Wyrok KIO 2152/23 z 4 sierpnia 2023

1. uwzględnia odwołanie i nakazuje zamawiającemu Gminie Miejskiej Łeba unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej oraz powtórzenie czynności badania i oceny ofert w tym odrzucenie oferty złożonej przez wykonawcę M.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Scorpion – Computer M.C. z siedzibą ​w Lęborku, jako zawierającej rażąco niską cenę; 2.Kosztami postępowania odwoławczego obciąża zamawiającego, i:
2. 1.zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 10 000 zł 00 gr (słownie: dziesięć tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez odwołującego, tytułem wpisu od odwołania; 2.2.zasądza od zamawiającego na rzecz odwołującego kwotę 14 809 zł 93 gr (słownie: czternaście tysięcy osiemset dziewięć złotych dziewięćdziesiąt trzy grosze), stanowiącą uzasadnione koszty strony poniesione z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika, dojazdu na rozprawę oraz noclegu.

Stosownie do art. 579 ust. 1 i art. 580 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.

U. z 2022 r., poz. 1710 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.

Przewodniczący

………………………………

Sygn. akt

KIO 2152/23

Gmina Miejska Łeba (dalej: „zamawiający”) prowadzi, na podstawie przepisów ustawy ​z dnia 11 września 2019 roku - Prawo zamówień publicznych (dalej: „ustawa Pzp”) postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, w trybie podstawowym bez negocjacji, pn. „Budowa monitoringu miejskiego etap IV”; nr postępowania: RI.271.12.2023.MP (dalej „postępowanie” lub „zamówienie”), o wartości szacunkowej niższej niż progi unijne, o których mowa w art. 3 ustawy Pzp.

Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych z​ 2 czerwca 2023 r., pod numerem 2023/BZP 00245752/01.

W dniu 17 lipca 2023 r. zamawiający poinformował wykonawców o dokonaniu wyboru oferty najkorzystniejszej złożonej przez M.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Scorpion - Computer M.C. z siedzibą w Lęborku (dalej „Scorpion - Computer” lub „przystępujący”).

Wykonawca Indemar Sp. z o.o. z siedzibą w Szczecinie (dalej „Indemar” lub „odwołujący”) w dniu 21 lipca 2023 r. wniósł odwołanie wobec czynności zamawiającego podjętej w postępowaniu a polegającej na wyborze, jako

najkorzystniejszej, oferty Scorpion -​ Computer i zaniechania odrzucenia oferty tego wykonawcy.

Odwołujący zarzucił zamawiającemu, że ten dokonał:

1. niezgodnej z przepisami art. 204 ust. 1 ustawy Pzp czynności polegającej na wyborze jako najkorzystniejszej oferty Scorpion - Computer pomimo, że wybrana oferta nie spełnia określonych ustawowo kryteriów oferty najkorzystniejszej, ze względu na rażąco niską cenę; 2.niezgodnej z przepisami ustawy tj. art. 226 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 224 ust. 1, 5 i 6 w zw. z art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy Pzp czynności, poprzez zaniechanie odrzucenia oferty Scorpion - Computer w sytuacji, gdy oferta ta zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia, a wykonawca nie udźwignął ciążącego na nim ciężaru dowodowego wykazania, że jego oferta nie zawiera ceny rażąco niskiej. Przedstawione przez Scorpion - Computer wyjaśnienia z dnia 29 czerwca 2023 r. ​w zakresie elementów oferty mających wpływ na wysokość cen (i) nie udzielają odpowiedzi na zadane przez zamawiającego pytania; (ii) są niewiarygodne - bowiem nie przedstawiają żadnych dowodów na poparcie podniesionych w nich twierdzeń; ​(iii) są lakoniczne, ogólnikowe i niepełne. Przyjęcie zatem przez zamawiającego takich wyjaśnień i dokonanie po ich otrzymaniu wyboru oferty wykonawcy jako najkorzystniejszej świadczy o tym, że zamawiający zaniechał przeprowadzenia pogłębionej, merytorycznej analizy wyjaśnień złożonych przez Scorpion - Computer i poprzestał na jedynie formalnej ich ocenie, co z kolei świadczy o naruszeniu przez zamawiającego podstawowych zasad prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w tym zasady równego i uczciwego traktowania wykonawców.

Zarzucając powyższe odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania i nakazanie zamawiającemu: unieważnienia czynności wyboru najkorzystniejszej oferty; powtórzenia czynności badania i oceny ofert w postępowaniu; odrzucenia oferty Scorpion - Computer, jako zawierającej rażąco niską cenę.

Uzasadniając podnoszone w odwołaniu zarzuty odwołujący wskazał, że wykonawca Scorpion - Computer, pismem z 27 czerwca 2023 r. został wezwany przez zamawiającego ​ trybie art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp do złożenia wyjaśnień, w tym złożenia dowodów, dotyczących elementów oferty w mających wpływ na wysokość ceny. Cena zaproponowana przez niego stanowiła 65,04 % wartości przedmiotu zamówienia brutto i była niższa o ponad 30 % od wartości zamówienia, powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu.

