Wyrok KIO 5136/25 z 7 stycznia 2026
Przedmiot postępowania: Letnie i zimowe utrzymanie dróg Gminy Bielawa w roku 2026
Najważniejsze informacje dla przetargu
- Rozstrzygnięcie
- uwzględniono
- Zamawiający
- Gmina Bielawa
- Powiązany przetarg
- orzeczenie nie wskazuje numeru postępowania
- Główna podstawa PZP
- art. 109 ust. 1 pkt 7 Pzp
Strony postępowania
- Odwołujący
- M.I. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P..H.U. I. M.I.
- Zamawiający
- Gmina Bielawa
Treść orzeczenia
- Sygn. akt
- KIO 5136/25
WYROK Warszawa, 7 stycznia 2026 roku
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
- Przewodnicząca
- Agnieszka Trojanowska Protokolant:
Patryk Pazura po rozpoznaniu na rozprawie, odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej17 listopada 2025 r. przez wykonawcę M.I. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P..H.U. I. M.I. z siedzibą w Kobierzycach, ul.
Robotnicza 11a w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego Gminę Bielawa z siedzibą w Bielawie, pl.
Wolności 1 Uczestnik postępowania po stronie zamawiającego: wykonawca Zakład Gospodarki Komunalnej spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Bielawie, ul. Dzierżoniowska 31
- Uwzględnia odwołanie i nakazuje zamawiającemu unieważnienie wyboru oferty najkorzystniejszej, unieważnienie czynności odrzucenia oferty odwołującego, oraz powtórzenie czynności badania i oceny ofert, z udziałem oferty odwołującego
- Kosztami postępowania obciąża zamawiającego i:
- 1.Zalicza w poczet kosztów postępowania kwotę 15 000 zł 00 gr (piętnaście tysięcy złotych zero groszy) tytułem uiszczonego wpisu, 3 600 zł 00 gr (trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) tytułem wydatków pełnomocnika odwołującego, 3 600 zł 00 gr (trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) tytułem wydatków pełnomocnika zamawiającego, kwotę 134 zł 00 gr (sto trzydzieści cztery złote zero groszy) tytułem kosztów dojazdu zamawiającego 2.2.Zasądza od zamawiającego na rzecz odwołującego kwotę 18 600 zł 00 gr (osiemnaście tysięcy sześćset złotych zero groszy) tytułem zwrotu poniesionych przez odwołującego kosztów wpisu i wydatków pełnomocnika.
Na orzeczenie – w terminie 14 dni od jego doręczenia przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Zamówień Publicznych.
- Przewodnicząca
- ………………….
- Sygn. akt
- KIO 5136/25
UZASADNIENIE
Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego pod nazwą: „Letnie i zimowe utrzymanie dróg Gminy Bielawa w roku 2026” Numer postępowania przetargowego: IZ.271.1.18.2025 (dalej „Postępowanie”) ogłoszono w Dzienniku Urzędowy Unii Europejskiej z dnia 28 sierpnia 2025 r. numer Dz.U. S 164/2025 560482 5 listopada 2025 r. zamawiający poinformował o wyniku postępowania.
17 listopada 2025 r. wykonawca M.I. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P..H.U. I. M.I. z siedzibą w Kobierzycach, ul. Robotnicza 11a wniósł odwołanie przez pełnomocnika działającego na podstawie pełnomocnictwa z listopada 2025 r. udzielonego przez właściciela firmy. Do odwołania dołączono dowód jego opłacenia oraz dowód przekazania zamawiającemu.
Odwołujący zarzucił zamawiającemu obrazę następujących przepisów prawa:
- naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 109 ust. 1 pkt 7,8, 10 ustawy przez ich nieprawidłowe zastosowanie i wykluczenie odwołującego pomimo, że wykonawca nie podlega wykluczeniu na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 7,8,10 w zw. z art. 111 pkt 4 ustawy jako wykonawca który złożył oświadczenia z art. 125 ust. 1 ustawy zgodnie ze stanem faktycznym oraz dokonał złożenia dowodów na samooczyszczenie zgodnie z prawem, tj. art. 110 ustawy , tym samym odwołujący nie podlega wykluczeniu na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 7,8, 10 ustawy , a tym samym jego oferta w odniesieniu do postępowania nie podlega odrzuceniu w oparciu o art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy; zamawiający tym samym nieprawidłowo nie zastosował przepisu art. 110 ustawy nakazującego nie wykluczać wykonawcy, który wykazał spełnienie przesłanek samooczyszczenia;
- naruszenie art. 110 ust. 2 i 3 w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a) i art. 109 ust. 1 pkt 7,8,10 ustawy przez pominięcie i całkowite zaniechanie oceny dokumentów przedłożonych przez odwołującego w ramach procedury samooczyszczenia, w szczególności wskazanie, że wykonawca nie wniósł odwołania od orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej nr 1222/24 z dnia 4 lipca 2024 r., w którym stwierdzono nienależyte wykonanie zamówienia publicznego dotyczącego zimowego
utrzymania dróg, z całkowitym pominięciem, że wskazane orzeczenie nie dotyczy odwołującego;
- naruszenie art. 109 ust. 1 pkt 7,8,10 ustawy przez wykluczenie odwołującego z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego bez wskazania dokładnego uzasadnienia zaistnienia przesłanek, o których mowa w ustawie, w tym wskazania, które działania odwołującego, które nie zostały objęte procedurą self-cleaning stanowią przesłankę wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego,
- naruszenie art. art. 16 pkt 3 w zw. z art. 109 ust. 3 z zw. z art. 109 ust. 1 pkt 7,8,10 ustawy, z uwagi na oczywistą nieproporcjonalność wykluczenia odwołującego do stwierdzonego naruszenia, w szczególności uwzględniając podjęte przez odwołującego działania naprawcze
- naruszenie art. 239 ust. 1 ustawy przez niedokonanie wyboru oferty odwołującego, która jest ofertą ważną (najkorzystniejszą zgodnie z określonymi w postępowaniu kryteriami oceny oferty) bowiem nie podlega odrzuceniu na podstawie żadnej z przesłanek art. 226 ustawy oraz wybór oferty Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., która nie jest najkorzystniejsza w niniejszym postępowaniu.
Wniósł o nakazanie zamawiającemu :
- unieważnienia czynności wyboru najkorzystniejszej oferty,
- unieważnienia czynności odrzucenia oferty odwołującego,
- ponownego badania i oceny ofert, w tym złożonych przez odwołującego podmiotowych środków dowodowych,
- wyboru oferty odwołującego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, Odwołujący złożył ofertę w przedmiotowym postępowaniu oraz został wezwany przez zamawiającego do przedłożenia podmiotowych środków dowodowych, następnie zamawiający błędnie ocenił, że wykonawca podlega wykluczeniu z postępowania, pomimo złożenia przez niego wraz z ofertą dokumentów potwierdzających samooczyszczenie w zakresie przesłanek, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7,8,10 ustawy.
Zamawiający błędnie ocenił, że odwołujący podlega wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 7,8 oraz 10 ustawy, wbrew bowiem twierdzeniom zamawiającego, w dniu podjęcia owej decyzji odwołujący nie podlegał wykluczeniu z postępowania, bowiem złożył skuteczny self-cleaning.. Tym samym czynność odrzucenia oferty odwołującego została podjęta przez zamawiającego z naruszeniem powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Oferta odwołującego zgodnie z kryteriami oceny ofert była najkorzystniejsza, bowiem zaproponował najniższą cenę za realizację przedmiotowego zamówienia oraz zaoferował wartości w pozacenowych kryteriach oceny ofert, w których powinien uzyskać najwyższą liczbę punktów.
Odwołujący posiada interes we wniesieniu odwołania, a uwzględnienie odwołania umożliwi mu dalsze ubieganie się o uzyskania przedmiotowego zamówienia.
W postępowaniu złożono dwie oferty:
P.H.U. ILMAR M.I., Kobierzyce Cena: 2 547 007,20 zł brutto Czas reakcji: 2 godziny Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., Bielawa Cena: 2 874 397,00 zł brutto Czas reakcji: 2 godziny 9 października 2025 r. zamawiający przesłał do odwołującego pismo z wezwaniem do złożenia w trybie art. 126 ust. 1 ustawy podmiotowych środków dowodowych, bowiem oferta odwołującego została wstępnie uznana za najkorzystniejszą w postępowaniu.
Dowód nr 1: Wezwanie odwołującego do złożenia do podmiotowych środków dowodowych.
Następnie w dniu 5 listopada 2025 r. przekazała odwołującemu informację, że jego oferta została odrzucona.
Uzasadnienie odrzucenia oferty przedstawione przez zamawiającego jest nielogiczne, wewnętrznie sprzeczne i całkowicie oderwane od treści złożonego przez ILMAR oświadczenia self-cleaning. Zamawiający stwierdził, że oświadczenie „ogranicza się do ogólnych stwierdzeń” oraz że „brakuje w nim konkretów”, podczas gdy dokument zawiera wielostronicowy opis zdarzeń, precyzyjne przedstawienie okoliczności dotyczących dwóch umów, wyjaśnienie przyczyn uchybień, listę zastosowanych środków naprawczych, opis reorganizacji procesów operacyjnych, wdrożenie audytu wewnętrznego, wprowadzenie dwustopniowego systemu weryfikacji dokumentów, szkolenia kadry, współpracę z doradcą zewnętrznym, zwiększenie zasobów technicznych, powołanie odpowiedzialnych osób oraz szczegółowe procedury kontroli i monitoringu realizacji umów. Materiał dowodowy obejmuje również potwierdzenia zapłaty kar umownych, dokumenty z poprzednich postępowań i potwierdzenia odbycia szkoleń. Twierdzenie zamawiającego o „braku dowodów wdrożenia środków” pozostaje więc w oczywistej sprzeczności z obszernością i treścią dokumentacji przedstawionej przez wykonawcę.
Za całkowicie nielogiczny odwołujący uznał także zarzut, że ILMAR „nie przyznał się jednoznacznie do naruszenia”, ponieważ ustawa nie wymaga przyznania się do winy w sensie karnym, lecz wykazania, że wykonawca zrozumiał
uchybienie, naprawił jego skutki i wdrożył środki zapobiegawcze. ILMAR spełnił wszystkie te warunki, przedstawiając opis naruszeń, ich przyczyn, sposób naprawienia szkody oraz szeroki pakiet działań prewencyjnych. Obowiązek przyznania się do winy, którego żąda zamawiający, nie wynika z żadnego przepisu prawa i stanowi próbę wprowadzenia dodatkowego, niezgodnego z ustawą warunku. Nielogiczność uzasadnienia pogłębia fakt, że zamawiający oczekuje protokołów i raportów wdrożeniowych, mimo że art. 110 wymaga jedynie wykazania i uzasadnienia podjętych działań, a nie przedstawiania dokumentacji wdrożeniowej o charakterze stricte korporacyjnym.
Zamawiający całkowicie ignoruje również kluczowy element oświadczenia: charakter zdarzeń był incydentalny, kary miały niewielką wartość, a okoliczności nie świadczyły o trwałej nierzetelności wykonawcy. Zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, wykluczenie może dotyczyć wyłącznie niewykonania lub nienależytego wykonania istotnego zobowiązania w znacznym zakresie albo długotrwałego nienależytego wykonywania umów. Żadne z tych przesłanek nie zostało wykazane. Zamawiający w ogóle nie odniósł się do charakteru naruszeń ani do wymogu ich „znaczności” lub „długotrwałości”, co czyni uzasadnienie nie tylko nielogicznym, lecz także sprzecznym z ustawą.
Dowód nr 2: Informacja o odrzuceniu oferty odwołującego.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołujący wskazał, że:
Ad. Zarzutu nr 1 odwołania:
Zgodnie z treścią uzasadnienia odrzucenia oferty zamawiający stwierdził, że :
„Po analizie przedłożonych przez Wykonawcę I. dokumentów, mających na celu samooczyszczenie wykonawcy, nie wynika jednoznaczne przyznanie się do zaistnienia przesłanek wykluczenia. Przeciwnie, z treści oświadczenia można wnioskować, że wykonawca w istocie kwestionuje zasadność wcześniejszych rozstrzygnięć, w tym decyzji wydanych przy jego udziale. Taka bowiem postawa stoi w sprzeczności z istotą samooczyszczenia, o której mowa w art. 110 ust.
2 ustawy Prawo zamówień publicznych, ponieważ warunkiem skutecznego skorzystania z tego środka jest uznanie przez wykonawcę, że doszło do naruszenia, oraz wykazanie, że zostały podjęte rzeczywiste działania naprawcze i zapobiegawcze” Natomiast odwołujący w treści oświadczenia z art. 125 ust. 1 ustawy tj. Dokumencie Jednolitego Dokumentu Zamówienia w oświadczeniu:. Czy wykonawca znajdował się w sytuacji, w której wcześniejsza umowa w sprawie zamówienia publicznego, wcześniejsza umowa z podmiotem zamawiającym lub wcześniejsza umowa w sprawie koncesji została rozwiązana przed czasem, lub w której nałożone zostało odszkodowanie bądź inne porównywalne sankcje w związku z tą wcześniejszą umową? Jeżeli tak, proszę podać szczegółowe informacje na ten temat”:
Oświadczył TAK oraz wskazał, że „Działając w imieniu M.I. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. I.
