Wyrok KIO 438/25 z 6 marca 2025
Wyjaśnienia dotyczące rażąco niskiej ceny spełniają wymogi art. 224 ust. 6 Pzp, gdy są konkretne, opierają się na realnych czynnikach obniżających koszty i uwiarygadniają zaoferowaną cenę, nawet jeśli nie zawierają szczegółowych dowodów (np. umów o pracę czy kosztorysów). Zamawiający nie może arbitralnie wymagać dodatkowych dokumentów poza tymi, które wykonawca uznał za wystarczające do udowodnienia realności ceny.
Najważniejsze informacje dla przetargu
- Rozstrzygnięcie
- oddalono
- Zamawiający
- Gminę Miasto Radziejów
- Powiązany przetarg
- 2024/BZP 00542989
- Główna podstawa PZP
- art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp
Główna teza. Wyjaśnienia dotyczące rażąco niskiej ceny spełniają wymogi art. 224 ust. 6 Pzp, gdy są konkretne, opierają się na realnych czynnikach obniżających koszty i uwiarygadniają zaoferowaną cenę, nawet jeśli nie zawierają szczegółowych dowodów (np. umów o pracę czy kosztorysów). Zamawiający nie może arbitralnie wymagać dodatkowych dokumentów poza tymi, które wykonawca uznał za wystarczające do udowodnienia realności ceny.
Ustalenia Izby. 1. Realność ceny a ogólne wezwanie do wyjaśnień. Zamawiający skierował do wykonawcy ogólne wezwanie (powtarzające brzmienie art. 224 ust. 3 Pzp), bez wskazania konkretnych elementów ceny wymagających doprecyzowania. W takiej sytuacji wykonawca ma prawo samodzielnie określić zakres i formę wyjaśnień, w tym przypadku: procentowe oszczędności (10–30% w zależności od kategorii kosztów), stawki roboczogodziny (28 zł netto + 65% kosztów ogólnych) oraz oświadczenia dostawców potwierdzające rabaty. Izba podkreśliła, że brak obowiązku składania kosztorysu szczegółowego ani dokumentów potwierdzających stawki wynagrodzeń (np. umów o pracę), jeśli wyjaśnienia są spójne i logiczne (potwierdzone m.in. wyrokami KIO 726/24 i KIO 3523/24).
2. Dowody a ciężar udowodnienia. Oświadczenia własne wykonawcy (np. o posiadaniu zmagazynowanych materiałów czy systemie zarządzania jakością) mogą stanowić dowód w rozumieniu art. 224 ust. 1 Pzp, jeśli są konkretne i uwiarygadniają cenę. Izba uznała za dopuszczalne: - Podanie wartości procentowych oszczędności (np. 15% dzięki systemowi jakości, 10% dzięki własnej bazie). - Oświadczenia dostawców o "specjalnych cenach inwestycyjnych", nawet bez wskazania dokładnej wysokości rabatu. - Zestawienie materiałów bez szczegółowych parametrów, jeśli wykonawca oświadczył, że spełniają one wymagania dokumentacji projektowej (obowiązek weryfikacji spoczywa na zamawiającym na etapie realizacji, zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 10 załącznika do SWZ).
3. Dopuszczalność wielokrotnych wezwań. Zamawiający może wystosować dodatkowe wezwanie "doprecyzowujące" (np. w sprawie stawki roboczogodziny), jeśli pierwsze wyjaśnienia budzą wątpliwości. Nie istnieje zakaz wielokrotnego wzywania do wyjaśnień ceny, kluczowe jest, aby wezwania nie były nadużyciem (art. 224 ust. 1 i 6 Pzp).
4. Minimalne wynagrodzenie a koszt roboczogodziny. Odwołujący błędnie utwierdzał, że stawka 28 zł netto za roboczogodzinę (przyjęta do kosztorysu) narusza przepisy o minimalnym wynagrodzeniu (39,76 zł brutto w 2025 r.). Izba wyjaśniła, że 28 zł netto to składnik kosztorysowy (obciążony 65% kosztami ogólnymi i 10% zyskiem), a nie wynagrodzenie pracownika. Całkowity koszt roboczogodziny (46,20 zł netto) przekraczał minimalne wynagrodzenie.
Podstawa prawna. - Art. 224 ust. 1, 3 i 6 Pzp: Obowiązek wyjaśnienia ceny i dopuszczalność dowodów w postaci oświadczeń wykonawcy lub dokumentów (np. oświadczeń dostawców). Brak obowiązku składania kosztorysu szczegółowego. - Art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp: Odrzucenie oferty z rażąco niską ceną tylko wtedy, gdy wyjaśnienia nie uzasadniają jej realności, nie wystarczy sama niska cena. - Art. 287 ust. 1 Pzp: Wybór najkorzystniejszej oferty spośród tych, które nie podlegają odrzuceniu (w tym z powodu ceny).
Znaczenie praktyczne. 1. Dla zamawiających: - Wezwanie do wyjaśnień ceny powinno być precyzyjne, ogólne odesłanie do art. 224 ust. 3 Pzp nie zwalnia z obowiązku wskazania konkretnych wątpliwości (np. "proszę wyjaśnić, jak uzyskano 30% rabat u dostawcy X"). - Nie można domagać się dowodów ponad to, co wykonawca uznał za wystarczające, chyba że wyjaśnienia są ewidentnie nierzeczywiste (np. brak logicznego związku między oszczędnościami a ceną).
