Wyrok KIO 1913/26 z 8 czerwca 2026

Zamawiający Szpital Specjalistyczny im. J. Dietla w Krakowie (dalej: „Zamawiający”), prowadzi z zastosowaniem przepisów ustawy z 11 września 2019 r. prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320 oraz z 2025 r. poz.

620 dalej: „ustawa Pzp”) w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie pn.: „Kompleksowa usługa prania i dzierżawy pościeli” (znak postępowania: SZP/14/2026). Wartość szacunkowa zamówienia jest powyżej progów unijnych. Ogłoszenie o zamówieniu ukazało się w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 14 kwietnia 2026 r. pod nr 252041-2026 24 kwietnia 2026 roku do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w Warszawie, w przedmiotowym postępowaniu odwołanie (sygn. akt: KIO 1913/26) złożył wykonawca Praxima Krakpol Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Trzebini (dalej: „Odwołujący”).

Odwołanie złożono wobec treści Specyfikacji warunków zamówienia (dalej jako: „SW Z”) w zakresie rozdziału V pkt 2) oraz załącznika nr 2 do SW Z (dalej jako: „OPZ”) w zakresie pkt 3 ppkt 1)-9) w prowadzonym przez Zamawiającego postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego w części dotyczącej:

1. wymogu przedstawienia certyfikatu potwierdzającego spełnienie wymagań normy ISO 9001:2015 o ściśle określonym, zawężonym zakresie bez realnego dopuszczenia rozwiązań (norm) równoważnych;
2. wymogu zapewnienia pościeli o ściśle określonych parametrach bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych, tj. parametrów dotyczących: a) składu materiałowego 100% bawełna, b) gramatury 160 g/m², c) określonych, zawyżonych parametrów wytrzymałościowych, d) wymogu jednoczesnej kwalifikacji jako wyrobu medycznego;
3. wymogu zapewnienia fartuchów standardowego ryzyka o ściśle określonych parametrach bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych,

tj. parametrów dotyczących: a) określonego składu materiałowego, b) zawężonych zakresów gramatur tkanin i laminatów, c) dokładnej budowy laminatu (PES/PU/PES), d) szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych (w tym mankietów, tasiemek na palec, sposobu wiązania), e) rozbudowanych i niestandardowych wymagań identyfikacyjnych (oznaczeń kolorystycznych, liczby etykiet);

1. wymogu zapewnienia fartuchów wysokiego ryzyka o ściśle określonych parametrach bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych, tj. parametrów dotyczących: a) określonego składu materiałowego, b) zawężonych zakresów gramatur tkanin i laminatów, c) dokładnej budowy laminatu (PES/PU/PES), d) szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych (w tym mankietów, tasiemek na palec, sposobu wiązania), e) rozbudowanych i niestandardowych wymagań identyfikacyjnych (oznaczeń kolorystycznych, liczby etykiet);
2. wymogu zapewnienia koszul operacyjnych o ściśle określonych parametrach bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych, tj. parametrów dotyczących: a) określonego składu materiałowego, b) określonej gramatury, c) szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych (rękawa kimonowego krótkiego, podkroju szyi wykończonego plisą, rozcięcia koszuli z tyłu na całej długości, wiązania na troki), d) niestandardowych wymagań identyfikacyjnych (identyfikacja rozmiaru za pomocą kolorowych wieszaczków tożsamych z oznakowaniem rozmiaru na metce).

Odwołujący zarzucił Zamawiającemu:

1. sformułowanie wymogu przedstawienia przedmiotowego środka dowodowego w postaci certyfikatu potwierdzającego spełnienie wymagań normy ISO 9001:2015 o ściśle określonym, zawężonym zakresie bez realnego dopuszczenia rozwiązań (norm) równoważnych, w sposób nieproporcjonalny, naruszający zasadę równego traktowania wykonawców, ograniczający konkurencję i skutkujący uniemożliwieniem wykonawcom dysponującym certyfikatem o odmiennym brzmieniu złożenia skutecznej oferty w postępowaniu; - co stanowił naruszenie art. 16 pkt 1 - 3 w zw. z art. 99 ust. 2, 4 - 6 w zw. z art. 106 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1320 ze zm.) (dalej jako: „ustawa”);
2. sformułowanie wymogów dla pościeli (w postaci określonych parametrów, w tym składu materiałowego 100% bawełna, gramatury 160 g/m², określonych, zawyżonych parametrów wytrzymałościowych, wymogu jednoczesnej kwalifikacji jako wyrobu medycznego bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych) w sposób, który faworyzuje określone rozwiązania technologiczne pochodzące od konkretnego wykonawcy, pozostający bez związku z potrzebami Zamawiającego, nieproporcjonalny a zarazem uniemożliwiający innym wykonawcom złożenie skutecznej oferty w postępowaniu i ograniczający konkurencję; - co stanowił naruszenie art. 16 pkt 1 - 3 w zw. z art. 99 ust. 2, 4 - 6 ustawy;
3. sformułowanie wymogów dla fartuchów standardowego ryzyka (w postaci określonych parametrów, w tym określonego składu materiałowego, zawężonych zakresów gramatur tkanin i laminatów, dokładnej budowy laminatu (PES/PU/PES), szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych (w tym mankietów, tasiemek na palec, sposobu wiązania), rozbudowanych i niestandardowych wymagań identyfikacyjnych (oznaczeń kolorystycznych, liczby etykiet) bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych) w sposób, który faworyzuje określone rozwiązania technologiczne pochodzące od konkretnego wykonawcy, pozostający bez związku z potrzebami Zamawiającego, nieproporcjonalny a zarazem uniemożliwiający innym wykonawcom złożenie skutecznej oferty w postępowaniu i ograniczający konkurencję; - co stanowił naruszenie art. 16 pkt 1 - 3 w zw. z art. 99 ust. 2, 4 - 6 ustawy;
4. sformułowanie wymogów dla fartuchów wysokiego ryzyka (w postaci określonych parametrów, w tym określonego składu materiałowego, zawężonych zakresów gramatur tkanin i laminatów, dokładnej budowy laminatu (PES/PU/PES), szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych (w tym mankietów, tasiemek na palec, sposobu wiązania), rozbudowanych i niestandardowych wymagań identyfikacyjnych (oznaczeń kolorystycznych, liczby etykiet) bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych) w sposób, który faworyzuje określone rozwiązania technologiczne pochodzące od konkretnego wykonawcy, pozostający bez związku z potrzebami Zamawiającego, nieproporcjonalny a zarazem uniemożliwiający innym wykonawcom złożenie skutecznej oferty w postępowaniu i ograniczający konkurencję; - co stanowił naruszenie art. 16 pkt 1 - 3 w zw. z art. 99 ust. 2, 4 - 6 ustawy;
5. sformułowanie wymogów dla koszul operacyjnych (w postaci określonych parametrów, w tym określonego składu materiałowego, określonej gramatury, szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych (rękawa kimonowego krótkiego,

podkroju szyi wykończonego plisą, rozcięcia koszuli z tyłu na całej długości, wiązania na troki), niestandardowych wymagań identyfikacyjnych (identyfikacja rozmiaru za pomocą kolorowych wieszaczków tożsamych z oznakowaniem rozmiaru na metce) bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych) w sposób, który faworyzuje określone rozwiązania technologiczne pochodzące od konkretnego wykonawcy, pozostający bez związku z potrzebami Zamawiającego, nieproporcjonalny a zarazem uniemożliwiający innym wykonawcom złożenie skutecznej oferty w postępowaniu i ograniczający konkurencję; - co stanowił naruszenie art. 16 pkt 1 - 3 w zw. z art. 99 ust. 2, 4 - 6 ustawy.

