyjaśniać stanowisko strony, ale nie może uzupełnić brakującego dowodu realności ceny. Z tych samych przyczyn nie wystarcza powołanie się na rozbudowany opis zawarty w odpowiedzi na odwołanie. Ocenie podlega prawidłowość czynności Zamawiającego dokonanej na podstawie materiału dostępnego w postępowaniu. Późniejsze uzasadnienie może porządkować argumentację, lecz nie może zastąpić brakującej treści wyjaśnień ani prowadzić do niedopuszczalnego następczego uzupełnienia zasadniczych braków. Odwołujący nie twierdzi, że producent musi każdorazowo przedstawić dowód w określonej, formalnie narzuconej postaci. Zgodnie z orzecznictwem przywoływanym przez strony, dowodem może być także kalkulacja własna, jeżeli jest adekwatna do konkretnego zamówienia, pozwala odtworzyć sposób wyliczenia i pozostaje spójna z pozostałymi dowodami.

W niniejszej sprawie przedmiotem zamówienia nie był jednak sam namiot jako prosty produkt. Był to kompletny zestaw namiotu kasynowego - stołówkowego, obejmujący konstrukcję i poszycie, podpinkę, podłogę, drzwi, oświetlenie, instalację elektryczną, wyposażenie gastronomiczne, meble, klimatyzację, ogrzewanie, agregat, kontenery, transport, montaż, szkolenie, dokumentację i odpowiedzialność gwarancyjną. Stopień szczegółowości kalkulacji powinien odpowiadać tak rozumianemu przedmiotowi zamówienia.

Kalkulacja własna może potwierdzać koszt, jeżeli wskazuje podstawę ekonomiczną poszczególnych kwot. W analizowanych wyjaśnieniach przedstawiono natomiast wartości zbiorcze, bez danych umożliwiających sprawdzenie czy kwoty odpowiadają rzeczywistemu zużyciu materiałów, nakładom pracy, kosztom pośrednim i obowiązkom realizacyjnym.

Sam status producenta wyjaśnia potencjalne źródło przewagi kosztowej, ale nie przesądza jej wysokości ani nie dowodzi pokrycia pełnego świadczenia. Nie można również utożsamiać doświadczenia wykonawcy z dowodem kosztu w tym konkretnym postępowaniu. Ponad 20-letnie doświadczenie i deklarowane ponad 30 dostaw na rzecz jednostek Wojska Polskiego mogą świadczyć o zdolności organizacyjnej, lecz nie wskazują, jakie koszty przyjęto dla jednego zestawu, jak rozłożono koszty stałe i jakie koszty dodatkowe poniesie wykonawca przy realizacji pięciu części oraz opcji.

Koszt Bloku 1 został określony przez Przystępującego na 218 462,00 zł netto i obejmuje m.in. konstrukcję i poszycie namiotu, podpinkę, drzwi aluminiowe, podłogę antypoślizgową, zestaw oświetleniowy, instalację elektryczną, skrzynie i pokrowce transportowe, narzędzia, zestaw śledzi i lin, konserwację, szkolenie, instrukcję, transport, projekt oraz montaż. W zestawieniu nie wskazano liczby roboczogodzin przypadających na wykonanie konstrukcji, poszycia, podłogi, instalacji, dokumentacji, pakowania, montażu i szkolenia. Nie wskazano stawek wynagrodzeń, narzutów pracodawcy, kosztów urlopów, zastępstw, nadzoru produkcyjnego ani sposobu rozliczenia czasu pracy stałego zespołu. Brak tych danych uniemożliwia ocenę, czy przyjęta wartość obejmuje koszty pracy na poziomie wymaganym przepisami oraz na poziomie rzeczywiście ponoszonym przez wykonawcę. Nie przedstawiono również danych o zużyciu materiałów, cenach jednostkowych materiałów, poziomie odpadów, energii, materiałach pomocniczych, wykorzystaniu maszyn, amortyzacji, utrzymaniu zaplecza produkcyjnego, magazynowaniu, kontroli jakości, administracji, finansowaniu i ubezpieczeniu.

Twierdzenie o procesie niskoodpadowym nie pokazuje, jaka konkretna oszczędność została osiągnięta i w której pozycji Bloku 1 została ujęta. Wartości przypisane do transportu i dostawy – 5 200,00 zł – oraz montażu elementów – 2 500,00 zł – nie wskazują liczby osób, czasu pracy, środka transportu, trasy, sprzętu, kosztów rozładunku, posadowienia, dojazdów, noclegów, ubezpieczenia ani koordynacji. Nie wynika z nich również, czy obejmują podłączenie i uruchomienie urządzeń wyposażenia dodatkowego. Wartość jest zatem podana, ale jej ekonomiczna adekwatność nie została wykazana. W konsekwencji wyceniony przez Przystępującego Blok 1 nie jest niewiarygodny wyłącznie dlatego, że ma charakter kalkulacji własnej. Problem polega na tym, że jego poziom szczegółowości nie pozwala odtworzyć pełnego związku między kwotą 218 462,00 zł netto a wszystkimi czynnościami i kosztami, które wykonawca miał obowiązek ponieść. To właśnie ten brak weryfikowalności, a nie forma dokumentu, ma znaczenie dla art. 224 ust. 5 i 6 Pzp. Wycenę stanowiącą Blok 2 wyjaśnień RNC, określono na 202 547,00 zł netto. Obejmuje on m.in. stoły cateringowe, krzesła, stoły ze stali nierdzewnej, klimatyzator Carrier, nagrzewnicę olejową MTM, agregat PEZAL, drabinę, kontenery oraz dodatkowe transporty i cło.

Poniższa tabela wskazuje znaczenie poszczególnych dowodów dla badania ceny oferty.

Dostawca / dokument PEZAL Product Line – agregat PDE40RST3

Zakres potwierdzony dokumentem

Znaczenie dla badania ceny

35 850,00 zł netto za sztukę; transport do odrębnej wyceny; wyłączenie rozładunku, transportu pionowego, prac budowlanoelektrycznych i materiałów pomocniczych; gwarancja 12 miesięcy albo 1000 motogodzin.

Dokument potwierdza cenę urządzenia, lecz nie potwierdza pokrycia wyłączonych kosztów ani 36miesięcznej odpowiedzialności wobec Zamawiającego.

Carrier Polska – oferta nr 300/002044

Wyłączenie rozładunku i posadowienia; przygotowanie podstawy oraz doprowadzenie zasilania po stronie zleceniodawcy.

Dokument nie wykazuje kosztu czynności, które w relacji z Zamawiającym mogą obciążać wykonawcę.

MTM Serwis – nagrzewnice olejowe

Cena obejmuje zakup urządzeń bez podłączenia i uruchomienia; gwarancja głównych elementów wynosi 1 rok, z wyłączeniami części zużywających się.

Dokument nie potwierdza kosztu pełnego uruchomienia ani przejęcia 36-miesięcznego ryzyka gwarancyjnego.

Powerson Furniture – krzesła

Oferta w języku angielskim, zawierająca warunki dostawy, płatności i zakresu DDP.

Brak tłumaczenia dwóch ofert chińskiego kontrahenta odnotowano w dokumentach sprawy; ogranicza to weryfikowalność zakresu i warunków dowodu.

Oferta PEZAL wskazuje cenę 35 850,00 zł netto za agregat, ale jednocześnie pozostawia transport do wyceny, wyłącza rozładunek, transport pionowy, prace budowlanoelektryczne i materiały pomocnicze oraz przewiduje gwarancję 12 miesięcy albo 1000 motogodzin. Jest to dowód ceny zakupu urządzenia w określonym zakresie, a nie dowód pełnego kosztu dostarczenia, rozładunku, podłączenia, uruchomienia i trzyletniej gwarancji wobec Zamawiającego. Oferta Carrier wskazuje na wyłączenie rozładunku i posadowienia, a także pozostawienie po stronie zleceniodawcy przygotowania podstawy i doprowadzenia zasilania. Oferta MTM wskazuje, że cena obejmuje zakup urządzeń bez podłączenia i uruchomienia, a gwarancja głównych elementów wynosi jeden rok, z wyłączeniem części zużywających się. Dokumenty te nie dowodzą więc, że wszystkie czynności i ryzyka zostały ujęte w cenie ofertowej Estrady. Odwołujący nie twierdzi, że same wyłączenia w ofertach dostawców automatycznie przesądzają o rażąco niskiej cenie. Twierdzi natomiast, że wyłączenia tworzyły konkretne punkty wymagające odpowiedzi w wyjaśnieniach: gdzie i w jakiej wysokości ujęto transport, rozładunek, posadowienie, przygotowanie podstawy, zasilanie, podłączenie, uruchomienie, serwis i różnicę między gwarancją dostawcy a gwarancją oferowaną Zamawiającemu.

Zamawiający i Przystępujący wskazują, że koszty wyłączone z ofert dostawców zostały ujęte zbiorczo w Bloku 1 wyjaśnień z 16 lipca 2026 r., w pozycjach transportu i montażu, oraz w Bloku 2, w kwocie 5 755,94 zł tytułem dodatkowych transportów i cła. Taka konstrukcja może być dopuszczalna tylko wtedy, gdy z wyjaśnień wynika, co dana kwota obejmuje i dlaczego jest wystarczająca. Samo bowiem wskazanie kwoty 5 755,94 zł nie pozwala ustalić, czy obejmuje ona transporty wszystkich urządzeń, koszty celne, odprawę, przewóz krajowy, ryzyko kursowe, dodatkowe opłaty, dostawy częściowe i logistykę maksymalnego wolumenu. Nie wiadomo także, czy kwota została przypisana do jednego zestawu, czy do większej liczby zestawów, ani czy pozostaje aktualna przy realizacji dwóch zestawów opcjonalnych na każdą z pięciu części. Analogicznie kwoty 5 200,00 zł za transport i dostawę oraz 2 500,00 zł za montaż nie pokazują czy obejmują rozładunek, posadowienie, sprzęt, podłączenia, uruchomienie, dojazdy i osoby niezbędne do realizacji. Nie przedstawiono rozpisania tych kosztów na czynności ani dowodów pozwalających ocenić ich realność. Zbiorczość nie jest sama w sobie wadą, ale w niniejszej sprawie pozbawiła Zamawiającego możliwości sprawdzenia, czy wszystkie koszty zostały w ogóle rozpoznane.