2. Dla wykonawców: - Wyjaśnienia powinny kwantyfikować oszczędności (np. "10% dzięki własnej bazie") i odnosić się do konkretnych czynników (lokalizacja, rabaty, system jakości). - Oświadczenia własne lub dostawców są dopuszczalne jako dowód, jeśli są spójne i wiarygodne, nie trzeba załączać umów o pracę czy faktur na etapie składania oferty. - Można podawać wartości procentowe zamiast szczegółowych kosztorysów, o ile są one uzasadnione (np. "30% rabat dzięki długoletniej współpracy z dostawcą").
3. Dla odwołujących się: - Zarzut rażąco niskiej ceny musi opierać się na merytorycznej analizie wyjaśnień, a nie ogólnych twierdzeniach (np. "rabaty 30% są nierealne"). Izba odrzuca argumenty oparte na domniemaniach lub branżowych "standardach" (np. "maksymalny rabat to 15%"). - Ciężar dowodu spoczywa na odwołującym, nie wystarczy zakwestionować wyjaśnienia, trzeba wykazać ich nierzeczywistość (np. poprzez ekspertyzę rynkową).
Teza wygenerowana przez AI na podstawie sentencji i kluczowych fragmentów uzasadnienia. Weryfikuj w pełnej treści orzeczenia poniżej.
Strony postępowania
- Odwołujący
- WTM SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ
- Zamawiający
- Gminę Miasto Radziejów
Przetarg, którego dotyczył spór
Wyrok dotyczy konkretnego postępowania ogłoszonego w BZP. Zobacz szczegóły ogłoszenia:
Treść orzeczenia
- Sygn. akt
- KIO 438/25
WYROK Warszawa, dnia 6 marca 2025 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący:Marek Bienias Protokolant: Oskar Oksiński po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczejw dniu 5 lutego 2025 r. przez wykonawcę WTM SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Rogówku , w postępowaniu prowadzonym przez Gminę Miasto Radziejów, przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego – wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia:
J.B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Zakład Remontowo Budowlany - J.B. z siedzibą we Włocławku oraz C.B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Zakład Remontowo Budowlany - C.B. z siedzibą we Włocławku, działający w formie spółki cywilnej pod nazwą Zakład Remontowo-Budowlany Jan i C.B.
- Oddala odwołanie.
- Kosztami postępowania obciąża wykonawcę WTM SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Rogówku i 2.1.Zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 10 000 zł 00 gr (słownie: dziesięć tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę WTM SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Rogówku , tytułem wpisu od odwołania oraz kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione przez Zamawiającego z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika.
- 2.Zasądza od Odwołującego na rzecz Zamawiającego kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.
- Przewodniczący
- …………………….………..
- Sygn. akt
- KIO 438/25
UZASADNIENIE
Zamawiający – Gmina Miasto Radziejów – prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie podstawowym na podstawie art. 275 ust. 1 ustawy PZP, dla zadania pn.: Przebudowa wraz z termomodernizacją budynków oświatowych w Radziejowie, znak postępowania: B.271.17.2024.
Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych pod nr 2024/BZP 00542989/01 z dnia 2024-10-11.
W dniu 5 lutego 2025 r. wykonawca W TM SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOW IEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Rogówku wniósł odwołanie wobec czynności i zaniechań Zamawiającego, polegających na:
- wyborze oferty Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego – C.B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Z.R. oraz J.B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Z.R.,zwanych dalej Spółką Cywilną,
- nieodrzuceniu oferty Spółki Cywilnej, pomimo iż złożone przez nią wyjaśnienia rażąco niskiej ceny nie uzasadniają podanej w ofercie ceny.
W związku z powyższym, Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie następujących przepisów:
- art. 226 ust. 1 pkt 8 PZP, poprzez nieodrzucenie oferty Spółki Cywilnej, pomimo, iż zawiera rażąco niską cenę oraz koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia,
- art. 224 ust. 6 PZP w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 8 PZP, poprzez nieodrzucenie oferty Spółki Cywilnej, pomimo, iż złożone przez Nią wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny,
- art. 287 ust. 1 PZP, poprzez niedokonanie wyboru najkorzystniejszej oferty spośród ofert niepodlegających odrzuceniu ofert.
Opierając się na przedstawionych zarzutach Odwołujący wnosił o nakazanie Zamawiającemu:
- uwzględnienie odwołania w całości,
- nakazanie Zamawiającemu odrzucenie oferty złożonej przez Spółkę Cywilną,
- nakazanie Zamawiającemu przeprowadzenia ponownego badania ofert.
W wyniku wniesionego odwołania przez wykonawcę W TM SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOW IEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Rogówku, Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie z dnia 17 lutego 2025 r. (pismo z dnia 17 lutego 2025 r.) wnosił o oddalenie odwołania w całości.
Do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego skutecznie przystąpili wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia: J.B. prowadzący działalność gospodarczą pod firma Zakład Remontowo Budowlany - J.B. z siedzibą we Włocławku oraz C.B. prowadzący działalność gospodarczą pod firma Zakład Remontowo Budowlany - C.B. z siedzibą we Włocławku.