Dnia 29 czerwca 2023 r. wykonawca Scorpion - Computer na wskazane przez zamawiającego w piśmie z dnia 27 czerwca 2023 r. pytania udzielił odpowiedzi. Jednakże, ​ ocenie odwołującego, te nie odpowiadały i nie odnosiły się w pełnym zakresie w d​ o wskazanych przez zamawiającego kwestii, pytań czy zagadnień. Odwołujący zwrócił także uwagę, że wykonawca Scorpion - Computer nie przedłożył żadnych dowodów, w tym chociażby dokumentów prywatnych i oświadczeń, które wykazałyby prawdziwość podnoszonych twierdzeń. W treści złożonych wyjaśnień pominął całkowicie i nie przedstawił żadnych dowodów w ramach niżej wskazanych kwestii: (i) oryginalności dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych przez tego wykonawcę; (ii) zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy; (iii) zgodności z prawem w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej; (iv) zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie; (v) zgodności z przepisami z zakresu ochrony środowiska. Ponadto zwrócił uwagę, że wyjaśnienia wykonawcy Scorpion - Computer są lakoniczne, ogólne i niepełne, a​ na dodatek wykonawca pomimo obowiązku ustawowego ciążącego na nim na mocy przepisu art. 224 ust. 5 ustawy Pzp oraz zobowiązania zamawiającego zawartego w wezwaniu z dnia 27 czerwca 2023 r. nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny. Dnia 3 lipca 2023 r. zamawiający zwrócił się do drugiego pod względem ceny wykonawcy o złożenie podmiotowych środków dowodowych. Dnia 17 lipca 2023 r. zamawiający poinformował o wyborze oferty Scorpion - Computer, jako najkorzystniejszej.

Wskazując na powyższe odwołujący stwierdził, że działania zamawiającego, jako niezgodne z prawem, winny podlegać uchyleniu. W pierwszej kolejności przypomniał, iż mając na uwadze przepisy ustawy Pzp oraz, zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 17 kwietnia 2023 r., sygn. akt KIO 901 /23 ciężar wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu spoczywa na wykonawcy, który otrzymał wezwanie do złożenia wyjaśnień. Tym samym złożone przez wykonawcę wyjaśnienia w zakresie ceny oferty lub kosztu, lub ich istotnych części składowych, winny być konkretne,

wyczerpujące i rozwiewające wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia, zgodnie z wymaganiami określonymi w specyfikacji lub wynikającymi z odrębnych przepisów.

W dalszej części odwołujący przypomniał, iż w ramach prowadzonego postępowania zamawiający, zgodnie z przepisami, wezwał wykonawcę Scorpion - Computer do złożenia szczegółowego, konkretnego i merytorycznego wyjaśnienia ceny wykonawcy, wraz z​ przedłożeniem dowodów na ich poparcie, w celu obalenia domniemania zaoferowania rażąco niskiej c eny. W odpowiedzi na powyższe wezwanie ten udzielił wyjaśnień ogólnikowych, nie merytorycznych. Nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie prawdziwości podniesionych w wyjaśnieniach twierdzeń i co najważniejsze, nie udzielił nawet odpowiedzi na wszystkie zadane przez zamawiającego pytania. Nie odniósł się w żadnym aspekcie do kosztów osobowych, nie wykazał ich zgodności w zakresie minimalnej wysokości. Nie odniósł się i nie przedstawił żadnych dowodów z zakresu ochrony środowiska, czy ewentualnie udzielonej mu pomocy publicznej. Pomimo tego, że wykonawca nie wyjaśnił ​ sposób należyty sposobu wyliczenia ceny, nie przedstawił żadnych dowodów na istnienie szczególnych okoliczności w uzasadniających wskazaną w jego ofercie cenę, nie udzielił wyjaśnień w pełnym określonym przez zamawiającego zakresie - ten uznał wyjaśnienia z​ a wystarczające i na ich podstawie wybrał jego ofertę jako najkorzystniejszą.

Odwołujący się wskazał także, iż poza lakonicznym wskazaniem w pkt 3 wyjaśnień ​z dnia 29 czerwca 2023 r. wykonawca nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających prawdziwość wskazanych w wyjaśnieniach szczególnie sprzyjających mu okoliczności. Tymczasem, powszechnie wiadomo, że uzyskanie potwierdzenia korzystnych rabatów i zasad współpracy nie jest problemem dla wykonawców, którzy faktycznie z takich wyjątkowych okoliczności korzystają. Na dowód powyższego odwołujący przedstawił posiadane przez siebie potwierdzenia uzyskiwania wyjątkowych w stosunku do zasad rynkowych cen i rabatów.

Dodatkowo także, dla wzmocnienia argumentacji wskazywał, że chronologia działań podejmowanych przez zamawiającego na etapie prowadzenia postępowania wskazuje, iż już po uzyskaniu wyjaśnień od wybranego wykonawcy z dnia 29 czerwca 2023 r., zamawiający zwrócił się do drugiego w kolejności wykonawcy o przedłożenie podmiotowych środków dowodowych, rezygnując jednocześnie z dalszej korespondencji z wykonawcą Scorpion -​ Computer co potwierdza, że po uzyskaniu wyjaśnień zamawiający nie uznał ich za wystarczające. Pomimo tego jednak, w finalnym działaniu, wybrał ofertę tego wykonawcy, którego oferta zawiera rażąco niską cenę - jako ofertę najkorzystniejszą.

Mając na uwadze powyższe, odwołujący stwierdził, że nie ma żadnych wątpliwości ​co do tego, że swoimi działaniami zamawiający naruszył przepisy art. 204 ust. 1 ustawy Pzp, poprzez wybór jako najkorzystniejszej oferty Scorpion - Computer pomimo, że wybrana oferta nie spełnia określonych ustawowo kryteriów oferty najkorzystniejszej, ze względu na rażąco niską cenę. Nadto, naruszył przepis art. 226 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 224 ust. 1, 5 i 6 w zw. z​ art. 16 ust. 1 w zw z art. 17 ust. 2 ustawy Pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty Scorpion - Computer w sytuacji, gdy oferta ta zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku d​ o przedmiotu zamówienia, a wykonawca nie udźwignął ciążącego na nim ciężaru dowodowego wykazania, że jego oferta nie zawiera ceny rażąco niskiej.