Nie może zastąpić takiej weryfikacji ogólne twierdzenie, że koszty niewymienione mogą obniżyć zysk. Jeżeli brakujące koszty mają obciążyć zysk, konieczne jest wskazanie ich kategorii, przewidywanego poziomu i wpływu na końcowy wynik. W przeciwnym razie deklarowany zysk 77 991,00 zł netto jest wyłącznie różnicą między ceną 499 000,00 zł netto, a kosztami przyjętymi w dwóch blokach, a nie wynikiem po uwzględnieniu pełnego świadczenia. Estrada Rybnicka sp. z o.o. zaoferowała Zamawiającemu 36 miesięcy gwarancji. Jednocześnie oferta PEZAL przewiduje 12 miesięcy albo 1000 motogodzin, a oferta MTM – 1 rok, z wyłączeniem części zużywających się. Oczywiście, różnica między gwarancją producentów komponentów, a gwarancją udzieloną Zamawiającemu nie przesądza sama przez się o nierealności ceny, ale wymagała wykazania sposobu skalkulowania przejętego ryzyka. W wyjaśnieniach nie wskazano osobnej rezerwy gwarancyjnej ani sposobu jej obliczenia. Nie wskazano kosztów części zamiennych, materiałów eksploatacyjnych, dojazdów serwisowych, robocizny, przeglądów, napraw, obsługi reklamacji, świadczeń zastępczych, koordynacji i ryzyka wzrostu cen. Nie wiadomo też, czy koszty te zostały rozłożone na jeden zestaw, pięć części, zakres gwarantowany i maksymalny zakres opcji. Twierdzenie, że ryzyka mogą zostać pokryte z marży 15,63%, albo zmniejszyć deklarowany zysk, nie jest równoważne wykazaniu, że koszty te zostały skalkulowane. Rezerwa może być elementem ceny, ale powinna być rozpoznawalna, ekonomicznie uzasadniona i powiązana z konkretnymi ryzykami. Bez tego nie można ocenić, czy po uwzględnieniu gwarancji i serwisu pozostaje rzeczywisty zysk, czy jedynie hipotetyczna nadwyżka.

W tym zakresie znaczenie ma również to, że dostawcy nie potwierdzili kosztu 36-miesięcznej obsługi całego zestawu.

Wykonawca mógł przyjąć na siebie własną odpowiedzialność gwarancyjną, ale powinien był wyjaśnić ekonomiczne skutki tego wyboru. Brak takiego wyjaśnienia pozostawia niewykazany istotny element ceny. Postępowanie obejmowało pięć części. W każdej części przewidziano jeden zestaw w zakresie gwarantowanym oraz dwa zestawy opcjonalne. Cena była oceniana z uwzględnieniem zakresu gwarantowanego i opcjonalnego. Estrada zaoferowała identyczną cenę jednostkową 499 000,00 zł netto za zestaw, lecz sama równość ceny nie wykazuje zdolności do wykonania maksymalnego wolumenu.

Wyjaśnienia z 16 lipca 2026 r. nie zawierają analizy dostępności komponentów, terminów dostaw, mocy produkcyjnych, przepustowości zakładu, warunków płatności, harmonogramu transportu, zdolności montażowych i serwisowych ani wpływu pięciu części i prawa opcji na koszty. Brak także potwierdzenia, że dostawcy zagraniczni są w stanie zapewnić ilości odpowiadające maksymalnemu zakresowi, a nie tylko ilościom przyjętym w kalkulacji jednego zestawu. Nie jest również wystarczające stwierdzenie, że koszt jednostkowy przy produkcji seryjnej może maleć. Jest to ogólna hipoteza ekonomiczna, która nie zastępuje wykazania dostępności materiałów, terminów, zasobów produkcyjnych i logistycznych.

Tym bardziej nie zastępuje ona wyjaśnienia, jak wykonawca zapewni jednocześnie dostawy, montaż, szkolenia, uruchomienia i obsługę gwarancyjną dla maksymalnego zakresu wszystkich części. Prawo opcji jest wprawdzie uprawnieniem Zamawiającego, ale dla potrzeb badania ceny oferty stanowi element zakresu, który wykonawca powinien uwzględnić w kalkulacji. Cena opcjonalna wynosiła 1 227 540,00 zł brutto na część, a więc dwukrotność zakresu gwarantowanego. Brak analizy skali nie jest drobnym brakiem formalnym, lecz dotyczy warunków, w jakich deklarowana cena ma zostać utrzymana. Zamawiający i Przystępujący podnoszą również, że cena jednostkowa jest taka sama dla zamówienia gwarantowanego i opcjonalnego, wobec czego wykazanie realności jednego zestawu wystarcza niezależnie od liczby zamówionych zestawów. Wniosek ten jest zbyt daleko idący.

Cena jednostkowa może być punktem wyjścia, ale jej realność zależy od założeń dotyczących dostępności komponentów, kosztów zakupu, transportu, pracy, finansowania, magazynowania, montażu i serwisu. Przy większym wolumenie niektóre koszty mogą maleć, lecz inne mogą wzrosnąć lub wymagać dodatkowych zasobów. Nie można przyjąć automatycznie, że skala nie ma wpływu na koszty, zwłaszcza gdy część wyposażenia pochodzi od dostawców zagranicznych, a oferty zawierają terminy, zaliczki, wyłączenia i ograniczone gwarancje. Nadto, argument, że wykonawca nie złożyłby oferty, gdyby nie był zdolny do realizacji maksymalnego zakresu, jest oświadczeniem procesowym, a nie dowodem zdolności produkcyjnych i logistycznych. Także deklaracja posiadania rozbudowanego parku maszynowego nie wskazuje jego obciążenia, dostępności zespołów, terminów produkcji ani możliwości równoległej realizacji pięciu części.

Odwołujący nie twierdzi, że Zamawiający był obowiązany sporządzić rozbudowany raport z badania cen ofert. Problem nie polega na braku określonego wzoru notatki, lecz na tym, że z dokumentów nie wynika rzeczywista treść kontroli przeprowadzonej wobec wyjaśnień ceny.

Notatki z 21 i 24 lipca 2026 r. zawierają konkluzję, że oferta Estrada sp. z o.o. spełnia wymagania, a wyjaśnienia rażąco niskiej ceny uznano za wystarczające. Nie przedstawiają jednak analizy kosztów pracy, roboczogodzin, narzutów, materiałów, energii, amortyzacji, transportu, rozładunku, posadowienia, podłączenia, uruchomienia, serwisu, gwarancji ani realizacji opcji.

Notatka dysponenta wewnętrznego z 20 lipca 2026 r., przywołana w odpowiedzi Zamawiającego, odnotowuje brak tłumaczeń dwóch ofert od chińskiego kontrahenta oraz brak zewnętrznego dowodu dla kalkulacji własnej. Mimo tego uznaje wyjaśnienia za dostateczne, nie pokazując, jakie konkretne ustalenia pozwoliły uznać te braki za nieistotne ani gdzie przypisano koszty wyłączone w ofertach PEZAL, Carrier i MTM. Nie chodzi zatem o to, że notatka jest zbyt krótka jako forma. Chodzi o to, że jej treść nie pozwala odtworzyć logicznego ciągu: od identyfikacji wątpliwości, przez analizę poszczególnych pozycji i dokumentów, do wniosku o pokryciu pełnego świadczenia. Późniejsze rozwinięcie tej argumentacji w odpowiedzi na odwołanie nie usuwa braku możliwości odtworzenia pierwotnej kontroli. Zamawiający powołuje orzecznictwo dotyczące drobnych braków i marginalnych pomyłek kalkulacyjnych, podkreślając, że nie każdy brak uzasadnia odrzucenie oferty. Odwołujący nie kwestionuje tej ogólnej zasady. Nie odpowiada ona jednak stanowi faktycznemu niniejszej sprawy. W niniejszej sprawie braki dotyczą całych kategorii kosztów: pracy i narzutów, materiałów, energii, amortyzacji, kontroli jakości, kosztów pośrednich, transportu, rozładunku, posadowienia, podłączenia, uruchomienia, serwisu, reklamacji, 36-miesięcznej gwarancji oraz maksymalnego zakresu pięciu części i prawa opcji.

Występują równocześnie z dokumentami dostawców, które wyraźnie wyłączają część czynności lub przewidują krótsze gwarancje. Brak tłumaczenia dwóch ofert chińskiego kontrahenta sam w sobie nie musi przesądzać o wyniku. Ma jednak znaczenie w połączeniu z brakiem zewnętrznego dowodu kalkulacji własnej oraz niewykazaniem, gdzie ujęto koszty wyłączone przez pozostałych dostawców. Łączny charakter tych okoliczności uniemożliwia przyjęcie, że chodzi wyłącznie o nieistotne niedokładności. Art. 224 ust. 6 Pzp nie wymaga, aby każdy brak był samodzielnie wystarczający do odrzucenia. Wymaga natomiast oceny, czy wyjaśnienia wraz z dowodami uzasadniają podaną cenę. Jeżeli po analizie całego materiału nadal nie można ustalić, czy cena obejmuje istotne obowiązki wykonawcy, problem dotyczy istoty wykazania realności ceny, a nie formalizmu.

Twierdzenie, jakoby Odwołujący ograniczył się do ogólnych wątpliwości, jest niezasadne. Odwołujący wskazał konkretne kwoty, pozycje i dokumenty: Blok 1 wyjaśnień z 16 lipca 2026 r. w wysokości 218 462,00 zł netto, Blok 2 w wysokości 202 547,00 zł netto, kwotę 421 009,00 zł netto kosztów, cenę 499 000,00 zł netto, koszt transportu 5 200,00 zł, koszt montażu 2 500,00 zł i dodatkowe transporty oraz cło 5 755,94 zł. Odwołujący wskazał również konkretną ofertę PEZAL z ceną 35 850,00 zł netto za agregat i jej wyłączenia, ofertę Carrier z wyłączeniem rozładunku i posadowienia oraz ofertę MTM z wyłączeniem podłączenia i uruchomienia oraz gwarancją jednoroczną. Wskazał także brak tłumaczeń dwóch ofert chińskiego kontrahenta i brak zewnętrznego dowodu dla kalkulacji własnej, odnotowane w dokumentach sprawy. Z powyższych danych wynika logiczna sekwencja czynności: jeżeli dostawca wyłącza określoną czynność, wykonawca powinien wskazać jej koszt w swojej kalkulacji; jeżeli producent udziela krótszej gwarancji, wykonawca powinien wyjaśnić koszt przejęcia dłuższej odpowiedzialności; jeżeli cena obejmuje pięć części i opcję, wykonawca powinien wykazać zdolność do realizacji maksymalnego wolumenu. Brak odpowiedzi na te pytania podważa kompletność kalkulacji. Odwołujący nie musi przedstawiać własnej oferty wykonania zamówienia ani zastępować wykonawcy w kalkulowaniu jego kosztów. Wystarczyło wykazać, że dokumenty przedłożone przez wykonawcę – Przystępującego, nie potwierdzają pełnego zakresu świadczenia, a Zamawiający nie wykazał, aby brakujące elementy zostały rzetelnie zidentyfikowane i skalkulowane. Powoływanie się na ofertę Odwołującego jako jedyną przekraczającą wartość szacunkową nie rozstrzyga sprawy. Ceny innych wykonawców są jedynie punktem odniesienia. Podstawą zarzutów są przede wszystkim treść wyjaśnień Estrada, zakres ofert dostawców i brak weryfikowalnej oceny Zamawiającego.

