Wyrok KIO 3708/26 z 11 września 2026

1. 1.A. Umarza postępowanie odwoławcze w zakresie zarzutów dotyczących przedmiotu zamówienia w Części I i w Części II;

B. W pozostałym zakresie oddala odwołanie;

2.. Kosztami postępowania odwoławczego obciąża Odwołującego: : X3D Sp. z o.o. z/s w Bytowie(ul. Ceynowy 21, 77 100 Bytów) i zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 7.500 zł 00 gr (słownie: siedem tysięcy pięćset złotych zero groszy) uiszczoną przez Odwołującego tytułem wpisu od odwołania.

Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.

Odwołanie zostało wniesione do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 28 lipca 2026 r. przez wykonawcę X3D Sp. z o.o. z/s w Bytowie (Odwołujący) w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 793 ze zm.), [ustawa Pzp lub Pzp lub Ustawa PZP]przez Zamawiającego: Akademia Wojsk Lądowych z/ we Wrocławiu. Przedmiotem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest „Dostawa drukarek 3D” nr referencyjny postępowania: W NP/787/BN/2026. Nr ogłoszenia Dz. Urz. UE: 2026/BZP 00357417/01 w dniu 2026-07-23.

Wykonawca podał (…) składam odwołanie wobec czynności:

1. 1)opisania przedmiotu zamówienia z dnia 23 lipca 2026 r.
2. 2)określenia warunków udziału w postępowaniu zawartego w Specyfikacji warunków zamówienia z dnia 23 lipca 2026 r. w postępowaniu pt. „Dostawa drukarek 3D” nr referencyjny postępowania: WNP/787/BN/2026 (…) II. Podnoszę następujące zarzuty (…):
3. 1)Naruszenie art. 16 ust. 1 i 2 Ustawy (…) Prawo zamówień publicznych (…) polegające na przygotowaniu opisu przedmiotu zamówienia w sposób niezapewniający uczciwej konkurencji oraz z naruszeniem zasady proporcjonalności wymagań od wykonawców w stosunku do potrzeb zamawiającego;
4. 2)Naruszenie art. 99 ust. 4 - 6 Ustawy (…) polegające na opisaniu przedmiotu zamówienia w sposób nadmiernie szczegółowy o cechach odtwórczych względem parametrów katalogowych wybranych urządzeń w sposób utrudniający uczciwą konkurencję, co nie znajduje odzwierciedlenia w obiektywnie uzasadnionych potrzebach Zamawiającego, a wyłącznie prowadzi do uprzywilejowania jedynie jednego producenta. Opis przedmiotu zamówienia nie posiada funkcjonalnych kryteriów równoważności (mierzalnego rezultatu) ograniczając się do odtworzenia warunków konkretnego urządzenia.;
5. 3)Naruszenie art. 112 ust. 1 Ustawy (…) w zw. z art. 116 ust. I Ustawy (…) polegający na określeniu warunków udziału w postępowaniu, a zarazem wymagań dotyczących kwalifikacji Wykonawcy w sposób: nieproporcjonalny do przedmiotu zamówienia, wykraczający ponad zakres niezbędny dla oceny zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia, nieadekwatny do realnych potrzeb Zamawiającego. Ograniczający w istocie konkurencję' do wąskiego kręgu podmiotów;

III. W związku z podniesionymi zarzutami oraz charakterem wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia wnoszę o:

1. 1)uwzględnienie odwołania,
2. 2)nakazanie Zamawiającemu zmiany Opisu przedmiotu zamówienia z dnia 23 lipca 2026 r. w sposób określony w Tabeli zawartej w pkt 4 lit. A-D uzasadnienia niniejszego odwołania;
3. 3)nakazanie Zamawiającemu zmiany warunków udziału w postępowaniu zawartego w Specyfikacji warunków zamówienia z dnia 23 lipca 2026 r. w sposób określony w Tabeli zawartej w pkt 4 lit. E uzasadnienia niniejszego odwołania;
4. 4)nakazanie Zamawiającemu zmiany terminu składania ofert po modyfikacjach określonych w pkt 2) i 3) wyżej w sposób umożliwiający Wykonawcom złożenie oferty tj. o okres nie mniejszy niż 3 dni;
5. 5)Wnoszę również o zasądzenie od Zamawiającego na rzecz Wykonawcy (a w przypadku uwzględnienia odwołania w całości przez zamawiającego przy wniesionym sprzeciwie uczestnika postępowania odwoławczego, który przystąpił do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego wnoszę o zasądzenie od tegoż uczestnika postępowania) kosztów postępowania odwoławczego, w tym wpisu w wysokości 7.500 zł oraz wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 3 600 zł.

W uzasadnieniu zarzutów wskazał na następujące okoliczności: (…) Zaskarżona czynność opisania przedmiotu zamówienia oraz określenia warunków udziału w postępowaniu zawartych w specyfikacji warunków zamówienia została opublikowana na stronie internetowej postępowania w dniu 23 lipca 2026 r.

Tym samym zgodnie z art. 515 ust. I pkt 2 lit. a p.z.p. termin na wniesienie niniejszego odwołania przypada na dzień 23 lipca 2026 r. Odwołujący posiada interes w uzyskaniu zamówienia oraz może ponieść szkodę na skutek wadliwej czynności zamawiającego polegającej na wyborze jako najkorzystniejszej oferty innego wykonawcy. Korzystne rozstrzygnięcie zarzutów odwołania wobec czynności zamawiającego spowodowałoby, iż Odwołujący mógłby złożyć najkorzystniejszą ofertę w zaskarżonej części. Grożąca odwołującemu szkoda to utracone korzyści w postaci zysku z realizacji zamówienia, którego nie uzyskałby, gdyby w obrocie pozostały wadliwe czynności zamawiającego. (…)