M.I. (dalej: „Wykonawca lub I.”), działając z ostrożności procesowej informujemy, że wobec Wykonawcy mogą zachodzić podstawy do wykluczenia na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy , w związku z realizacją
- postępowania o zamówienie publiczne prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego na zadanie pn.: „Letnie i zimowe utrzymanie dróg Gminy Bielawa w roku 2025” w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy , w którym to Wykonawca został wykluczony z postępowania w związku z nieujawnieniem porozumienia o rozwiązaniu umowy wskazanej w pkt 2)
- zawarcia Porozumienia o rozwiązaniu Umowy z PZD w Złotoryi w związku z okolicznościami leżącymi po stronie Wykonawcy, co doprowadziło do naliczenia mu tytułem odszkodowania umownego, kary umownej w wysokości 17 919,90 zł w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy , która została ujawniona,
- naliczeniem kary umownej w ramach Umowy z Gminą Miejską Dzierżoniów w wysokości 2 200,00 złotych w ramach umowy ZK.272.12.2024 z dnia 9 października 2024 r. w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy , przedstawił szczegółowe okoliczności potwierdzające, że podjęte przez I. środki są wystarczające do wykazania rzetelności firmy niniejszym pragniemy przedstawić zamawiającemu następujące informacje:
- opis naruszenia dotyczącego wykluczenia z postępowania w Gminie Bielawa
- Wyjaśnienia dot. okoliczności zdarzenia będącego podstawą naliczenia kar wraz ze sposobem usunięcia nieprawidłowości/ naprawienia szkody. 3) wskazać sposób naprawienia szkody zamawiającego,
- podjęcia konkretnych środków technicznych, organizacyjnych i kadrowych, które są odpowiednie do zapobieżenia podobnym sytuacjom w przyszłości,
- stanowisko prawne w tym orzecznictwo oraz poglądy doktryny w zakresie kwalifikacji czynu Wykonawcy - stosownie do postanowienia art. 110 ust. 2 w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 5, 7 i 8 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320, ze zm.; dalej: „ustawa PZP”).
Dowód nr 3: Oferta wykonawcy z self-cleaning – akta sprawy Z treści oświadczenia self-cleaning wynika, że wykonawca podjął pełny pakiet środków zaradczych ukierunkowanych na usunięcie skutków wcześniejszych uchybień oraz zabezpieczenie prawidłowej realizacji przyszłych zamówień. W pierwszej kolejności naprawił skutki finansowe wszystkich zdarzeń, które stały się podstawą naliczenia kar umownych – uregulował w całości karę naliczoną przez PZD w Złotoryi w wysokości 17 919,90 zł oraz karę 2 200,00 zł nałożoną
przez Gminę Miejską Dzierżoniów. Tym samym wyeliminował wszelkie ewentualne szkody po stronie zamawiających, zapewniając pełne rozliczenie zobowiązań.
Równolegle wdrożył rozbudowane działania organizacyjne, proceduralne i compliance. Obejmują one stworzenie oraz wprowadzenie wewnętrznych procedur kontroli kompletności i rzetelności dokumentów składanych w postępowaniach, w tym dwustopniowego systemu weryfikacji (pracownik + prawnik lub audytor), digitalizację dokumentacji oraz stałą aktualizację danych wykorzystywanych w procesie ofertowym. Wykonawca uruchomił wewnętrzny audyt obejmujący wszystkie przypadki niezrealizowanych, częściowo zrealizowanych lub objętych zastrzeżeniami umów, co pozwala na identyfikację przyczyn naruszeń oraz wdrażanie działań korygujących. Jednocześnie przeprowadzono reorganizację nadzoru nad realizacją kontraktów, w tym powołanie osoby odpowiedzialnej za zgodność i jakość wykonania umów oraz wdrożenie systemu monitorowania realizacji usług w czasie rzeczywistym z obowiązkiem raportowania, sygnalizowania ryzyk oraz bieżącej kontroli jakości.
Wykonawca przeprowadził również działania szkoleniowe i podnoszące kompetencje. Uczestniczył w szkoleniu z zakresu zamówień publicznych oraz wdrożył cykl warsztatów dotyczących prawidłowego sporządzania dokumentów, obowiązków informacyjnych i zasad transparentności w postępowaniach. Zacieśniono także współpracę z firmą doradczą specjalizującą się w zamówieniach publicznych, która wspiera proces przygotowania ofert i weryfikacji dokumentów.
W obszarze operacyjnym wykonawca zwiększył zasoby techniczne i kadrowe dedykowane do realizacji usług utrzymania dróg oraz wprowadził mechanizmy kontroli jakości i raportowania postępów prac. Jednocześnie wdrożył procedurę wcześniejszej konsultacji z zamawiającym w sytuacji ryzyka opóźnienia lub problemów w realizacji umowy, aby zapobiegać jednostronnym wypowiedzeniom kontraktów i utrzymywać bieżącą komunikację.
W zakresie zarządzania ryzykiem kontraktowym wykonawca wdrożył pre-kontrolę ryzyk przed złożeniem oferty, obejmującą analizę dostępności podwykonawców, analizę kosztów materiałów oraz ocenę ryzyk pogodowych i operacyjnych. Podjął także działania związane z wcześniejszym kontraktowaniem dostawców, aby uniknąć nagłych wzrostów cen. W przyszłych umowach zamierza uwzględniać klauzule waloryzacyjne oraz mechanizmy renegocjacji w przypadku nadzwyczajnych zmian rynkowych.
Wreszcie, wykonawca wdrożył standard pełnej transparentności informacyjnej, w tym obowiązek ujawniania wszystkich informacji o rozwiązanych umowach oraz naliczonych karach, niezależnie od ich skali, oraz wprowadził zewnętrzną kontrolę składanych oświadczeń, aby całkowicie wyeliminować ryzyko wprowadzenia zamawiającego w błąd. Wszystkie powyższe działania w sposób kompleksowy i trwały wzmacniają rzetelność wykonawcy i adresują zarzuty będące podstawą wcześniejszego wykluczenia.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że procedura samooczyszczenia ma na celu umożliwienie wykonawcy na udział w postępowaniu pomimo ziszczenia się wobec niego niektórych przesłanek wykluczenia. Instytucja ta znajduje swoje źródło w przepisach unijnych. Dyrektywa 2014/24/UE w motywie 102 stanowi, że: "Należy jednak uwzględnić możliwość przyjęcia przez wykonawców środków dostosowawczych mających na celu naprawę skutków wszelkich przestępstw lub naruszeń oraz skuteczne zapobieganie dalszym przypadkom niewłaściwego zachowania. Środki takie mogą w szczególności obejmować działania personalne i organizacyjne, takie jak zerwanie wszelkich powiązań z osobami lub organizacjami odpowiedzialnymi za niewłaściwe zachowania, odpowiednie środki służące reorganizacji personelu, wdrożenie systemów sprawozdawczości i kontroli, utworzenie struktury audytu wewnętrznego monitorującego przestrzeganie i przyjęcie wewnętrznych zasad odpowiedzialności i odszkodowań. W przypadku gdy działania te oferują wystarczające gwarancje, dany wykonawca nie powinien być już wykluczany jedynie ze wspomnianych względów. Wykonawcy powinni mieć możliwość zwracania się o zbadanie środków dostosowawczych podjętych w celu ewentualnego dopuszczenia do postępowania o udzielenie zamówienia. Jednak to państwom członkowskim należy pozostawić określenie szczegółowych warunków proceduralnych i merytorycznych mających zastosowanie w takich przypadkach. Państwa członkowskie powinny w szczególności mieć swobodę w decydowaniu, czy zezwolić poszczególnym instytucjom zamawiającym na przeprowadzanie stosownych ocen, czy też powierzyć to zadanie innym organom na szczeblu centralnym lub niższym".
Zgodnie z art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24/UE: "Każdy wykonawca znajdujący się w jednej z sytuacji, o których mowa w ust. 1 i 4, może przedstawić dowody na to, że podjęte przez niego środki są wystarczające do wykazania jego rzetelności pomimo istnienia odpowiedniej podstawy wykluczenia. Jeżeli takie dowody zostaną uznane za wystarczające, dany wykonawca nie zostanie wykluczony z postępowania o udzielenie zamówienia. W tym celu wykonawca musi udowodnić, że zrekompensował wszelkie szkody spowodowane przestępstwem lub wykroczeniem lub zobowiązał się do ich rekompensaty, wyczerpująco wyjaśnił fakty i okoliczności, aktywnie współpracując z organami śledczymi, i podjął konkretne środki techniczne, organizacyjne i kadrowe, które są odpowiednie dla zapobiegania dalszym przestępstwom lub nieprawidłowemu postępowaniu. Środki podjęte przez wykonawców są oceniane z uwzględnieniem wagi i szczególnych okoliczności przestępstwa lub wykroczenia. Jeżeli środki zostaną uznane za
niewystarczające, wykonawca otrzymuje uzasadnienie takiej decyzji. (...)" W takiej sytuacji na wykonawcy ciąży obowiązek udowodnienia, że zostały podjęte niezbędne środki do wykazania jego rzetelności, usunięcia skutków zdarzenia będącego podstawą wykluczenia oraz zapobiegające wystąpieniu takich sytuacji w przyszłości. Przepis art. 110 ust. 2 ustawy wymaga od wykonawcy udowodnienia zamawiającemu, że spełnia łącznie przesłanki wymienione w tym przepisie. Podkreślił, że przedstawienie przez wykonawcę dowodów na podjęcie konkretnych działań naprawczych jest warunkiem sine qua non dla uznania ich za wystarczające i stwierdzenia rzetelności wykonawcy. Instytucja samooczyszczenia jako wyjątek od reguły niewątpliwie powinna być interpretowana wąsko. Zamawiający nie będzie mógł uznać zatem za wystarczające nawet obszernych i szczegółowych wyjaśnień wykonawcy, przy braku dowodów na podjęcie opisanych działań (wyrok KIO z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt: KIO 627/21, KIO 630/21, KIO 657/21, KIO 658/21). Na skutek prawidłowego samooczyszczenia zamawiający powinien uzyskać gwarancję, że w wyniku przeprowadzonych działań naprawczych wykonawca jest w stanie należycie i solidnie wykonać zamówienie. Jak wskazano w wyroku KIO z dnia 12 listopada 2020 r. w sprawie o sygn. akt KIO 2302/20: "Wykonawca ubiegający się o udzielenie zamówienia powinien bowiem dawać gwarancję prawidłowego wykonania umowy. Wykonawcy, którzy w przeszłości nie wykazali się odpowiednią rzetelnością, mogą nie zostać dopuszczeni do udziału w postępowaniu, ponieważ ustawodawca uznał, że stanowią oni realne zagrożenia dla prawidłowości wydatkowania środków publicznych i zasadnym jest ich wykluczenie."
Oczywiście ocena skuteczności powyższych działań należy do zamawiającego, przy czym zamawiający przy zachowaniu maksymalnej obiektywności, jest zobowiązany uwzględnić wagę i szczególne okoliczności zdarzenia, stanowiącego podstawę wykluczenia. W odniesieniu do odwołującego mamy sytuację bardzo jasną:
- rozwiązał umowę z ZDP w Złotoryi uznając ją jako porozumienie, które nie podlega wykazaniu w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego,
- w wyniku błędnej kwalifikacji wskazanego porozumienia został wykluczony z postępowania przez zamawiającego, co uznał za słuszne,
- w kolejnym postępowaniu dokonał wyjaśnienia okoliczności wykluczenia oraz wskazał środki zaradcze, które podjął, aby nie występowały wskazane okoliczności.
Ad. Zarzutu nr 2 Odwołania:
Zgodnie z art. 110 ust. 2 ustawy wykonawca nie podlega wykluczeniu w okolicznościach określonych w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 lub art. 109 ust. 1 pkt 2-5 i 7-10, jeżeli udowodni zamawiającemu, że spełnił łącznie następujące przesłanki:
- naprawił lub zobowiązał się do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem, w tym przez zadośćuczynienie pieniężne;
- wyczerpująco wyjaśnił fakty i okoliczności związane z przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem oraz spowodowanymi przez nie szkodami, aktywnie współpracując odpowiednio z właściwymi organami, w tym organami ścigania, lub zamawiającym;
- podjął konkretne środki techniczne, organizacyjne i kadrowe, odpowiednie dla zapobiegania dalszym przestępstwom, wykroczeniom lub nieprawidłowemu postępowaniu, w szczególności: a) zerwał wszelkie powiązania z osobami lub podmiotami odpowiedzialnymi za nieprawidłowe postępowanie wykonawcy, b) zreorganizował personel, c) wdrożył system sprawozdawczości i kontroli, d) utworzył struktury audytu wewnętrznego do monitorowania przestrzegania przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów, e) wprowadził wewnętrzne regulacje dotyczące odpowiedzialności i odszkodowań za nieprzestrzeganie przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów.
W świetle art. 110 ust. 3 ustawy to zamawiający ocenia, czy podjęte przez wykonawcę czynności, o których mowa w ust. 2, są wystarczające do wykazania jego rzetelności, uwzględniając wagę i szczególne okoliczności czynu wykonawcy. Jeżeli podjęte przez wykonawcę czynności, o których mowa w ust. 2, nie są wystarczające do wykazania jego rzetelności, zamawiający wyklucza wykonawcę.
Jak wskazuje M. Stachowiak: Środki podejmowane w ramach samooczyszczenia powinny więc być następcze w stosunku do negatywnego zdarzenia oraz uprzednie w stosunku do kolejnego uczestnictwa w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Ponadto powinny charakteryzować się wiarygodnością oraz tym, że są odpowiednie do rodzaju naruszenia. W każdym przypadku ocena, czy środki są wystarczające i odpowiednie, wymaga dogłębnej analizy stanu faktycznego oraz wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności. (tak M. Stachowiak, Prawo zamówień publicznych.
Komentarz, red. W. Dzierżanowski, 2021 rok).
Zamawiający dokonując wykluczenia wykonawcy czy odrzucając jego ofertę ma obowiązek w sposób wyczerpujący wskazać i opisać jakie okoliczności i dokumenty legły u podstaw podjętej przez niego decyzji.
Tym samym konkluzja zamawiającego jakoby samooczyszczenie zostało złożone jedynie "z ostrożności" nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy, w szczególności w treści złożonego przez I. w postępowaniu oświadczenia selfcleaning wraz z dowodami. Wszystkie one łącznie prowadzą do jednego wniosku, że I. wypełniło przesłankę opisaną w art. 110 ust. 2 pkt 2 ustawy , w odniesieniu do zadania Zator. Z kolei zamawiający, opierając się na fragmentach
oświadczenia, odnoszącego się do innych zadań realizowanych przez odwołującego, w sposób dowolny i nie mający oparcia w treści tego dokumentu, całkowicie też pomijając inne, złożone wraz z nim wyjaśnienia - dokonał nieprawidłowej oceny w tym zakresie.