Izba stwierdziła, że ww. wykonawcy zgłosili przystąpienie do postępowania w ustawowym terminie, wykazując interes w rozstrzygnięciu odwołania na korzyść zamawiającego.
Przystępujący pismem wniesionym do Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 14 lutego 2025 r. (pismo z dnia 13 lutego 2025 r.) wnosił o oddalenie odwołania w całości.
Stan prawny ustalony przez Izbę:
Zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy PZP, Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia.
Zgodnie z art. 224 ust. 6 ustawy PZP, odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem, podlega oferta wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu.
Zgodnie z art. 287 ust. 1 ustawy PZP, w przypadku, o którym mowa w , gdy zamawiający nie prowadzi negocjacji, dokonuje wyboru najkorzystniejszej oferty spośród niepodlegających odrzuceniu ofert złożonych w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu.
Krajowa Izba Odwoławcza – po przeprowadzeniu rozprawy w przedmiotowej sprawie, po zapoznaniu się ze stanowiskami przedstawionymi w odwołaniu, odpowiedzi na odwołanie, stanowiskiem przystępującego, konfrontując je z zebranym w sprawie materiałem procesowym, w tym z dokumentacją postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz po wysłuchaniu oświadczeń i stanowisk stron, a także uczestnika postępowania odwoławczego złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy – ustaliła i zważyła, co następuje:
Skład orzekający stwierdził, że odwołanie dotyczy materii określonej w art. 513 ustawy PZP i podlega rozpoznaniu zgodnie z art. 517 ustawy PZP. Izba stwierdziła również, że nie została wypełniona żadna z przesłanek określonych w art. 528 ustawy PZP, których stwierdzenie skutkowałoby odrzuceniem odwołania i odstąpieniem od badania meritum sprawy. Ponadto w ocenie składu orzekającego Odwołujący wykazał, że posiada legitymację materialną do wniesienia środka zaskarżenia zgodnie z przesłankami art. 505 ust. 1 ustawy PZP, tj. ma interes w uzyskaniu zamówienia, a naruszenie przez zamawiającego przepisów ustawy PZP może spowodować poniesienie przez niego szkody polegającej na nieuzyskaniu zamówienia.
Skład orzekający dokonał oceny stanu faktycznego ustalonego w sprawie mając na uwadze art. 554 ust. 1 pkt 1 ustawy PZP, który stanowi, że Izba uwzględnia odwołanie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia.
Izba – uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy przedłożony przez strony i przystępującego, po dokonaniu ustaleń poczynionych na podstawie dokumentacji postępowania, biorąc pod uwagę zakres sprawy zakreślony przez okoliczności podniesione w odwołaniu oraz stanowiska złożone pisemnie i ustnie do protokołu – stwierdziła, że sformułowane przez Odwołującego zarzuty nie znajdują oparcia w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, a tym samym rozpoznawane odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Izba zważa, iż zarzut naruszenia przez Zamawiającego art. 226 ust. 1 pkt 8 PZP, poprzez nieodrzucenie oferty Spółki Cywilnej, pomimo, iż zawiera rażąco niską cenę oraz koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia oraz art. 224 ust. 6 PZP w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 8 PZP, poprzez nieodrzucenie oferty Spółki Cywilnej, pomimo, iż złożone przez Nią wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny, są w ocenie Izby niezasadne.
W ocenie Izby, mając na względzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz poczynione ustalenia faktyczne z twierdzeniami Odwołującego nie sposób się zgodzić.
Na wstępie wskazania wymaga, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Izby za cenę rażąco niską uznaje się cenę poniżej kosztów własnych wykonawcy, niepozwalającą na wypracowanie zysku. Jest to cena oderwana od realiów rynkowych i nierzeczywista.
Przenosząc powyższe na kanwę niniejszej sprawy zaznaczyć należy, że Izba nie znalazła podstaw do uznania, że cena
oferty Przystępującego wykazywała cechy ceny rażąco niskiej.
W ocenie Izby złożone wyjaśnienia wraz z dowodami w sposób konkretny odnoszą się do czynników, które spowodowały obniżenie ceny oferty, tj. posiadanie własnego zaplecza technicznego oraz bazy przedsiębiorstwa zlokalizowanego w bliskiej odległości od miejsca wykonania przedmiotu zamówienia, skutkujące obniżeniem kosztów transportu, jak również brakiem konieczności najmu terenu na bazę o 10% wartości; zatrudnienie pracowników skierowanych do wykonania przedmiotowego zadania zamieszkujących w bliskim sąsiedztwie, skutkujące obniżeniem kosztów transportu o 5% wartości; posiadanie systemu zarządzania jakością, skutkujące 15% oszczędnościami; zatrudnienie wykwalifikowanych pracowników na miejscu, bez konieczności pokrywania kosztów ich pobytu w rejonie realizowanego zamówienia, powodujące obniżenie kosztów robocizny o 30%; posiadanie własnego sprzętu i urządzeń, skutkujące obniżeniem o 5% wartości przez cały okres realizacji zamówienia, posiadanie ok. 30% zmagazynowanych zapasów materiałów, powodujące 10% oszczędności; współpraca bezpośrednio z producentami, skutkująca uzyskaniem ponad 30% rabatami i upustami cenowymi na zakup materiałów i sprzętu w hurtowniach budowlanych; zamówienie, które ma być realizowane bez udziału podwykonawców. Jednocześnie Przystępujący w swoich wyjaśnieniach co do zaoferowanej ceny z dnia 16 stycznia 2025 r. oraz 17 stycznia 2025 r. wskazał stawkę 30,50 zł brutto za roboczogodzinę wynagrodzenia pracownika oraz stawkę roboczogodziny 28 zł netto przyjętą do sporządzenia kosztorysu ofertowego (robocizna), koszty ogólne 65% i zysk 10%.