1. 1.Naruszenie zasad postępowania określonych w art. 16 ust. 1 i 2 Ustawy (…) Zdaniem odwołującego punktem wyjścia dla Zamawiającego przy określeniu specyfikacji technicznej, a konkretniej wymagań dotyczących drukarek 3D nie były jego potrzeby, lecz raczej wybór konkretnego rozwiązania (producenta/modelu) lub określonego środowiska urządzeń (kompatybilnego ze sobą zestawu określonego producenta), który Zamawiający chciałby zakupić. Zamawiający ustanawiając funkcjonalności opisane w zawartej w pkt 4 uzasadnienia Tabeli — świadomie lub nie - ale spowodował taki efekt, iż w przedmiotowym postępowaniu konkurować może jedynie bardzo wąskie grono, a prawdopodobnie wyłącznie jeden dostawca drukarek, którego sprzęt spełnia łącznie wszystkie wymagane funkcjonalności. Jednocześnie wymaganie wskazanych funkcjonalności nie jest niezbędne, aby zapewnić prawidłową realizację potrzeb Zamawiającego. Tym samym Zamawiający w wyniku takiego opisu przedmiotu zamówienia zakłócił warunki uczciwej konkurencji. Zgodnie natomiast tezą zawartą przez Krajową Izba Odwoławcza w Wyroku z dnia 20 marca 2023 r. (sygn. akt KIO 551/23): Sporządzenie opisu przedmiotu zamówienia stanowi jedną z najistotniejszych czynności zamawiającego, poprzedzających wszczęcie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, która determinuje cały jego przebieg i wywiera wpływ na jego wynik. Dlatego też zamawiający winien dokonać tej czynności z poszanowaniem wyrażonej w art. 16 p.z.p. zasady, nakładającej obowiązek przygotowania i przeprowadzenia postępowania w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców. Przykładowo należy stwierdzić, że w części I - Zamawiający wymaga równocześnie m.in. obszaru druku co najmniej 160 x 160 x 290 mm, warstwy do 110 gm, prędkości co najmniej 18 mm/h, lasera iterbowego 30 W, plamki do 250 gm, współczynnika odświeżania proszku 70/30, metalowych wymiennych komór roboczych, zasobnika co najmniej 14 1, określonych materiałów oraz kompletnego zestawu odzysku i czyszczenia proszku.

Poszczególne parametry mogłyby być samodzielnie uzasadnione, jednak ich łączne zestawienie wedle specjalistycznej wiedzy Odwołującego w istocie odtwarza cechy systemu Formlabs Fuse 1+ 30W i jego urządzeń peryferyjnych wyłączając w ten sposób możliwość dostawy innych urządzeń spełniających te same funkcje w inny sposób. Idąc dalej w części III — wymogi te nie mają już wyłącznie charakteru pośredniego. OPZ wymaga wprost „komory roboczej modułowej, kompatybilnej z Fuse 1+ 30 W, Fuse I oraz Fuse Sift”. W dalszej części oznaczając parametry stacji odzysku proszku i stacji czyszczenia odpowiadające odpowiednio urządzeniom Fuse Sift i Fuse Blast, w tym konstrukcję obiegu proszku, automatyczne mieszanie, szczegółowe pojemności, ekran dotykowy, interfejsy, zestaw odkurzacza, moduł polerowania i zestaw konkretnych akcesoriów.

Przenosząc zatem powyższe na grunt odczytywanych przez Odwołującą potrzeb Zamawiającego zasadnym jest wskazanie, że wedle stanu wiedzy Odwołującej na rynku systemów SLS istnieją europejskie i polskie systemy SLS realizujące ten sam cel użytkowy, lecz o odmiennej geometrii i architekturze. Przykładowo polska drukarka Sinterit Lisa Xposiada laser 30 W, prędkość do 18,4 mm/h, obszar druku 130 x 180 x 330 mm dla PA/PP i 130 x 180 x 340 mm dla materiałów elastycznych, wysokość warstwy 0,075-0,175 mm oraz wbudowany system gazu obojętnego. Jest to rozwiązanie tej samej profesjonalnej klasy zastosowań, lecz zostaje wyeliminowane m.in. przez dokładny układ osi 160 x 160 mm oraz limit masy 120 kg, mimo że zapewnia większy wymiar Z i analogiczną funkcję produkcyjną.

Powyższe przykładowe rozwiązanie stanowiło jedno z rozwiązań referencyjnych leżących u podstawy zaprezentowanych w, Tabeli pkt IV uzasadnienia zarzutów względem poszczególnych postanowień OPZ. Przyjęcie przedmiotowego rozwiązania ugruntowane było daleko idącym podobieństwem w funkcjonowaniu obu grup urządzeń, przy jednoczesnym braku przesłanek uzasadniających ograniczenie przedmiotu umowy do jednego konkretnego rozwiązania technologicznego. Zastosowanie natomiast w postępowaniu warunków stanowiących specyfikę tylko jednego producenta w sposób niezależny od potrzeb Zamawiającego pozostaje w ocenie Odwołującej w sposób oczywiście sprzeczny z zasadą proporcjonalności oraz konkurencyjności określoną brzmieniem art. 16 ust. 1 i 2 Ustawy (…).

II.Naruszenie w zakresie sposobu Opisu przedmiotu zamówienia.

Niezależnie od wyżej przywołanych zasad zasadnym jawi się równolegle omówienie regulacji art. 99 ust. 4 - 6 Ustawy (…) zgodnie z którą: przedmiotu zamówienia nie można opisywać w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję. Jak wyjaśnił to Sąd Apelacyjny w Warszawie w swoim Wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r. (sygn. akt VI ACa 965/11) na kanwie tożsamego przepisu zawartego w poprzedniej ustawie:

Dyspozycją art. 29 ust. 2 ZamPublU objęte jest zaistnienie co najmniej możliwości utrudniania uczciwej konkurencji, więc spełnienie dyspozycji tego przepisu niekoniecznie musi przybierać charakter bezpośredniego godzenia w uczciwą konkurencję. Ustawodawca w art. 29 ust. 2 zawarł wyraźny zakaz dokonywania opisu przedmiotu zamówienia w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję. Zakazane jest więc dokonywanie opisu przedmiotu zamówienia nie tylko w sposób, który utrudnia uczciwą konkurencję, wskazując na konkretny produkt, ale i takiego, który potencjalnie mógłby wpłynąć na konkurencję na rynku. Swoboda precyzowania przez zamawiającego swoich wymagań co do przedmiotu zamówienia przez szczegółowe określenie parametrów oczekiwanego towaru jest więc ograniczona, a jego wymagania muszą mieć uzasadnienie pozwalające na zrównoważenie ograniczenia konkurencji. Podobnie wypowiedziała się Krajowa Izba Odwoławcza w uchwale z 22 maja 2015 r. (sygn. akt KIO/KD 27/15): Przedmiot zamówienia winien być opisany w sposób neutralny i nieutrudniający uczciwej konkurencji. Oznacza to konieczność eliminacji z opisu przedmiotu zamówienia wszelkich sformułowań, które mogłyby wskazywać konkretny produkt lub konkretnego wykonawcę, bądź które eliminowałyby potencjalnych wykonawców, uniemożliwiając im złożenie ofert lub powodowałyby sytuację, w której jeden z zainteresowanych wykonawców byłby bardziej uprzywilejowany o pozostałych. W ocenie odwołującego wykazał on możliwość negatywnego wpływu na konkurencję w przypadku utrzymania obecnego brzmienia opisu przedmiotu zamówienia w postępowaniu. Zamawiający opisał wymogi co do Drukarek 3D, negatywnie wpływając na konkurencję pomiędzy dostawcami urządzeń. Praktycznie rzecz biorąc pozbawił je możliwości dowolnego wyboru zamawianego sprzętu. Warto tu przytoczyć uchwałę Krajowej Izby Odwoławczej z 2 stycznia 2015 r. (sygn. akt KIO/KD 109/14): „ Przejawem naruszenia zasady uczciwej konkurencji jest nie tylko opisanie przedmiotu zamówienia z użyciem oznaczeń wskazujących na konkretnego producenta lub konkretny produkt albo z użyciem parametrów wskazujących na konkretnego producenta, dostawcę albo konkretny wyrób, ale także określenie na tyle rygorystycznych wymagań co do parametrów technicznych, które nie sq uzasadnione obiektywnymi potrzebami zamawiającego i które uniemożliwiają udział niektórym wykonawcom w postępowaniu, ograniczając w ten sposób krąg podmiotów zdolnych do wykonania zamówienia. Zamawiający nie może w ramach postępowania o udzielenie zamówienia formułować opisu przedmiotu zamówienia w sposób, który bezpośrednio lub pośrednio godziłby w zasadę zachowania uczciwej konkurencji Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy analiza przedmiotowych postanowień opisu przedmiotu zamówienia z dnia 23 lipca 2026 r. pozwala Odwołującej na jednoznaczne stwierdzenie, iż tylko poszczególne modele produktu konkretnego producenta pozwalają na spełnienie warunków zamówienia.

Powyższego nie zmieniają w jej ocenie zastrzeżenia odnośnie dopuszczalnej równoważności w stosunku do określonych wymogów. Kryteria równoważności nie zostały bowiem w jej ocenie określone funkcjonalnie tj. nie odnosi się do mierzalnych rezultatów takich jak: wielkości drukowanych elementów, jakości i wydajności procesu, bezpieczeństwa pracy, klas materiałowych, odzysku proszku i kompletnego workflow. W ocenie Odwołującej kryteria te w istocie odnoszą się do odtworzenia określonej przez Zamawiającego konstrukcji urządzenia.

Względem czego zasadnym w tym zakresie jest przywołanie stanowiska zawartego w treści uzasadnienia Wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt: KIO 51/24 zgodnie z którym, Równoważność nie polega na zaoferowaniu przedmiotu zamówienia identycznego do produktu referencyjnego. Istota rozwiązania równoważnego sprowadza się do zaoferowania produktu spełniającego funkcjonalności określone przez Zamawiającego. (Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt: KIO 51/24, LEX nr 3694101). Nawiasem należy również wskazać, że w odniesieniu do części III Zamawiający użył nazwy własnej i wskazania kompatybilności z konkretnymi modelami bez wykazania, że nie jest możliwe opisanie potrzeb w sposób funkcjonalny co w sposób oczywisty koliduje z brzmieniem art. 99 ust. 5 Ustawy (…). Ostatecznie w ocenie Odwołującej szczególnej uwagi na gruncie przedmiotowej czynności zasługują warunki odnoszące się do „pochodzenia” oferowanych urządzeń. W szeregu pozycji OPZ Zamawiający wymaga, aby co najmniej 80% elementów lub urządzeń składowych pochodziło z Polski, Unii Europejskiej, Szwajcarii, Norwegii lub państw NATO, a jednocześnie całkowicie zakazuje podzespołów pochodzących z państw BRICS, wskazując Brazylię, Rosję, Indie, Chiny i Republikę Południowej Afryki.

Wymóg ten nie tylko nie jest jednolity dla wszystkich urządzeń (co samo w sobie budzi wątpliwości w zakresie celu jego wprowadzenia) lecz w istocie samo kryterium „80% elementów” jest nieweryfikowalne i niejednoznaczne. OPZ nie określa, czy udział ma być liczony według liczby części, masy, wartości, pochodzenia kluczowych modułów czy miejsca ostatniego istotnego przetworzenia. Nie definiuje również pojęcia „elementu” ani dokumentu, którym wykonawca ma wykazać pochodzenie tysięcy podzespołów elektronicznych i mechanicznych. Należy jednocześnie podkreślić, że całkowity zakaz jakiegokolwiek komponentu z określonych państw jest rażąco nieproporcjonalny. Współczesne drukarki 3D korzystają z globalnych łańcuchów dostaw, w tym z układów elektronicznych, silników, łożysk, zasilaczy, przewodów, ekranów i elementów pasywnych. Pojedynczy komponent pochodzący z Chin lub Indii nie przesądza ani o bezpieczeństwie produktu, ani o jakości, ani o ryzyku dla danych. Godzi się wskazać, że sam OPZ zawiera już neutralne i adekwatne zabezpieczenia: wymóg legalnego wprowadzenia do obrotu, zgodności z przepisami, pochodzenia z autoryzowanego kanału sprzedaży na rynek UE, zgodności z rekomendacjami cyberbezpieczeństwa, braku decyzji o uznaniu dostawcy za dostawcę wysokiego ryzyka oraz braku źakazu użytkowania na terytorium RP. Dodatkowy zakaz geograficzny nie wnosi mierzalnego zabezpieczenia, a wyłącznie eliminuje znaczną część rynku. Warunki omówione w znajdującej się w pkt IV Uzasadnienia Tabeli w ocenie Odwołującej nie znajdują odzwierciedlenia w potrzebach Zamawiającego, a tym samym w sposób nieuzasadniony prowadzą do ograniczenia konkurencji w sposób sprzeczny z postanowieniem art. 99 ust. 4 Ustawy (…).