Odwołujący wnosił o:

1. uwzględnienie odwołania w całości,
2. nakazanie Zamawiającemu dokonania w ww. postępowaniu modyfikacji brzmienia zapisów SW Z oraz załącznika nr 2 do SW Z w zakresie zaskarżonym w odwołaniu poprzez odpowiednio modyfikację, uzupełnienie lub wyeliminowanie wymogów wskazanych w pkt 1-5 powyżej, tj.: a) w zakresie przedmiotowego środka dowodowego w postaci certyfikatu potwierdzającego spełnienie wymagań normy ISO 9001:2015 (rozdział V pkt 2 SWZ): - zmianę wymagań Zamawiającego w zakresie certyfikatu potwierdzającego spełnianie wymagań normy ISO 9001:2015 poprzez dopuszczenie certyfikatu ISO 9001:2015 o równoważnym, funkcjonalnie odpowiadającym zakresie, - wykreślenie wymogu, aby certyfikat ISO 9001:2015 obejmował sterylizację wyrobów medycznych realizowaną pod adresem miejsca wykonywania usług wykonawcy, - dopuszczenie możliwości wykazania spełnienia wymagań w zakresie sterylizacji przez podwykonawcę lub podmiot trzeci posiadający odrębne certyfikaty i walidacje, - ewentualnie uznanie, że certyfikat przedstawiony przez Odwołującego spełnia wymagania jako równoważny; b) w zakresie pościeli (pkt 3 ppkt 1)-6) OPZ): - dopuszczenie tkanin o składzie innym niż 100% bawełna, w tym tkanin mieszanych (np. 50% bawełna/50% poliester), - dopuszczenie gramatury niższej niż 160 g/m² (np. od 140 g/m²), przy zachowaniu parametrów użytkowych, - obniżenie lub uelastycznienie wymagań wytrzymałościowych do poziomu adekwatnego do funkcji wyrobu, - dopuszczenie rozwiązań równoważnych w zakresie wszystkich parametrów technicznych; c) w zakresie fartucha standardowego ryzyka (pkt 3 ppkt 8) OPZ): - opisanie przedmiotu zamówienia w sposób funkcjonalny, zgodny z normą PN-EN 13795 i Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 (MDR), - dopuszczenie wszystkich rozwiązań spełniających wymagania normowe w zakresie barierowości i bezpieczeństwa, - usunięcie wymagań dotyczących konkretnych technologii, składu materiałowego i szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych, - ograniczenie wymagań dotyczących sterylizacji i pakowania wyłącznie do wymogów wynikających z normy PN-EN ISO 11607 oraz przepisów prawa, - dopuszczenie równoważnych systemów identyfikacji i kontroli cykli sterylizacji, - wydłużenie terminu składania ofert po dokonaniu zmian; d) w zakresie fartucha wysokiego ryzyka (pkt 3 ppkt 9 OPZ): - zmianę opisu przedmiotu zamówienia poprzez odniesienie do normy EN 13795 (poziom High Performance) jako podstawowego kryterium, - usunięcie nadmiernie szczegółowych wymagań technicznych dotyczących: składu materiałów, gramatur, konstrukcji fartucha, detali użytkowych (mankiety, tasiemki, system wiązania), - ograniczenie wymagań dotyczących oznakowania i etykiet do standardów wynikających z norm, - dopuszczenie rzeczywistej równoważności poprzez opis funkcjonalny zamiast technologicznego; e) w zakresie koszul operacyjnych (pkt 3 ppkt 7 OPZ): - usunięcie wymogu identyfikacji rozmiaru za pomocą kolorowych wieszaczków lub dopuszczenie równoważnych sposobów oznakowania, - zastąpienie szczegółowych wymagań konstrukcyjnych opisem funkcjonalnym lub dopuszczenie rozwiązań równoważnych, - dopuszczenie równoważnych materiałów o parametrach użytkowych nie gorszych niż wymagane, - ewentualne doprecyzowanie wymagań w sposób nienaruszający zasad uczciwej konkurencji;
3. zasądzenie od Zamawiającego na rzecz Odwołującego kosztów postępowania,
4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: certyfikatów ISO 9001:2015, ISO 14001:2015, ISO 13485:2016, ISO 14065:2016-07 (fakt podlegający dowodzeniu: dysponowanie przez Odwołującego potencjałem umożliwiającym należyte zrealizowanie przedmiotu zamówienia).