Zamawiający poinformował wykonawców, zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy Pzp, o​ wniesieniu odwołania, wzywając uczestników postępowania do złożenia przystąpienia. ​ terminie określonym w art. 525 ust. 1 ustawy Pzp, do postępowania odwoławczego W p​ o stronie zamawiającego przystąpił wykonawca Scorpion - Computer.

Zamawiający, działając w oparciu o art. 521 ust. 1 ustawy Pzp, złożył do akt sprawy odpowiedź na odwołanie, wnosząc o jego oddalenie w całości jako bezzasadnego.

Krajowa Izba Odwoławcza, po przeprowadzeniu rozprawy w przedmiotowej sprawie, na podstawie zebranego materiału dowodowego, po zapoznaniu się z dokumentacją postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, którą zamawiający przedłożył na posiedzeniu w formie papierowej i elektronicznej, po zapoznaniu się z treścią odwołania oraz odpowiedzią zamawiającego na nie, a także po wysłuchaniu oświadczeń, jak też stanowisk stron, złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy ustaliła i zważyła, co następuje Izba ustaliła, że nie zaszła żadna z przesłanek, o których stanowi art. 528 ustawy Pzp, skutkujących odrzuceniem odwołania.

Izba dokonała również badania spełnienia przez odwołującego przesłanek określonych w art. 505 ustawy Pzp, to jest kwestii posiadania przez niego legitymacji do wniesienia odwołania uznając, że jego interes we wniesieniu odwołania przejawia się w następujący sposób.

Odwołujący złożył swoją ofertę w postępowaniu i ubiega się o udzielenie zamówienia. Zamawiający dokonał czynności polegającej na wyborze, jako najkorzystniejszej, oferty złożonej przez wykonawcę Scorpion - Computer pomimo, że zdaniem odwołującego podlega ona odrzuceniu. Tym samym, w razie gdyby Izba nakazała powtórzenie czynności oceny ofert, a​ w ramach powtórzonych czynności odrzucenie oferty złożonej przez przystępującego, t​ o odwołujący ma szansę być wybranym w tym postępowaniu, zawrzeć umowę, zrealizować zamówienie a w rezultacie osiągnąć zysk z jego realizacji.

Izba dokonała ustaleń faktycznych w oparciu o dokumentację postępowania ​o udzielenie zamówienia przekazaną przez zamawiającego.

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, co następuje

Izba ustaliła, że przedmiotem zamówienia, zgodnie z opisem zawartym w Rozdziale IV SW Z,jest budowa monitoringu miejskiego - etap IV. Zamawiający opisał przedmiot zamówienia w następujący sposób: Prace należy wykonać na podstawie dokumentacji projektowej wykonanej przez Zakład Usług Energoelektronicznych "MEGA-SAT" mgr inż. Z.K., stanowiącej załącznik nr 8 do niniejszej SW Z. Szczegółowy zakres ww. prac do wykonania, określony został w dokumentacji projektowej, specyfikacjach technicznych wykonania i odbioru robót, które stanowią załącznik nr 8 do SW Z.

Dokumentacja projektowa, specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót oraz opis przedmiotu zamówienia znajdujący się w SW Z obejmują całość zadania inwestycyjnego. Dodatkowo wykonawca zamontuje i uruchomi 2 kamery na słupie oświetleniowym zlokalizowanym na Placu Dworcowym (PK17B), wszystkie materiały niezbędne do wykonania powyższego dostarczy zamawiający. W ulicy Tysiąclecia kanał technologiczny należy wykonać zgodnie z Rys. nr 1 i​ Rys. nr 2, załączonymi do Załącznika nr 8 (dokumentacja projektowa). W przypadku wystąpienia konieczności wykonywania badań archeologicznych lub nadzoru archeologicznego na budowie, obowiązek ten będzie spoczywał na wykonawcy. W zakresie wykonawcy będzie także sporządzenie wszelkiej niezbędnej dokumentacji w tym zakresie.

Wykonawca w zakresie zadania wystąpi własnym kosztem i staraniem o uaktualnienie decyzji i uzgodnień, które utraciły lub utracą ważność podczas wykonywania prac, poprzez przygotowanie właściwych dokumentów, wykonanie uzgodnień i uzyskanie aktualnych decyzji, uzgodnień i opinii. Wykonawca ma obowiązek zastosować się do wytycznych zawartych ​ uzgodnieniach oraz dokonać wszelkich czynności w nich wskazanych (z wyłączeniem zawierania umów). Kopie w prowadzonej korespondencji należy niezwłocznie przekazywać zamawiającemu do trzech dni od ich wysłania i otrzymania. Wykonawca ma obowiązek poinformowania właściwych gestorów sieci i urządzeń o rozpoczęciu prac.

Wszelkie koszty związane z prowadzeniem robót, wykonaniem uzgodnień na czas trwania robót, zajęciem terenu na czas trwania robót, pokrywa wykonawca. Wykonawca wykona prace w podziale n​ a etapy uzgodnione z zamawiającym. Wykonawca zabezpieczy materiały i sprzęt zgromadzone na cele budowy przed dostępem osób trzecich. Izba ustaliła ponadto, ż​ e zamawiający przekazał wykonawcom, załączając je do SW Z, przedmiary robót zastrzegając, że te nie są obowiązujące i stanowią jedynie materiał pomocniczy dla wykonawcy, który w celu opracowania oferty winien opracować własny przedmiar robót, opierając się na projekcie dokumentacji budowlanej. Zamawiający wymagał także, aby wykonawca zabezpieczył materiały rozbiórkowe w taki sposób, aby mogły one być wykorzystane do ponownego wykorzystania. W szczególności dotyczy to krawężników, kostki drogowej, płytek, oznakowania drogowego i słupów oświetleniowych. Rozbiórka nawierzchni asfaltowych ma nastąpić w taki sposób aby powstały z rozbiórki materiał zamawiający mógł wykorzystać powtórnie. Wykonawca ma obowiązek zdać powstały materiał protokolarnie z​ uwzględnieniem jego rodzaju i ilości, lub wbudować ponownie po zakończeniu prac jako odtworzenie nawierzchni.