Wykonawca, wezwany na podstawie art. 224 ust. 2 Pzp, powinien wykazać, że jego cena pozwala na wykonanie pełnego przedmiotu zamówienia zgodnie z SW Z i projektowanymi postanowieniami umowy. W niniejszej sprawie wyjaśnienia wskazują określone kwoty, ale nie pozwalają zweryfikować, czy obejmują pełny koszt pracy, produkcji, dostawy, rozładunku, posadowienia, podłączeń, uruchomienia, montażu, serwisu, reklamacji, 36miesięcznej gwarancji i maksymalnego zakresu opcji.

Art. 224 ust. 6 Pzp wiąże z niewykazaniem realności ceny obowiązek odrzucenia oferty. W konsekwencji wybór oferty Estrada Rybnicka sp. z o.o. narusza także art. 226 ust. 1 pkt 8 oraz art. 239 ust. 1 Pzp, ponieważ ofertą najkorzystniejszą może być wyłącznie oferta prawidłowo zbadana i niepodlegająca odrzuceniu. W świetle art. 16 Pzp ocena wyjaśnień powinna być przejrzysta, rzetelna i możliwa do kontroli. Art. 554 Pzp należy stosować z uwzględnieniem konieczności rozstrzygnięcia odwołania w granicach zarzutów oraz zastosowania środka adekwatnego do stwierdzonych naruszeń. W ocenie Odwołującego, w niniejszej sprawie środkiem podstawowym powinno być nakazanie odrzucenia oferty Estrada, a co najmniej – w razie odmiennej oceny Izby – nakazanie ponownego, pełnego i udokumentowanego zbadania już złożonych wyjaśnień i dowodów, bez następczego uzupełniania zasadniczych braków. Stanowisko Zamawiającego i argumentacja przedstawiona w dokumencie przystąpienia nie usuwają pierwotnych braków wyjaśnień.

W wielu miejscach powtarzają one, że wykonawca jest producentem, posiada doświadczenie, dysponuje marżą i może pokryć ryzyka zyskiem. Są to jednak twierdzenia ogólne, które nie zastępują wskazania, gdzie ujęto konkretne koszty i jakie dowody potwierdzają ich poziom.

W dniu 25.09.2026 r. (e-mailem) Przystępujący złożył replikę wnosząc o oddalenie odwołania w całości. Odnosząc się do twierdzeń podniesionych w Replice Odwołującego wskazać ponownie należy, iż podniesiony przez Odwołującego zarzut dotyczący rzekomego zaoferowania przez Przystępującego rażąco niskiej ceny nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem został oparty przede wszystkim na subiektywnym przekonaniu Odwołującego co do prawidłowego poziomu kosztów realizacji zamówienia, własnej interpretacji poszczególnych dokumentów oraz selektywnym porównaniu określonych wartości, bez przedstawienia materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie, że cena zaoferowana przez Przystępującego jest w rzeczywistości nierealna ekonomicznie i nie pozwala na należyte wykonanie przedmiotu zamówienia. W tym zakresie konieczne jest wyraźne rozróżnienie pomiędzy ciężarem wykazania realności zaoferowanej ceny, spoczywającym na wykonawcy wezwanym przez Zamawiającego do złożenia wyjaśnień w trybie art. 224 Pzp, a obowiązkiem procesowym wykonawcy, który w postępowaniu odwoławczym kwestionuje prawidłowość dokonanej przez Zamawiającego oceny tych wyjaśnień i domaga się odrzucenia oferty konkurenta. Szczególna regulacja ciężaru dowodu zawarta w art. 537 Pzp nie może być interpretowana jako zwolnienie Odwołującego z obowiązku skonkretyzowania, wykazania i udowodnienia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę postawionego zarzutu. Stanowisko takie jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej. W wyroku z dnia 3 czerwca 2026 r., sygn. akt KIO 2231/26, Izba wskazała, że ciężar dowodu określony w art. 537 pkt 1 Pzp nie zwalnia Odwołującego od rzetelnego przedstawienia zarzutów dotyczących występowania rażąco niskiej ceny u konkurencyjnego wykonawcy, a przepis ten nie może być rozumiany w ten sposób, że Odwołujący może poprzestać na samych twierdzeniach i przerzucić na uczestnika postępowania ciężar dowodowy. Analogiczne stanowisko Izba zajęła w wyroku z dnia 9 marca 2026 r., sygn. akt KIO 237/26, podkreślając, że wynikający z art. 537 Pzp szczególny rozkład ciężaru dowodu nie ma charakteru absolutnego i nie zwalnia wykonawcy podnoszącego zarzut rażąco niskiej ceny od obowiązku wykazania i udowodnienia okoliczności, które uczynił podstawą tego zarzutu, stosownie do art. 534 ust. 1 Pzp. Odwołujący nie jest zatem uprawniony do ograniczenia swojego stanowiska do przedstawienia własnych twierdzeń, przypuszczeń lub wątpliwości i oczekiwania, że Przystępujący będzie następnie zobowiązany do obalenia każdej z przedstawionych przez niego hipotez. Szczególnie doniosłe znaczenie ma również wyrok KIO z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. akt KIO 5168/25, w którym Izba wskazała, że art. 537 pkt 1 Pzp nie zwalnia wykonawcy wnoszącego odwołanie na zaniechanie odrzucenia oferty innego wykonawcy z obowiązku przedstawienia okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających twierdzenie, że zarzut rażąco niskiej ceny jest zasadny. Jeżeli zaś Zamawiający przeprowadził procedurę wyjaśniającą, wykonawca złożył stosowne wyjaśnienia i dowody, a Zamawiający uznał je za wystarczające, to skuteczne podważenie tej czynności wymaga wykazania wadliwości złożonych wyjaśnień lub dowodów oraz wykazania błędu popełnionego przez Zamawiającego przy ich ocenie. Nie jest wystarczające samo twierdzenie, że cena jest zbyt niska, że określone pozycje powinny zostać wycenione na wyższym poziomie albo że Odwołujący, stosując własną metodologię kalkulacji, uzyskałby odmienne wartości. Identyczny kierunek wykładni zaprezentowany został w wyroku KIO z dnia 17 października 2025 r., sygn. akt KIO 3818/25, w którym Izba stwierdziła, że przewidziany w art. 537 Pzp rozkład ciężaru dowodu nie zwalnia Odwołującego podnoszącego zarzut rażąco niskiej ceny od obowiązku wykazania i udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę tego zarzutu, w szczególności w sytuacji, w której Zamawiający pozytywnie ocenił złożone przez wykonawcę wyjaśnienia.

Izba podkreśliła, że art. 537 Pzp nie uprawnia Odwołującego do poprzestania na samych twierdzeniach i przerzucenia całego ciężaru prowadzenia postępowania dowodowego na Przystępującego lub Zamawiającego. Stanowisko to pozostaje zgodne z wcześniejszym orzecznictwem Izby. W wyroku z dnia 15 lipca 2024 r., sygn. akt KIO 2164/24, wskazano, że Odwołujący, pomimo szczególnego rozkładu ciężaru dowodu przewidzianego w art. 537 Pzp, pozostaje zobowiązany do wykazania i udowodnienia okoliczności, na których opiera zarzut rażąco niskiej ceny, i nie może poprzestać na samych twierdzeniach. Z kolei w wyroku z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. akt KIO 307/24, Izba zaakcentowała, że Odwołujący nie może ograniczyć się do twierdzenia, iż cena konkurenta powinna być wyższa, lecz powinien merytorycznie wykazać zasadność swojego stanowiska, w tym wykazać, że cena konkurenta jest ceną, za którą przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie zamówienia nie jest realne. Podobnie w wyroku z dnia 17 maja 2024 r., sygn. akt KIO 1401/24, Izba wskazała, że ciężar dowodu wynikający z art. 537 Pzp nie ma charakteru absolutnego, a obowiązek wykazania konkretnych podstaw zarzutu nadal obciąża Odwołującego. Omawiana linia orzecznicza znajduje także oparcie w stanowisku Sądu Zamówień Publicznych. W wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt XXIII Zs 68/22, Sąd wskazał, że ciężar dowodu dotyczący realności ceny nie może być rozumiany w ten sposób, iż zawsze i w całości obciąża wykonawcę, którego cena została zakwestionowana. Obowiązkiem podmiotu wnoszącego odwołanie pozostaje wskazanie, na czym konkretnie polegał błąd Zamawiającego przy ocenie wyjaśnień dotyczących ceny. Samo postawienie zarzutu nie jest wystarczające; konieczne pozostaje wykazanie, że Zamawiający dokonał błędnej oceny wyjaśnień złożonych w procedurze określonej w art. 224 Pzp. Powyższe stanowisko sądu powszechnego ma szczególne znaczenie dla wykładni art. 537 Pzp, gdyż jednoznacznie przeczy koncepcji, zgodnie z którą samo zakwestionowanie ceny konkurenta powodowałoby powstanie po jego stronie obowiązku udowadniania od początku wszystkich elementów kalkulacji, niezależnie od treści i jakości zarzutów podniesionych w odwołaniu. Nie można zaś za wystarczający dowód uznać samego zestawienia dokumentów znajdujących się w aktach postępowania, jeżeli Odwołujący wyprowadza z nich wyłącznie własne wnioski, nie przedstawiając jednocześnie obiektywnego materiału potwierdzającego, że określone koszty zostały rzeczywiście zaniżone. Każdy wykonawca może bowiem dysponować odmienną strukturą kosztów, innym zapleczem technicznym i osobowym, korzystniejszymi warunkami handlowymi, rabatami, własnymi zasobami, odmiennym modelem organizacji realizacji zamówienia, inną marżą lub innymi przewagami ekonomicznymi pozwalającymi mu na zaoferowanie ceny niższej niż cena konkurenta. Aby zarzut taki mógł zostać uwzględniony, Odwołujący powinien wykazać, które konkretnie elementy kalkulacji są nierealne, jaka jest ich rzeczywista wartość, z jakich obiektywnych danych wartość ta wynika, jaka jest skala rzekomego niedoszacowania oraz jaki wpływ ma ono na możliwość wykonania całości zamówienia za zaoferowaną cenę. Konieczne jest zatem przedstawienie dowodów pozwalających na zobiektywizowanie twierdzeń Odwołującego, takich jak w szczególności wiarygodne dane rynkowe, oferty handlowe, cenniki, umowy, faktury, informacje pochodzące od producentów lub dostawców, dane dotyczące kosztów pracy, stosowne kalkulacje poparte materiałem źródłowym lub inne środki dowodowe pozwalające stwierdzić, że przyjęte przez Przystępującego wartości nie są możliwe do osiągnięcia w realiach rynkowych. Nie może natomiast zastąpić takich dowodów twierdzenie Odwołującego, że określona pozycja „powinna kosztować więcej”, ani przedstawienie własnej arytmetycznej analizy dokumentów Przystępującego, jeżeli analiza ta opiera się na założeniach niewykazanych za pomocą obiektywnego materiału dowodowego. Postępowanie przed Krajową Izbą Odwoławczą nie może bowiem polegać na tym, że Odwołujący przedstawia hipotezę o zaniżeniu ceny, a następnie oczekuje od Izby, Zamawiającego lub Przystępującego poszukiwania dowodów pozwalających ustalić, czy hipoteza ta jest prawdziwa. Ani Odwołanie, ani Replika nie wskazują, które konkretnie pozycje kalkulacji Przystępującego są nierealne, jaka jest ich rzeczywista, rynkowa wartość ani z jakich obiektywnych danych ta wartość miałaby wynikać. Odwołujący nie przedłożył żadnego dowodu przeciwnego - ani danych rynkowych, ofert handlowych czy też cenników, które podważałby konkretną kwotę przyjętą przez Przystępującego. Poprzestaje na twierdzeniu, że dokumentacja „nie pozwala zweryfikować” poszczególnych pozycji, co jak wskazano poniżej nie jest tożsame z wykazaniem, że pozycje te są nierealne. Zarzut rażąco niskiej ceny pozostaje w tych okolicznościach nieudowodniony. Odwołujący twierdzi, że wskazanie, w których pozycjach wyjaśnień z 16.07.2026 r. ujęto koszty transportu, montażu, rozładunku i cła, jest niedopuszczalnym „uzupełnieniem dowodu realności ceny”, którego argumentacja procesowa dokonać nie może.