Izba zauważa, że z uwagi na brak definicji „dowodu”, oświadczenia własne wykonawcy mogą być uznane za wypełniające normę z art. 224 ust. 1 ustawy PZP w zakresie konieczności „udowodnienia”, jeśli wraz ze złożonymi wyjaśnieniami uwiarygadniają zaoferowaną cenę. W ocenie Izby, złożone wyjaśnienia przez Przystępującego wykazują realność ceny oferty.
Izba zważa, iż Zamawiający na podstawie art. 224 ust. 1 ustawy PZP w dniu 14 stycznia 2025 r. wezwał Przystępującego do złożenia wyjaśnień odnośnie zaoferowanej ceny, w tym „do złożenia odpowiednich dowodów w zakresie wyliczenia ceny oraz jej części składowych, a w szczególności:
- zarządzania procesem produkcji, świadczonych usług lub metody budowy;
- wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo korzystnych warunków dostaw, usług albo związanych z realizacją robót budowlanych;
- oryginalności dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych przez wykonawcę;
- zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;
- zgodności z prawem w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie;
- zgodności z przepisami z zakresu ochrony środowiska;
- wypełniania obowiązków związanych z powierzeniem wykonania części zamówienia podwykonawcy.”.
W odpowiedzi na ww. wezwanie, Przystępujący w dniu 16 stycznia 2025 r. złożył stosowne wyjaśnienia wraz z dowodami w postaci zestawienia zmagazynowanych materiałów, potencjału technicznego, oświadczenia dostawców materiałów, tj. oświadczenie Hurtowni Instal – Tech, oświadczenie Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego PANDA, oświadczenie Hurtowni Mors, oświadczenie MP Projekt.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Zamawiający w wezwaniu z dnia 14 stycznia 2025 r. do wyjaśnień co do ceny przytoczył de facto brzmienie art. 224 ust. 3 ustawy PZP, nie doprecyzowując elementów ceny oferty, które wymagają szerszego wyjaśnienia dla stwierdzenia jej realności.
W konsekwencji powyższego Przystępujący złożył wyjaśnienia w takim zakresie, w jakim uważał za wystarczające dla udowodnienia, że cena oferty gwarantuje należyte wykonanie zamówienia i jest wiarygodna, przedkładając przy tym stosowne dowody, które uznał za istotne, aby uwiarygodnić zaoferowaną cenę.
Należy bowiem zwrócić uwagę, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Izby, skierowanie ogólnego wezwania do wykonawcy rodzi po jego stronie uprawnienie do sformułowania wyjaśnień potwierdzających wykonanie zamówienia po cenie rynkowej. Jako przykład Izba wskazuje m.in. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 22 marca 2024 r. o sygn. akt KIO 726/24, w którym Izba wskazała, iż: „w sytuacji, gdy Zamawiający nie precyzuje wymaganego zakresu wyjaśnień, stopnia jego szczegółowości to do wykonawcy należy wybór, w jaki sposób te wyjaśnienia zostaną przedstawione.”.
Biorąc powyższe pod uwagę, wbrew twierdzeniom Odwołującego, Przystępujący nie musiał przedkładać kosztorysu
szczegółowego (nie wynika taki obowiązek z przepisów ustawy PZP), jak również w pełni uprawnione jest podanie wartości procentowych przez Przystępującego. Twierdzenia Odwołującego, iż: „wskazywane „procenty oszczędności” wydają się być (...) oderwane od faktycznych podstaw wyceny i określone na podstawie subiektywnej oceny Spółki Cywilnej”, są w żaden sposób nie udowodnione. Zaznaczenia wymaga, że „odwrócony” rozkład ciężaru dowodu nie powoduje, że Odwołujący pozostaje całkowicie zwolniony z obowiązku przedstawienia dowodów na ich poparcie.
Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów Odwołującego, a mianowicie wpierw do zarzutu dotyczącego godzinowej stawki robocizny i stawki roboczogodziny, to Izba chciałaby w tym miejscu zwrócić uwagę, iż stawka podana przez Przystępującego w wysokości 30,50 zł brutto stanowi wyłącznie wynagrodzenie pracownika, jakie musi otrzymać pracownik za godzinę pracy w ramach minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym nie jest to koszt całkowity roboczogodziny pracownika, a czego zdaje się nie zauważać Odwołujący. Odwołujący w treści odwołania wskazuje, iż:
„wysokość stawki za godzinę pracy pracownika, zgodna z powszechnie obowiązującym prawem nie może być niższa niż 39,76 zł” (co nie jest kwestionowane przez Przystępującego), jednakże w ocenie Izby, Odwołujący całkowicie pomija fakt, iż do sporządzenia kosztorysu Przystępujący przyjął stawkę 28 zł netto za roboczogodzinę (realność stawki potwierdza dowód złożony przez Przystępującego do pisma procesowego), do której należy doliczyć 65% kosztów ogólnych (wskazanych w wyjaśnieniach), co daje wartość 46,20 zł netto. Już tylko z tego powodu, w ocenie Izby, konfrontując stawkę 39,76 zł brutto z stawką 46,20 zł netto, Izba doszła do przekonania, iż koszt roboczogodziny pracownika obejmuje minimalną stawkę wynagrodzenia pracownika.