Wykonawca ma obowiązek wykonania i wprowadzenia czasowej organizacji ruchu na czas trwania prac w rejonach ulic.

Konieczne jest zapewnienie ciągłego dojazdu do posesji dla mieszkańców ulicy i służb ratunkowych. Dopuszcza się czasowe i​ krótkotrwałe zamknięcia przejezdności po wcześniejszym zawiadomieniu mieszkańców i​ zamawiającego z określeniem czasu zamknięcia i wprowadzeniem właściwej czasowej organizacji ruchu. Wykonawca zapewni obsługę budowy: kierownika budowy oraz kierowników robót we właściwych branżach. Zamawiający postawił w tym zakresie warunek, aby wykonawca zatrudnił na podstawie umowy o pracę lub też, aby jego podwykonawca zatrudnił na umowę o pracę następujące osoby do wykonywania wskazanych poniżej czynności w trakcie realizacji zamówienia: (i) prac przygotowawczych, w tym rozbiórkowych i​ odtworzeniowych konstrukcji oraz nawierzchni, (ii) prac ziemnych, (iii) budowy sieci

​i przyłączy kanalizacji elektrycznej, telekomunikacyjnej oraz związanych z usuwaniem kolizji, (iv) prac na sieciach oraz prac wykończeniowych na sieciach i przyłączach oraz studniach ​ tym na sieciach i przyłączach elektrycznych i telekomunikacyjnych, (v) prac montażu elektroniki i uzbrojenia systemu w monitoringu, (vi) prac wykończeniowych.

Ponadto Izba ustaliła, że 23 czerwca 2023 r. zamawiający poinformował o ofertach, które wpłynęły w ramach prowadzonego postępowania. Zgodnie z przedmiotową informacją, w postępowaniu zostały złożone trzy oferty, w tym odwołującego z ceną 2 822 973,00 zł., przystępującego z ceną 2 324 846,00 zł. oraz wykonawcy Teltrade A.O. z siedzibą w Przecławiu z ceną 2 537 244,00 zł. Zamawiający podał jednocześnie, że szacunkowa wartość zamówienia brutto, ustalona przez wszczęciem postępowania, wynosi 3 574 479,05 zł.

Mając na uwadze, że cena zaproponowana przez przystępującego stanowiła 65,04 % wartości przedmiotu zamówienia brutto, a zatem była niższa o ponad 30 % od szacunkowej wartości zamówienia, powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania, zamawiający wezwał przystępującego, wskazując jako podstawę prawną art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp, do złożenia wyjaśnień, w tym złożenia dowodów, dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny, w szczególności w zakresie: (1) zarządzania procesem produkcji, świadczonych usług lub metody budowy; (​ 2) wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo korzystnych warunków dostaw, usług albo związanych z realizacją robót budowlanych; (3) oryginalności dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych przez wykonawcę; (4) zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2020 r. poz. 2207) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie; (5) zgodności z prawem w rozumieniu przepisów o​ postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej; (6) zgodności z przepisami z​ zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie; (7) zgodności z przepisami z zakresu ochrony środowiska; (​ 8) wypełniania obowiązków związanych z powierzeniem wykonania części zamówienia podwykonawcy.

Zamawiający w treści wezwania powołał się na przepis art. 224 ust. 6 ustawy Pzp przypominając, że odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem, podlega oferta wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu. Dodatkowo, działając zgodnie z art. 274 pkt 1 ustawy Pzp wezwał także do przedłożenia podmiotowych środków dowodowych zgodnie z działem X SWZ, wyznaczając termin do dnia 4 lipca 2023 r.

Izba ustaliła, że w odpowiedzi na powyższe wykonawca Scorpion - Computer przedłożył w piśmie z 29 czerwca 2023 r. wyjaśnienia o treści: (1) Cena mojej oferty jest sumą wszystkich nakładów które poniosę przy realizacji zadania pn. Budowa Monitoringu Miejskiego - etap IV wraz z naliczonym zyskiem. (2) Wartość mojej oferty jest niska z uwagi na fakt, ż​ e moja firma znajduje się w Lęborku blisko Łeby (30 km), co nie generuje żadnych dodatkowych kosztów noclegowych dla moich pracowników ani wypłat diet delegacyjnych oraz monterzy zatrudnieni są na stałe a nie od roboty do roboty.

Sprzętu nie muszę wynajmować a​ jest w zasobach firmy do bieżącej obsługi sieci światłowodowej i wykonywania nowych przyłączy. (3) Ceny materiałów ujętych w tej ofercie są cenami po rabatach, które z uwagi n​ a duże comiesięczne zakupy zostały mi udzielone ponieważ mam sieć światłowodową i co miesiąc buduję około 10 km przyłączy od 2012 roku. Ponadto wykonuję kanały technologiczne jako podwykonawca dla firmy Drogomex. (4) Większość prac wykonywanych będzie metodą przecisku sterowanego, a nie wykopem otwartym, co powoduje znaczne oszczędności przy późniejszym odtwarzaniu nawierzchni do pierwotnego stanu, zmniejszając tym samym ilość potrzebnych pracowników mających wpływ na ilość potrzebnych roboczogodzin do zrealizowania tego zadania. (5) Wartość mojej oferty nie przekracza 30% wartości zamówienia średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu na podstawie art. 226 przesłanki odrzucenia oferty ust. 1 pkt 1 i 10. Wobec powyższego podtrzymuję moją ofertę za kwotę 2 324 846,00 zł. brutto i deklaruję chęć wykonania prac wg dokumentacji przetargowej i dokumentacji technicznej. Izba ustaliła ponadto, że do powyższego pisma przystępujący nie załączył żadnych dowodów, które potwierdzałyby prawidłowość i rzetelność sporządzonej kalkulacji.