III. Naruszenie w zakresie warunków udziału w postępowaniu oraz wymaganych kwalifikacji Wykonawcy.

Ostatecznym zarzutem podnoszonym przez Odwołującego jest naruszenie regulacji art. 112 ust. 1 Ustawy (…) polegające na dalszym zawężeniu kręgu potencjalnych wykonawców w sposób nieproporcjonalny i nie znajdujący odzwierciedlenia w potrzebach Zamawiającego. Zgodnie z tezą zawartą w treści uzasadnienia Wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt: KIO 2145/23 „Celem stawiania warunków udziału w postępowaniu nie jest zweryfikowanie potencjalnych możliwości danego wykonawcy, ale zweryfikowanie potencjału, jaki będzie potrzebny przy realizacji danego przedmiotu zamówienia. Z tego też względu ustawodawca sformułował nakaz, aby stawiane warunki były proporcjonalne do przedmiotu zamówienia oraz aby umożliwiały ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia (art. 112 ust. 1 p.z.p.). Idąc dalej należy wskazać, iż zgodnie z tezą zawartą w treści uzasadnienia Wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 8 lutego 2023 r. sygn. akt: KIO 224/23 „Przy opisywaniu warunków udziału w postępowaniu należy dążyć do równowagi pomiędzy zapewnieniem gwarancji należytego wykonania zamówienia, a dopuszczeniem do postępowania wykonawców, którzy będą zdolni do jego wykonania. Możliwe jest bowiem takie opisanie warunków, by udział w postępowaniu wzięli tylko wykonawcy z doświadczeniem na bardzo wysokim poziomie, dający ponad wszelką wątpliwość rękojmię należytego wykonania zamówienia. Możliwe jest jednak również opisanie warunków w taki sposób, by zapewnić dostęp do zamówienia także innym wykonawcom, być może z innym zakresem doświadczenia, jednak bez uszczerbku dla rękojmi należytego wykonania przedmiotu zamówienia.”

Ostatecznie jednak jak stwierdzono w treści uzasadnienia Wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 20 listopada 2023 r. sygn. akt: KIO 3254/23, „Wiedza i doświadczenie nabywane w trakcie realizacji usług zawsze jest przypisane do konkretnej osoby, czy też grupy osób. W praktyce nabyta wiedza i doświadczenie są nierozerwalnie związane z osobami, które faktycznie wykonywały poszczególne czynności składające się np. na obsługę prawną. Tym samym, oceniając doświadczenie takiej osoby w ramach weryfikacji spełniania warunków w postępowaniu o udzielenie zamówienia należy brać pod uwagę nie rodzaj stosunku prawnego w ramach którego nabywano doświadczenie, lecz rzeczywisty zakres zdobytego doświadczenia”. Idąc dalej należy wskazać, iż wymogi w zakresie warunków podmiotowych uczestnictwa w postępowaniu prowadzą do znacznego zawężenia grupy potencjalnych Wykonawców w sposób zależny od podmiotów trzecich aniżeli wymogów formalnych wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących. Należy w istocie wskazać, iż nie każdy producent drukarek 3D prowadzi formalny program certyfikacyjny, nie każdy wydaje imienne certyfikaty, a część zapewnia szkolenia przez dystrybutorów, materiały online, instrukcje serwisowe albo praktyczne wdrożenie bez dokumentu nazwanego „certyfikatem producenta”. Wykonawca nie ma wpływu na model dokumentowania wiedzy przyjęty przez producenta.

W ocenie Odwołującej - Zamawiający nie wskazał w OPZ żadnej szczególnej czynności, której legalne lub bezpieczne wykonanie wymagałoby osobistego certyfikatu producenta dla każdej grupy asortymentowej. W przypadku dostawy sprzętu istotne jest, czy osoba rzeczywiście potrafi urządzenie zainstalować, uruchomić, przeszkolić użytkowników i wykonać podstawowe czynności serwisowe. Tę zdolność można w istocie wykazać doświadczeniem zawodowym, wykazem instalacji, referencjami, szkoleniem dystrybutora, dokumentacją techniczną lub innym równoważnym dowodem. Analogiczna do powyższej sytuacja miała miejsce w sprawie zawisłej zakończonej Wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 20 października 202 Ir. sygn. akt: KIO 2716/21 w której stwierdzono, iż „Celem opisywania warunków udziału w postępowaniu jest dopuszczenie do udziału w postępowaniu wykonawców dających rękojmię prawidłowego i należytego wykonania zamówienia. Aby prawidłowo ten cel zrealizować zamawiający musi mieć na uwadze zasady postępowania, o których mowa w art. 16 ustawy Pzp, a ponadto może poruszać się tylko w ramach zakreślonych przepisem art. 112 ust. 2 ustawy Pzp. Wymienione tam obszary, jakich mogą dotyczyć warunki udziału w postępowaniu stanowią katalog zamknięty, tym samym warunki udziału w postępowaniu nie mogą dotyczyć innych zakresów niż wskazane w omawianej regulacji. Innymi słowy, kwalifikacja podmiotowa wykonawców w ramach warunków udziału w postępowaniu wykraczająca poza powyższe wyliczenie, stanowi naruszenie ustawy Pzp”. W sprawie tej analogicznie jak w przedmiotowej Zamawiający wymagał od uczestników postępowania legitymowania się certyfikatem producenta co w dalszym zakresie nie stanowiło przejawu spełnienia obowiązku opartego o brzmienie art. 112 ust. 2 pkt 2) Ustawy (…).