Twierdzenie to myli dwie różne czynności. Przystępujący niczego nie uzupełnia ani nie dopisuje, bowiem kwoty 5 200,00 zł („Transport i dostawa do miejsca wskazanego przez Zamawiającego”), 2 500,00 zł („Montaż elementów”) oraz 5 755,94 zł (dodatkowe transporty i cło) pochodzą wprost z wyjaśnień złożonych 16.07.2026 r., a Odwołujący sam je cytuje jako pozycje wskazane przez wykonawcę. Wskazanie, że w tych właśnie pozycjach ujęto koszty, o które pyta Odwołujący, jest odpowiedzią na zarzut w granicach materiału, który Zamawiający oceniał, nie jest natomiast żadnym nowym dowodem.

Wyjaśnienia z 16.07.2026 r. wraz z dowodami były wystarczające do oceny realności ceny już w chwili ich złożenia i tak też ocenił je Zamawiający. Celem stanowiska Przystępującego nie jest konwalidowanie braków wyjaśnień, bo takich braków nie ma lecz odparcie zarzutu, który polega na pominięciu istniejącej już treści wyjaśnień i budowaniu na tym pominięciu tezy o rzekomej „luce” w tych wyjaśnieniach. Odwołujący oczekuje, że wyjaśnienia wskażą liczbę roboczogodzin na każdy element namiotu, stawki wynagrodzeń, narzuty pracodawcy, koszty urlopów i zastępstw, a nadto zużycie materiałów, ceny jednostkowe, poziom odpadów, zużycie energii, amortyzację, koszty magazynowania, kontroli jakości, administracji, finansowania i ubezpieczenia. Żądanie takie nie ma oparcia ani w treści wezwania do złożenia wyjaśnień z 9.07.2026 r., które nie precyzowało wymaganej metodyki kalkulacji, ani w art. 224 ustawy Pzp, który nie zawiera zamkniętego katalogu dowodów i nie pozwala domagać się dowodu na każdy element ceny. Oczekiwania co do stopnia szczegółowości wyjaśnień nie mogą być oderwane od zakresu wezwania i wątpliwości w nim zasygnalizowanych.

Informacje, których zabrakło zdaniem Odwołującego, a które nie były przedmiotem wezwania, nie mogą rodzić dla wykonawcy negatywnych skutków. Wykonawca nie musi w szczegółach wyjaśniać każdej pozycji kosztowej, jeśli nie został do tego zobowiązany treścią wezwania. Ma za to obowiązek złożyć wyjaśnienia adekwatne do treści wezwania (tak wyrok KIO z 1.09.2023 r., KIO 2446/23). Przedmiotem zamówienia jest dostawa namiotów. Przy przedmiocie zamówienia opisanym jako dostawa nie jest konieczne, aby wykonawca posiłkujący się dostawami elementów składowych szczegółowo wykazywał detaliczne koszty poszczególnych części czy podzespołów wchodzących w skład zestawu, wystarczające jest wykazanie sposobu pozyskania tych elementów, ich ceny oraz dostawcy. Rozbicie kalkulacji do poziomu postulowanego przez Odwołującego byłoby nieproporcjonalne do przedmiotu tego zamówienia. Kalkulacja Przystępującego jako producenta, rozbita na piętnaście pozycji kosztowych, obejmująca materiał, konstrukcję nośną, robociznę i koszty pośrednie, spełnia ten standard z nadwyżką. Oferty potencjalnych dostawców elementów zostały złożone wyłącznie w celu wykazania rynkowej ceny zakupu poszczególnych urządzeń wchodzących w skład wyposażenia dodatkowego. Przystępujący nie jest związany zakresem ani warunkami gwarancyjnymi tych ofert i nie musi z nich korzystać przy realizacji zamówienia. To Przystępujący, a nie producent komponentu, odpowiada wobec Zamawiającego za cały zestaw, w tym za 36-miesięczną gwarancję, którą sam zaoferował i sam może udzielić niezależnie od gwarancji producenckich. Przystępujący ponownie podkreśla, iż z uwagi na fakt, że ewentualnych czynności związanych z udzieloną gwarancją przewidzieć na obecną chwilę nie można, na tę okoliczność przewidziano rezerwę w ramach zysku i marży (15,63%, tj. 77 991,00 zł netto na zestaw – co zabezpiecza nawet sytuacje związaną z koniecznością zakupu nowego sprzętu). Jest to standardowy, racjonalny sposób zabezpieczenia ryzyka, w tym gwarancyjnego, a nie brak wyjaśnień. Replika Odwołującego zarzuca brak analizy dostępności komponentów, terminów dostaw, mocy produkcyjnych, przepustowości zakładu, harmonogramu transportu i zdolności montażowo-serwisowych dla maksymalnego zakresu pięciu części i prawa opcji. Są to zarzuty dotyczące stricte zdolności wykonawcy do zrealizowania zamówienia, nie zaś realności zaoferowanej ceny. Przedmiotem badania w trybie art. 224 Pzp jest to, czy cena pokrywa koszty wykonania zamówienia, a nie to, czy wykonawca fizycznie zdąży je wykonać. Cena jednostkowa jest, zgodnie z § 2 ust. 3 wzoru umowy, identyczna dla zakresu gwarantowanego i opcjonalnego; realność tej ceny została wykazana, a liczba zamawianych zestawów tej realności nie zmienia. Abstrahując od powyższego, Odwołujący nie wykazuje przy tym, że wolumen pięciu części i opcji przekracza możliwości produkcyjne Przystępującego - ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że taka analiza nie została przedstawiona. Ciężar wykazania zarzutu spoczywa na Odwołującym, a przypuszczenie nieoparte na żadnym dowodzie nie może prowadzić do odrzucenia oferty. Co najistotniejsze - zarówno odwołanie, jak i Replika Odwołującego koncentrują się na wskazywaniu domniemanych braków i uchybień w wyjaśnieniach Przystępującego oraz braku dowodów, które zdaniem Odwołującego powinny zostać przedstawione, przy jednoczesnym zaniechaniu podjęcia choćby próby wykazania, że zaoferowana cena jest w rzeczywistości rażąco niska.

Nie wskazano żadnej pozycji kosztowej, która byłaby zaniżona, ani jej rynkowego poziomu. Odwołujący, formułując zarzuty, przedstawia w istocie własną wizję sposobu skalkulowania ceny ofertowej, pomijając okoliczność, że wykonawca legitymujący się własnym doświadczeniem i portfolio zrealizowanych zamówień dysponuje zindywidualizowanym podejściem do realizacji danego zamówienia. Oferty złożone w Postępowaniu pochodzą od podmiotów profesjonalnych, działających racjonalnie; nie sposób zakładać, że taki wykonawca działałby na własną szkodę, co rodziłoby jego odpowiedzialność. Wyjaśnienia Przystępującego zostały poparte dowodami, w tym ofertami dostawców, wobec których Odwołujący nie przedstawił żadnego przeciwdowodu.

W dniu 29.09.2026 r. (e-mailem) Odwołujący złożył drugą replikę wnosząc o uwzględnienie odwołania w całości.

Pismo zostało podpisane tak jak odwołanie.