Instytucja samooczyszczenia stanowi element procedury postępowania o udzielenie zamówienia publicznego i podlega tym samym zasadom, co pozostałe instytucje służące do weryfikacji podmiotowej wykonawców. Jest to mechanizm pozwalający uznać wykonawcę za wiarygodnego, albo też w przypadku negatywnej oceny wyjaśnień - za niewiarygodnego. Przy tym jakkolwiek, jak wynika z art. 110 ust. 3 ustawy , ocena wyjaśnień i przedłożonych dowodów pozostawiona jest uznaniu zamawiającego, a sama ustawa w swojej treści nie zawiera żadnych szczegółowych wytycznych czy instrukcji, w jaki sposób należy oceniać przeprowadzoną przez wykonawcę procedurę i załączone do niej dowody, to jednak ocena ta winna wynikać z zasad logiki życiowej, wiedzy oraz doświadczenia życiowego i zawodowego.
Ocena dokonana przez zamawiającego nie może być zatem dowolna, ale opierać się na rzeczywistych podstawach, ustalonych faktach, prawidłowo wyciąganych wnioskach. Przyjęcie, że to wyłącznie od subiektywnej decyzji zamawiającego miałoby zależeć uznanie, czy wykonawca skutecznie dokonał samooczyszczenia, nie jest możliwe do pogodzenia z zasadą przejrzystości, uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców. Tym samym ocena dokonana przez danego zamawiającego musi być subiektywno-obiektywna, tzn. owszem, jest jego oceną indywidualną, ale musi zostać dokonana i uzasadniona w oparciu o obiektywnie weryfikowalne podstawy. Tym samym konkluzją oceny zamawiającego nie może być wyłącznie subiektywne przekonanie co do braku możliwości zaufania wykonawcy, lecz muszą zostać wskazane obiektywne (powszechnie i racjonalnie weryfikowalne) podstawy odnoszące się do ustalonych przez wykonawcę przyczyn zaistniałych po stronie wykonawcy nieprawidłowości, jak też środków zaradczych, podjętych celem wykazania rzetelności danego wykonawcy.
Tym samym ocena dokonana przez zamawiającego w tym zakresie musi być w sposób wyraźny i przejrzysty zakomunikowana wykonawcy, w tym przypadku odwołującemu. Przyczyny, dla których zamawiający uznał, że przeprowadzona przez I. diagnoza w zakresie tego, że odwołujący takie przyczyny nieprawidłowości zdiagnozował w sposób nieprawidłowy - winna być opisana na tyle wyczerpująco, by odwołujący uzyskał pełną wiedzę co do podstaw dokonanej czynności wykluczenia. Obowiązki informacyjne zamawiającego stanowią bowiem odzwierciedlenie zasady jawności postępowania.
Odwołujący przywołał w tym kontekście tezy zawarte w Wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 28 maja 2021 r., sygn. akt KIO 1007/21, w którym Izba zwróciła w szczególności uwagę, że w ramach postępowania odwoławczego "Izba bada, czy Zamawiający oceniając podjęte przez wykonawcę czynności podjął decyzję logiczną i uprawnioną, tj. czy wyciągnięty stąd wniosek o rzetelności lub nierzetelności wykonawcy jest logicznie i prawidłowo wywiedziony z przedstawionych przez wykonawcę faktów. Jeśli uzasadnienie decyzji zamawiającego jest pełne (odnosi się do wszystkich istotnych kwestii podanych przez wykonawcę), zaś wnioski wyciągnięte z podjętych przez wykonawcę czynności lub wdrożonych środków są prawidłowe i logiczne oraz poparte doświadczeniem życiowym, wówczas Izba zobowiązana jest uznać, że decyzja zamawiającego była uprawniona w świetle art. 110 ust. 2 i ust. 3 PZP". W tej sprawie taki wniosek nie może być wyprowadzony z treści uzasadnienia o wykluczeniu odwołującego z postępowania z 5 listopada 2025 r.
Argumentacja zamawiającego w tym przypadku związana była zatem raczej z ogólną niewiarą w podjęte przez odwołującego środki zaradcze lub samą instytucję selfcleaningu, niż poparta konkretną analizą czynności podjętych przez odwołującego. Zamawiający powinien podać konkretne wskazania, dlaczego ustalone przez wykonawcę przyczyny i podjęte środki zaradcze nie są wystarczające - i argumentacja ta powinna być znacznie szersza od tej, przedstawionej w piśmie.
Najważniejszą wątpliwość budzi stwierdzenie wskazane w odrzuceniu oferty odwołującego jakoby odwołujący„ Nie wykazał również, by przeprowadził realne działania kontrolne w firmie. Co więcej, należy mieć na uwadze, że wykonawca nie wniósł odwołania od orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej nr 1222/24 z dnia 4 lipca 2024 r., w którym stwierdzono nienależyte wykonanie zamówienia publicznego dotyczącego zimowego utrzymania dróg. Orzeczenie to stało się więc prawomocne i wiążące”.
Odwołujący wskazuje, że wskazany w uzasadnieniu odrzucenia oferty wyrok nie dotyczy
- odwołującego,
- nie został wydany 4 lipca 2024 r.
- przedmiotem nie było zimowe utrzymanie dróg „Zamawiający Gmina Nisko (dalej: „Zamawiający”) prowadzi w trybie podstawowym bez przeprowadzenia negocjacji postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą „Budowa wystawy multimedialnej „Zalew Wiedzy” - wobec czego nie znajduje zastosowania w przedmiotowym postępowaniu i stanowi przykład nierzetelnej oceny dowodowej przez zamawiającego dowodów i oświadczeń w postępowaniu, w tym nierzetelnego badania dokumentów
selfcleaning dokonanych przez odwołującego. Dowód nr 4: Wyrok KIO 1222/24 Oświadczenie self-cleaning złożone przez ILMAR spełnia wszystkie wymagania stawiane wykonawcom przez art. 110 ust. 2–3 ustawy oraz standardy wynikające z orzecznictwa KIO i TSUE. Dokument szczegółowo opisuje okoliczności zdarzeń, wskazuje przyczyny uchybień oraz prezentuje pełną analizę sytuacji, w tym identyfikację błędów organizacyjnych i operacyjnych po stronie wykonawcy. ILMAR wykazał zapłatę kar umownych, naprawienie szkody oraz wdrożenie szeregu realnych działań naprawczych, obejmujących zarówno środki organizacyjne, jak i techniczne oraz kadrowe. Oświadczenie zawiera opis reorganizacji procesów, wdrożenia procedur kontrolnych, systemów raportowania, audytu wewnętrznego, zwiększenia nadzoru nad personelem, szkoleń pracowników oraz współpracy z doradcą zewnętrznym. Wykonawca wskazał również na wzmocnienie zasobów technicznych oraz przygotowanie regulacji operacyjnych zapewniających prawidłową realizację przyszłych zamówień. W świetle orzecznictwa KIO – właśnie takie konkretne, kompleksowe środki naprawcze stanowią dowód skutecznego samooczyszczenia.
Oświadczenie nie tylko identyfikuje naruszenia i ich przyczyny, lecz także wykazuje zrozumienie sytuacji i przedstawia działania eliminujące ryzyka ich powtórzenia, co jest podstawowym wymogiem KIO w odniesieniu do self-cleaningu.
Jednocześnie ILMAR wskazał, że zdarzenia miały charakter incydentalny i nie nosiły cechy powtarzalności ani długotrwałości, a wartość kar była niewielka, co jest istotne z punktu widzenia przesłanki z art. 109 ust. 1 pkt 7 , wymagającej, aby naruszenie było „znaczne” lub „długotrwałe”.
Oświadczenie trafnie wykazuje, że ta przesłanka nie została spełniona. Dokument odnosi się również do art. 109 ust. 1 pkt 8 , wyjaśniając, że ILMAR nie działał z zamiarem wprowadzenia zamawiającego w błąd, lecz postępował zgodnie ze swoją wiedzą i interpretacją danych zdarzeń, co wyłącza przesłankę rażącego niedbalstwa. Równocześnie wykonawca przywołuje materiały UZP i praktykę, która potwierdza, że brak ujawnienia pewnych informacji nie jest automatycznym „wprowadzeniem w błąd”, jeśli wynika z odmiennej oceny prawnej sytuacji.
Oświadczenie zostało uzupełnione licznymi dowodami, w tym potwierdzeniem zapłaty kar, dokumentami z innych postępowań, potwierdzeniem szkoleń, procedurami wewnętrznymi oraz dokumentami organizacyjnymi. ILMAR dodatkowo wykazał, że Gmina Bielawa – posiadając identyczne informacje o jego działalności – w innym postępowaniu kilka miesięcy wcześniej nie zastosowała wobec niego żadnej przesłanki wykluczenia. To dowodzi braku trwałej nierzetelności wykonawcy oraz potwierdza, że zdarzenia, do których odnosi się zamawiający, nie mają charakteru wpływającego na przyszłą realizację umów.
W świetle powyższego self-cleaning ILMAR należy ocenić jako pełny, kompletny i zgodny zarówno z przepisami ustawy , jak i z utrwaloną linią orzeczniczą KIO. Dokument wyczerpuje obowiązki wykonawcy w zakresie wykazania naprawienia szkody, przedstawienia okoliczności naruszenia oraz wdrożenia skutecznych środków zapobiegawczych. Tym samym nie ma podstaw prawnych ani faktycznych do stwierdzenia, że wykonawca nie spełnił przesłanek skutecznego samooczyszczenia, a jego wykluczenie stojące w sprzeczności z tą oceną należy uznać za wadliwe.
Ad. Zarzut nr 3 Odwołania:
Zamawiający dokonując odrzucenia oferty wykonawcy wskazał, że: -na podstawie art. 109 ust.1 pkt 7) ustawy ponieważ wykonawca, z przyczyn leżących po jego stronie nie wykonał istotne zobowiązanie wynikające z wcześniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego, co doprowadziło do naliczenia kar umownych z tytułu odstąpienia od umowy. -na podstawie art. 109 ust. 1 pkt. 8) PZP ponieważ wykonawca w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził zamawiającego w błąd przy przedstawieniu informacji, że nie podlega wykluczeniu, -na podstawie art. 109 ust. 1 pkt. 10) ponieważ wykonawca, w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia -nie wskazując, jakie działania lub zaniechania odwołującego zostały uznane za spełniające wskazane przesłanki wykluczenia. Odwołujący nie jest w stanie wskazać, jakie inne niż podniesione w self-cleaningu realizacje mogły zostać wskazane przez zamawiającego. Takie działanie zamawiającego nie pozwala na skuteczną obronę przez odwołującego swojej oferty w postępowaniu.
Zgodnie z przepisami ustawy odrzucając ofertę zamawiający zobowiązany jest podać uzasadnienie prawne oraz uzasadnienie faktyczne tego odrzucenia. Należy przy tym podkreślić, co Izba wielokrotnie wskazywała już w swoich wyrokach, że podanie konkretnego i wyczerpującego uzasadnienia odrzucenia oferty służy realizacji podstawowych zasad udzielania zamówień publicznych, tj. zasady zachowania uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców i przejrzystości oraz zasady jawności (art. 16 pkt 1 i 2 i art. 18 ust. 1 ustawy ). Obowiązek zamawiającego wynikający z art. 253 ust. 1 pkt 2 ustawy odpowiada bowiem jednocześnie prawu wykonawców do poznania prawnych i faktycznych podstaw odrzucenia ofert. Prawo to ma szczególne znaczenie w przypadku wykonawcy, którego oferta została odrzucona, bowiem dzięki uzyskaniu informacji o powodach odrzucenia jego oferty, może on dokonać analizy stanowiska zamawiającego i podjąć decyzję o ewentualnym wniesieniu odwołania w celu ochrony swoich interesów i
przywrócenia oferty do postępowania. Dlatego też wymagane przez ustawodawcę w art. 253 ust. 1 pkt 2 ustawy uzasadnienie informacji o odrzuceniu oferty, nie może się ograniczać do podania przepisów i ogólnego wskazania okoliczności faktycznych - na przykład: "oferta niezgodna z OPZ", "nie złożył wymaganych dokumentów", "niewystarczające wyjaśnienia", "rażąco niska cena", "nienależyte wykonanie umowy". Obowiązkiem zamawiającego, zarówno w świetle art. 253 ust. 1 pkt 2, jak i art. 16 pkt 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1 ustawy , jest podanie szczegółowego, konkretnego i wyczerpującego uzasadnienia odrzucenia oferty, dającego wykonawcy pełną wiedzę o motywach, jakimi kierował się zamawiający odrzucając jego ofertę. Nie jest bowiem rolą wykonawcy domyślać się, jakie były powody odrzucenia jego oferty. Natomiast jest obowiązkiem zamawiającego podać uzasadnienie prawne i faktyczne odrzucenia oferty w sposób szczegółowy, konkretny i wyczerpujący.
Zamawiający podał uzasadnienie faktyczne odrzucenia oferty odwołującego, które nie jest wystarczające w świetle ww. przepisów. Zamawiający odrzucił ofertę odwołującego powołując się na art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 7,8,10 oraz art. 111 pkt 4 ustawy , ale nie wskazał w uzasadnieniu:
- w odniesieniu do art. 109 ust. 1 pkt 5 ustawy - dlaczego uznaje, że naruszenie obowiązków było zawinione przez odwołującego, dlaczego uznaje, że naruszenie tych obowiązków było poważne, czy uznaje, że odwołujący nie wykonał czy też nienależycie wykonał zamówienie, czy i ewentualnie dlaczego uznaje, że zachowanie odwołującego było wynikiem zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa,
- w odniesieniu do art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy - dlaczego uznaje, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zamówienia miało miejsce z przyczyn leżących po stronie odwołującego, dlaczego uznaje, że miało ono miejsce w znacznym stopniu lub zakresie lub polegało na długotrwałym nienależytym wykonaniu, dlaczego uznaje, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie dotyczyło istotnych zobowiązań odwołującego.
- w odniesieniu do art. 109 ust. 1 pkt. 10)- dlaczego uznał, że w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówieni, które informacje przekazane przez odwołującego były nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd.
Przy czym w odniesieniu do tych wszystkich przesłanek zamawiający nie wskazał też, na czym (na jakich konkretnych okolicznościach i dokumentach) opiera swoją decyzję, jakie rozumowanie stało u podstaw tego, że uznał, że ww. przesłanki zachodzą w stosunku do odwołującego.