Dodatkowo Izba zważa, iż stawka ta nie uwzględnia zysku, jaki został przyjęty w kosztorysie w wysokości 10%, co wynika jednoznacznie z wyjaśnień z dnia 16 stycznia 2025 r. oraz 20 stycznia 2025 r.
Twierdzenia Odwołującego, iż Przystępujący powinien był rozpisać „koszty materiału, koszty obsługi administracyjnej, koszty kadry kierowniczej czy zaplecza socjalnego”, to Izba chciałaby zwrócić uwagę, iż ze względu na ogólne wezwanie Zamawiającego, Przystępujący złożył wyjaśnienia takie, jakie uznał za stosowne uwiarygadniające cenę w złożonej ofercie.
Nie można również tracić z pola widzenia, iż powyższe koszty wskazane przez Odwołującego mogą być przecież ujęte w kosztach ogólnych wskazanych przez Przystępującego, zwłaszcza że w niniejszym postępowaniu mamy do czynienia z wynagrodzeniem ryczałtowym, na co słusznie zwrócił uwagę Zamawiający na rozprawie, a czego zdaje się nie zauważać Odwołujący.
Poza tym, Zamawiający w dniu 17 stycznia 2025 r. wezwał Przystępującego o wyjaśnienie informacji zawartych w punktach 4 i 8 dotyczących stawki za roboczogodzinę, w wyniku którego, Przystępujący w dniu 20 stycznia 2025 r. dodatkowo wyjaśnił, iż: „stawka netto roboczogodziny wynagrodzenia pracownika jest wyliczana w zależności od liczby godzin pracy (liczby dni roboczych) w danym miesiącu co odpowiednio wpływa na jej wartość w zależności od miesiąca kalendarzowego, dlatego w Ad.4 w celu uproszczenia powołaliśmy się na stawkę wynagrodzenia pracownika brutto. W dalszej części wyjaśnienia podając kwotę 28 zł netto za roboczogodzinę, nie posługujemy się już kwotą wynagrodzenia za roboczogodzinę pracownika, a zupełnie inną wartością, którą należy wprowadzić w programie Norma Pro w celu sporządzenia kosztorysu ofertowego. Stawkę tą należy wprowadzić do programu jako wartość netto, tak samo jak wartość kosztów oraz procentowy zysk”.
Izba chciałaby w tym miejscu podkreślić, iż nie zgadza się z poglądem Odwołującego, jakoby wezwanie drugie Zamawiającego z dnia 17 stycznia 2025 r. było wezwaniem „nieuprawnionym”, ze względu na fakt, iż ustawa PZP nie przewiduje jednokrotnego wezwania w zakresie wyjaśnień ceny. Zdaniem Izby, Zamawiający zawsze ma możliwość dodatkowego wezwania „doprecyzowującego” w celu wyjaśnienia wątpliwości powziętych przez niego w wyniku złożonych już wyjaśnień przez wykonawcę.
Nadto Izba zważa, iż argumentacja Odwołującego na rozprawie, iż Przystępujący nie złożył dowodów, np. w postaci umów o pracę, polityki bonusowej, to Izba chciałaby podkreślić, iż wykonawcy, w tym Przystępujący nie mają „automatycznego” obowiązku ich złożenia w momencie składania wyjaśnień co do zaoferowanej ceny. Powyższe potwierdza wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 11 października 2024 r. o sygn. akt KIO 3523/24, w którym to Izba wskazała, iż: „W ocenie Izby brak przy tym było obowiązku złożenia dowodów na potwierdzenie stawek związanych z kosztami pracy. W sposób oczywisty były one zgodnie z obowiązującymi przepisami o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, a trudno oczekiwać, by wykonawca przed ewentualnym zawarciem umowy z zamawiającym już zatrudnił ludzi na poczet przyszłej realizacji zamówienia. Dlatego Przystępujący nie miał obowiązku udowodnienia tych stawek konkretnymi dokumentami, jak umowy o pracę itp.”.
Przechodząc do zarzutu dotyczącego posiadania zmagazynowanych zapasów materiałów, Izba zważa, iż Odwołujący zarzuca, iż zestawienie posiadanych przez Przystępującego materiałów „nie zawiera jednak dokładnych parametrów materiałów, ani nawet ich producentów, w związku z powyższym nie da się ocenić czy będą one mogły być wykorzystane do realizacji przedmiotowego zamówienia w świetle § 4 ust. 1 pkt 1.8 i 1.9 Załącznika nr 6 do SW Z- Istotne
postanowienia umowy ze zmianami, tj. czy materiały odpowiadają wymaganiom określonym w art. 10 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz.1333 z późn. zm.) oraz czy są fabrycznie nowe”.