Uwagi wstępne Pismo Przystępującego z dnia 24 września 2026 r. stanowi rozwinięcie argumentacji przedstawionej wcześniej w zgłoszeniu przystąpienia z dnia 3 września 2026 r. i w znacznej części powtarza zasadnicze tezy zaprezentowane przez Zamawiającego w odpowiedzi na odwołanie. Przystępujący utrzymuje, że wyjaśnienia rażąco niskiej ceny były wystarczające, ponieważ ESTRADA RYBNICKA sp. z o.o. jest producentem namiotów, przedstawiła własną kalkulację, wskazała marżę i zysk oraz dołączyła oferty dostawców wyposażenia dodatkowego. Odwołujący nie kwestionuje, że wykonawca może posługiwać się kalkulacją własną, że dowody mogą przybierać różną postać ani że własna produkcja, doświadczenie i relacje z dostawcami mogą stanowić źródło przewagi kosztowej. Spór dotyczy tego, czy w realiach tego konkretnego postępowania wskazane okoliczności zostały przełożone na konkretną, kontrolowalną i kompletną kalkulację obejmującą pełny zestaw, wszystkie czynności towarzyszące, pełny okres gwarancji oraz maksymalny zakres prawa opcji. Art. 224 ust. 1 Pzp obejmuje nie tylko sytuację, w której cena arytmetycznie odbiega od wartości zamówienia lub średniej ofert, lecz także sytuację, w której cena budzi wątpliwości co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami dokumentów zamówienia albo wynikającymi z odrębnych przepisów. Po powstaniu takich wątpliwości wykonawca ma obowiązek wykazać realność ceny, a Zamawiający ma obowiązek ocenić wyjaśnienia w sposób rzeczywisty, wszechstronny i możliwy do odtworzenia. Art. 224 ust. 3 Pzp wskazuje przykładowe czynniki, które mogą uzasadniać niższy poziom ceny, lecz samo powołanie się na te czynniki nie zastępuje wykazania ich konkretnego wpływu ekonomicznego. Art. 224 ust. 5 Pzp obciąża wykonawcę ciężarem wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu. Wreszcie Art. 224 ust. 6 Pzp wiąże z niewykazaniem realności ceny obowiązek odrzucenia oferty – przy czym regulacja art. 537 Pzp dotycząca postępowania odwoławczego nie uchyla tych obowiązków i nie konwaliduje braków wyjaśnień złożonych Zamawiającemu.

Szczegółowa replika na pismo Przystępującego z dnia 24 września 2026 r.

Zarzut subiektywności i selektywnej analizy Przystępujący twierdzi, że zarzut rażąco niskiej ceny został oparty na subiektywnym przekonaniu Odwołującego, selektywnej interpretacji dokumentów i własnej wizji poziomu kosztów. Twierdzenie to nie oddaje treści odwołania ani wcześniejszej repliki. Odwołujący nie poprzestał na stwierdzeniu, że cena konkurenta jest niska. Wskazał konkretne dokumenty, kwoty, pozycje kosztowe, ograniczenia wynikające z ofert dostawców oraz brakujące elementy kontroli Zamawiającego. W odwołaniu wskazano, że w wyjaśnieniach z dnia 16 lipca 2026 r. Blok 1 – produkcja własna – został określony na 218 462,00 zł netto, Blok 2 – wyposażenie dodatkowe – na 202 547,00 zł netto, a łączny koszt na 421 009,00 zł netto przy cenie ofertowej 499 000,00 zł netto za zestaw. Na tej podstawie wykonawca wskazał deklarowany zysk 77 991,00 zł netto oraz marżę 15,63%. Odwołujący wskazał również pozycje: transport i dostawa – 5 200,00 zł, montaż elementów – 2 500,00 zł oraz dodatkowe transporty i cło – 5 755,94 zł. Odwołujący przeanalizował także oferty PEZAL, Carrier i MTM oraz wskazał wynikające z nich ograniczenia dotyczące transportu, rozładunku, posadowienia, prac budowlanoelektrycznych, podłączenia, uruchomienia i okresu gwarancji. Zwrócił uwagę na brak w wyjaśnieniach rozpoznawalnego przypisania tych kosztów do konkretnych pozycji kalkulacji, brak danych o kosztach pracy i kosztach pośrednich oraz brak analizy maksymalnego zakresu pięciu części i prawa opcji. Są to twierdzenia oparte na aktach sprawy, a nie na subiektywnym przekonaniu. W szczególności Odwołujący odwołał się do treści odwołania oraz jego załączników. Ma to istotne znaczenie, ponieważ pokazuje, że zarzut został oparty na konkretnym materiale dowodowym: tabelach kosztowych, ofertach dostawców i dokumentach dotyczących badania ceny. Odwołujący nie twierdzi, że każda cena niższa od pozostałych ofert jest automatycznie rażąco niska. Twierdzi natomiast, że po uruchomieniu procedury z art. 224 Pzp złożone wyjaśnienia musiały uzasadniać pełny zakres świadczenia.

Ciężar dowodu – art. 537 Pzp, art. 534 ust. 1 Pzp i art. 516 pkt 10 Pzp Odwołujący nie kwestionuje, że na podstawie art. 516 pkt 10 i art. 534 ust. 1 Pzp powinien wskazać okoliczności faktyczne i prawne oraz dowody na poparcie zarzutów. Obowiązek ten został wykonany. Odwołujący wskazał konkretne pozycje kalkulacji, konkretne kwoty, konkretne dokumenty dostawców, wynikające z nich wyłączenia oraz konkretne braki w ocenie dokonanej przez Zamawiającego. Należy rozróżnić trzy poziomy regulacji. Art. 224 ust. 5 Pzp dotyczy postępowania o udzielenie zamówienia i obciąża wykonawcę wezwanym do wyjaśnienia ceny obowiązkiem wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu. Art. 537 Pzp dotyczy postępowania odwoławczego i reguluje rozkład ciężaru dowodu w sporze przed Izbą. Art. 516 pkt 10 i art. 534 ust. 1 Pzp wymagają od strony wskazania faktów i dowodów, ale nie nakładają na Odwołującego obowiązku stworzenia za konkurenta brakującej kalkulacji, ustalenia jego wewnętrznych kosztów ani przedstawienia jednej „prawdziwej” ceny rynkowej kompletnego zestawu. Błąd Zamawiającego został wskazany konkretnie. Polegał na zaakceptowaniu zbiorczych pozycji bez ustalenia ich zakresu i adekwatności, pominięciu wyłączeń z ofert dostawców, braku analizy ekonomicznego kosztu przejęcia 36-miesięcznej gwarancji, braku analizy serwisu i reklamacji, braku analizy maksymalnego wolumenu oraz na ograniczeniu oceny do lakonicznej konkluzji o wystarczalności wyjaśnień. Przystępujący powołuje wyroki KIO 2231/26, KIO 237/26, KIO 5168/25, KIO 3818/25, KIO 2164/24, KIO 307/24, KIO 1401/24 oraz wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, sygn. XXIII Zs 68/22. Odwołujący nie przedstawia tych orzeczeń jako zweryfikowanych w niniejszym piśmie tez wykraczających poza treść pisma Przystępującego. Nawet przy założeniu, że przywołane w nim zasady zostały prawidłowo przedstawione, nie wynika z nich, aby Odwołujący był zobowiązany odtworzyć za wykonawcę brakujące dane kosztowe albo aby Zamawiający mógł zaakceptować wyjaśnienia bez zbadania istotnych elementów świadczenia. Orzeczenia dotyczące obowiązku konkretnego sformułowania zarzutów nie znoszą art. 224 ust. 5 i 6 Pzp. Nie wynika z nich również, że wykonawca może ograniczyć się do wskazania końcowej kwoty kosztów, bez wyjaśnienia, co kwota obejmuje i w jaki sposób została wyliczona. Odwołujący nie przerzuca na Przystępującego całego ciężaru prowadzenia postępowania dowodowego; wskazuje natomiast, że wyjaśnienia i dowody nie uzasadniają ceny w stopniu wymaganym przez art. 224 ust. 6 Pzp.

Brak dowodów przeciwnych Przystępujący utożsamia wykazanie, że cena jest obiektywnie nierealna, z wykazaniem, że wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej ceny. Są to odrębne kwestie. Odwołujący wskazuje, że materiał przedstawiony Zamawiającemu nie pozwala zweryfikować, czy cena obejmuje pełny zakres świadczenia. Nie musi przy tym ustalać jednej prawidłowej wartości rynkowej każdej pozycji kosztowej. Art. 224 ust. 6 Pzp nie wymaga od Odwołującego sporządzenia alternatywnej kalkulacji konkurencyjnej. Wymaga oceny, czy wyjaśnienia wraz z dowodami uzasadniają cenę lub koszt. Jeżeli z dokumentów dostawców wynika, że określone czynności zostały wyłączone, a wyjaśnienia nie wskazują w sposób weryfikowalny, gdzie i w jakiej wysokości czynności te ujęto, to problem dotyczy niewykazania realności ceny przez wykonawcę, a nie braku własnej oferty Odwołującego. Odwołujący nie twierdzi, że sama różnica pomiędzy cenami ofert przesądza o rażąco niskiej cenie. Wskazuje na łączne znaczenie: zbiorczej i nieweryfikowalnej kalkulacji produkcji własnej, ograniczonego zakresu ofert dostawców, braku wyjaśnienia kosztów wyłączonych czynności, braku rozpoznawalnej rezerwy gwarancyjnej, braku analizy maksymalnej skali oraz braku możliwego do odtworzenia toku kontroli Zamawiającego.

Kwoty transportu, montażu i cła – zakres i weryfikowalność Odwołujący przyznaje, że kwoty 5 200,00 zł, 2 500,00 zł i 5 755,94 zł figurują w wyjaśnieniach z dnia 16 lipca 2026 r. Nie jest jednak prawdą, że samo zamieszczenie kwot w tabeli rozwiązuje problem. Spór dotyczy treści, zakresu i adekwatności tych pozycji. Kwota 5 200,00 zł opisana jako „transport i dostawa do miejsca wskazanego przez Zamawiającego” nie wskazuje liczby transportów, trasy, środka transportu, kosztu paliwa, ubezpieczenia, warunków miejscowych, rozładunku, posadowienia ani tego, czy obejmuje również wyposażenie dodatkowe. Nie wiadomo, czy kwota dotyczy jednego zestawu, określonej partii elementów czy całości maksymalnego zakresu zamówienia. Kwota 2 500,00 zł za „montaż elementów” nie wskazuje liczby osób, czasu pracy, sprzętu, zakresu czynności, dojazdów ani tego, czy obejmuje podłączenie i uruchomienie klimatyzatora, nagrzewnicy oraz agregatu. Kwota 5 755,94 zł za dodatkowe transporty i cło nie wskazuje liczby transportów, komponentów, których dotyczy, zakresu odprawy, opłat dodatkowych, przewozu krajowego, ryzyka kursowego ani wpływu dostaw częściowych. Pismo procesowe może polemizować z zarzutem i wskazywać, jak Przystępujący rozumie własne dokumenty. Nie może jednak dopiero po wyborze oferty stworzyć brakującego powiązania pomiędzy zbiorczą kwotą a wszystkimi czynnościami, które miały być nią objęte.