Odwołujący nadto wskazał, że:
Wykluczenie Wykonawcy z postępowania na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy jest dopuszczalne jedynie w przypadku zajścia wszystkich określonych w tym przepisie przesłanek łącznie, a ponadto przesłanki te nie mogą być rozumiane dowolnie. Rolą zamawiającego jest zebranie dowodów świadczących o wystąpieniu wszystkich, określonych w przepisie przesłanek łącznie i uzasadnienie zaistnienia każdej z nich. Jest to istotne dla zachowania zasady proporcjonalności i przejrzystości postępowania oraz zachowania uczciwej konkurencji, a także dla możliwości skorzystania przez wykonawcę z procedury tzw. samooczyszczenia lub skorzystania przez niego ze środków ochrony prawnej – zamawiający tego nie wykazał.
Ponadto zgodnie z licznym orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej wprowadzenie w błąd musi przybrać formę zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa. Zamierzone działanie będzie miało miejsce wtedy, kiedy wykonawca wie, że nie spełnia jednego z warunków udziału w postępowaniu a pomimo tego składa wprowadzające w błąd oświadczenie, że ten warunek spełnia. Pojęcie „zamierzone działanie” wymaga wykazania, że jest to świadome zachowanie się podmiotu, zmierzające do wywołania określonych skutków.
Z kolei „rażące niedbalstwo” odnoszone jest do naruszenia reguł prawidłowego zachowania się w danej sytuacji lub nieprzestrzegania podstawowych zasad ostrożności. Jest to szczególnie negatywna, naganna ocena postępowania wykonawcy, kiedy stopień naganności czynności tak znacząco odbiega od modelu właściwego w danym stanie faktycznym, że nie można go pogodzić nawet z miernikiem typowym dla zwykłej formy winy nieumyślnej. Zatem o przypisaniu winy w tej postaci decyduje zachowanie się wykonawcy, w określonych warunkach sprawy, w sposób znacząco odbiegający od właściwego miernika staranności. Rażące niedbalstwo jest niedbalstwem szczególnym, którego rozmiar i waga przekracza brak zwykłej staranności. Sąd Okręgowy w Krakowie w wyroku z dnia 5 grudnia 2014 r., XII Ga 659/14, zwrócił uwagę, że „Złożenie nieprawdziwych informacji polega na rozbieżności pomiędzy treścią dokumentu złożonego przez wykonawcę, a rzeczywistym stanem rzeczy.”.
Mianem rażącego niedbalstwa określa się w doktrynie prawa cywilnego postać winy nieumyślnej, która przejawia się w tym, że sprawca nie chce postępować bezprawnie i chociaż przewiduje taką możliwość, nie godzi się na ten skutek, bezpodstawnie sądząc, że go uniknie (tak w wyroku z dnia 22 sierpnia 2017 r., KIO 1638/17) Na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy z postępowania o udzielenie zamówienia zamawiający wyklucza z postępowania wykonawcę, który w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji, że nie podlega wykluczeniu, spełnia warunki udziału w postępowaniu lub kryteria
selekcji, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia, lub który zataił te informacje lub nie jest w stanie przedstawić wymaganych podmiotowych środków dowodowych. Jeżeli zamawiający przewiduje wykluczenie wykonawcy na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy, wskazuje podstawy wykluczenia w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia (zob. art. 109 ust. 2 ustawy ).
Przepis art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy dotyczy sytuacji, w której wykonawca oświadcza nieprawdę, czyli przeinacza fakty albo potwierdza nieistniejące okoliczności.
Przepis art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy zawiera w swojej treści kilka przesłanek, których spełnienie jest wymagane do stwierdzenia naruszenia tego przepisu.
- Po pierwsze, należy wykazać, że wykonawca wprowadził zamawiającego w błąd.
- Po drugie, wprowadzenie zamawiającego w błąd musi być wynikiem podania nieprawdziwych informacji związanych z podstawami wykluczenia wykonawcy z postępowania, spełniania warunków udziału w postępowaniu lub kryteriami selekcji, lub zatajenia określonych informacji.
- Po trzecie, odwołujący wykazał, że działanie wykonawcy musi być wynikiem zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa. Wprowadzenie w błąd musi przybrać formę zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa. Zamierzone działanie będzie miało miejsce, gdy wykonawca wie, że podlega wykluczeniu z postępowania lub nie spełnia warunku udziału w postępowaniu a pomimo tego składa wprowadzające w błąd oświadczenie, że nie podlega wykluczeniu z postępowania i spełnia warunek udziału w postępowaniu. Rażące niedbalstwo jest niedbalstwem szczególnym, którego rozmiar i waga przekracza brak zwykłej staranności. Złożenie nieprawdziwych informacji polega na rozbieżności pomiędzy treścią dokumentu złożonego przez wykonawcę, a rzeczywistym stanem rzeczy. Mianem rażącego niedbalstwa określa się w doktrynie prawa cywilnego postać winy nieumyślnej, która przejawia się w tym, że sprawca nie chce postępować bezprawnie i chociaż przewiduje taką możliwość, nie godzi się na ten skutek, bezpodstawnie sądząc, że go uniknie. Zamiar bezpośredni występuje wtedy, gdy wykonawca chce wprowadzić zamawiającego w błąd, natomiast zamiar ewentualny wtedy, gdy nie chce, ale przewidując możliwość wprowadzenia w błąd, godzi się na to.
Rażące niedbalstwo nie jest winą umyślną, lecz kwalifikowaną postacią winy nieumyślnej zakładającą, że osoba podejmująca określone działania powinna przewidzieć ich skutki. Od zwykłej winy nieumyślnej różni się tym, że przewidzenie było tak oczywiste, że graniczy z celowym działaniem.
Wprowadzenie zamawiającego w błąd w rozumieniu art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy nie może być rozumiane w ten sposób, że zamawiający nie dostrzegł nieprawdziwości przedstawionych mu informacji i pozostał niezmiennie w błędnym przekonaniu co do spełniania warunku udziału w postępowaniu, gdyby bowiem tak było, zamawiający nie miałby możliwości wykluczenia wykonawcy na podstawie wskazanego wyżej przepisu. Zatem do przyjęcia, że zamawiający został wprowadzony w błąd, wystarczające jest, że sama treść przedstawionych informacji, bez ich szczególnego badania i weryfikacji, prowadziła go do wniosku, że warunek udziału w postępowaniu został spełniony (por. wyrok z dnia 13 kwietnia 2017 r., KIO 618/17).
Z treści uzasadnienia także nie wskazano, że doszło do wskazanej okoliczności.
Ad. Zarzut nr. 4 Wykluczenie odwołującego z postępowania narusza art. 16 pkt 3 ustawy, ponieważ zastosowana przez zamawiającego sankcja jest rażąco nieproporcjonalna do stwierdzonych uchybień i całkowicie oderwana od okoliczności faktycznych sprawy oraz od środków naprawczych podjętych przez wykonawcę. Zgodnie z art. 109 ust. 3 ustawy, w odniesieniu do podstaw wykluczenia określonych w art. 109 ust. 1 pkt 1–5 oraz 7 ustawy, Zamawiający może odstąpić od wykluczenia wykonawcy, jeżeli wykluczenie byłoby w sposób oczywisty nieproporcjonalne. Ustawodawca posługuje się pojęciem „oczywistej nieproporcjonalności”, jednakże przesłanka ta – zgodnie z orzecznictwem – nie ogranicza się wyłącznie do przypadków niewielkiej wartości zaległości podatkowych, ani do sytuacji wykonawców, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy, lecz obejmuje również wszelkie sytuacje, w których zastosowanie środka wykluczenia jest nadmiernie surowe w stosunku do charakteru zdarzenia oraz zakresu ryzyka dla zamówienia publicznego.
Analizując przesłankę proporcjonalności w realiach tego postępowania, odwołujący wskazał, że okoliczności przypisane odwołującemu nie mają charakteru zdarzeń ani powtarzalnych, ani długotrwałych, ani znaczących w rozumieniu art. 109 ust. 1 pkt 7 . Ewentualne uchybienia, na które powołuje się zamawiający, były incydentalne, jednostkowe, dotyczyły kwestii organizacyjnych, a szkoda została w pełni naprawiona przez zapłatę kar umownych. Nie wystąpiła żadna sytuacja, która wskazywałaby na brak zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia w przyszłości. Co więcej, odwołujący podjął szeroko zakrojone środki naprawcze, obejmujące reorganizację procesów, wprowadzenie nadzoru wielostopniowego, audyt wewnętrzny, procedury weryfikacyjne, szkolenia oraz wzmocnienie zasobów technicznych. Zgodnie z linią orzeczniczą KIO, środki te świadczą o wysokiej rzetelności wykonawcy i znacząco redukują ryzyko powtórzenia uchybień.
Wykluczenie odwołującego nie odpowiada kryteriom proporcjonalności, ponieważ zakres stwierdzonych naruszeń jest
nieporównywalnie mniejszy niż w przypadkach, które orzecznictwo Izby kwalifikuje jako nieuzasadniające zastosowania art. 109 ust. 3 ustawy. Przytoczony przez zamawiającego przykład orzeczenia dotyczącego zaległości podatkowych w kwocie ponad 57 mln zł stanowi sytuację skrajnie inną od tej sprawy, a cytowana przez zamawiającego teza Izby nie może być przenoszona na stan faktyczny postępowania prowadzonego wobec ILMAR. W tamtej sprawie oczywista nieproporcjonalność została odrzucona z uwagi na gigantyczną skalę zaległości oraz brak jakichkolwiek okoliczności łagodzących. Natomiast w sprawie odwołującego mamy do czynienia z uchybieniem o charakterze marginalnym, w pełni naprawionym, pozbawionym jakiegokolwiek wpływu na bezpieczeństwo czy ciągłość świadczenia usług.
Zamawiający całkowicie pominął fakt, że identyczne okoliczności były mu znane w poprzednim postępowaniu dotyczącym „Bieżącej konserwacji zieleni miejskiej na terenie Bielawy”, a mimo to nie zastosował wobec odwołującego żadnej podstawy wykluczenia, dopuszczając jego ofertę do oceny i wskazując wprost, że żadna oferta nie została odrzucona. To jednoznacznie potwierdza, że zamawiający samodzielnie uznał, że stopień uchybień po stronie odwołującego nie uzasadnia wykluczenia. W tym postępowaniu zamawiający przy identycznym stanie faktycznym i tożsamym oświadczeniu self-cleaning doszedł do przeciwnego wniosku. Taka rozbieżność nie tylko narusza zasadę równego traktowania i przewidywalności, lecz również potwierdza, że zastosowana sankcja wykluczenia jest nieproporcjonalna, skoro wcześniej zamawiający uznał, że nie zachodzi żadne ryzyko w realizacji zamówienia przez odwołującego.
Wykluczenie odwołującego jest w sposób oczywisty nadmierne, nieuzasadnione zakresem stwierdzonych okoliczności i nie uwzględnia środków naprawczych podjętych przez wykonawcę, co stanowi naruszenie art. 16 pkt 3 w zw. z art. 109 ust. 3 oraz art. 109 ust. 1 pkt 7, 8 i 10 ustawy.
Ad. Zarzutu nr 5:
Zamawiający naruszył art. 239 ust. 1 ustawy, ponieważ nie dokonał wyboru oferty odwołującego jako najkorzystniejszej, mimo że była to oferta ważna i zgodna ze wszystkimi wymaganiami postępowania, a jednocześnie najtańsza i uzyskałaby najwyższą liczbę punktów według kryteriów określonych w SW Z. Oferta odwołującego nie podlegała odrzuceniu na podstawie żadnej z przesłanek art. 226 ustawy, ponieważ nie zachodziły jakiekolwiek podstawy do zastosowania wobec niego wykluczenia z art. 109 ust. 1 pkt 7, 8 ani 10 , co odwołujący szczegółowo wykazał w zarzutach dotyczących nieskuteczności decyzji o wykluczeniu oraz wadliwej oceny oświadczenia self-cleaning.
Odwołujący nie podlegał wykluczeniu z postępowania, a jego oferta nie mogła zostać odrzucona. Podkreślenia wymaga fakt, że w postępowaniu dotyczącym „Bieżącej konserwacji zieleni miejskiej na terenie miasta Bielawa”, pomimo przewidzenia w SW Z podstaw wykluczenia, w szczególności przesłanek określonych w art. 109 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy, zamawiający w ogóle nie zastosował wobec odwołującego żadnego środka wykluczającego i dopuścił jego ofertę do oceny, co jednoznacznie potwierdza Informacja o wyborze najkorzystniejszej oferty z dnia 26.03.2025 r., wskazująca wprost, że „nie została odrzucona żadna oferta” Dowód nr 5: Zawiadomienie o wyborze w postępowaniu „Bieżącej konserwacji zieleni miejskiej na terenie miasta Bielawa” Oznacza to, że zamawiający już wcześniej dysponował pełną wiedzą o okolicznościach, które rzekomo miałyby uzasadniać wykluczenie odwołującego, a mimo to nie traktował ich jako przesłanek wykluczenia ani nie uznał ich za świadczące o braku rzetelności wykonawcy.
Tymczasem w tym postępowaniu dotyczącym letniego i zimowego utrzymania dróg ten sam wykonawca, przy tożsamym stanie faktycznym i prawym, został przez zamawiającego wykluczony na podstawie dokładnie tych samych przesłanek ustawowych i tych samych okoliczności, które były zamawiającemu znane już wcześniej. Co więcej, zarówno w postępowaniu dotyczącym zieleni, jak i w tym postępowaniu, Odwołujący złożył tożsame oświadczenia selfcleaning, wskazał te same środki zaradcze i tę samą argumentację faktyczną oraz dowodową. Pomimo to zamawiający w jednym postępowaniu uznał je za wystarczające i dopuścił wykonawcę do udziału, a w drugim – na identycznym materiale dowodowym – uznał je za niewystarczające i wykluczył odwołującego z postępowania.
Takie skrajnie rozbieżne działania zamawiającego są nielogiczne, niekonsekwentne i naruszają zasadę jednolitego, obiektywnego i równego stosowania podstaw wykluczenia wobec tego samego wykonawcy w tożsamych okolicznościach. Zamawiający nie może na podstawie tych samych faktów raz stwierdzać, że wykonawca spełnia warunek rzetelności i brak jest podstaw do jego wykluczenia, a następnie – bez zaistnienia jakichkolwiek nowych okoliczności – uznać, że wykonawca jednak nie daje rękojmi należytego wykonania zamówienia i podlega wykluczeniu.