Izba w pierwszej kolejności zważa, iż Przystępujący przygotowując ofertę miał pełen wgląd do dokumentacji projektowej i na jej podstawie był w stanie oszacować ilość potrzebnych materiałów do wbudowania. Co istotne, Przystępujący składając wyjaśnienia dotyczące rażąco niskiej ceny przedstawił zestawienie materiałów, w którym to w spisie zostały umieszczone materiały zgodne z parametrami podanymi w dokumentacji technicznej przez Zamawiającego.
Nadto Izba zważa, iż zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 10 Załącznika nr 6 do SW Z- Istotne postanowienia umowy ze zmianami, wykonawca zamówienia publicznego przed wbudowaniem materiałów i urządzeń, zobowiązany będzie wystąpić z wnioskiem o ich zatwierdzenie przez zamawiającego i inspektora nadzoru. Twierdzenia Odwołującego, iż „Spółka Cywilna nie ma na obecnym etapie wiedzy, czy część lub całość posiadanych przez Nią materiałów będzie mogła zostać wykorzystana do wykonania przedmiotowego zamówienia publicznego. W związku z powyższym w ocenie Odwołującej istnieje wysoki poziom ryzyka, że w przypadku wyboru oferty Spółki Cywilnej na etapie realizacji musiała by ona dokonać ponownego zakupu materiałów”, jest w ocenie Izby twierdzeniem po pierwsze opartym na dywagacjach Odwołującego, a po drugie, nie można tracić z pola widzenia, iż Przystępujący w piśmie procesowym oświadczył, iż: „w wykazie materiałów zostały uwzględnione materiały, wyłącznie takie, które spełniają odpowiednie wymagania i posiadają odpowiednie parametry, wykazane z dokumentacji projektowej”, które to oświadczenie Izba uznała za wiarygodne.
Nadto Izba wskazuje, że Odwołujący w treści odwołania błędnie wskazuje, iż „niemożliwym jest aby zakup części materiałów po preferencyjnych cenach materiały, aż o 30% wpłynął na cenę realizacji”, bowiem jak słusznie zauważa Przystępujący, iż w wyjaśnieniach wskazał, że „wcześniej zakupione materiały obniżą koszty jedynie o 10%”.
Odnosząc się do zarzutu współpracy z hurtowniami i producentami materiałów, Izba zważa, iż Przystępujący w wyjaśnieniach z dnia 16 stycznia 2025 r. wskazał, iż: „Współpraca bezpośrednio z producentami i posiadanie atrakcyjnych rabatów i upustów cenowych na zakup materiałów i sprzętu w hurtowniach budowlanych, skutkuje ponad 30% rabatami na zakup materiałów potrzebnych do realizacji przedmiotowego zadania zgodnie z dokumentacja techniczna i projektem budowlanym”. W ocenie Izby, oświadczenia firm, stanowiące dowody dołączone do wyjaśnień, jednoznacznie wskazują, że długoletnia współpraca między firmami a Przystępującym doprowadziła do wypracowania rabatów („specjalnych cen inwestycyjnych”) na materiały budowlane. Powyższe potwierdzają słowa ujęte w oświadczeniach firm: „hurtownia (...) potwierdza ceny na materiały instalacyjne, sanitarne, grzewcze”, „ofertowane ceny do w/w przetargu są poparte wycenami renomowanych producentów oświetlenia profesjonalnego”, „inwestycja (...) została wyceniona przez naszą firmę zgodnie z dostępną specyfikacją towarową, a na mocy zawartych umów o współpracy, ustalono z przedstawicielami producentów specjalne ceny inwestycyjne (dotyczące tego zadania). Z naszej strony w ramach długoletniej współpracy zapewniamy również gratisową obsługę logistyczną powyższej inwestycji.
Informujemy, iż Zakład Remontowo Budowlany Jan i C.B. jest naszym klientemod roku 2010.”, „oferta jest przygotowana zgodnie z dostarczonymi wytycznymi dotyczącymi przetargu. Przedstawione ceny są wynikiem wieloletniej współpracy miedzy naszymi firmami”.
To, że w oświadczeniach firm brak jest wskazania wysokości udzielonego rabatu, w żadnym wypadku nie może w ocenie Izby świadczyć, wbrew twierdzeniom Odwołującego, o braku traktowania ich „jako dowodów wskazujących, że cena zawarta w ofercie Spółki Cywilnej nie jest rażąco niska”. Poza tym, twierdzenie Odwołującego, że „rabaty w wysokości 30% są mało realne. Powszechną praktyką branży jest, że sprzedawcy materiałów budowlanych po latach współpracy udzielają rabatów maksymalnie do 15%”, są w ocenie Izby twierdzeniami gołosłownymi. Zdaniem Izby, z racji doświadczenia życiowego, jest jak najbardziej prawdopodobne, że przy długoletniej współpracy firmy mogą udzielać znacznych rabatów, nawet ponad 30%.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego systemu zarządzania jakością, Izba zważa, iż Przystępujący w wyjaśnieniach co do zaoferowanej ceny wskazał: „Posiadanie systemu zarządzania jakością, który usprawnia organizację pracy.