Określony zatem brzmieniem ust. 7 pkt 2) lit b) i d) SW Z wymógautoryzacji”/ "certyfikacji” należałoby w istocie przyrównać do omówionego w Wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 7 listopada 2022r. sygn. akt: KIO 2708/22 statusu „partnera producenta” a względem czego należy przywołać iż wedle stanowiska wyrażonego w tej sprawie „ Status partnera producenta określonego rozwiązania nie dotyczy ani wykształcenia, kwalifikacji zawodowych, doświadczenia, potencjału technicznego wykonawcy lub osób skierowanych przez wykonawcę do realizacji zamówienia, umożliwiających realizację zamówienia na odpowiednim poziomie jakości ani nie obejmuje spełniania odpowiednich norm zarządzania jakością. Uzyskanie takiego statusu oraz warunki jego uzyskania są regulowane przez zewnętrzny (ale nie niezależny) podmiot - producenta. Status partnera producenta jest zatem potwierdzeniem istnienia pewnej relacji pomiędzy sprzedawcą - partnerem a producentem. W ocenie Izby, wymóg nawiązania przez wykonawcę tego rodzaju relacji z producentem nie mieści się w warunkach udziału w postępowaniu w zakresie zdolności technicznej i zawodowej jakie dopuszcza ustawa pzp. W ramach warunków udziału w postępowaniu badana jest zdolność wykonawcy do wykonania zamówienia na bazie dotychczasowego doświadczenia, posiadania specjalistycznej kadry czy zasobów technicznych a nie kwestia zawarcia umowy z określonym podmiotem czy też, jak w przedmiotowym postępowaniu uzyskanie statusu partnera producenta rozwiązania, które wykonawca oferuje. Już z tych powodów ustanowiony warunek udziału w postępowaniu nie może się ostać. Rozpatrując natomiast ustanowiony wymóg jako odnoszący się do sposobu wykonania zamówienia, w ocenie Izby stanowi on wymaganie nieusprawiedliwione potrzebami Zamawiającego i w sposób oczywisty utrudniający uczciwą konkurencję, prowadząc do wyeliminowania z postępowania wykonawców oferujących inne rozwiązania dopuszczone postanowieniem z pkt 5 zdanie 3 OPZ, dających rękojmię należytego wykonania zamówienia, a nieposiadających statusu partnera producenta ” (… Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 7 listopada 2022r. sygn. akt: KIO 2708/22, LEX nr 3489486) Reasumując sformułowane w Specyfikacji warunków zamówienia warunki udziału w postępowaniu nastąpiło w ocenie Odwołującego z naruszeniem przez Zamawiającego regulacji art. 112 ust. 1 Ustawy (…). Ograniczały one w ocenie odwołującego konkurencję do wyłącznie wąskiej grupy podmiotów współpracujących z określonym producentem, a tym samym konieczna jest ich zmiana w sposób określony w Tabeli zawartej w pkt 4 lit E niżej.

IV. Tabela Odwołujący wnosi, aby poniższe zapisy zostały usunięte albo zastąpione opisem funkcjonalnym, granicznym albo kompatybilnościom. W każdym przypadku krótkie uzasadnienie wskazuje, dlaczego obecna treść w ocenie Odwołującego ogranicza konkurencję.

TABELA ŻĄDANYCH ZMIAN OPISU PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Żądana zmiana - konkretne Uzasadnienie techniczne i konkurencyjne Lp.

Zapis obecny w OPZ nowe brzmienie A. CZĘŚCI I ORAZ III - DRUKARKA SLS: PARAMETRY WSPÓLNE DOPUSZCZAJĄCE FORMLABS FUSE 1+ 30W, SINTERIT LISA X I RAISE3D RMS220

A1

Część I: „Objętość robocza nie mniejsza niż 160 × 160 × 290 mm”.

Część III: „nie mniej niż 160 × 160 × 280 mm”.

Skreślić wskazane wartości i zastąpić zapisem: „Obszar roboczy nie mniejszy niż 125 × 160 × 280 mm; dopuszcza się zamianę wymiarów osi X i Y”.

A2

Część I: „Grubość warstwy nie większa niż 110 mikronów”. Część III: „nie więcej niż 120 mikronów”.

Zastąpić zapisem: „Minimalna dostępna grubość warstwy nie większa niż 110 µm”.

A3

Część I: „Prędkość druku minimalna 18 mm/godz.” Część III: „nie mniej niż 20 mm/godz.”.

Skreślić wymóg w całości, bez zastępowania go jedną wartością liczbową.

A4

Część I: „Laser włóknowy iterbowy 30 W”. Część III: „moc lasera nie mniejsza niż 28 W”.

Zastąpić zapisem: „Źródło lasera podczerwonego o mocy nie mniejszej niż 30 W, zapewniające proces SLS; urządzenie musi spełniać wymagania bezpieczeństwa EN/IEC 60825-1 lub normy równoważnej”.

Obecne wymogi dopuszczają w istocie dostawę wyłącznie urządzenia Fuse 1+ 30W - 165 × 165 × 300 mm;

Zmiana zapisu w sposób wskazany przez odwołującą pozwoliłby na zapewnienie uczciwej konkurencji dopuszczając m.in. urządzenie: Lisa X - 130 × 180 × 330 mm dla PA/PP; RMS220 220 × 220 × 350 mm.

Obecny układ osi eliminuje Lisa X mimo porównywalnej objętości użytkowej.

Parametr ma dotyczyć minimalnej dostępnej warstwy, a nie całego zakresu. Fuse: 110 µm;

Lisa X: 75-175 µm; RMS220: 50-400 µm.

Wszystkie urządzenia umożliwiają warstwę 110 µm lub cieńszą.

Producenci deklarują wydajność według różnych metod: Sinterit w mm/h, RMS220 w l/h, a Formlabs przez czas realizacji i ustawienia materiałowe. Porównanie jednej liczby w mm/h nie jest miarodajne i faworyzuje określoną kartę katalogową.

Fuse stosuje laser włóknowy iterbowy 30 W, Lisa X laser IR fiber-coupled diode 30 W, RMS220 laser włóknowy IR 75 W. Istotne są moc minimalna i bezpieczeństwo, a nie jedna konstrukcja źródła.

A5

A6 „Średnica plamki lasera nie większa niż 250 mikronów”.

Sztywny wskaźnik odzysku 70/30 albo zakres 60/40-70/30.

A7

Część I: „Komora robocza metalowa, wyjmowana, co najmniej 2 w zestawie”.

Część III: „komora modułowa, kompatybilna z Fuse 1+ 30W, Fuse 1 oraz Fuse Sift”.

A8

Wymóg zewnętrznego źródła azotu, określonej czystości, ciśnienia i temperatury albo określonej konstrukcji zaworu.

A9

Dokładne wymiary, masa drukarki, masa komory i pojemność zasobnika, m.in. 80 × 80 × 120 cm, 120 kg, 15 kg i 14-14,5 l.