Taka sprzeczność działań nie tylko narusza art. 16 ustawy (zasada równego traktowania i proporcjonalności), ale również prowadzi do oczywistego naruszenia art. 239 ust. 1 ustawy, ponieważ powoduje, że zamawiający wybiera ofertę droższą, mimo że oferta odwołującego była najkorzystniejsza według kryteriów określonych w SW Z i nie podlegała odrzuceniu.
W związku z powyższym zaniechanie wyboru oferty odwołującego jako najkorzystniejszej oraz wybór oferty Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. stanowią naruszenie art. 239 ust. 1 i miały bezpośredni wpływ na wynik
postępowania, prowadząc do niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia.
19 listopada 2025 r. zamawiający poinformował o wniesieniu odwołania.
24 listopada 2024 r. wykonawca Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Bielawie ul. Dzierżoniowska 31 przystąpił do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego. Zgłoszenia dokonał pełnomocnik na podstawie pełnomocnictwa z 20 października 2025 r. udzielnego przez prezesa zarządu. Do zgłoszenia dołączono dowody przekazania przystąpienia stronom.
Przystępujący wskazał, że ma interes w rozstrzygnięciu przedmiotowego postępowania odwoławczego na korzyść zamawiającego, albowiem zarzuty podniesione w treści odwołania odwołującego, odnoszą się do w pełni prawidłowych, zgodnych z przepisami ustawy, czynności zamawiającego dotyczących badania i oceny oferty odwołującego w postępowaniu, skutkujących jej odrzuceniem i – w konsekwencji – wyborem jako najkorzystniejszej oferty złożonej przez przystępującego.
Ewentualne uwzględnienie zarzutów odwołania, skutkować będzie unieważnieniem czynności wyboru oferty przystępującego jako najkorzystniejszej, powtórzeniem czynności badania i oceny ofert z uwzględnieniem oferty odwołującego, co -z uwagi na zaoferowanie przez odwołującego niższej ceny za wykonanie zamówienia udzielanego w postępowaniu może spowodować, że to oferta odwołującego zostanie wybrana jako najkorzystniejsza w postępowaniu, mimo ziszczenia się wobec odwołującego podstaw wykluczenia wskazanych przez zamawiającego w informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty z dnia 5 listopada 2025 r. Przystępujący ma zatem niewątpliwie interes w rozstrzygnięciu odwołania na korzyść zamawiającego, gdyż w odmiennej sytuacji faktycznej nie uzyska zamówienia udzielanego w postępowaniu i poniesie realną szkodę majątkową, przejawiającą się co najmniej w utracie zysku z tytułu jego realizacji, pomimo że to on jako jedyny złożył w postępowaniu niepodlegającą odrzuceniu ofertę.
2 stycznia 2026 r. przystępujący przedstawił dodatkowe stanowisko stwierdzając, że zarzuty odwołania są bezzasadne i winny podlegać oddaleniu.
Ad. Zarzut nr 1 i 2 Wbrew bezpodstawnym twierdzeniom odwołującego przyznanie, iż doszło do naruszenia aktualizującego przesłankę wykluczenia jest warunkiem sine qua non skutecznego samooczyszczenia.
Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej („KIO”), w którym wskazuje się, że: „Instytucję „self-cleaning” należy zatem rozumieć w taki sposób, iż wykonawca, wiedząc i mając świadomość co do tego, iż zaistniały wobec niego przesłanki wykluczenia z postępowania, opisane w cytowanych przepisach, korzysta z przysługującego mu uprawnienia do udowodnienia zamawiającemu, że podjął on starania w celu wyeliminowania w przyszłości sytuacji, które miały wpływ na zaistnienie wobec niego przesłanki wykluczenia go z możliwości ubiegania się o zamówienie publiczne. To wykonawca w pierwszej kolejności musi wskazać, że zaistniała wobec niego podstawa wykluczenia z postępowania, opisując jednocześnie jakie działania naprawcze podjął w celu wyeliminowania podobnych zdarzeń w przyszłości. Informacje takie winny znaleźć się już w oświadczeniu, składanym na podstawie art. 125 ust. 1 PrZamPubl, w tym w jednolitym dokumencie (JEDZ).” (wyrok KIO z dnia 19 kwietnia 2022 r.
Analogiczne stanowisko zajęła KIO w wyroku z dnia 17 stycznia 2025 r. sygn. akt: KIO 4931/24 Również Sąd Zamówień Publicznych (Sąd Okręgowy w Warszawie XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy i Zamówień Publicznych) w swoim orzecznictwie podkreśla, że nie ma możliwości dokonania samooczyszczenia „z ostrożności” przy jednoczesnym kwestionowaniu istnienia podstawy wykluczenia. Nie da się bowiem „z ostrożności” zidentyfikować pewnych nieprawidłowości i im przeciwdziałać, jednocześnie twierdząc, że żadne nieprawidłowości nie wystąpiły (tak m.in. wyrok SZP z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt: XXIII Zs 10/23).
Tymczasem odwołujący, jak trafnie wskazał zamawiający, w swoim dokumencie samooczyszczenia kontestuje istnienie wobec niego podstaw wykluczenia.
Czyni to już na wstępie dokumentu samooczyszczenia „z ostrożności procesowej” poinformował, że „wobec Wykonawcy mogą zachodzić podstawy do wykluczenia” z art. 109 ust. 1 pkt 7 Pzp. W tym miejscu przystępujący wkleił fragment oświadczenia odwołującego.
Dowód: samooczyszczenie odwołującego (w aktach postępowania) Na stronie 7 dokumentu samooczyszczenia odwołujący ponownie wprost stwierdził, że nie zachodzą wobec niego przesłanki wykluczenia wskazując, że:
Dowód: samooczyszczenie odwołującego (w aktach postępowania) Ponadto odwołujący, wbrew retoryce przyjętej przez niego na str. 6 Odwołania, również w treści swojego oświadczenia JEDZ zakwestionował podleganie wykluczeniu. Oświadczył bowiem, że „wobec Wykonawcy mogą zachodzić podstawy do wykluczenia na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy Pzp” W tym miejscu przystępujący wkleił fragment oświadczenia odwołującego.
Odwołujący w pełni celowo i konsekwentnie kwestionował zatem fakt ziszczenia się w stosunku do niego podstaw
wykluczenia.
W świetle zatem poglądu prezentowanego w aktualnym orzecznictwie KIO oraz SZP (wyrażonego m.in. w orzeczeniach przywołanych powyżej) już sama okoliczność kwestionowania ziszczenia się przesłanek wykluczenia, przesądza o nieskuteczności samooczyszczenia odwołującego.
Przystępujący w pełni zgodził się z odwołującym (vide s. 9 odwołania) co do tego, że w przypadku dokonywania samooczyszczenia „na wykonawcy ciąży obowiązek udowodnienia, że zostały podjęte niezbędne środki do wykazania jego rzetelności, usunięcia skutków zdarzenia będącego podstawą wykluczenia oraz zapobiegające wystąpieniu takich sytuacji w przyszłości” a także, że „Przepis art. 110 ust. 2 ustawy wymaga od wykonawcy udowodnienia zamawiającemu, że spełnia łącznie przesłanki określone w tym przepisie.” Takiego „udowodnienia” jednakże brak w odniesieniu do samooczyszczenia odwołującego.
Zgodnie z art. 110 ust. 2 ustawy wykonawca, który podlega wykluczeniu m.in. w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 7), 8) i 10) ustawy, może podjąć działania celem wykazania swojej rzetelności, tj. dokonać tzw. samooczyszczenia. Dlatego, aby wykonawca nie podlegał wykluczeniu w ww. okolicznościach, musi udowodnić zamawiającemu, że spełnił łącznie następujące przesłanki:
- naprawił lub zobowiązał się do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem, w tym poprzez zadośćuczynienie pieniężne,
- wyczerpująco wyjaśnił fakty i okoliczności związane z przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem oraz spowodowanymi przez nie szkodami, aktywnie współpracując odpowiednio z właściwymi organami, w tym organami ścigania, lub zamawiającym,
- podjął konkretne środki techniczne, organizacyjne i kadrowe, odpowiednie dla zapobiegania dalszym przestępstwom, wykroczeniom lub nieprawidłowemu postępowaniu, w szczególności: zerwał wszelkie powiązania z osobami lub podmiotami odpowiedzialnymi za nieprawidłowe postępowanie wykonawcy, zreorganizował personel, wdrożył system sprawozdawczości i kontroli, utworzył struktury audytu wewnętrznego do monitorowania przestrzegania przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów, wprowadził wewnętrzne regulacje dotyczące odpowiedzialności i odszkodowań za nieprzestrzeganie przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów.
W piśmiennictwie i judykaturze jednolicie akcentuje się konieczność kumulatywnego spełnienia wszystkich opisanych w art. 110 ust. 2 ustawy warunków, a zatem łącznego udowodnienia zamawiającemu, że wykonawca spełnił łącznie wszystkie ww. przesłanki. Wówczas dopiero w takiej sytuacji będzie można uznać złożone samooczyszczenie za w pełni skuteczne, a tym samym stwierdzić, że dany wykonawca nie podlega wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, a jego oferta będzie mogła zostać uwzględniona przez zamawiającego. Ciężar dowodu w zakresie łącznego spełnienia przesłanek z art. 110 ust. 2 ustawy ciąży zatem bezsprzecznie na wykonawcy dokonującego samooczyszczenia.
W orzecznictwie szczególnie akcentuje się konieczność udowodnienia podjęcia środków przeciwdziałających podobnym naruszeniom w przyszłości. Jak bowiem wskazano chociażby w wyroku KIO z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt KIO 627/21, KIO 630/21, KIO 657/21, KIO 658/21: „Najważniejszym krokiem w procedurze samooczyszczenia jest przedstawienie dowodów, które potwierdzają podjęte przez wykonawcę działania w celu oczyszczenia się z zarzutów wykluczenia. Wykonawca, który zamierza prawidłowo przeprowadzić procedurę self-cleaning przewidzianą w art. 24 ust.
8 ZamPublU, powinien przedstawić Zamawiającemu dokładny opis podjętych środków zaradczych umożliwiających stwierdzenie, że popełniony czyn lub zaniechanie wykonawcy z dużym prawdopodobieństwem nie będzie miało miejsca w przyszłości”.
Stanowisko to pozostaje nadal aktualne na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy.
Odwołujący w swoim samooczyszczeniu w celu udowodnienia podjęcia środków przeciwdziałających podobnym naruszeniom w przyszłości (czy „przeciwdziałania podobnym zarzutom” jak to sam określa) w treści swojego samooczyszczenia powołał się na:
- w odniesieniu do wykluczenia z postępowania pn. „Letnie i zimowe utrzymanie dróg Gminy Bielawa w roku 2025”: przeprowadzenie wewnętrznej analizy przyczyn nieujawnienia ww. informacji – brak dowodów na podjęcie tego środka zaradczego, wdrożenie „procedury wewnętrznej mającej na cel zapewnienie pełnej transparentności i kompletności składanych dokumentów w przyszłych postepowaniach przetargowych” – jako dowód odwołujący przedstawił dokument pn.
„Procedura weryfikacji dokumentów w przetargach” opracowaną przez Natalię Miłostan – jednakże odwołujący nie przedstawił żadnego dowodu, że w istocie dokument ten jest stosowany, co mogło zostać wykazane np. poleceniem służbowym, notatką skierowaną do pracowników wykonawcy (których zatrudnianie wprost wynika z treści
samooczyszczenia), przeszkolenie personelu odpowiedzialnego za składanie ofert w zakresie obowiązków informacyjnych i rzetelności dokumentacji składanej w toku postępowań” – jako dowód przedstawiono certyfikat nr 1/02.2025 udziału w szkoleniu pn.
„Szkolenie w zakresie czynności związanych z udziałem w procesie udzielania zamówień publicznych w tym wykluczenia z postępowania” wystawiony dla p. M.I., brak przy tym analogicznych certyfikatów dla „personelu”, którego zatrudnianie potwierdza samo odwołujący w treści swojego samooczyszczenia, co więcej plan szkolenia nie obejmował omówienia regulacji normatywnej art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy czy ogólnie – złożenia postępowaniu o zamówienie nieprawdziwych informacji, w konsekwencji czego nie sposób uznać by środek ten został podjęty w odniesieniu do naruszenia, które zaktualizowało przesłankę wykluczania z art. 109 ust. 1 pkt 8) ustawy, jak i nie można uznać, by środek ten był adekwatny do przeciwdziałania przypadkom wypełniającym art. 109 ust. 1 pkt 7) ustawy, skoro w szkoleniu nie uczestniczył żaden pracownik odwołującego, wprowadzenie obowiązku weryfikacji przez niezależną osobę kompletności dokumentacji przetargowej przed jej złożeniem – jednakże nie przedstawił żadnego dowodu, że w istocie dokument ten jest stosowany, co mogło zostać wykazane np. poleceniem służbowym, notatką skierowaną do pracowników wykonawcy (których zatrudnianie wprost wynika z treści samooczyszczenia),
- w związku z odstąpieniem od Umowy z PZD w Złotoryi dokonanie „szczegółowej analizy przyczyn nienależytego wykonania umowy i zidentyfikowanie błędów organizacyjnych, które do tego doprowadziły” - brak dowodów na potwierdzenie podjęcie tego działania, pomimo że dowody takie powinny istnieć i zostać złożone wraz z dokumentem samooczyszczenia, wdrożenie systemu kontroli jakości realizowanych usług oraz regularny monitoring postępu prac na zleceniach publicznych – brak dowodów potwierdzających podjęcie takich działań, pomimo że dowody takie powinny istnieć i zostać złożone wraz z dokumentem samooczyszczenia, zwiększenie zasobów technicznych i kadrowych przeznczonych do realizacji zamówień publicznych o analogicznym charakterze - brak dowodów potwierdzających podjęcie takich działań, pomimo że dowody takie powinny istnieć i zostać złożone wraz z dokumentem samooczyszczenia, powołanie osoby odpowiedzialnej za nadzór nad prawidłową realizacją umów - brak dowodów potwierdzających podjęcie takich działań, pomimo że dowody takie powinny istnieć i zostać złożone wraz z dokumentem samooczyszczenia,
- w związku z naliczeniem kary umownej przez Gminę Dzierżoniów (choć przystępujący zauważył, że to nie naliczeniu kar umownych odwołujący winien zapobiegać, lecz nienależytemu wykonywaniu swoich obowiązków umownych): przeprowadzenie analizy uchybień, które doprowadziły do naliczenia kary, oraz zastosowanie środków zaradczych, eliminujące możliwość ich powtórzenia (s. 13 samooczyszczenia) – brak dowodów na podjęcie tego środka zaradczego oraz brak wskazania konkretnych środków zaradczych i dowodów na ich wprowadzenie, pomimo że dowody takie powinny istnieć i zostać złożone wraz z dokumentem samooczyszczenia, opracowanie wewnętrznej instrukcji zarządzania ryzykiem kontraktowym i wzmocnienia nadzoru nad realizacją zamówień z sektora publicznego - brak dowodów potwierdzających podjęcie takich działań, pomimo że dowody takie powinny istnieć i zostać złożone wraz z dokumentem samooczyszczenia Odwołujący w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego pomimo wdrożenia środków naprawczych w następstwie sytuacji z Umową PZD w Złotoryi ponownie doszło do naruszenia, polegającego na niewykonaniu zobowiązania umownego z umowy nr ZK.272.12.2024 z dnia 9 października 2024 r., zawartej z Gminą Miejską Dzierżoniów.