Izba ustaliła także, że w aktach sprawy znajduje się notatka zamawiającego, w której sporządzono wycenę dla 50 m budowy kanalizacji kablowej wg 2 metod. Jedną z przyjętych metod była metoda przecisku, która to zgodnie z treścią wyjaśnień złożonych przez Scorpion - Computer jest metodą pozwalającą na obniżenie kosztów realizacji zadania. Z treści przygotowanej kalkulacji wynika, że metoda ta jest tańsza o 1/3 od drugiej, możliwej metody wykonania robót oraz,

że powyższa wycena została przygotowana przez autora dokumentacji projektowej. Dodatkowo ustalono, że w Projekcie wykonawczym przewidziano jako jedną z​ możliwych metod wykonania robót - metodę przecisku.

Izba ustaliła ponadto, że zamawiający zwrócił się do wykonawcy, który uplasował się na drugim miejscu w rankingu ofert, wzywając go do przedłożenia podmiotowych środków dowodowych. Wykonawca ten nie odpowiedział na wezwanie zamawiającego.

Następnie, co ustalono na podstawie dokumentacji postępowania, zamawiający dokonał wyboru, jako najkorzystniejszej, oferty złożonej przez Scorpion - Computer, o czym poinformował wykonawców w dniu 17 lipca 2023 r.

Krajowa Izba Odwoławcza zważyła, co następuje

Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stanowiska stron oraz zakres zarzutów podnoszonych w odwołaniu Izba uznała, że odwołanie zasługiwało n​ a uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że wprawdzie przepisy ustawy Pzp nie definiują pojęcia rażąco niskiej ceny, jednak w tym zakresie orzecznictwo sądów okręgowych oraz Krajowej Izby Odwoławczej, wypracowało pewne cząstkowe lub opisowe rozumienie tego pojęcia. Jak trafnie dostrzegł w swoim wyroku Sąd Okręgowy w Warszawie „na podstawie dotychczasowego orzecznictwa należy wskazać, że termin ten dotyczy ceny oderwanej całkowicie od realiów rynkowych (zob. wyrok SO w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2008 r.- XIX Ga 128/08, wyrok KIO z 28 marca 2013 r., KIO 592/13, wyrok KIO z dnia 4 sierpnia 2011 r. KIO 1562/11, wyrok KIO z 17 czerwca 2019 r., KIO 992/19). (…) W wyroku z 24 listopada 2017 r., KIO 2373/17 KIO wyjaśnia, że: Ustawa Pzp nie definiuje rażąco niskiej ceny, niemniej punktem odniesienia winien być przedmiot zamówienia. Zatem należy przyjąć, że rażąco niska cena to taka, która jest nierealistyczna, niewiarygodna w kontekście aktualnej sytuacji rynkowej. Nie wystarczy więc, aby cena zasadniczo odbiegała od wartości zamówienia lub średniej arytmetycznej cen pozostałych ofert złożonych w postępowaniu. Istotne, aby była to cena taka, że przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby nieopłacalne.

Musi to być cena rażąco niska w stosunku do konkretnego przedmiotu zamówienia, uwzględniającego specyfikę rynku.” (tak w Wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy z dnia 15 grudnia 2021 r., XXIII Zs 116/21).

Z kolei o tym, czy mamy do czynienia z ceną rażąco niską, decyduje badanie, czy jest ona realna, a więc każdorazowo należy ją odnieść do danego opisu przedmiotu zamówienia, jego specyfiki oraz rynku danego rodzaju zamówienia. W jednym bowiem przypadku kilkunastoprocentowa różnica cenowa pomiędzy złożonymi w postępowaniu ofertami może świadczyć o cenie rażąco niskiej, w innym zaś, wprost przeciwnie, różnice w cenie oferty nawet przekraczające 30% w stosunku do średniej arytmetycznej wszystkich złożonych ofert czy w odniesieniu do szacunkowej wartości zamówienia - mogą być w danych okolicznościach uzasadnione.

Przypomnieć należy ponadto, że zamawiający, zanim podejmie decyzję o odrzuceniu oferty, zobligowany jest wezwać wykonawcę do złożenia wyjaśnień w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu. Zgodnie z art. 224 ust. 1 ustawy Pzp, jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się zamawiającemu rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą jego wątpliwości co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu. Z kolei w ust. 2 tego przepisu zobligowano zamawiającego do skierowania do wykonawcy takiego wezwania, jeśli stwierdzi, że cena całkowita oferty złożonej przez wykonawcę jest niższa o 30% od wartości zamówienia powiększonej o należny podatek VAT lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu. Ponadto zgodnie z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp zamawiający odrzuca ofertę tego wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu.