Późniejsze przypisanie znaczenia tym kwotom nie zastępuje pierwotnego wykazania ich zakresu i adekwatności.

Wystarczalność wyjaśnień z dnia 16 lipca 2026 r.

Przystępujący twierdzi, że wyjaśnienia z dnia 16 lipca 2026 r. były wystarczające już w chwili ich złożenia. Z twierdzeniem tym pozostaje w sprzeczności treść notatki dysponenta wewnętrznego z dnia 20 lipca 2026 r. Notatka odnotowuje brak tłumaczeń dwóch ofert od chińskiego kontrahenta oraz brak zewnętrznego dowodu dla kalkulacji własnej, a mimo to kończy się konkluzją, że wyjaśnienia są dostateczne. Odwołujący nie twierdzi, że każdy brak formalny automatycznie prowadzi do odrzucenia oferty. Wskazuje natomiast, że w niniejszej sprawie brak tłumaczeń i brak zewnętrznego potwierdzenia kalkulacji występują łącznie z niewykazaniem podstaw ekonomicznych Bloku 1, brakiem rozliczenia czynności wyłączonych przez dostawców, brakiem analizy kosztów gwarancji i serwisu oraz brakiem analizy realizacji maksymalnego zakresu. Nie można zatem oceniać ich w oderwaniu od całej struktury wyjaśnień. Notatka nie pokazuje, jakie konkretne ustalenia pozwoliły uznać wskazane braki za nieistotne, gdzie przypisano koszty wyłączone w ofertach PEZAL, Carrieri MTM ani w jaki sposób zweryfikowano, że deklarowana marża pozostaje zyskiem po uwzględnieniu wszystkich obowiązków umownych. To właśnie ta luka w kontroli, a nie sam brak określonego dokumentu, jest przedmiotem zarzutu Odwołującego.

Stopień szczegółowości, a treść wezwania z dnia 9 lipca 2026 r.

Przystępujący wskazuje, że wezwanie z dnia 9 lipca 2026 r. nie narzucało szczegółowej metodyki kalkulacji.

Odwołujący nie twierdzi, że Zamawiający był zobowiązany do użycia jednego formularza ani że wykonawca musiał zastosować określony model rachunku. Wezwanie obejmowało jednak kalkulację istotnych pozycji kosztowych, wskazanie realizowanej marży, czynników wpływających na cenę lub koszt, warunków produkcji i dostawy, procesu nadzorowania jakości, odbiorów, postępowań reklamacyjnych oraz dowodów potwierdzających prawdziwość wyjaśnień i realność ceny przy zachowaniu zysku. Brak narzuconej metodyki nie oznacza braku obowiązku wykazania wpływu powoływanych czynników na cenę. Jeżeli wykonawca powołuje się na własną produkcję, doświadczenie, relacje handlowe i zoptymalizowane procesy, powinien wskazać, jakie konkretne koszty dzięki tym okolicznościom obniżono, w jakiej wysokości i w których pozycjach kalkulacji. Jeżeli wskazuje zbiorcze koszty transportu i montażu, powinien wyjaśnić ich zakres. Jeżeli oferuje 36-miesięczną gwarancję mimo krótszych gwarancji dostawców, powinien wskazać ekonomiczne założenia przejętego ryzyka. Wykonawca nie musi odpowiadać na pytania, których Zamawiający nie zadał, ale musi odpowiedzieć na pytania rzeczywiście postawione. Wezwanie nie było prośbą o podanie dowolnych wartości końcowych.

Dotyczyło realności ceny i kompletności wykonania zamówienia. Przedstawienie samych kwot zbiorczych bez podstawy ich wyliczenia nie realizuje tego celu.

Twierdzenie, że przedmiotem była „mało skomplikowana dostawa” Przystępujący przedstawia zamówienie jako dostawę o niskim stopniu skomplikowania. Takie ujęcie pomija rzeczywisty przedmiot postępowania. Nie chodziło o sprzedaż samej konstrukcji i poszycia namiotu, lecz o dostawę kompletnego zestawu namiotu kasynowego-stołówkowego wraz z wyposażeniem i obowiązkami towarzyszącymi. Zakres obejmował w szczególności konstrukcję i poszycie, podpinkę, podłogę, drzwi, oświetlenie, instalację elektryczną, stoły i krzesła, wyposażenie ze stali nierdzewnej, klimatyzację, ogrzewanie, agregat, kontenery, transport, rozładunek, posadowienie, montaż, podłączenie, uruchomienie, szkolenie, dokumentację, serwis, reklamacje i odpowiedzialność gwarancyjną przez 36 miesięcy. Postępowanie obejmowało pięć części, a w każdej części przewidziano zakres gwarantowany oraz prawo opcji. Sama liczba piętnastu pozycji w Bloku 1 nie przesądza o kompletności ani wiarygodności kalkulacji. Zestawienie wartości nie jest jeszcze kalkulacją wykazującą sposób ustalenia tych wartości. Nie wiadomo, jakie ilości materiałów, nakłady pracy, stawki, koszty energii, amortyzacji, kontroli jakości i koszty pośrednie przypisano poszczególnym pozycjom. W przypadku transportu i montażu nie wiadomo, jakie konkretnie czynności są objęte podanymi kwotami.

Oferty PEZAL, Carrier i MTM oraz zakres potwierdzonych kosztów Przystępujący twierdzi, że oferty dostawców zostały przedstawione wyłącznie dla potwierdzenia cen zakupu i że ESTRADA RYBNICKA sp. z o.o. nie jest związana ich zakresem ani gwarancją. Odwołujący nie kwestionuje, że dokumenty te mogą potwierdzać określone ceny zakupu. Właśnie dlatego należy rozróżnić zakres potwierdzony tymi dokumentami od zakresu, który musiał zostać wyceniony przez wykonawcę. Oferta PEZAL dotycząca agregatu potwierdza cenę 35 850,00 zł netto za sztukę, ale pozostawia transport do odrębnej wyceny, wyłącza rozładunek, transport pionowy, prace budowlano-elektryczne i materiały pomocnicze, a gwarancję ogranicza do 12 miesięcy albo 1000 motogodzin. Oferta Carrier pozostawia po stronie nabywcy rozładunek i posadowienie, przygotowanie podstawy oraz doprowadzenie zasilania. Oferta MTM wskazuje, że cena obejmuje zakup urządzeń bez podłączeniai uruchomienia, a gwarancja głównych elementów wynosi jeden rok, z wyłączeniami części zużywających się. Fakt, że ESTRADA RYBNICKA sp. z o.o. nie jest związana gwarancją udzielaną przez dostawcę, nie usuwa problemu ekonomicznego.

Przeciwnie, skoro wykonawca przyjmuje wobec Zamawiającego odpowiedzialność szerszą niż wynikająca z ofert dostawców, powinien wykazać koszt przejęcia ryzyka transportu, rozładunku, posadowienia, przygotowania podstawy, zasilania, podłączenia, uruchomienia i dłuższej gwarancji. Możliwość udzielenia własnej gwarancji nie jest dowodem, że ryzyko zostało skalkulowane.

Gwarancja i marża 15,63% Przystępujący wskazuje, że ryzyka gwarancyjne mieszczą się w marży 15,63%, odpowiadającej kwocie 77 991,00 zł netto na zestaw. Odwołujący nie kwestionuje rachunku arytmetycznego: kwota ta jest różnicą pomiędzy ceną 499 000,00 zł netto a zadeklarowanymi kosztami w wysokości 421 009,00 zł netto. Kwestionowane jest natomiast założenie, że różnica ta stanowi już rzeczywisty zysk po uwzględnieniu wszystkich kosztów i ryzyk realizacyjnych. W wyjaśnieniach nie wskazano, jaka część kwoty 77 991,00 zł została przeznaczona na rezerwę gwarancyjną, jak obliczono prawdopodobieństwo awarii, jakie koszty napraw i wymiany urządzeń przyjęto ani jak rozłożono ryzyko na pięć części, zakres gwarantowany i zakres opcjonalny. Brak jest danych o częściach zamiennych, dojazdach serwisowych, robociźnie, materiałach eksploatacyjnych, przeglądach, reklamacjach, naprawach i świadczeniach zastępczych.

Oświadczenie, że marża pozwoliłaby nawet na zakup nowego sprzętu, jest twierdzeniem procesowym, a nie dowodem.

Rezerwa może być elementem ceny, ale powinna być rozpoznawalna, ekonomicznie uzasadniona i powiązana z konkretnymi ryzykami. Jeżeli wykonawca nie wskazuje, jaką część marży przeznacza na poszczególne kategorie ryzyka, Izba nie może zweryfikować, czy po uwzględnieniu tych kosztów pozostaje rzeczywisty zysk.

Prawo opcji i maksymalny wolumen Przystępujący w pkt 15–16 oraz 22–24 swojego pisma twierdzi, że zarzuty dotyczące pięciu części i prawa opcji odnoszą się do zdolności wykonawczej, a nie do realności ceny. Stanowisko to zawęża treść art. 224 ust. 1 Pzp. Przepis obejmuje wątpliwość co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami dokumentów zamówienia, a więc także w zakresie wynikającym z maksymalnego zakresu świadczenia, który wykonawca przyjmuje w cenie. Każda część obejmuje jeden zestaw w zakresie gwarantowanym i dwa zestawy w zakresie opcjonalnym.

Postępowanie obejmuje pięć części, a cena była oceniana z uwzględnieniem zakresu gwarantowanego i opcjonalnego.

Wykonawca, który oferuje stałą cenę jednostkową, powinien wykazać, że przyjęte warunki zakupu, transportu, finansowania, produkcji, montażu i serwisu pozwalają utrzymać tę cenę również przy maksymalnej skali. Odwołujący nie twierdzi, że maksymalny wolumen na pewno przekracza możliwości Przystępującego. Wskazuje, że wyjaśnienia nie wykazują dostępności komponentów, mocy produkcyjnych, terminów dostaw, logistyki, finansowania, magazynowania, montażu i serwisu przy realizacji pięciu części oraz opcji. Sama deklaracja posiadania własnego zakładu, rozbudowanego parku maszynowego i doświadczenia nie jest analizą skali. Argument, że koszt jednostkowy przy produkcji seryjnej może maleć, jest jedynie potencjalną korzyścią. Nie został przełożony na liczby ani dowody: nie wskazano, które koszty zmniejszają się przy większym wolumenie, jakie zasoby pozostają dostępne, jakie warunki uzyskano od dostawców i jak rozwiązano ryzyka dostaw częściowych, zaliczek oraz transportu zagranicznego.