Zamawiający słusznie zatem uznał, że self-cleaning odwołującego ma charakter fasadowy i ogranicza się do „do ogólnych stwierdzeń o wdrożeniu nieokreślonych procedur naprawczych, bez wskazania konkretnych działań ani dowodów na ich przeprowadzenie.” Sam odwołujący – na str. 9 odwołania przyznał, że „przedstawienie przez wykonawcę dowodów na podjęcie konkretnych działań naprawczych jest warunkiem sine qua non dla uznania ich za wystarczające i twierdzenia rzetelności wykonawcy.
Odwołujący w swoim samooczyszczeniu nie udźwignął ciężaru dowodu (którego istnienie wprost przyznał w odwołaniu) i nie udowodnił podjęcia deklarowanych przez siebie środków zaradczych, gdyż w zasadzie udowodnił jedynie fakt zapłaty naliczonych mu kar umownych. Okoliczności te również przesądzają o nieskuteczności samooczyszczenia odwołującego. Konkluzji tej nie zmienia swoista próba sanowania samooczyszczenia podjęta przez odwołującego na s.
8 i 9 odwołania.
W ramach dokumentu samooczyszczenia odwołujący przedstawia wygodną dla siebie, aczkolwiek niezgodną z rzeczywistością i całkowicie nieudowodnioną „wersję wydarzeń, co do przyczyn rozwiązania umowy z PZD Złotoryja.
Przystępujący wkleił fragment samooczyszczenia odwołującego dotyczący drastycznych w ocenie odwołującego wzrostów cen soli drogowej i piasku.
W rzeczywistości jednak wypowiedzenie przez odwołującego umowy PZD w Złotoryi było następstwem nieprawidłowego
skalkulowania przez odwołującego ceny jego oferty, na podstawie której doszło do zawarcia umowy PZD w Złotoryi.
Umowa z PZD w Złotoryi zawarta została 8 sierpnia 2024 r., w następstwie wyboru oferty wykonawcy I. jako najkorzystniejszej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, przeprowadzonego w trybie podstawowym bez negocjacji (art. 175 pkt 1 ustawy), którego przedmiotem była realizacja usług pn. „Odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej z własnym materiałem i sprzętem na drogach powiatowych będących w administracji Powiatowego Zarządu Dróg w Złotoryi.” Usługi, o których mowa w zdaniu poprzednim miały być wykonywane w okresie od 1.11.2023 r. do 15.04.2024 r.
Dowód: umowa z PZD w Złotoryi (w aktach postępowania) 18 października 2024 r., a zatem na niespełna dwa tygodnie przed rozpoczęciem realizacji usług w ramach umowy z PZD, wykonawca I. złożył oświadczenie o wyprowadzeniu umowy z PZD w Złotoryi w trybie natychmiastowym, o następującej treści: tu przystępujący wkleił treść wypowiedzenia.
Dowód: oświadczenie wykonawcy I. o wypowiedzeniu umowy z PZD w Złotoryi (w aktach postępowania) Odwołujący uzasadnił wypowiedzenie umowy z PZD w Złotoryi, a w konsekwencji pozbawienie dróg powiatowych w Powiecie Złotoryjskim usług utrzymaniowych na dwa tygodnie przed rozpoczęciem sezonu zimowego, de facto niczym innym jak własnym błędem przy kalkulacji ceny ofertowej i zaniżeniem jej w tak drastyczny sposób, że realizacja zamówienia po zaoferowanej cenie okazałaby się dla wykonawcy nierentowna.
Odwołujący powołał się ogólnikowo na zmiany sytuacji geopolitycznej i zmiany cen paliw, jednak nie przedstawił w tym zakresie żadnych szczegółów. Działanie takie nie dziwi, albowiem w okresie, w którym Powiat Złotoryjski – Powiatowy Zarząd Dróg w Złotoryi prowadził postępowanie, w którym zawarto umowę z PZD w Złotoryi nie doszło do żadnych zmian geopolitycznych, które wpływałyby na koszt wykonania usług, jakie miały zostać wykonane przez wykonawcę I..
Wojna w Ukrainie wybuchła bowiem ponad rok wcześniej zaś wzrost cen paliw również miał miejsce na w roku 2022 oraz na przełomie roku 2022/2023. Wszystkie te okoliczności były znane Wykonawcy I. w chwili składania oferty Powiatowi Złotoryjskiemu – Powiatowemu Zarządowi Dróg w Złotoryi. Odwołujący nawet w swoim samooczyszczeniu nie przedstawił dowodów na wystąpienie owych „nadzwyczajnych okoliczność”, które zmusiły go wypowiedzenia umowy PZD w Złotoryi.
Czyni tak, gdyż takie dowody nie istnieją.
Odwołujący, z przyczyn leżących wyłącznie po jego stronie, tj. w następstwie wadliwej, nierealnej kalkulacji ceny ofertowej, wypowiedział umowę z PZD w Złotoryi, czym doprowadził do niewykonania tejże umowy. wobec wykonawcy I. zaszły podstawy wykluczenia określone w art. 109 ust. 1 pkt 7), 8) i 10) ustawy w postępowaniu pn.
„Letnie i zimowe utrzymanie dróg Gminy Bielawa w roku 2025.” Przede wszystkim z tego względu, że wykonawca I. nie sprzeciwił się uwzględnieniu przez Gminę Bielawa w całości zarzutów podniesionych w odwołaniu ZGK Bielawa z dnia 23 grudnia 2024 r. Nie wnosząc sprzeciwu wobec decyzji Gminy Bielawa wykonawca I. w istocie potwierdził zasadność wniosku, że wszystkie ww. podstawy wykluczenia wobec niego zachodzą. Aktualnie zaś na potrzeby tego postępowania odwoławczego, prezentuje zgoła odmienne stanowisko… Dowód: informacja o wyborze najkorzystniejszej oferty z 12 lutego 2025 r. (w załączeniu do samooczyszczenia wykonawcy I.)
W świetle całokształtu wyżej podniesionej argumentacji zarzuty nr 1 i 2 w ocenie przystępującego należy za całkowicie chybione.
Ad. Zarzut nr 3 Bezzasadność tego zarzutu wynika zarówno z jego wadliwego skonstruowania, jak i aspektów natury faktograficznej.
Zarzut przede wszystkim został nieprawidłowo skonstruowany przez odwołującego, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika.
Podstawa faktyczna Zarzutu nr 3 referuje bowiem do niedostatecznego (zdaniem odwołującego) uzasadnienia przez zamawiającego podstawy faktycznej czynności wykluczenia odwołującego i odrzucenia jego oferty.
Obowiązek normatywny sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego ww. czynności nie wynika jednakże z art.
109 ust. 1 pkt 7,8,10 ustawy, które odwołujący wskazał jako podstawę prawną zarzutu nr 3, a z przepisu art. 253 ust. 1 pkt 2) ustawy, którego jednakże próżno szukać w petitum odwołania czy uzasadnieniu któregokolwiek jego zarzutów.
Tym samym skład orzekający w tej sprawie, pozostając związany regulacją art. 555 ustawy nie może w ogóle badać czy uzasadnienie faktyczne i prawne wykluczenia odwołującego i odrzucenia jego oferty spełniają wymagania wynikające z ustawy, albowiem odwołujący w ogóle nie podniósł takiego zarzutu.
Ad. Zarzut nr 4 i 5 W konsekwencji wykazanej wcześniej niezgodności samooczyszczenia odwołującego z wymaganiami wynikającymi z art. 110 ust. 2 ustawy, zarzuty nr 4 i 5 jawią się jako zupełnie bezprzedmiotowe.
Istotą zasady proporcjonalności nie jest bowiem konwalidowanie nieprawidłowych, fasadowych samooczyszczeń, które w żaden sposób nie pozwolą na unikanie naruszeń w przyszłości, a takie w istocie jest samooczyszczenie
odwołującego.
Pozorność samooczyszczenia odwołującego i brak kumulatywnego spełnienia i udowodnienia okoliczności wskazanych w art. 110 ust. 2 ustawy przesądza zaś o niezasadności zarzutu nr 5.
Stan faktyczny:
Zamawiający w SWZ w rozdziale XIII. Podstawy wykluczenia zawarł postanowienia:
Podstawy wykluczenia wskazane w art. 109 ustawy. Z postępowania o udzielenie zamówienia wyklucza się także wykonawcę:
- który, z przyczyn leżących po jego stronie, w znacznym stopniu lub zakresie nie wykonał lub nienależycie wykonał albo długotrwale nienależycie wykonywał istotne zobowiązanie wynikające z wcześniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego lub umowy koncesji, co doprowadziło do wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy, odszkodowania, wykonania zastępczego lub realizacji uprawnień z tytułu rękojmi za wady;
- który w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji, że nie podlega wykluczeniu, spełnia warunki udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia, lub który zataił te informacje lub nie jest w stanie przedstawić wymaganych podmiotowych środków dowodowych;
- który w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd, co mogło mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia.
Odwołujący do oferty załączył self-cleaning z 6 października 2025 r., w którym poinformował, że wobec niego mogą zachodzić podstawy do wykluczenia na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy, w związku z realizacją
- postępowania o zamówienie publiczne prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego na zadanie pn.: „Letnie i zimowe utrzymanie dróg Gminy Bielawa w roku 2025” w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy, w którym to wykonawca został wykluczony z postępowania w związku z nieujawnieniem porozumienia o rozwiązaniu umowy wskazanej w pkt 2)
- zawarcia porozumienia o rozwiązaniu Umowy z PZD w Złotoryi w związku z okolicznościami leżącymi po stronie wykonawcy, co doprowadziło do naliczenia mu tytułem odszkodowania umownego, kary umownej w wysokości 17 919,90 zł w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, która została ujawniona,
- naliczeniem kary umownej w ramach Umowy z Gminą Miejską Dzierżoniów w wysokości 2 200,00 złotych w ramach umowy ZK.272.12.2024 z dnia 9 października 2024 r. w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, przedstawił okoliczności potwierdzające, że podjęte przez I. środki są wystarczające do wykazania rzetelności firmy:
- opis naruszenia dotyczącego wykluczenia z postępowania w Gminie Bielawa
- wyjaśnienia dot. okoliczności zdarzenia będącego podstawą naliczenia kar wraz ze sposobem usunięcia nieprawidłowości/ naprawienia szkody.
- wskazać sposób naprawienia szkody zamawiającego,
- podjęcia konkretnych środków technicznych, organizacyjnych i kadrowych, które są odpowiednie do zapobieżenia podobnym sytuacjom w przyszłości,
- stanowisko prawne w tym orzecznictwo oraz poglądy doktryny w zakresie kwalifikacji czynu wykonawcy - stosownie do postanowienia art. 110 ust. 2 w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 5, 7 i 8 ustawy Wykonawca wskazał, że powyższe uchybienia nie noszą znamion, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 5 ustawy.
Wykonawca podkreślił, że wskazane powyżej zdarzenia były incydentalne i nie spełniają przesłanek, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 5 ustawy. W interpretacji ww. przesłanki pomocne jest stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z 13.12.2012 r. o sygn. C- 465/11 (Forposta) wskazał jak należy rozumieć pojęcie poważnego wykroczenia zawodowego.