Rolą zamawiającego jest zatem skierowanie do wykonawcy wezwania, jeśli zajdą wymienione powyżej okoliczności, a następnie jego obowiązkiem jest dokonanie oceny złożonych wyjaśnień. Jeśli więc zamawiający stwierdzi, że wyjaśnienia nie zostały złożone, s​ ą niepełne czy też ocena tych wyjaśnień doprowadzi do wniosku, że oferta zawiera rażąco niską cenę - zamawiający odrzuca ofertę. W tym miejscu podkreślić należy, co istotne ​ okolicznościach przedmiotowej sprawy, że rolą zamawiającego jest w takim przypadku wyłącznie dokonanie pełnej w analizy przedłożonych wyjaśnień, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, biorąc pod uwagę treść wezwania skierowanego do wykonawcy i oczekiwań

​w tym piśmie sformułowanych, a następnie dokonanie oceny, czy te zawierają wszystkie niezbędne elementy.

Zamawiający nie jest uprawniony w szczególności do tego, aby przy podejmowaniu decyzji co do tego, czy cena zaproponowana przez danego wykonawcę nie jest rażąco niska, poszukiwać argumentów, które mają o tym świadczyć poza samą treścią pisma przekazanego mu w toku postępowania. Nie może zatem powoływać się na to, że dany wykonawca wcześniej realizował dla niego zamówienia, zwracać się do podmiotów trzecich poszukując dodatkowego uzasadnienia dla realności zadeklarowanej ceny czy też powoływać się na okoliczności jemu znane, a nie wymienione w treści wyjaśnień, które to miałyby dowodzić, że za cenę przedstawioną w ofercie możliwa jest realizacja zadania.

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że zachodziły przesłanki obligatoryjnego zwrócenia się do wykonawcy Scorpion - Computer o udzielenie wyjaśnień w przedmiocie rażąco niskiej ceny, przewidziane przepisem art.

224 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp gdyż, jak wskazał zamawiający w treści wezwania, cena całkowita oferty przystępującego była niższa o co najmniej 30 % od szacunkowej wartości zamówienia. Dodatkowo, analiza treści wezwania, skierowanego do przystępującego nie pozostawia wątpliwości co do tego, jakich informacji oczekiwał on od tego wykonawcy: złożenia wyjaśnień, w tym złożenia dowodów, dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny. W treści pisma przytoczone zostały wprawdzie wyłącznie aspekty, wynikające z treści art. 224 ust. 3 ustawy Pzp, jednakże nie ulega wątpliwości, że wykonawca miał do powyższych co najmniej się odnieść. Przy czym, c​ o także należy zaznaczyć, z racji tego, że to na wykonawcy wezwanym ciąży obowiązek wykazania, że cena jego oferty nie jest rażąco niska, w swoich wyjaśnieniach nie może on poprzestać wyłącznie na złożeniu samych oświadczeń czy deklaracji, że wszystkie aspekty wziął pod uwagę kalkulując cenę swojej oferty. Jego obowiązkiem jest co najmniej przedstawienie kalkulacji ceny ofertowej oraz, co również wynika z treści cytowanych przepisów, swoje twierdzenia poprzeć stosownymi dowodami.

Tymczasem w treści złożonych wyjaśnień brak jest jakiejkolwiek kalkulacji, pozwalającej stwierdzić w jaki sposób i opierając się na jakich podstawach, wykonawca ten wycenił swoją ofertę na poziomie zadeklarowanym w Formularzu oferty. Przypomnienia wymaga, że przedmiotem zamówienia są roboty budowlane, których zakres zamawiający szczegółowo opisał, załączając do SW Z między innymi projekt wykonawczy i przedmiary robót, które to umożliwiały przystępującemu szczegółowe odniesienie się do zakresów prac ​ nich przewidzianych i przedstawienia swoich założeń i wyliczeń. Pomimo tego przystępujący ograniczył się do w lakonicznych twierdzeń, które w żaden sposób nie prezentują w jaki sposób uzyskał on taką, a nie wyższą cenę oferty.

Ponadto, co równie istotne, nie sposób w treści wyjaśnień odnaleźć elementów, które w sposób jednoznaczny odnosiły się do tych zagadnień, które wskazał w swoim piśmie zamawiający, a które wynikały z przepisów art. 224 ust. 3 ustawy Pzp. Powyższe wydaje się szczególnie istotne w świetle wymagań, które opisał zamawiający w SW Z, dotyczących zatrudnienia osób na postawie umowy o pracę. Scorpion -​ Computer, pomimo precyzyjnie sformułowanego wymogu co do tego, że wyjaśnienia mają dotyczyć kwestii zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie, w ogóle do tego elementu się nie odniósł.

Tym samym należy przyznać rację odwołującemu, który twierdzi, że już sama ​ta okoliczność, że odwołujący nie przedstawił w swoich wyjaśnieniach żadnych wyliczeń, ​ żaden sposób nie wskazał w jaki sposób kalkulował cenę swojej oferty, a jedynie wymieniał szereg okoliczności, które w jego zdaniem wpływały na poziom ceny - winna skutkować uznaniem, że przystępujący nie wykazał, mimo konkretnego wezwania zamawiającego d​ o złożenia wyjaśnień w przedmiocie rażąco niskiej ceny, że zaoferowana cena nie nosi znamion rażąco niskiej.

Przystępujący przywołał wprawdzie w wyjaśnieniach kilka okoliczności, które miały dowodzić, że podana przez niego w ofercie cena jest racjonalna i​ umożliwia prawidłowe wykonanie przedmiotu zamówienia, jednakże opierał się w tym zakresie wyłącznie na deklaracjach. Nie podjął nawet próby wykazania, że owa wskazywana w ofercie kwota została wyliczona w sposób rzetelny i została oparta na jakichś określonych podstawach. Przystępujący ograniczył się wyłącznie do oświadczeń dotyczących tego, ż​ e uzyskanie tak niskiej ceny jest możliwe z uwagi na to, że jego firma znajduje się w Lęborku blisko Łeby (30 km), co nie generuje żadnych dodatkowych kosztów noclegowych dla jego pracowników ani wypłat diet delegacyjnych oraz monterzy zatrudnieni są na stałe a nie od roboty do roboty. Powyższe stanowi wyłącznie niczym nie popartą deklarację.