Zatrudnienie przeszkolonych pracowników specjalizujących się w robotach wymaganych do wykonania przedmiotowego zadania zapewniając szybkie i solidne wykonanie prac przy jednoczesnym zmniejszeniu kosztów robocizny, co skutkuje 15% oszczędnościami które maja wpływ na cenę złożonej oferty”. W ocenie Izby, nie jest tak, jak sugeruje Odwołujący, że „komunikat ten nie przedstawia jakichkolwiek informacji”. Zdaniem Izby, jest wręcz przeciwnie, ze względu na fakt, iż system ten umożliwia Przystępującemu usprawnienie organizacji pracy poprzez zatrudnienie przeszkolonych pracowników specjalizujących się w robotach koniecznych do wykonania zamówienia, a w konsekwencji doprowadzając do optymalizacji kosztów poprzez uzyskanie 15% oszczędności. Poza tym, wbrew twierdzeniom Odwołującego, system zarządzania jakością u Przystępującego nie powoduje 30% obniżenie kosztów realizacji przedmiotowego zamówienia publicznego, ponieważ w wyjaśnieniach Przystępujący wskazywał 15% oszczędności.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego posiadania przez Spółkę Cywilną zaplecza technicznego oraz bazy przedsiębiorstwa zlokalizowanego w bliskiej odległości od miejsca wykonania przedmiotu zamówienia, Izba zważa, iż zdaniem Odwołującego lokalizacja zaplecza technicznego, bazy przedsiębiorstwa oraz zmniejszone koszty dowozu
pracowników, nie uzasadniają ceny zaoferowanej przez Przystępującego oraz jest znacząco niższa od cen oferowanych przez pozostałych wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego, którzy prowadzą działalność gospodarczą w podobnej odległości o miejsca realizacji zamówienia. Izba zważa, iż Przystępujący w wyjaśnieniach co do zaoferowanej ceny wskazał: „Posiadanie własnego zaplecza technicznego oraz bazy przedsiębiorstwa Wykonawcy zlokalizowanego w bliskiej odległości od miejsca wykonania przedmiotu zamówienia skutkuje obniżeniem kosztów transportu jak również brakiem konieczności najmu terenu na bazę o 10% wartości. Powyższe oszczędności będą miały 10% wpływ na cenę złożonej oferty (...) Zatrudnienie pracowników skierowanych do wykonania przedmiotowego zadania zamieszkujących w bliskim sąsiedztwie co sprowadza koszty dowozu pracowników praktycznie do zera skutkuje obniżeniem kosztów transportu o 5% wartości. Powyższe oszczędności będą miały 5% wpływ na cenę złożonej oferty”.
Biorąc powyższe pod uwagę, Izba doszła do przekonania, iż Przystępujący mając swoją siedzibę we Włocławku oddalonym od siedziby Zamawiającego o około 40 km (nawet biorąc pod uwagę firmy mające swoje siedziby w podobnej odległości), jak również brak konieczności najmu terenu na bazę oraz zatrudnienie pracowników zamieszkujących w bliskim sąsiedztwie Zamawiającego, skutkuje tym, iż zdaniem Izby realne jest obniżenie kosztów na realizację przedmiotowego zamówienia wskazane przez Przystępującego.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wykonania przedmiotu zamówienia bez udziału podwykonawców, Izba zważa, iż Przystępujący wskazał w wyjaśnieniach, iż: „Zamówienie zamierzamy wykonać bez udziału podwykonawców, co również spowoduje znaczący spadek kosztów realizacji zadania”. W ocenie Izby, zatrudnienie przez Przystępującego wykwalifikowanych pracowników na miejscu, bez konieczności pokrywania kosztów ich pobytu w rejonie realizowanego zamówienia, posiadanie własnego zaplecza technicznego, posiadanie własnego sprzętu i urządzeń, powoduje, iż zdaniem Izby, Przystępujący jest w stanie wykonać przedmiot zamówienia bez udziału podwykonawców, a tym samym spowoduje spadek kosztów realizacji przedmiotowego zamówienia.
Izba zważa, iż Odwołujący powołuje się na przedstawicieli doktryny, którzy uznają, że podwykonawcy są w stanie zrealizować prace budowlane szybciej i taniej niż samodzielnie działający generalny wykonawca, między innymi poprzez ograniczenie kosztów zatrudnienia.
Jednakże, zdaniem Izby, nie można tracić z pola widzenia, iż każdy podwykonawca prowadzący działalność gospodarczą, zatrudniający pracowników jest zobowiązany zatrudnić takich pracowników za co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę (czyli tak jak generalny wykonawca) oraz że podwykonawca, jak i generalny wykonawca zatrudniają wykwalifikowaną kadrę pracowników, co skutkuje tym, iż koszty robocizny podwykonawcy byłyby identyczne albo bardzo zbliżone z kosztami poniesionymi przez Przystępującego jako generalnego wykonawcy oraz że prace wykonane byłyby w podobnym czasie. Nie można również zapominać, iż taki podwykonawca musi w swojej ofercie uwzględnić także zysk.
Tym samym, w ocenie Izby, nie można z góry zakładać, że w każdym przypadku podwykonawcy są w stanie zrealizować prace budowlane szybciej i taniej, a ich zatrudnienie zawsze powodowałoby obniżenie kosztów realizacji zamówienia.