I. Opis naruszenia dotyczącego wadziło wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przez Gminę Bielawa
- postępowania o zamówienie publiczne prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego na zadanie pn.: „Letnie i zimowe utrzymanie dróg Gminy Bielawa w roku 2025” w zakresie wystąpienia przesłanki wykluczenia, o której mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy, Zamawiający dokonał 12.12.2024 r. w przedmiotowym postępowaniu wyboru oferty uznając za najkorzystniejszą ofertę P.H.U. ILMAR M.I. ul. Robotnicza 11a 55-040 Kobierzyce 23.12.2024 r. zamawiający został poinformowany o wniesieniu do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odwołania w przedmiotowym postępowaniu przez Wykonawcę Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. ul. Dzierżoniowska 31, 58260 Bielawa, w którym odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie następujących przepisów ustawy:
- art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy przez zaniechanie odrzucenia oferty wykonawcy I., pomimo że w stosunku do tego wykonawcy zachodzi podstawa wykluczenia zastrzeżona przez zamawiającego w Rozdziale XIII pkt 2 ppkt 7) SW Z, odpowiadająca przesłance wykluczenia
określonej w art. 109 ust. 1 pkt 7) ustawy, albowiem wykonawca ten, z przyczyn leżących całkowicie po jego stronie, nie wykonał 23 grudnia 2024 wcześniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego, tj. umowy z PZD w Złotoryi, co doprowadziło do naliczenia mu tytułem odszkodowania umownego, kary umownej w wysokości 17 919,90 zł;
- art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy przez zaniechanie odrzucenia oferty wykonawcy I. w sytuacji, gdy wykonawca ten w wyniku zamierzonego działania, a co najmniej rażącego niedbalstwa, wprowadził zamawiającego w błąd przedstawiając niezgodne z rzeczywistością oświadczenie, że nie zachodzi względem niego podstawa wykluczenia zastrzeżona w Rozdziale XIII pkt 2 ppkt 7) SW Z, odpowiadająca przesłance wykluczenia określonej w art. 109 ust. 1 pkt 7) ustawy, pomimo że przywołana podstawa wykluczenia ma zastosowanie wobec wykonawcy I., albowiem wykonawca ten, z przyczyn leżących całkowicie po jego stronie, nie wykonał wcześniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego, tj. umowy z PZD w Złotoryi, co doprowadziło do naliczenia mu tytułem odszkodowania umownego, kary umownej w wysokości 17 919,90 zł, w konsekwencji aktualizując przesłankę wykluczenia zastrzeżoną w Rozdziale XIII pkt 2 ppkt 8) SW Z, odpowiadającą przesłance wykluczenia określonej w art. 109 ust. 1 pkt 8) ustawy,
- art. 239 ustawy w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy przez dokonanie wyboru jako najkorzystniejszej w postępowaniu oferty podlegającej odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy, w związku z ziszczeniem się wobec wykonawcy I. podstaw wykluczenia przewidzianych w art. 109 ust. 1 pkt 7) i 8) ustawy.
Ilamar przystąpił do postępowania odwoławczego w tym złożył swoje pisemne stanowisko w sprawie zarzutów odwołania, natomiast zamawiający w świetle argumentów zawartych w treści dowołania oraz po dokonaniu analizy dostępnych informacji odnoszących się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów zamawiający 17.01.2025 r. uwzględnił odwołanie w całości, a wykonawca I. nie wniósł sprzeciwu wobec uwzględnienia całości zarzutów podniesionych w treści odwołania. Krajowa Izba Odwoławcza postanowieniem z 20.01.2025 r. umorzyła postępowanie odwoławcze.
Zamawiający stwierdził, że opisane powyżej okoliczności faktyczne oraz dowody przywołane celem ich poparcia, prowadzą do niebudzącej wątpliwości konkluzji, o ziszczeniu się wobec wykonawcy I. przesłanki wykluczenia z postępowania określonej w art. 109 ust. 1 pkt 7) ustawy (Rozdział XIII pkt 2 ppkt 7) SW Z. W niniejszej sprawie spełnione są wszystkie elementy przesłanki wykluczenia z art. 109 ust. 1 pkt 7) ustawy, tj. Wykonawca I., z przyczyn leżących po jego stronie, nie wykonał wcześniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego, tj. umowy z PZD w Złotoryi, co doprowadziło do naliczenia mu kary umownej w wysokości aż 17 919,90 zł.
I. podkreślił, że kara umowna stanowiła 10% wynagrodzenia umownego, nie była też karą znaczącą ani kara wielkich rozmiarów.
Imar jako główną linię obrony przyjął, że porozumienie o rozwiązaniu jest w istocie odrębną instytucją od wypowiedzenia czy odstąpienia potwierdzaj liczne orzecznictwo KIO. Zarówno z orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej, jak i doktryny prawa wynika, że możliwe jest rozwiązanie umowy o zamówienie publiczne w drodze porozumienia stron. Wynika to z zasady swobody umów wyrażonej przepisem art. 353(1) kodeksu cywilnego. Interpretację taką potwierdziła Krajowa Izba Odwoławcza, m.in. w wyroku KIO/UZP 1876/09, KIO/UZP 1881/09; KIO/UZP 1883/09, stwierdzając że skoro ustawa PZP, poza przepisem szczególnym przyznającym zamawiającemu prawo odstąpienia od umowy (omówionym wyżej art. 456 ust. 1 PZP, rozwiązanie umowy w obecnym stanie prawnym reguluje też art. 457 PZP), nie zawiera regulacji odnośnie rozwiązania umowy, to wobec tego braku (także braku zakazu), na podstawie przepisu art. 139 ustawy zastosowanie znajdzie kodeksowa zasada swobody umów.
Jednocześnie uznał, że skoro do rozwiązania umowy doszło przed jej faktycznym rozpoczęciem/ przed rozpoczęciem świadczenia usługi, stąd I. działając w oparciu o stanowisko Prezesa Uzp wskazane w https://www.gov.pl/web/uzp/karaumownaa-sposob-wypelniania-jedz uznał, że nie podlega wykluczeniu, stąd nie ujawnił informacji o rozwiązaniu umowy z PZD w Złotoryi. W związku z powyższym w żaden sposób nie zamierzał wprowadzać zamawiającego w błąd, co więcej przystąpił do odwołania po stronie zamawiającego, w tym przedstawił argumentację w zakresie obrony swojej oferty.
Zamawiający uznał jednak, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 109 ust.1 pkt 7 i 8 ustawy. Wskazane w podstawie faktycznej zarzutów okoliczności mają wskazywać, że wprowadzenie zamawiającego w błąd w postępowaniu miało być wynikiem braku podania w dokumencie załączonym do JEDZ nie informując o przyczynach, które skutkować powinny wykluczeniem na podstawie fakultatywnej przesłanki z art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy. Wykonawca po analizie orzecznictwa oraz szans na oddalenie odwołania uznał, że istnieje duże ryzyko uznania jednego z argumentów za skuteczny, bowiem nie przedstawił zamawiającemu okoliczności faktycznych wskazanego porozumienia o rozwiązaniu umowy, stąd nie wnosił sprzeciwu do uwzględnienia Odwołania.
Jednocześnie po szkoleniu z zakresu zamówień wykonawca I. uzyskał niezbędną wiedzę co do dalszych kroków i wskazał, że przepis art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy przede wszystkim dotyczy sytuacji, w której wykonawca oświadcza nieprawdę, czyli przeinacza fakty albo potwierdza nieistniejące okoliczności. Wprowadzenie w błąd musi przybrać formę
zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa. Zamierzone działanie będzie miało miejsce wtedy, kiedy wykonawca wie, że nie spełnia jednego z warunków udziału w postępowaniu a pomimo tego składa wprowadzające w błąd oświadczenie, że ten warunek spełnia.
I. w przedmiotowej sprawie nie dokonał przeinaczenia faktów, a jedynie nie ujawnił porozumienia o rozwiązaniu umowy, które wedle niego oraz materiałów publikowanych przez Prezesa UZP dot. kar umownych a dostępne pod linkiem https://www.gov.pl/web/uzp/kara-umowna-a-sposob-wypelniania-jedz nie mieściły się w wyżej wymienionym zakresie.
Rażące niedbalstwo jest niedbalstwem szczególnym, którego rozmiar i waga przekracza brak zwykłej staranności.
Powołał wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 5 grudnia 2014 r., XII Ga 659/14.
Rażące niedbalstwo jest niedbalstwem, którego rozmiar i waga przekracza brak zwykłej staranności. Przykładem rażącego niedbalstwa jest sytuacja, w której wykonawca polegając na zdolnościach lub sytuacji innych podmiotów na zasadach określonych w art. 118 ustawy, bez uprzedniego sprawdzenia, czy inny podmiot spełnia dany warunek udziału w postępowaniu, składa oświadczenia lub dokumenty tego podmiotu, z których jednak wynika, że inny podmiot warunku tego nie spełnia. Innym przykładem jest uznanie, że np. spełnia się określone przez zamawiającego warunki udziału w postępowaniu nawet się z nimi nie zapoznawszy. Przypisanie określonej osobie niedbalstwa jest uzasadnione tylko wtedy, gdy osoba ta zachowała się w określonym miejscu i czasie w sposób odbiegający od właściwego dla niej miernika należytej staranności.
Mianem rażącego niedbalstwa określa się w doktrynie prawa cywilnego postać winy nieumyślnej, która przejawia się w tym, że sprawca nie chce postępować bezprawnie i chociaż przewiduje taką możliwość, nie godzi się na ten skutek, bezpodstawnie sądząc, że go uniknie (tak w wyroku z dnia 22 sierpnia 2017 r., KIO 1638/17).
O rażącym stopniu niedbalstwa decyduje różnica pomiędzy sposobem postępowania dłużnika a wspomnianym wzorcem. W przypadku oceny należytej staranności w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej musi ona uwzględniać, zgodnie z art. 355 § 2 k.c., zawodowy charakter tej działalności. Oznacza to, że od przedsiębiorcy wymagana jest szczególna staranność wyrażająca się większą zapobiegliwością, rzetelnością, dokładnością w działaniu, itd. Za takiego profesjonalistę należy również uznać, co do zasady, wykonawcę ubiegającego się o udzielenie zamówienia publicznego. Należyta staranność profesjonalisty nakłada na wykonawcę, który składa ofertę, dokumenty i oświadczenia we własnym imieniu, aby upewnił się, czy deklarowany w nich stan rzeczy odpowiada rzeczywistości.
Wprowadzenie w błąd musi przybrać formę zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa. To pierwsze będzie miało miejsce wtedy, kiedy wykonawca wie, że nie spełnia jednego z warunków udziału w postępowaniu a pomimo tego składa wprowadzające w błąd oświadczenie, że ten warunek spełnia. Można przyjąć, że rażące niedbalstwo jest niedbalstwem szczególnym, którego rozmiar i waga przekracza brak zwykłej staranności.
W wyroku z dnia 26 stycznia 2017 r., KIO 98/17, zwrócono uwagę, że „Wykonawca z łatwością może uwolnić się od odpowiedzialności oświadczając, że nie miał zamiaru wprowadzenia zamawiającego w błąd, a podanie nieprawdziwej informacji było wynikiem omyłki lub też niesprawdzenia informacji uzyskanej od kogoś innego. Zupełnie inaczej przedstawia się możliwość przypisania wykonawcy niedbalstwa, czyli niedołożenia należytej staranności przy podawaniu zamawiającemu wprowadzających w błąd informacji.
Gmina Bielawa uznała za skuteczne podjęte przez wykonawcę środki zaradcze oraz procedurę selfcleaning, bowiem w postępowaniu pn. „Bieżąca konserwacja zieleni miejskiej na terenie miasta Bielawa” nie wykluczyła wykonawcy z postępowania, a w tym postępowaniu złożył ofertę oraz wyjaśnienia w zakresie self-cleaning. Informacja dostępna pod poniższym linkiem https://bielawa.e-zp.finn.pl/procurements/174/documents II. Wyjaśnienia dot. okoliczności zdarzenia będącego podstawą naliczenia kar wraz ze sposobem usunięcia nieprawidłowości/ naprawienia szkody.
- Rozwiązanie Umowy z PZD w Złotoryi, co doprowadziło do naliczenia mu tytułem odszkodowania umownego, kary umownej w wysokości 17 919,90 zł w zakresie wystąpienia przesłanki wykluczenia, o której mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, Umowa z PZD w Złotoryi zawarta została w dniu 8 sierpnia 2024 r., w następstwie wyboru oferty wykonawcy I. jako najkorzystniejszej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, przeprowadzonego w trybie podstawowym bez negocjacji, którego przedmiotem była realizacja usług pn. „Odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej z własnym materiałem i sprzętem na drogach powiatowych będących w administracji Powiatowego Zarządu Dróg w Złotoryi.”
Usługi, o których mowa w zdaniu poprzednim miały być wykonywane w okresie od 1.11.2023 r. do 15.04.2024 r.
- 10.2024 r., a przed rozpoczęciem realizacji usług w ramach Umowy z PZD, wykonawca I. złożył oświadczenie o wyprowadzeniu umowy z PZD w Złotoryi w trybie natychmiastowym.
Dowód w załączniku I. zobowiązany był wnieść o rozwiązanie wskazanej umowy bowiem wystąpiły następujące okoliczności:
- Wzrost kosztów realizacji zamówienia
- Podwykonawca, który dotychczas współpracował w ramach realizacji umowy oświadczył, że nie będzie mógł
wykonać czynności na terenie Złotoryi. Wykonawca wskazał, że podjął próby rozmów z zamawiającym w celu dostosowania warunków kontraktu do nowej sytuacji rynkowej, jednak nie osiągnięto porozumienia w tym zakresie wykonawca wskazał, że w okresie składania oferty ceny soli drogowej oscylowały w granicach 165–260 zł za tonę.
Jednak w miesiącu październiku 2023 ceny wzrosły do poziomu 700–750 zł za tonę, co stanowi trzykrotny wzrost w porównaniu z poprzednim rokiem. Takie gwałtowne podwyżki cen soli drogowej znacząco wpływają na koszty realizacji usług związanych z utrzymaniem dróg w okresie zimowym. W przypadku piasku, używanego m.in. do posypywania oblodzonych nawierzchni, ceny również uległy zmianie. Przykładowo, piasek podsypkowy, stosowany do zasypywania fundamentów i zagęszczania, oferowany był w cenie netto od 21 zł za tonę. Natomiast piasek płukany rzeczny 0–2 mm dostępny był w cenie netto od 19 zł za tonę. Inne źródła podają ceny piasku płukanego 0–2 mm na poziomie 45 zł za tonę. Chociaż wzrost cen piasku nie był tak dramatyczny jak w przypadku soli drogowej, to jednak stanowił dodatkowy czynnik zwiększający koszty realizacji umowy.
Tak istotne wzrosty cen materiałów niezbędnych do realizacji usług zimowego utrzymania dróg mogły prowadzić do znaczącego zwiększenia kosztów ponoszonych przez wykonawcę. Umowa nie przewidywała mechanizmów waloryzacyjnych lub możliwości renegocjacji wynagrodzenia w przypadku takich okoliczności, więc dalsza realizacja kontraktu na pierwotnych warunkach mogła stać się dla wykonawcy nieopłacalna, a nawet prowadzić do strat finansowych. W takiej sytuacji wypowiedzenie umowy było uzasadnione koniecznością dążenia do ochrony interesów ekonomicznych wykonawcy oraz zapewnienia stabilności finansowej przedsiębiorstwa.