Doświadczenie, własny zakład, park maszynowy i produkcja seryjna Przystępujący powołuje się na ponad 20-letnie doświadczenie w produkcji hal namiotowych, ponad 30 dostaw na rzecz jednostek Wojska Polskiego, własny zakład produkcyjny i rozbudowany park maszynowy. Odwołujący przyznaje, że tego rodzaju okoliczności mogą potencjalnie stanowić czynniki, o których mowa w art. 224 ust. 3 Pzp. Ich powołanie nie dowodzi jednak samo przez się realności konkretnej ceny. Aby doświadczenie i produkcja seryjna mogły wyjaśniać poziom ceny, konieczne jest wskazanie konkretnego wpływu ekonomicznego: jakie koszty obniżono, w jakiej wysokości, w których pozycjach kalkulacji i z jakiego powodu. Nie przedstawiono danych o skróceniu czasu pracy, zmniejszeniu odpadów, zużyciu materiałów, wykorzystaniu maszyn, kosztach stałych ani sposobie rozłożenia kosztów zaplecza produkcyjnego. Wskazane doświadczenie pozostaje zatem opisem potencjalnej przewagi organizacyjnej, a nie dowodem jej wartości w tym zamówieniu. Nie chodzi o wymaganie, aby wykonawca ujawniał wszystkie informacje stanowiące jego tajemnicę przedsiębiorstwa. Chodzi o przedstawienie takiego zakresu danych, który pozwala zweryfikować, czy powoływana przewaga rzeczywiście wpływa na cenę i czy obejmuje pełny zestaw, a nie tylko część jego elementów. Sam status producenta wyjaśnia potencjalne źródło oszczędności, ale nie przesądza jej wysokości ani nie zastępuje kalkulacji.

Racjonalność profesjonalnego wykonawcy Przystępujący twierdzi, że oferty złożyły profesjonalne podmioty działające racjonalnie i że nie sposób zakładać, aby ESTRADA RYBNICKA sp. z o.o. działała na własną szkodę. Argument ten ma charakter ogólnego domniemania biznesowego i nie zastępuje ustawowego obowiązku wykazania realności ceny.

Art. 224 Pzp ustanawia szczególną procedurę właśnie dlatego, że sama profesjonalność wykonawcy, doświadczenie i deklaracja rentowności nie wystarczają do oceny, czy cena umożliwia prawidłową realizację zamówienia.

Profesjonalny wykonawca może dysponować inną strukturą kosztów, własnymi zasobami lub korzystniejszymi warunkami zakupowymi, lecz po wezwaniu powinien wskazać wpływ tych okoliczności na cenę i przedstawić adekwatne dowody.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2023 r., II NSK 40/23, wskazuje, że rażąco niska cena jest ceną nierealistyczną i niewiarygodną w realiach rynkowych, przy czym samo odchylenie od wartości zamówienia nie przesądza automatycznie o wyniku. Odwołujący respektuje tę zasadę. Właśnie dlatego opiera stanowisko nie na samym odchyleniu cenowym, lecz na treści wyjaśnień, ograniczeniach ofert dostawców i braku możliwej do odtworzenia kontroli pełnego zakresu świadczenia.

Cena jednostkowa i produkcja seryjna Przystępujący wskazuje, że cena jednostkowa jest taka sama dla zakresu gwarantowanego i opcjonalnego, a koszt jednostkowy przy produkcji seryjnej może maleć. Sama równość ceny jednostkowej nie dowodzi jednak jej realności przy maksymalnym wolumenie. Wymagałaby wykazania założeń dotyczących skali, dostępności materiałów, warunków zakupu, finansowania, magazynowania, transportu, organizacji montażu oraz obsługi gwarancyjnej. Produkcja seryjna może przynieść oszczędności, lecz nie jest to reguła automatyczna w każdej pozycji kosztowej. Przy większym wolumenie mogą wzrosnąć koszty koordynacji, transportu, magazynowania, montażu, uruchomień i serwisu. W przypadku wyposażenia sprowadzanego od dostawców zagranicznych znaczenie mają ponadto terminy dostaw, płatności zaliczkowe, dostępność ilościowa, ryzyko kursowe i dostawy częściowe. Przystępujący nie przełożył potencjalnej korzyści produkcji seryjnej na liczby i dowody. Odwołujący nie kwestionuje możliwości zastosowania jednej ceny jednostkowej.

Kwestionuje twierdzenie, że sama cena jednostkowa rozwiązuje problem wykazania realności całego świadczenia.

Wykonawca powinien wykazać nie tylko, że potrafi wyprodukować jeden zestaw, lecz także że przy przyjętej cenie zapewni kompletność, terminowość, transport, montaż, uruchomienie, szkolenie, serwis i gwarancję przy maksymalnej skali zamówienia.

Lakoniczność oceny Zamawiającego Odwołujący nie twierdzi, że Pzp zawsze wymaga odrębnego, rozbudowanego raportu lub ekspertyzy dotyczącej badania ceny. Zarzut dotyczy treści kontroli i możliwości odtworzenia, czy Zamawiający rzeczywiście ocenił istotne elementy wyjaśnień, a nie samej formy dokumentu.

Notatki Zamawiającego wskazują przede wszystkim konkluzję, że oferta ESTRADA RYBNICKA sp. z o.o. spełnia wymagania, a wyjaśnienia rażąco niskiej ceny uznano za wystarczające. Nie przedstawiają jednak analizy kosztów pracy, materiałów, kosztów pośrednich, transportu, rozładunku, posadowienia, podłączenia, uruchomienia, serwisu, gwarancji ani prawa opcji. Nie pokazują również, w jaki sposób przypisano wyłączenia dostawców do poszczególnych pozycji kalkulacji i dlaczego przyjęte kwoty uznano za wystarczające. Szczególne znaczenie ma notatka z dnia 20 lipca 2026 r., która przyznaje brak tłumaczeń dwóch ofert od chińskiego kontrahenta oraz brak zewnętrznego dowodu dla kalkulacji własnej, ale nie wskazuje, jakie konkretne ustalenia pozwoliły uznać te braki za nieistotne. Nie wynika też, gdzie przypisano koszty wyłączone w ofertach PEZAL, Carrier i MTM ani w jaki sposób oceniono koszt przejęcia dłuższej gwarancji. Z dokumentów sprawy nie wynika logiczny ciąg: od identyfikacji wątpliwości, przez analizę poszczególnych pozycji i dowodów, do wniosku o pokryciu pełnego świadczenia. Późniejsze rozwinięcie argumentacji w odpowiedzi na odwołanie lub piśmie Przystępującego nie dowodzi, że taka kontrola została rzeczywiście przeprowadzona przed wyborem oferty.

Zakaz następczego uzupełniania wyjaśnień Pismo Przystępującego może polemizować z odwołaniem i przedstawiać ocenę materiału znajdującego się w aktach. Nie może jednak dopiero w postępowaniu odwoławczym nadać zbiorczym pozycjom z wyjaśnień nowych, szczegółowych znaczeń ani stworzyć brakującego powiązania między wyłączeniami dostawców a konkretnymi kosztami.

Przystępujący wskazuje obecnie, że pozycja „Transport i dostawa do miejsca wskazanego przez Zamawiającego” obejmowała także określone czynności logistyczne, że „Montaż elementów” obejmował czynności dotyczące wyposażenia dodatkowego, a kwota 5 755,94 zł obejmowała logistykę zakupów zagranicznych. W takim zakresie są to nowe objaśnienia znaczenia pierwotnych pozycji, a nie treść, którą Zamawiający mógł w sposób jednoznaczny odczytać z wyjaśnień z dnia 16 lipca 2026 r.

Art. 224 ust. 5 i 6 Pzp odnoszą się do wyjaśnień i dowodów złożonych Zamawiającemu w odpowiedzi na wezwanie. Art. 525 Pzp określa rolę przystępującego w postępowaniu odwoławczym, ale nie daje mu możliwości zastąpienia pierwotnych wyjaśnień wykonawcy ani stworzenia po wyborze oferty brakujących założeń kalkulacyjnych.

Pismo procesowe może bronić prawidłowości dokonanej czynności, lecz nie może konwalidować zasadniczych braków materiału, który miał uzasadniać cenę przed wyborem oferty. Systemowo wspiera to art. 223 ust. 1 Pzp, który zakazuje prowadzenia między Zamawiającym a wykonawcą negocjacji dotyczących złożonej oferty oraz dokonywania zmian w jej treści. Nie można dopuścić, aby po wyborze oferty wykonawca lub działający po jego stronie uczestnik postępowania tworzył nowe przypisania kosztów i ryzyk, których nie można było odtworzyć z pierwotnych wyjaśnień. Znaczenie ma także wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 maja 2023 r., C-101/22 P, Komisja Europejska przeciwko Sopra Steria Benelux. W ujęciu wynikającym z tego orzeczenia procedura kontroli ceny ma charakter dwuetapowy: po powstaniu wątpliwości konieczna jest pogłębiona ocena wszystkich istotnych elementów oferty, w tym kosztów technicznych i warunków wykonania. Nie wystarcza formalne przyjęcie wyjaśnień ani późniejsze nadanie im znaczenia, którego nie miały w chwili oceny. Późniejsze twierdzenia nie rozstrzygają także, czy przypisane pozycjom kwoty były wystarczające dla pięciu części i maksymalnego zakresu opcji ani czy obejmowały 36miesięczne ryzyko gwarancyjne. Nawet gdyby przyjąć, że koszty mogły być ujęte zbiorczo, nadal konieczne byłoby wykazanie ich zakresu, podstawy wyliczenia i adekwatności.

Tego nie można dopiero stworzyć w piśmie procesowym.