Wykonawca ten nie wskazał nawet ilu pracowników zatrudnia, jakie stawki oferuje i w końcu także, czy osoby te otrzymują wynagrodzenie nie niższe niż ustalona przepisami płaca minimalna. W tym miejscu należy ponownie podkreślić, że zamawiający wymagał w SW Z, aby wskazane przez niego osoby były zatrudnione na podstawie umowy o pracę.

Również za gołosłowne należy uznać deklaracje, że przystępujący ma własny sprzęt do bieżącej obsługi sieci światłowodowej i wykonywania nowych przyłączy. W tym zakresie nie sprecyzował nawet jakim sprzętem dysponuje, ani też w jaki sposób fakt jego posiadania na własność, wpływa na możliwość obniżenia ceny ofertowej i w jakim stopniu.

Odnosząc się z kolei do twierdzeń, że ceny materiałów ujętych w jego ofercie są cenami po rabatach, które z uwagi na duże comiesięczne zakupy zostały mu udzielone, zauważyć należy po pierwsze, że każdy z wykonawców którzy zawodowo zajmują się daną działalnością i dokonują zakupów o większym wolumenie, korzystają w mniejszym lub większym stopniu z​ rabatów na zakup materiałów. Jeśli przystępujący wskazywał na powyższe okoliczności t​ o powinien co najmniej przedstawić zestawienie materiałów, dla których takie rabaty pozyskał, na jakim były poziomie, jak powyższe wpływa na możliwość obniżenia ceny, a w końcu także przedstawić stosowne dowody na okoliczność, że dostawcy u których tych zakupów dokonuje, oferują mu ceny niższe niż rynkowe.

Również sama deklaracja, że większość prac wykonywanych będzie metodą przecisku sterowanego, a nie wykopem otwartym, spowoduje znaczne oszczędności przy późniejszym odtwarzaniu nawierzchni do pierwotnego stanu, zmniejszając tym samym ilość potrzebnych pracowników mających wpływ na ilość potrzebnych roboczogodzin do zrealizowania tego zadania - jest ogólna i nic nie wnosząca, jeśli nie została poparta stosownymi wyliczeniami. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że była to jedna z metod przewidzianych ​ dokumentacji technicznej, a zatem mieściła się w szacunkowej wartości zamówienia. Zamawiający wprawdzie w przedstawił dokument, zawierający kalkulację, w jaki sposób przyjęcie tej metody spowoduje obniżenie ceny ofertowej, jednakże nie może on stanowić dowodu w tej sprawie przede wszystkim z tego powodu, że to na wykonawcy wezwanym ciąży obowiązek wykazania, że jego cena nie jest rażąco niska. Zamawiający nie może w tym zakresie zastępować wykonawcy, poszukując samodzielnie dowodów na poparcie jego twierdzeń, zawartych w składanych pismach.

Izba wskazuje, że wszystkie powyżej wymienione przez przystępującego okoliczności należy uznać za ogólne, nie odnoszące się w pełni do warunków realizacji i zakresu zamówienia. Równie dobrze niektóre deklaracje odnieść można byłoby do każdego zamówienia, jako że są charakterystyczne dla różnych projektów (jak np. kwestia uzyskiwania rabatów). Składając swoje wyjaśnienia wykonawca Scorpion - Computer ograniczył się wyłącznie do składania oświadczeń, że jego oferta jest na poziomie rynkowym i pozwala n​ a realizację zamówienia, co prowadzi do uznania, że te były na tyle lakoniczne, nie odnoszące się do sposobu i podstaw kalkulacji ceny jego oferty, że nie sposób uznać, aby na ich podstawie zamawiający mógł dojść do przekonania, że oferowana cena za realizację zamówienia publicznego nie jest ceną rażąco niską. Nie sposób zgodzić się z oceną zamawiającego, który w swojej odpowiedzi na odwołanie stwierdził, że cena oferowane przez przystępującego, chociaż jest ceną niską, to nie sposób uznać, że jest rażąco niska, przede wszystkim dlatego, że to czy cena jest niska czy też rażąco niska musi wynikać z treści złożonych wyjaśnień. Z tych, które przedłożył w postępowaniu przystępujący, nie wynika w jaki sposób i na jakiej podstawie zadeklarował cenę na takim poziomie. Brak kalkulacji ceny ofertowej powoduje, że ocena zamawiającego jest nieuprawniona.

Po raz kolejny podkreślić należy, że wezwanie do wyjaśnienia ceny oferty, co do zasady jest konsekwencją stwierdzenia faktu, że cena ta w sposób zauważalny odbiega o​ d wartości zamówienia czy średniej arytmetycznej cen innych ofert. W odpowiedzi na takie wezwanie wykonawca zobowiązany jest zatem wyjaśnić, w sposób szczegółowy i konkretny, że zaoferowana cena gwarantuje należytą realizację całego zamówienia, uwzględnia wszelkie niezbędne do tego elementy, jak również wykazać dlaczego był w stanie zaoferować cenę na takim, a nie innym poziomie, czyli poziomie odbiegającym od wartości zamówienia lub cen innych złożonych w postępowaniu ofert. Przy czym podkreślić trzeba, że nie jest wystarczające samo powołanie się na istnienie określonych okoliczności, lecz konieczne jest wykazanie ​ sposób mierzalny, jak wpływają one na obniżenie kosztów realizacji zamówienia, jakie mają przełożenie na w poszczególne elementy składowe ceny. W wyjaśnieniach złożonych przez przystępującego tych wszystkich elementów zabrakło.