Część III wymaga bezpośredniego importu wielu formatów natywnych CAD oraz oprogramowania wyłącznie producenta urządzenia0.

A10

A11

Dedykowane oprogramowanie producenta (wyłącza się sytuację konieczności korzystania z oprogramowania pochodzącego od innego niż producent urządzenia podmiotu) do przygotowywania wydruków, możliwość bezpośredniego importu (czyli bez konieczności zastosowania konwersji, dodatkowego oprogramowania) modeli w formatach: .stl, .obj, .3mf, .stp, .step, .sldprt, .sldasm, .prt, .asm, .jt, .catpart, .catproduct, .ipt, .iam, .3dm Licencja wieczysta, bez ograniczeń stanowisk albo licencja wieczysta na co najmniej 2 stanowiska.

A12

Obowiązek obsługi jednocześnie dokładnie: Nylon 11, Nylon 12, Nylon 11 CF, Nylon 12 GF, TPU, Nylon 12 Tough, Nylon 12 White/Grey.

A13 „Ogrzewanie komory roboczej promienniki podczerwieni”.

A14

Ekran dotykowy o przekątnej co najmniej 10 cali.

A15

Szczegółowe wymagania Wi-Fi 2,4/5 GHz, IEEE 802.11 b/g/n, WPA/WPA2, Ethernet 100/1000 Mbit, USB 2.0, określone złącza i kable 5 m.

Skreślić zapis w całości.

Zastąpić zapisem: „System musi umożliwiać ponowne wykorzystanie niespieczonego proszku. Udział proszku świeżego i odzyskanego określa się zgodnie z aktualną kartą materiałową producenta dla danego materiału”.

Skreślić oba zapisy i zastąpić:

„Konstrukcja komory roboczej lub jednostki roboczej musi być zgodna z rozwiązaniem producenta i kompatybilna z oferowanym systemem postprocessingu. Jeżeli system wykorzystuje wyjmowaną jednostkę roboczą, należy dostarczyć co najmniej jedną sztukę”.

Zastąpić zapisem: „Drukarka musi umożliwiać pracę w powietrzu lub atmosferze obojętnej - zależnie od wymagań oferowanego materiału.

Dopuszcza się wbudowaną wytwornicę gazu, zintegrowany system kontroli gazu albo przyłącze do zewnętrznego źródła”.

Skreślić wskazane ograniczenia masy, pojemności i dokładnych gabarytów. Dodać wyłącznie:

„Wykonawca poda w ofercie gabaryty, masę oraz wymagania instalacyjne urządzenia i potwierdzi możliwość instalacji w miejscu wskazanym przez Zamawiającego”.

Usunąć całkowicie zapis lub Zastąpić zapisem:

„Oprogramowanie do przygotowania wydruku, kompatybilne z oferowaną drukarką, obsługujące co najmniej formaty STL, OBJ i 3MF.

Dopuszcza się import pozostałych formatów bezpośrednio lub po konwersji.”.

Zastąpić zapisem: „Wykonawca zapewni prawo korzystania z oprogramowania niezbędnego do obsługi systemu na co najmniej 2 stanowiskach przez okres co najmniej równy okresowi gwarancji; dopuszcza się licencję bezterminową, czasową albo oprogramowanie bezpłatne”.

Zastąpić zapisem: „Drukarka musi obsługiwać co najmniej: (1) jeden materiał z grupy PA11 lub PA12, (2) co najmniej jeden poliamid wzmacniany włóknem węglowym, włóknem szklanym albo kulkami szklanymi, (3) co najmniej jeden elastomer TPU lub materiał równoważny.

Dopuszcza się materiały własne i firm trzecich. Drukarka musi obsługiwać materiały firm trzecich”.

Usunąć zapis lub zastąpić:

„System musi zapewniać automatyczne utrzymanie warunków cieplnych właściwych dla oferowanego materiału”.

Zastąpić zapisem: „Urządzenie musi posiadać zintegrowany panel albo współpracujący interfejs operatorski umożliwiający uruchamianie i monitorowanie procesu. Nie określa się minimalnej przekątnej ekranu”.

Zastąpić jednym zapisem:

„Urządzenie musi umożliwiać przesyłanie zadań i danych co najmniej przez jeden interfejs sieciowy (Ethernet lub Wi-Fi) oraz przez lokalny nośnik albo połączenie serwisowe.

Wykonawca dostarczy przewody niezbędne do uruchomienia”.

Parametr nie jest publikowany w porównywalny sposób przez wszystkich producentów i nie stanowi samodzielnej miary jakości wyprodukowanych części. W połączeniu z mocą i typem lasera odtwarza kartę jednego urządzenia.

Współczynnik odświeżania jest cechą konkretnego proszku, a nie samej drukarki.

Przykładowo Sinterit podaje różne wartości dla PA12, PA11 CF i innych materiałów; Formlabs również waliduje ustawienia materiałowo.

Zastrzeżona konstrukcja nie wpływa na funkcjonalność w sytuacji gdy całość rozwiązania jest kompatybilna z oferowanym systemem postprocessingu.

Przykładowo:

Formlabs i Raise3D wykorzystują wyjmowane jednostki robocze, natomiast Lisa X realizuje workflow inną konstrukcją. Wymaganie konkretnej architektury nie opisuje efektu użytkowego.

Narzucenie wyłącznie zewnętrznego źródła wyklucza rozwiązania funkcjonalnie lepsze.

Przykładowo:

Fuse dopuszcza powietrze i azot, Lisa X ma wbudowany system kontroli gazu, RMS220 ma wbudowaną wytwornicę azotu.

Masa i pojemność nie powinny eliminować urządzeń o większej wydajności bez wykazania ograniczeń konstrukcyjnych pomieszczenia.

Przykładowo:

Lisa X waży 145 kg, mimo kompaktowych wymiarów 650 × 610 × 1200 mm. RMS220 ma większą komorę 17 l i kompaktowy ślad 0,58 m².

Jakość procesu nie zależy od własności producenta oprogramowania.

Wszystkie systemy CAD oferują eksport do wspólnego formatu jakim jest .step .stp Nie dopuszczenie konwersji plików wyklucza również produkt referencyjny. Każde bowiem oprogramowanie tego rodzaju jest konwerterem - ponieważ konwertuje plik 3D/CAD na kod maszynowy dla danej drukarki.