Niezależnie od powyższego, Izba chciałaby w tym miejscu podkreślić, iż w przypadku pojawienia się u Zamawiającego wątpliwości co do realności zaoferowanej ceny w złożonych wyjaśnieniach przez Przystępującego, Zamawiający mógł skierować kolejne wezwanie do złożenia wyjaśnień celem ich rozwinięcia lub uszczegółowienia, tak jak to uczynił Zamawiający wezwaniem z dnia 17 stycznia 2025 r. co do informacji zawartych w punktach 4 i 8 dotyczących stawki za roboczogodzinę ujętych w wyjaśnieniach z dnia 16 stycznia 2025 r. W związku z powyższym, w ocenie Izby, co do pozostałych punktów ujętych w pierwotnych wyjaśnieniach, Zamawiający nie miał żadnych wątpliwości co do realności zaoferowanej ceny przez Przystępującego.
Konkludując, w ocenie Izby, Odwołujący nie wykazał, tj. nie udowodnił, że cena zaoferowana przez Przystępującego jest rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia oraz że Przystępujący nie będzie w stanie wykonać zamówienia w sposób należyty.
Tym samym, zdaniem Izby, zarzuty wskazane w treści odwołania okazały się niezasadne, a w konsekwencji również okazał się niezasadny zarzut naruszenia przez Zamawiającego art. 287 ust. 1 ustawy PZP.
Nadto, Izba zważa, iż dowody wniesione przez Przystępującego, jak i Odwołującego narozprawie nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 574 i 575 ustawy Prawo zamówień publicznych oraz § 2 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 5 pkt 2 lit. b w zw. z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. 2020 r. poz. 2437), obciążając kosztami postępowania Odwołującego.
Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji.
- Przewodniczący
- ………………………….
Sprawdź nowe przetargi z podobnym ryzykiem
Ten wyrok pomaga ocenić spór po fakcie. Alert przetargowy pozwala wychwycić podobny problem na etapie SWZ, pytań, badania oferty albo decyzji o odwołaniu.
Graf orzeczniczy
Powiązania z innymi wyrokami KIO — cytowane precedensy oraz orzeczenia, które się do tego wyroku odwołują.
Podobne orzeczenia
Orzeczenia z największą wspólną podstawą PZP
- KIO 2897/26oddalono17 lipca 2026Wspólna podstawa: art. 224 ust. 1 Pzp, art. 224 ust. 3 Pzp (4 wspólne przepisy)
- KIO 3224/26umorzono17 lipca 2026Poprawa bezpieczeństwa powodziowego poprzez modernizację obwałowań rzeki Wisły, Gostynki i Mlecznej na terenie powiatu bieruńsko-lędzińskiego oraz miasta TychyWspólna podstawa: art. 224 ust. 1 Pzp, art. 224 ust. 6 Pzp (3 wspólne przepisy)
- KIO 3118/26oddalono16 lipca 2026Podlewanie młodych drzew na terenie miasta ŁodziWspólna podstawa: art. 224 ust. 6 Pzp, art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp (2 wspólne przepisy)
- KIO 2763/26oddalono15 lipca 2026Transport odpadów o kodach 19 12 10 i 19 12 12 powstałych w wyniku przetwarzania odpadów komunalnych do Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów w OlsztynieWspólna podstawa: art. 224 ust. 3 Pzp, art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp (2 wspólne przepisy)
- KIO 2782/26oddalono15 lipca 2026Wspólna podstawa: art. 224 ust. 1 Pzp, art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp (2 wspólne przepisy)
- KIO 2766/26oddalono15 lipca 2026Wspólna podstawa: art. 224 ust. 1 Pzp, art. 224 ust. 6 Pzp (2 wspólne przepisy)
- KIO 2833/26oddalono13 lipca 2026Całoroczne utrzymanie dróg krajowych autostrada A4 od km 112+512 d o km 193+965 zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we Wrocławiu Rejon we Wrocławiu w latach 2026-2029Wspólna podstawa: art. 224 ust. 1 Pzp, art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp (2 wspólne przepisy)
- KIO 2713/26oddalono13 lipca 2026Wspólna podstawa: art. 224 ust. 6 Pzp, art. 226 ust. 1 pkt 8 Pzp (2 wspólne przepisy)
Powiązane wyroki
Inne spory przed KIO dotyczące zamawiającego Gmina Miasto Radziejów oraz orzeczenia tego samego składu.
- KIO 224/26oddalono27 lutego 2026ten sam zamawiającywewnętrzny identyfikator: B.271.7.2025 (dalej zwane:
- KIO 4448/24umorzono16 grudnia 2024ten sam zamawiający
- KIO 2602/26oddalono17 lipca 2026ten sam składZaprojektowanie i rozbudowa drogi krajowej nr 25 na odcinku Kokanin z węzłem – Biskupice Ołoboczne (obwodnica Kalisza)
- KIO 2482/26umorzono13 lipca 2026ten sam skład
- KIO 2358/26uwzględniono13 lipca 2026ten sam składDostawa odzieży łukoochronnej letniej i zimowej dla ENEA Operator sp. z o.o. – 4 zadania
- KIO 2776/26umorzono6 lipca 2026ten sam składDostawa wyposażenia oraz pomocy dydaktycznych przeznaczonych do realizacji zajęć praktycznych na potrzeby pracowni zawodowych szkół ponadpodstawowych oraz Centrum Kształcenia Branżowego w Siedlcach w ramach projektu pn.