Podsumowanie Stanowisko Przystępującego z dnia 24 września 2026 r. nie zmienia oceny sprawy. Przystępujący potwierdza, że podstawą obrony ceny są własna kalkulacja, oferty dostawców, deklarowana marża, doświadczenie, produkcja seryjna i twierdzenie o możliwości pokrycia ryzyk z zysku. Żaden z tych elementów, rozpatrywany samodzielnie ani łącznie, nie usuwa jednak zasadniczej wątpliwości, czy w wyjaśnieniach z dnia 16 lipca 2026 r. wykazano pełny koszt kompletnego zestawu, a nie tylko koszt wybranych komponentów i własnych pozycji zbiorczych. Wyjaśnienia nie pozwalają zweryfikować pełnego kosztu produkcji, wyposażenia dodatkowego, transportu, rozładunku, posadowienia, podłączenia, uruchomienia, montażu, szkolenia, serwisu, reklamacji, 36-miesięcznej gwarancji i realizacji maksymalnego zakresu pięciu części z prawem opcji. Późniejsza argumentacja procesowa nie może uzupełnić tych braków, przypisać po raz pierwszy zbiorczym kwotom określonych czynności ani zastąpić dowodów, które powinny zostać przedstawione Zamawiającemu przed wyborem oferty. Odwołujący nie domaga się odrzucenia oferty wyłącznie dlatego, że jest tańsza od ofert konkurencyjnych i nie twierdzi, że każda nieprecyzyjność kalkulacji automatycznie uzasadnia zastosowanie art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp. Wskazuje na łączne znaczenie konkretnych braków: brak weryfikowalnej podstawy kalkulacji produkcji własnej, ograniczony zakres ofert dostawców, niewyjaśnione koszty czynności wyłączonych, brak rozpoznawalnej rezerwy gwarancyjnej, brak analizy maksymalnego wolumenu oraz brak możliwej do odtworzenia kontroli Zamawiającego.

Taki stan nie pozwala przyjąć, że cena została uzasadniona w rozumieniu art. 224 ust. 6 Pzp. Zgodnie z art. 16 Pzp postępowanie powinno być prowadzone w sposób zapewniający uczciwą konkurencję, równe traktowanie wykonawców, przejrzystość i proporcjonalność. Art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp nakazuje odrzucenie oferty zawierającej rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia, a art. 239 ust. 1 Pzp nie pozwala wybrać jako najkorzystniejszej oferty, która podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie obowiązek odrzucenia wynika z niewykazania realności ceny w wyjaśnieniach i dowodach, a nie z samego faktu zaoferowania ceny niższej od konkurencji.

Skład orzekający Krajowej Izby Odwoławczej po zapoznaniu sięz przedstawionymi poniżej dowodami, po wysłuchaniu oświadczeń, jak i stanowisk stron oraz Przystępującego złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy, ustalił i zważył, co następuje.

Skład orzekający Izby ustalił, że nie została wypełniona żadna z przesłanek skutkujących odrzuceniem odwołania na podstawie art. 528 Pzp, a Wykonawca wnoszący odwołanie posiadał interes w rozumieniu art. 505 ust. 1 Pzp, uprawniający do jego złożenia. Odwołujący w rankingu złożonych ofert, części I–V, zajął drugie miejsce, w wypadku więc potwierdzenia zarzutów, ma szansę na uzyskanie przedmiotowego zamówienia.

Skład orzekający Izby dopuścił w niniejszej sprawie dowody z: dokumentacji postępowania o zamówienie publiczne nadesłanej przez Zamawiającego do akt sprawy w postaci elektronicznej, w tym w szczególności postanowień Specyfikacji Warunków Zamówienia zwanej dalej: „SWZ”, oferty Przystępującego oraz dowody załączone do odwołania /wymienione poniżej/ i odpowiedzi na odwołanie /poniżej/.

Izba zaliczyła także w poczet materiału dowodowego załączone przez Odwołującego do odwołania na okoliczności tam wskazaną: 1.SW Z MAT_134_AW_2026-.pdf, 2.Informacja z otwarcia ofert - namioty kasynowe 4RBLOg.pdf,

  1. 3.Estrada wyjaśnienia RNC.pdf, 4.Odpowiedź RNC Estrada Rybnicka.pdf, 4a.Oferta nagrzewnica.pdf, 4b.Oferta krzesła.pdf, 4c.Oferta klimatyzator.pdf, 4d.Oferta drabina.pdf, 4e.Oferta Agregat .pdf, 4f.Oferta 468 - Estrada Rybnicka.pdf, 4g.Oferta 411 - Estrada Rybnicka.pdf, 5.wniosek_komisji.pdf, 6.notatka z dn 21.07.26.pdf, 7.notatka z dn 08.07.26.pdf,
  2. 8.Zawiadomienie o wyborze najkorzystniejszej oferty - namioty kasynowe 4RBLOg.pdf, 9.protokół ZP-PN.pdf.

Izba zaliczyła również w poczet materiału dowodowego załączoną przez Zamawiającego do odpowiedzi na odwołanie na okoliczność tam wskazaną: ·notatkę dysponenta wewnętrznego z 20.07.2026 r.

Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy skład orzekający Izby wziął pod uwagę argumentacje wynikającą z odwołania, przystąpienia, odpowiedzi na odwołanie, repliki Odwołującego, repliki Przystępującego, drugiej repliki Odwołującego, jak i stanowiska i oświadczenia stron oraz Przystępującego złożonych ustnie do protokołu.

Odnosząc się generalnie do podniesionych w treści odwołania zarzutów, stwierdzić należy, że odwołanie zasługuje na oddalenie.

Odwołujący sformułował w odwołaniu zarzuty naruszenia przez Zamawiającego:

  1. 1.art. 224 ust. 1, 2, 3, 5 i 6 Pzp w związku z art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp przez zaniechanie odrzucenia oferty Estrada Rybnicka Sp. z o.o., mimo że złożone wyjaśnienia i dowody nie wykazują realności zaoferowanej ceny, ani ujęcia w niej kosztów prawidłowej realizacji zamówienia.
  2. 2.art. 224 ust. 3 pkt 1–4, 6 i 8 oraz art. 224 ust. 5 i 6 Pzp przez zaakceptowanie wyjaśnień bez przedstawienia weryfikowalnej kalkulacji kosztów produkcji, pracy, roboczogodzin, narzutów pracodawcy, transportu, rozładunku, posadowienia, montażu, uruchomienia, serwisu, reklamacji, gwarancji i kosztów pośrednich.
  3. 3.art. 224 ust. 1, 3, 5 i 6 Pzp w związku z art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp przez pominięcie ograniczeń i wyłączeń wynikających z ofert dostawców wybranego wykonawcy oraz nieweryfikowanie, czy kalkulacja obejmuje pełny zakres kosztów wyposażenia dodatkowego.
  4. 4.art. 224 ust. 6 Pzp w związku z art. 226 ust. 1 pkt 8 i art. 239 ust. 1 Pzp przez wybór oferty, która powinna zostać odrzucona, ewentualnie przed dokonaniem wyboru poddana ponownemu, rzetelnemu badaniu.
  5. 5.art. 16 pkt 1–3 Pzp przez przeprowadzenie oceny wyjaśnień w sposób nieprzejrzysty, niewszechstronny i niepoddający się kontroli.

Izba dokonała następujących ustaleń odnośnie do przedmiotowego odwołania.

W pierwszej kolejności Izba przywołuje stan faktyczny wynikający z treści odwołania, przystąpienia, odpowiedzi na odwołanie, repliki Odwołującego, repliki Przystępującego oraz drugiej repliki Odwołującego. Jednocześnie, podkreślając, że nie było sporu co do stanu faktycznego, ale oceny tego stanu przez Zamawiającego.

Izba w tym zakresie powołuje wskazane w pismach wezwanie z 09.07.2026 r.: „(…) Wobec powyższego proszę o przedstawienie szczegółowych wyjaśnień sposobu kalkulacji ceny oferty popartej dowodami, w których posiadaniu Państwo jesteście tak, aby u Zamawiającego nie pozostawały wątpliwości co do prawidłowego jej skalkulowania.

Zamawiający oczekuje:

1) Złożenia wyjaśnień w zakresie kalkulacji istotnych pozycji kosztowych składających się na cenę jednostkową przedmiotu ze wskazaniem realizowanej marży (narzutu) potwierdzających, że - kalkulując cenę przedmiotu – Wykonawca nie ponosi straty, a także nie zachodzą przesłanki, aby domniemać, że zaproponowana cena została ustalona w warunkach czynu nieuczciwej konkurencji;

2) Złożenia wyjaśnień w zakresie uwzględnienia w ofercie czynników wpływających na wysokość ceny lub kosztu, w szczególności określonych w art. 224 ust. 3 PZP, a także wynikających m.in. ze specyfiki przedmiotu zamówienia, w tym warunków produkcji (jeśli wykonawca jest producentem), dostawy, procesu nadzorowania jakości, odbiorów, postępowań reklamacyjnych;

3) Złożenia dowodów potwierdzających prawdziwość złożonych wyjaśnień i realność ceny ofertowej w kontekście możliwości wykonania umowy za zaproponowaną cenę przy uzyskaniu wyniku finansowego (zysku) potwierdzającego zachowanie reguł rynkowych.

Zgodnie z art. 224 ust.5 Ustawy Pzp obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny spoczywa na Wykonawcy wobec czego Zamawiający oczekuje wyjaśnień szczegółowych, nielakonicznych, przekonujących, prawdopodobnych oraz terminowo złożonych. Jeżeli Państwa Firma w wyznaczonym terminie nie udzieli wyjaśnień lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny, Zamawiający odrzuci ofertę Państwa Firmy na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 w powiązaniu z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp. (…)”.

Dodatkowo, Izba wskazuje na udzielone wyjaśnienia z 16.07.2026 r.: „(…) a) Brak rażąco niskiej ceny - Wykonawca jest producentem namiotów Kluczowym czynnikiem umożliwiającym zaoferowanie konkurencyjnej ceny jest fakt, że Estrada Rybnicka Sp. z o.o. jest producentem namiotów będących przedmiotem zamówienia. Konstrukcję stalową, poszycie oraz podłogę namiotu Wykonawca wykonuje samodzielnie, we własnym zakresie produkcyjnym, bez udziału pośredników, co pozwala wyeliminować marżę dystrybucyjną, jaka obciążałaby cenę, gdyby gotowe namioty były nabywane od zewnętrznego producenta lub dystrybutora.

Pokazano 200 z 351 bloków uzasadnienia. Pełna treść w oryginalnym PDF

Graf orzeczniczy

Powiązania z innymi wyrokami KIO: cytowane precedensy oraz orzeczenia, które się do tego wyroku odwołują.

Podobne orzeczenia

Spory o ten sam problem i z tymi samymi przepisami w zarzutach

Powiązane wyroki

Inne spory przed KIO dotyczące zamawiającego Skarb Państwa - 4 Regionalna Baza Logistyczna.

Dane pochodzą z publicznego rejestru orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej (orzeczenia.uzp.gov.pl). Orzeczenia są dokumentami publicznymi w domenie publicznej (art. 4 ustawy o prawie autorskim).