Model licencyjny różni się między producentami i nie wpływa na parametry drukarki. Zamawiający powinien określić potrzebny okres i liczbę stanowisk, a nie narzucać formę licencji.

Warunek ma charakter odtworzeniowy dla produktu Formlabs który jednocześnie oferuje PA11/PA12, PA11 CF, PA12 GF i TPU;

Podczas gdy przykładowo:

Lisa X - PA11/PA12, PA11 CF i Flexa Performance TPU;

RMS220 - PA11/PA12, PA12 GB i TPU.

Wymóg nazw handlowych White/Tough/Grey identyfikuje jeden ekosystem.

Zamawiający powinien wymagać stabilności procesu, a nie jednej metody technicznej jej osiągnięcia. Każdy proces SLS wymaga grzania komory, nie jest istotna metoda grzania Przekątna ekranu nie wpływa na jakość druku, a sterowanie może być realizowane z panelu urządzenia lub aplikacji.

Szczegółowe wersje protokołów, typ złącza i długość lub kolor kabla nie mają związku z funkcją systemu i odtwarzają katalog konkretnego producenta.

A16

Szczegółowe listy materiałów startowych, dokładne ilości 20/40 kg, sita 150/300 µm, podstawy o konkretnej wysokości, dwa pojemniki, kable o określonym kolorze, narzędzia i akcesoria katalogowe.

A17

Gwarancja producenta w miejscu instalacji oraz serwis wyłącznie producenta lub autoryzowanego partnera.

A18

Uruchomienie i szkolenie przez certyfikowanego przedstawiciela, serwis producenta albo osobę z certyfikatem producenta; 2 × 8 godzin w części I i 8 godzin w części III.

Skreślić szczegółową listę i zastąpić: „Zestaw musi obejmować komplet urządzeń, podstaw, pojemników, materiału startowego, narzędzi, przewodów i środków ochrony wymaganych przez producenta do bezpiecznej instalacji, uruchomienia, przeprowadzenia szkolenia oraz wykonania co najmniej jednego pełnego wydruku testowego”.

Zastąpić zapisem: „Minimum 24 miesiące gwarancji udzielanej przez Wykonawcę. Wykonawca zapewnia diagnostykę, naprawę na miejscu albo odbiór urządzenia do serwisu i jego zwrot. Serwis może być realizowany przez Wykonawcę, producenta lub wskazany przez Wykonawcę podmiot posiadający wiedzę i zaplecze techniczne; nie wymaga się autoryzacji producenta”.

Zastąpić zapisem: „Wykonawca zapewni instalację, pierwsze uruchomienie oraz szkolenie w języku polskim w wymiarze co najmniej 8 godzin dla co najmniej 6 osób. Czynności wykona osoba posiadająca udokumentowaną wiedzę i doświadczenie w obsłudze oferowanego albo podobnego systemu SLS. Nie wymaga się certyfikatu producenta. Po szkoleniu Wykonawca wyda uczestnikom zaświadczenia”.

Każdy z porównywanych systemów ma inny workflow i sposób pakowania proszku. Wymóg rezultatu zapewnia kompletność dostawy bez kopiowania listy wyposażenia konkretnego producenta.

Odpowiedzialność kontraktowa Wykonawcy wystarcza do zabezpieczenia Zamawiającego.

Formalna autoryzacja nie jest konieczna do osiągnięcia rezultatu i może ograniczyć rynek do jednego kanału sprzedaży.

Nie każdy producent prowadzi jednolity system certyfikacji osób. Wiedzę można wykazać doświadczeniem, referencjami, protokołami instalacji lub szkoleniami wewnętrznymi.

B. CZĘŚCI I ORAZ III - STACJA ODZYSKU I OBSŁUGI PROSZKU

B1

Szczegółowe wymagania dotyczące automatycznego ważenia, mieszania, sita wbudowanego, kartridża, ekranu dotykowego, łączności, masy, gabarytów, dokładnych pojemności i komory.

B2

Odkurzacz: ATEX 22, zbiornik 35 l, określona głośność, cyklon, klasa II; kabel RJ45 5 m żółty.

Skreślić cały blok parametrów szczegółowych i zastąpić: „Stacja lub zestaw urządzeń musi być kompatybilny z oferowaną drukarką i zapewniać: (1) bezpieczne wydobycie części i niespieczonego proszku, (2) zbieranie i ponowne wykorzystanie proszku, (3) przesiewanie proszku w urządzeniu zintegrowanym albo odrębnym, (4) przygotowanie mieszaniny proszku świeżego i odzyskanego zgodnie z kartą materiałową - ręcznie, półautomatycznie albo automatycznie, (5) pojemniki o pojemności wystarczającej do obsługi jednego pełnego wsadu, (6) filtrację pyłu HEPA lub równoważną albo możliwość podłączenia odpowiedniego odkurzacza”.

Zastąpić zapisem: „Wykonawca dostarczy odkurzacz, układ odpylania albo inne wyposażenie wymagane przez producenta oferowanego systemu i właściwe dla oceny ryzyka pyłowego.

Jeżeli dokumentacja producenta wymaga urządzenia ATEX, należy dostarczyć urządzenie o odpowiedniej kategorii.

Wykonawca dostarczy przewody potrzebne do uruchomienia”.

Obecny opis kopiuje architekturę i wartości jednego systemu wyłączając inne realizujące te same funkcje innymi metodami.

Przykładowo:

Fuse Sift, Sinterit Powder Handling Station oraz Raise3D C220-P realizują te same funkcje różnymi metodami.

Wymogi bezpieczeństwa powinny wynikać z konkretnego systemu i oceny ryzyka, a nie z pojemności zbiornika czy koloru przewodu.

C. CZĘŚCI I ORAZ III - STACJA DO CZYSZCZENIA WYDRUKÓW SLS C1 „Tryb automatyczny - system do samodzielnego/automatycznego oczyszczania”.

C2 „Wbudowana ręczna dysza” o określonej konstrukcji.

C3 „Komora robocza mieści co najmniej 10 litrów części”.

C4 „Strumień ścierniwa regulowany”.

C5 „Automatyczna separacja ścierniwa od pyłu i zanieczyszczeń”.