- Umowy z Gminą Miejską Dzierżoniów w zakresie naliczenia kary umownej w wysokości 2 200,00 złotych w ramach umowy ZK.272.12.2024 z dnia 9 października 2024 r. w zakresie wystąpienia przesłanki wykluczenia, o której mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, Wykonawca wyjaśnił, że w ramach realizacji umowy ZK.272.12.2024 z dnia 9 października 2024 r. z Gminą Miejską Dzierżoniów doszło do jednogodzinnego opóźnienia w wykonywaniu obowiązków umownych wynikających z konieczności skoordynowania działań pomiędzy bazą sprzętową zlokalizowaną w odległości 20 km od miejsca świadczenia usługi a Gminą Dzierżoniów. Zgodnie z warunkami pogodowymi 23 listopada 2024 r. były one bardzo zmienne, stąd w miejscu w którym znajdował się koordynator nie uznano, że jest konieczne natychmiastowe rozpoczęcie świadczenia usługi. Jednak w miejscu kontroli przez przedstawiciela zamawiającego wystąpiła konieczność usunięcia śliskości. Po telefonie alarmowym dokonano natychmiastowego uruchomienia służb wykonawcy, co spowodowało zwłokę z tytułu realizacji obowiązków umownych o godzinę, co skutkowało naliczeniem kary umownej za m-c listopad 2024 r. Kara umowna stanowi mniej niż 0,5 % wartości kontraktu Dowód: zestawienie warunków pogodowych z dnia 23 listopada 2024 r. dla miasta Dzierżoniów.
III. Informacja o sposobie naprawienia szkody.
Wykonawca poinformował, że w zakresie kar umownych zostały one zapłacone przez I..
Zamawiający nie ponieśli szkody w związku z nienależytym wykonaniem zobowiązania, a jeżeli szkoda wystąpiła to została przez I. naprawiona poprzez zapłatę żądanej przez danego zamawiającego kwoty.
I. wskazał, że jego zdaniem żadna ze stwierdzonych nieprawidłowości nie spełnia przesłanek wykluczenia określonych w art. 109 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy. W związku z tym brak jest podstaw prawnych do zastosowania środka wykluczenia wykonawcy z postępowania. Co więcej, nawet hipotetyczne wykluczenie w tym przypadku należałoby uznać za działanie oczywiście nieproporcjonalne wobec charakteru i okoliczności stwierdzonych uchybień.
Nieprawidłowości te miały charakter incydentalny i wystąpiły w ramach realizacji długoterminowych i złożonych kontraktów, gdzie – jak to często bywa – wystąpienie pojedynczych uchybień jest nieuniknione. W przeważającej większości przypadków stwierdzone uchybienia wynikały z czynnika ludzkiego i nie stanowiły systematycznego naruszania zobowiązań umownych ani trwałego niewykonywania obowiązków o istotnym charakterze.
Tymczasem, zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, podstawą wykluczenia może być wyłącznie niewykonanie lub nienależyte wykonanie zamówienia w znacznym zakresie albo długotrwałe nienależyte wykonywanie istotnych zobowiązań umownych. Warunki te mają charakter skumulowany i muszą być spełnione łącznie, przy czym przesłanki te powinny być interpretowane w sposób zawężający, mając na względzie zasadę proporcjonalności oraz zasadę równego traktowania wykonawców.
W ocenie I., okoliczności faktyczne nie pozwalają na uznanie, że doszło do naruszeń, które miałyby znaczny ciężar gatunkowy, a tym bardziej – charakter trwały czy systemowy. W konsekwencji, jakiekolwiek działania zmierzające do wykluczenia wykonawcy z postępowania nie tylko pozostawałyby bez podstawy prawnej, ale mogłyby również prowadzić do naruszenia zasad uczciwej konkurencji oraz proporcjonalności wynikających z przepisów unijnych oraz krajowych regulacji prawa zamówień publicznych.
IV. Informacja o podjętych konkretnych środkach technicznych, organizacyjnych i kadrowych, które są odpowiednie do zapobieżenia podobnym sytuacjom w przyszłości Według ustaleń wykonawcy podstawowymi przyczynami, dla których doszło do naruszeń, a naruszenia te nie zostały w
porę skorygowane, były:
- Przyczyną wykluczenia z przetargu na utrzymanie dróg Gminy Bielawa było wcześniejsze rozwiązanie umowy z PZD w Złotoryi oraz naliczone kary umowne, które wskazywały na potencjalne ryzyko braku należytego wykonania przyszłej umowy. Ponadto, jeśli wykonawca nie ujawnił wszystkich okoliczności związanych z rozwiązaniem wcześniejszych kontraktów lub naliczeniem kar umownych, mogło to zostać uznane za próbę wprowadzenia zamawiającego w błąd, co skutkowało zastosowaniem art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy.
- Wykonawca wypowiedział umowę z PZD w Złotoryi, powołując się na nadzwyczajny wzrost kosztów realizacji zamówienia, w szczególności cen soli drogowej i piasku. Zamawiający, uznając to za niewykonanie umowy z winy wykonawcy, naliczył odszkodowanie umowne w wysokości 17 919,90 zł.
- Podstawą zastosowania przesłanki wykluczenia z art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy było uznanie, że rozwiązanie umowy oraz wynikające z tego konsekwencje finansowe wskazują na brak należytej staranności wykonawcy przy realizacji zobowiązań. Zamawiający w nowym postępowaniu (dotyczącym Gminy Bielawa) mógł uznać, że istnieje ryzyko ponowienia się podobnych sytuacji, a tym samym zagrożenie dla prawidłowej realizacji przyszłego kontraktu.
- w ramach umowy zawartej z Gminą Miejską Dzierżoniów (ZK.272.12.2024 z dnia 9 października 2024 r.), wykonawca został obciążony karą umowną w wysokości 2 200,00 zł. Powodem naliczenia kary było niewywiązanie się z warunków umowy w terminie lub nienależyte wykonanie przedmiotu zamówienia ze względu na błąd osoby nadzorującej wysyłanie pojazdów, w wyniku czego doszło do rozpoczęcia wykonywania usługi z godzinną zwłoką, W związku z powyższym zostały podjęte działania w postaci konkretnych środków technicznych, organizacyjnych i kadrowych, które są odpowiednie do zapobieżenia podobnym sytuacjom w przyszłości.
Środki zaradcze dotyczące unikania zarzutów wprowadzenia zamawiającego w błąd (art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy) analiza zaistniałego stanu faktycznego oraz ustalenie przyczyn wystąpienia naruszenia: Wprowadzone zostały do struktury obowiązki w zakresie audytu wewnętrznego do monitorowania i kontroli skuteczności stosowanych procedur oraz umów. Audytem obejmuje się umowy, które zostały niezrealizowane lub częściowo niezrealizowane, a także w których pojawiły się wezwania do nienależytego wykonania umowy. Przewiduje one analizę zaistniałej sytuacji, identyfikację przyczyn oraz wyciągnięcie wniosków na przyszłość w celu eliminacji lub zminimalizowania powstałych nieprawidłowości.
- wyciągnięcie konsekwencji wobec odpowiedzialnych pracowników
- reorganizacja struktury zarządzania projektem/ umowami
- wprowadzenie procedury kontroli dokumentacji zamówienia, w tym weryfikacja wskazywanie obowiązków innych niż wynikające z czynności ochrony osób i mienia określonych ustawą.
- weryfikacja pism oraz wezwań związanych z niewykonaniem obowiązków, Wykonawca jest jednoosobową działalnością gospodarczą w celu zagwarantowania prawidłowej realizacji prac nakazał pracownikom wdrożenie systemu monitorowania realizacji umów w czasie rzeczywistym, który pozwoli na bieżącą analizę postępów i identyfikację potencjalnych zagrożeń.
Pokazano 200 z 313 bloków uzasadnienia. Pełna treść w oryginalnym PDF →
Sprawdź nowe przetargi z podobnym ryzykiem
Ten wyrok pomaga ocenić spór po fakcie. Alert przetargowy pozwala wychwycić podobny problem na etapie SWZ, pytań, badania oferty albo decyzji o odwołaniu.
Graf orzeczniczy
Powiązania z innymi wyrokami KIO — cytowane precedensy oraz orzeczenia, które się do tego wyroku odwołują.
Ten wyrok cytuje (14)
- KIO 627/21(nie ma w bazie)
- KIO 630/21(nie ma w bazie)
- KIO 657/21(nie ma w bazie)
- KIO 658/21(nie ma w bazie)
- KIO 2302/20uwzględniono12 listopada 2020Poprawa warunków zaopatrzenia w wodę mieszkańców Gminy Ostrów
- KIO 1007/21(nie ma w bazie)
- KIO 1222/24oddalono25 kwietnia 2024w Centrum Edukacji Multimedialnej wraz z robotami w zakresie docieplenia i elewacji
- KIO 1638/17uwzględniono22 sierpnia 2017
- KIO 618/17(nie ma w bazie)
- KIO 866/22oddalono19 kwietnia 2022Pełnienie nadzoru nad projektowaniem i realizacją Robót oraz zarządzanie Kontraktami pn.: Projekt i budowa drogi ekspresowej S10 Bydgoszcz - Toruń, odcinek 1 i odcinek 2. Numer referencyjny: GDDKiA.O.BY.D-3.2410.5.2021.15. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dz.Urz. UE 2021/S 117-461632 w dniu 13/09/2021. Sygn. akt: KIO 866/22 Odwołujący - Konsorcjum MGGP (Odwołujący MGGP ) podał, że wnosi odwołanie wobec: 1) czynności wyboru oferty wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia INKO Consulting Sp. z o.o.; MP Consulting Sp. z o.o.; PPT Consult Sp. z o.o. (dalej jako:
- KIO 4931/24uwzględniono17 stycznia 2025Usługi kompleksowego sprzątania i utrzymania czystości w obiektach Zarządu Dróg Miejskich zlokalizowanych przy ul. Chmielnej 120, ul. Chmielnej 120A, ul. Chmielnej 124, ul. Gołdapskiej 7, ul. Chałubińskiego 8 – Wieżowiec
- KIO 98/17oddalono26 stycznia 2017Wykonywanie usług z zakresu gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa Skarżysko w roku 2017-pakiet IV
…i 2 więcej w treści uzasadnienia.
Podobne orzeczenia
Orzeczenia z największą wspólną podstawą PZP
- KIO 3485/26uwzględniono31 sierpnia 2026Wspólna podstawa: art. 109 ust. 1 pkt 7 Pzp, art. 575 Pzp (2 wspólne przepisy)
- KIO 3372/26uwzględniono21 sierpnia 2026Przebudowa linii tramwajowej na ul. Legionów i ul. Zielonej wraz z infrastrukturą zasilającą i przystankową oraz modernizacją sieci wodociągowejWspólna podstawa: art. 575 Pzp
- KIO 3701/26uwzględniono21 sierpnia 2026Budowa wewnętrznej instalacji wodociągowej przeciwpożarowej oraz hydroforni do celów przeciwpożarowych w budynku biurowym przy ul. Kordylewskiego 1 1 w Krakowie, nr postępowania ZP/12/26/DIZN, zwane dalej postępowaniem. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane 30 kwietnia 2026 r. w Biuletynie Zamówień Publicznych, numer publikacji ogłoszenia: 2026/BZP 00224935. 27 lipca 2026 r. wykonawcaWspólna podstawa: art. 575 Pzp
- KIO 3675/26uwzględniono19 sierpnia 2026Modernizacja Informatycznego Systemu Kontroli (ISK) – rozwój i rozbudowaWspólna podstawa: art. 575 Pzp
- KIO 3356/26uwzględniono18 sierpnia 2026art. 16 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych w zw. z art. 255 pkt 6 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez oparcie czynności unieważnienia postępowania na argumentacji pozostającej w wewnętrznej sprzeczności z dokumentacją postępowania sporządzoną przez samego Zamawiającego, w szczególności z formularzem ofertowym, kryteriami oceny ofert oraz projektowanymi postanowieniami umowy, które jednoznacznie rozróżniają etap oceny ofert od etapu wykonywania i rozliczania przyszłych usług naprawczych.Wspólna podstawa: art. 457 Pzp
- KIO 3127/26uwzględniono17 sierpnia 2026Wspólna podstawa: art. 109 ust. 1 pkt 7 Pzp
- KIO 3152/26uwzględniono12 sierpnia 2026Zadbajmy o kondycję modernizacja obiektu odkrytej pływalni MOSiR w KraśnikuWspólna podstawa: art. 109 ust. 1 pkt 7 Pzp
- KIO 3552/26uwzględniono12 sierpnia 2026Prace porządkowe na cmentarzach komunalnych w Krakowie, a także utrzymanie czystości na cmentarzach, kwaterach i mogiłach grobownictwa wojennego na terenie Gminy Miejskiej Kraków – w podziale na sześć częściWspólna podstawa: art. 109 ust. 1 pkt 7 Pzp
Powiązane wyroki
Inne orzeczenia z udziałem tego samego składu orzekającego.
- KIO 3764/26umorzono20 sierpnia 2026ten sam skład
- KIO 3144/26uwzględniono22 lipca 2026ten sam składDostawa leków oraz produktów farmaceutycznych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania zespołów zabezpieczenia medycznego oraz muś i ambulatoriów 31 Wojskowego Oddziału Gospodarczego
- KIO 3078/26uwzględniono20 lipca 2026ten sam składModernizacja drogi powiatowej Nr 3907Z Szczecin – Dobieszyn na odcinku Dobra Stolec
- KIO 3052/26oddalono20 lipca 2026ten sam skład
- KIO 2967/26oddalono20 lipca 2026ten sam składModernizację dróg wojewódzkich administrowanych przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w Gdańsku w podziale na części“ (17/W ZP/2026/PN/W UDiM). Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 59/2026, 204465-2026 w dniu 25 marca 2026 r. Specyfikacja Warunków Zamówienia była dostępna na platformie zakupowej od 25 marca 2026 r. 11 czerwca 2026 r. zamawiający poinformował wykonawców o wynikach postępowania. 19 czerwca 2026 r. wykonawca Przedsiębiorstwo Drogowo – Mostowe
- KIO 2879/26uwzględniono15 lipca 2026ten sam składModernizacja instalacji telewizyjnego systemu nadzoru dla krajowego ośrodka zapobiegania zachowaniom dyssocjalnym w Gostyninie