Należy także zwrócić uwagę na inny, istotny element składanych wyjaśnień, którego ​w tym przypadku również zabrakło. Z treści przepisu art. 224 ust. 1 ustawy Pzp wynika wprost obowiązek złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych. Potwierdzeniem istnienia powyższego obowiązku jest również art. 224 ust. 6 ustawy Pzp, wskazujący na konieczność odrzucenia oferty w przypadku, gdy złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu. Konieczność poparcia przedstawianych wyjaśnień dowodami ma także kluczowe znaczenie dla ich oceny, ponieważ same wyjaśnienia rzadko kiedy mogą być uznane za w pełni obiektywne, gdyż składa je podmiot bezpośrednio zainteresowany

rozstrzygnięciem. Z tego powodu wykonawca, aby uwiarygodnić składane w wyjaśnieniach deklaracje co do poziomu cen, czy też szczególnie korzystnych dla niego okoliczności na które się powołuje, zobowiązany jest poprzeć je stosownymi dowodami, potwierdzającymi wskazywane w wyjaśnieniach informacje. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy wykonawca powołuje się na istnienie p​ o jego stronie pewnych szczególnie korzystnych warunków, czy posiadanie pewnych szczególnych rozwiązań, które wpłynęły na sposób ukształtowania ceny. Nie dysponując dowodami, zamawiający nie jest w stanie dokonać oceny, czy okoliczności powodujące obniżenie ceny, na które powołuje się wykonawca, faktycznie zachodzą.

Izba wielokrotnie zwracała uwagę w swoich orzeczeniach, że nieudzielenie wystarczająco konkretnych i kompletnych wyjaśnień odnosi taki sam skutek jak brak tych wyjaśnień, a skutkiem tym jest odrzucenie oferty. Sankcja odrzucenia jest bowiem bezpośrednio związana z procedurą wyjaśnienia sposobu kalkulacji ceny na wezwanie zamawiającego, a także wynika z obowiązku wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu, który spoczywa na wykonawcy. Celem postępowania wyjaśniającego jest ustalenie faktów świadczących o tym, że zaoferowana przez wykonawcę cena jest realna, wiarygodna i zapewni prawidłowe wykonanie przedmiotu zamówienia.

Procedura wyjaśniająca musi zmierzać do klarownego opisania sposobu skalkulowania ceny oferty, a​ także wątpliwych jej kosztów. Zaś wyjaśnienia wykonawcy powinny zawierać jednoznaczne informacje, przekładające się na uchwytne i wymierne wartości ekonomiczne, co powinno zostać poparte adekwatnymi i wiarygodnymi dowodami, gdyż brak udowodnienia realności ceny skutkuje odrzuceniem oferty.

Powyższe potwierdzają orzeczenia sądów okręgowych, które również zwracają uwagę na konieczność przedłożenia szczegółowych i kompletnych wyjaśnień. Jak trafnie dostrzegł ​ swoim wyroku Sąd Okręgowy w Warszawie - XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy w z dnia 18 lutego 2022 r., sygn. akt XXIII Zs 138/21: „(…) wyjaśnienia dotyczące poszczególnych elementów oferty, które miały wpływ na kalkulację ceny winny wskazywać i omawiać przynajmniej podstawowe elementy cenotwórcze, jak przykładowo koszt pracowników, zaangażowania określonego sprzętu, marże wykonawców, czy koszt zakupu określonych materiałów. Zamawiający powinien mieć możliwość pełnej weryfikacji złożonych wyjaśnień, zaś w niniejszej sprawie nie było to możliwe z uwagi na brak inicjatywy dowodowej wykonawcy w tym zakresie. Bez wątpienia dla zakwalifikowania oferty do dalszego postępowania nie jest wystarczające złożenie jakichkolwiek wyjaśnień, lecz wyjaśnień odpowiednio umotywowanych, przekonujących, że zaproponowana cena nie nosi znamion ceny rażąco niskiej.”

Biorąc zatem pod uwagę treść wyjaśnień złożonych przez przystępującego, w których zabrakło kluczowych elementów o których wyjaśnienie zamawiający prosił, jak też z uwagi n​ a to, że należy uznać je za ogólne i nie obejmujące wszystkich wymaganych wyliczeń, wyjaśnień i dowodów, które potwierdzałyby rentowność oferty i mogły przekonać, że jest t​ o cena na poziomie rynkowym, która obejmuje wszystkie elementy składające się na zakres zamówienia, powyższe powinno skutkować odrzuceniem oferty tego wykonawcy na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 w. zw. z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp z uwagi na okoliczność, że złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny.

W związku z powyższym Izba uznała, że odwołanie podlegało uwzględnieniu ​w całości i na podstawie art. 553 zdanie pierwsze ustawy Pzp orzekła jak w sentencji. Zgodnie bowiem z treścią art. 554 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp, Izba uwzględnia odwołanie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ n​ a wynik postępowania o udzielenie zamówienia. Potwierdzenie zarzutów wskazanych w odwołaniu powoduje, iż w przedmiotowym stanie faktycznym została wypełniona hipoteza normy prawnej wyrażonej w ww. przepisie, ponieważ zamawiający w sposób nieprawidłowy ocenił wyjaśnienia złożone przez przystępującego, w rezultacie czego zaniechał odrzucenia jego oferty pomimo, że złożone wyjaśnienia nie potwierdzają, że cena oferty nie nosi znamion rażąco niskiej.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sprawy na podstawie ​art. 575 ustawy Pzp oraz §7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3​ 0 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu wysokości wpisu od odwołania (​ Dz. U. z 2020 r., poz. 2437).

Przewodniczący

………………………………