Zastąpić zapisem: „Urządzenie musi umożliwiać skuteczne oczyszczanie wydruków SLS w trybie ręcznym, automatycznym albo półautomatycznym”.

Zastąpić zapisem: „Urządzenie musi umożliwiać ręczne, precyzyjne oczyszczanie detali przy użyciu dyszy, pistoletu lub rozwiązania równoważnego”.

Zastąpić zapisem: „Pojemność zalecana co najmniej 10 l albo obszar roboczy nie mniejszy niż 400 × 300 × 200 mm”.

Zastąpić zapisem: „Urządzenie musi umożliwiać dostosowanie intensywności czyszczenia przez regulację ciśnienia, przepływu, parametrów programu albo zmianę trybu pracy”.

Zastąpić zapisem: „System musi umożliwiać oddzielanie lub odprowadzanie pyłu i zanieczyszczeń od materiału ściernego w sposób pozwalający na jego ponowne użycie; nie wymaga się pełnej automatyzacji”.

Sinterit Sandblaster SLS jest systemem ręcznym;

Formlabs Fuse Blast i Raise3D B520 oferują tryb automatyczny. Narzucenie automatyki wyklucza polskie rozwiązanie Sinterit mimo spełnienia funkcji czyszczenia.

Wymagana jest funkcja, nie położenie i konstrukcja elementu roboczego.

Przykładowo:

Sinterit posiada ręczny pistolet i dyszę, a B520 deklaruje tryb ręczny.

Raise3D deklaruje 10/30 l; Sinterit deklaruje obszar 675 × 450 × 415 mm; Fuse Blast mieści pełny wsad Fuse. Alternatywa pozwala porównać odmienne konstrukcje.

Celem jest czyszczenie części, a nie sama w sobie regulacja ścierniwa. Jeśli części są czyszczone w dowolny i prawidłowy sposób nie jest konieczne zachowanie regulacji strumienia ścierniwa.

Automatyzacja nie jest konieczna do uzyskania rezultatu.

Przykładowo:

Sinterit realizuje separację z wykorzystaniem układu próżniowego, natomiast inne systemy mają odrębne zasobniki.

C6 „Wbudowany filtr HEPA”.

C7 „Hermetyczna komora robocza”.

C8

Dotykowy panel sterowania / ekran dotykowy - wymagany i powtórzony w dwóch punktach.

C9 „Poziom hałasu <75 dB” albo inne dokładne wartości bez jednolitej metody pomiaru.

C10 „Gotowość do pracy w ciągłej produkcji”.

C11

Masa do 180 kg, dokładne gabaryty do 100 × 80 × 180 cm, mobilność na kołach.

C12 „Pedał nożny umożliwiający ręczne sterowanie”.

C13

Obowiązkowy moduł/opcja polerowania oraz automatyczne wygładzanie i polerowanie.

C14

Warunki gwarancji, uruchomienia i szkolenia wymagające producenta, autoryzowanego przedstawiciela oraz certyfikatu.

Zastąpić zapisem: „Urządzenie musi posiadać filtr HEPA, filtr o równoważnej skuteczności albo system odpylania umożliwiający podłączenie zewnętrznego urządzenia filtrującego”.

Zastąpić zapisem: „Zamknięta komora robocza ograniczająca wydostawanie się pyłu podczas normalnej pracy”.

Skreślić oba zapisy i zastąpić:

„Urządzenie musi posiadać panel, przyciski albo interfejs umożliwiający wybór i kontrolę trybu pracy”.

Skreślić zapis w całości albo zastąpić: „Poziom hałasu zgodny z wymaganiami bezpieczeństwa i deklaracją producenta;

Wykonawca poda wartość, jeżeli jest deklarowana w dokumentacji”.

Zastąpić zapisem: „Urządzenie przeznaczone przez producenta do profesjonalnego postprocessingu wydruków SLS”.

Skreślić wymagania dotyczące masy, dokładnych gabarytów i kół. Dodać: „Wykonawca poda gabaryty, masę oraz wymagania instalacyjne i potwierdzi możliwość instalacji w miejscu wskazanym przez Zamawiającego”.

Zastąpić zapisem: „Sterowanie ręcznym czyszczeniem za pomocą pedału, przycisku, uchwytu albo rozwiązania równoważnego”.

Skreślić obowiązek dostawy modułu polerowania. Dodać:

„Moduł polerowania lub wygładzania może być zaoferowany jako wyposażenie dodatkowe, lecz nie jest wymagany do wykazania zgodności urządzenia czyszczącego”.

Zastosować odpowiednio nowe brzmienie z pozycji A17 i A18.

Filtracja urządzenia może zostać dokonana na różne sposoby, nie ograniczające się do jednego rozwiązania.

Przykładowo:

Sinterit i Formlabs wskazują filtr HEPA;

Raise3D deklaruje zoptymalizowany system filtracji, bez wskazania w publicznej karcie klasy HEPA.

Pojęcie „hermetyczna” nie zostało zdefiniowane ani powiązane z normą. Funkcją jest ograniczenie emisji pyłu.

Rodzaj interfejsu nie wpływa na skuteczność czyszczenia.

Przykładowo:

Sinterit Sandblaster SLS nie wymaga ekranu dotykowego.

Brak wskazania normy i warunków pomiaru uniemożliwia rzetelne porównanie.

Przykładowo:

Oficjalne karty Sinterit i Raise3D nie podają porównywalnego parametru hałasu dla tych urządzeń.

Obecny zapis jest nieostry i nie zawiera kryterium czasu pracy, cyklu ani wydajności.

Parametry instalacyjne powinny być ocenione funkcjonalnie, a nie katalogowo.

Przykładowo:

Sinterit jest urządzeniem kompaktowym, Fuse Blast mieści się w podanych wartościach, natomiast publiczna karta B520 nie podaje masy i gabarytów.

Pedał jest jedną z metod sterowania.

Wymaganie funkcji dopuszcza rozwiązania o odmiennej ergonomii.

Wymóg nie jest niezbędny do podstawowej funkcji.

Przykładowo:

Sinterit Sandblaster SLS jest przeznaczony do czyszczenia, bez zintegrowanego automatycznego polerowania. Formlabs i Raise3D oferują moduły polerujące opcjonalnie.