Odwołujący wskazał, że posiada interes we wniesieniu odwołania, ponieważ działania Zamawiającego polegające na

sporządzeniu dokumentacji przetargowej w sposób rażąco sprzeczny z prawem (w zakresie opisu przedmiotu zamówienia i parametrów asortymentu, w tym wskazanych w odwołaniu przedmiotowych środków dowodowych), niekonkurencyjny (poprzez wprowadzenie nieuzasadnionych wymogów) skutkują uniemożliwieniem ubiegania się o przedmiotowe zamówienie publiczne na zasadach równości i uczciwej konkurencji. Modyfikacja treści SW Z oraz załącznika nr 2 do SW Z w sposób opisany w odwołaniu pozwoli zdaniem Odwołującego doprowadzić do stworzenia stanu zgodnego z prawem i umożliwi Odwołującemu ubieganie się o zamówienie publiczne, którym jest on zainteresowany, a Zamawiającemu dokonanie wyboru oferty najkorzystniejszej cenowo w ramach tożsamej jakościowo usługi oferowanej przez wykonawców.

Odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 515 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy Pzp.

Informację stanowiącą podstawę do wniesienia odwołania Odwołujący uzyskał 14 kwietnia 2026 r. – ogłoszenie dokumentacji postępowania. W związku z powyższym odwołanie wniesione w dniu 24 kwietnia 2026 r. należy uznać za wniesione w wymaganym zgodnie z ustawą Pzp terminie.

Wpis od odwołania w kwocie 15 000,00 złotych (piętnaście tysięcy złotych zero groszy) został uiszczony przelewem na rachunek bankowy Urzędu Zamówień Publicznych. Odwołujący prawidłowo przekazał kopię odwołania Zamawiającemu oraz załączył potwierdzenie przekazania odwołania Zamawiającemu.

11 maja 2026 r. Zamawiający złożył pisemną odpowiedź na odwołanie, w której wniósł o oddalenie odwołania w całości.

2 czerwca 2026 r. podczas rozprawy Odwołujący oświadczył, że wnosi o umorzenie postępowania odwoławczego w zakresie zarzutu nr 5 w części dotyczącej identyfikacji oznaczenia rozmiaru koszul operacyjnych dla pacjentów.

Odwołujący wskazał, że zmiana wprowadzona przez Zamawiającego w tym zakresie powoduje, że żądanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ zmiana wyczerpała jego roszczenie. Zgodnie z art. 568 ustawy Pzp Izba umarza postępowanie odwoławcze, w formie postanowienia, w przypadku stwierdzenia, że dalsze postępowanie stało się z innej przyczyny zbędne. Mając powyższe na uwadze Izba postanowiła umorzyć postępowanie w zakresie części zarzutu nr 5, co do której Zamawiający wprowadził zmiany, zaś Odwołujący oświadczył, że wyczerpują one jego roszczenie.

Po przeprowadzeniu rozprawy z udziałem stron i uczestników postępowania odwoławczego, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz oświadczeń, a także stanowisk stron i uczestników postępowania odwoławczego, Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje:

Izba stwierdziła, że w zakresie zarzutów podniesionych w odwołaniu nie została wypełniona żadna z przesłanek skutkujących odrzuceniem odwołania, odwołanie nie zawierało braków formalnych i mogło zostać rozpoznane merytorycznie.

Izba ustaliła, że wykonawca wnoszący odwołanie wykazał interes w korzystaniu ze środków ochrony prawnej. Interes we wniesieniu odwołania wynika z faktu, iż w przypadku uwzględnienia zarzutów podniesionych w odwołaniu Odwołujący będzie miał większe szanse na złożenie oferty, a tym samym na uzyskanie zamówienia.

Przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie odwołującego w ustawowym terminie zgłosił wykonawca TomMarg ZPCH spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Krakowie. Strony nie zgłosiły opozycji ani zastrzeżeń co do skuteczności przystąpienia tego wykonawcy do udziału w postępowaniu odwoławczym po stronie odwołującego.

Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła skuteczność przystąpienia wykonawcy Tom-Marg ZPCH spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Krakowie do udziału w postępowaniu odwoławczym po stronie odwołującego.

Przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego w ustawowym terminie zgłosił wykonawca Toruńskie Zakłady Materiałów Opatrunkowych S.A. z siedzibą w Toruniu. Strony nie zgłosiły opozycji ani zastrzeżeń co do skuteczności przystąpienia tego wykonawcy do udziału w postępowaniu odwoławczym po stronie zamawiającego.

Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła skuteczność przystąpienia wykonawcy Toruńskie Zakłady Materiałów Opatrunkowych S.A. z siedzibą w Toruniu do udziału w postępowaniu odwoławczym po stronie zamawiającego.

Krajowa Izba Odwoławcza postanowiła dopuścić dowody z dokumentacji przedmiotowego postępowania, odwołania wraz z załącznikami, odpowiedzi na odwołanie złożonej przez Zamawiającego, oświadczeń o przystąpieniu do postępowania odwoławczego i pisma procesowego złożonego przez Odwołującego.

Biorąc pod uwagę stanowiska Stron i uczestników postępowania odwoławczego oraz zgromadzony materiał dowodowy, Izba uznała, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie i podlegało oddaleniu.

W zakresie podniesionych zarzutów Izba ustaliła następujący stan faktyczny:

Zamawiający prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie pn.: „Kompleksowa usługa prania i dzierżawy pościeli”.

Zgodnie z załącznikiem nr 2 do SW Z przedmiotem zamówienia jest: „Kompleksowa usługa prania, dzierżawy i transportu pościeli/bielizny szpitalnej wraz z wdrożeniem i wynajmem systemu do automatycznej identyfikacji asortymentu (RiFD) lub równoważnego, realizowana na rzecz Szpitala Specjalistycznego im. J. Dietla w Krakowie.

Za równoważną uznaje się każdą inną metodę identyfikacji, która zapewnia co najmniej równoważny poziom: -automatyzacji procesów,

-identyfikowalności tekstyliów, -wydajności operacyjnej, -odporności na warunki pralnicze, -integracji systemowej”.

Zgodnie z rozdziałem V PRZEDMIOTOWE ŚRODKI DOWODOWE pkt 2) SWZ:

„Zamawiający żąda, w celu potwierdzenia zgodności oferowanych usług z wymaganiami określonymi w opisie przedmiotu zamówienia, złożenia wraz z ofertą przedmiotowych środków dowodowych: (…)

1. Certyfikatu potwierdzającego spełnienie wymagań normy: ISO 9001:2015 (wersja polska) - System zarządzania jakością w zakresie usług prania i wynajmu bielizny szpitalnej, mycia i dezynfekcji środków transportu (samochody i wózki do przewozu bielizny), kompletowania wyrobów medycznych i walidacji procesu prania oraz sterylizacji wyrobów medycznych. wystawionego na adres miejsca wykonywania usług lub równoważnej, wydanego przez akredytowaną jednostkę oceniającą zgodność.”

Zgodnie z rozdziałem XVI PODWYKONAWSTWO pkt 1, 3-4 SWZ:

„1.Zamawiający dopuszcza powierzenie wykonania części zamówienia podwykonawcy. (…)

1. Wykonawca, który zamierza powierzyć wykonanie części zamówienia podwykonawcy niebędącego podmiotem udostępniającym zasoby w celu wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu, w celu wykazania braku istnienia wobec niego podstaw wykluczenia z udziału w postępowaniu składa jednolity dokument podwykonawcy i podmiotowe środki dowodowe, określone w niniejszej SWZ.
2. Wykonawca, który zamierza powierzyć wykonanie części zamówienia podwykonawcy będącego podmiotem udostępniającym zasoby w celu wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu, w celu wykazania braku istnienia wobec niego podstaw wykluczenia z udziału w postępowaniu składa jednolite dokumenty podwykonawcy i podmiotowe środki dowodowe, określone w niniejszej SWZ.”

Zgodnie z pkt 3 ppkt 1-9 załącznika nr 2 do SWZ:

„3.Przedmiot umowy obejmuje dzierżawę asortymentu, na który składają się:

1. Poszwa medyczna - Nowa nieużytkowana, kolor jednolity, niebieski. Zamawiający dopuszcza również możliwość zaoferowania poszwy w kolorze niebieskim w deseń po zaakceptowaniu wzoru przez Zamawiającego. Dwustronna, bez guzików lub zamków, typu otwarty worek. Rozmiar poszwy: 160 x 210 cm +/_5%. Wykonane z bezpyłowej tkaniny bawełnianej: o gramaturze 160 g/m2 posiadającej zawartość bawełny 100% odpornej na chlorowanie i sterylizację, temperatura prania 95°C (+/-2°C) z użyciem odpowiedniego preparatu dezynfekcyjnego, możliwość chlorowania i sterylizacji, z wykurczem max 3%. Wytrzymałość tkaniny na rozciąganie w kierunku wzdłużnym min 550N, w kierunku poprzecznym min 410N, odporna na pilling i wybarwienia. Każda sztuka wyrobu zaopatrzona w chip UHF lub równoważny. Tkanina posiadająca certyfikat OEKO- TEX standard 100 klasa I lub równoważny.
2. Poszewka medyczna - Nowa nieużytkowana, kolor jednolity, niebieski. Zamawiający dopuszcza również możliwość zaoferowania poszewki w kolorze niebieskim w deseń po zaakceptowaniu wzoru przez Zamawiającego. Dwustronna, bez guzików lub zamków, typu otwarty worek. Rozmiar poszewki: 70 x 80 cm +/_ 5%. Wykonana z bezpyłowej tkaniny bawełnianej: o gramaturze min.160 g/m2 posiadającej zawartość bawełny 100% odpornej na chlorowanie i sterylizację, temperatura prania 95°C (+/-2°C) z użyciem odpowiedniego preparatu dezynfekcyjnego, możliwość chlorowania i sterylizacji, z wykurczem max 3%. Wytrzymałość tkaniny na rozciąganie w kierunku wzdłużnym min 550N, w kierunku poprzecznym min 410N, odporna na pilling i wybarwienia. Każda sztuka wyrobu zaopatrzona w chip UHF lub równoważny. Tkanina posiadająca certyfikat OEKO- TEX standard 100 klasa I lub równoważny.
3. Poszewka medyczna - Nowa nieużytkowana, kolor jednolity, niebieski. Zamawiający dopuszcza również możliwość zaoferowania poszewki w kolorze niebieskim w deseń po zaakceptowaniu wzoru przez Zamawiającego. Dwustronna, bez guzików lub zamków, typu otwarty worek. Rozmiar poszewki: 50 x 60 cm +/_ 5%. Wykonana z bezpyłowej tkaniny bawełnianej: o gramaturze min.160 g/m2 posiadającej zawartość bawełny 100% odpornej na chlorowanie i sterylizację, temperatura prania 95°C (+/-2°C) z użyciem odpowiedniego preparatu dezynfekcyjnego, możliwość chlorowania i sterylizacji, z wykurczem max 3%. Wytrzymałość tkaniny na rozciąganie w kierunku wzdłużnym min 550N, w kierunku poprzecznym min 410N, odporna na pilling i wybarwienia. Każda sztuka wyrobu zaopatrzona w chip UHF lub równoważny. Tkanina posiadająca certyfikat OEKO- TEX standard 100 klasa I lub równoważny.
4. Poszewka medyczna - Nowa nieużytkowana, kolor jednolity, niebieski. Zamawiający dopuszcza również możliwość zaoferowania poszewki w kolorze niebieskim w deseń po zaakceptowaniu wzoru przez Zamawiającego. Dwustronna, bez guzików lub zamków, typu otwarty worek. Rozmiar poszewki: 40 x 40 cm +/_ 5%. Wykonana z bezpyłowej tkaniny bawełnianej: o gramaturze min.160 g/m2 posiadającej zawartość bawełny 100% odpornej na chlorowanie i sterylizację, temperatura prania 95°C (+/-2°C) z użyciem odpowiedniego preparatu dezynfekcyjnego, możliwość chlorowania i

sterylizacji, z wykurczem max 3%. Wytrzymałość tkaniny na rozciąganie w kierunku wzdłużnym min 550N, w kierunku poprzecznym min 410N, odporna na pilling i wybarwienia. Każda sztuka wyrobu zaopatrzona w chip UHF lub równoważny. Tkanina posiadająca certyfikat OEKO- TEX standard 100 klasa I lub równoważny.

1. Prześcieradło medyczne - Nowe nieużytkowane, kolor jednolity, niebieski. Rozmiar prześcieradła: 160 x 280 cm +/_ 5%. Wykonane z bezpyłowej tkaniny bawełnianej: o gramaturze 160 g/m2 posiadającej zawartość bawełny 100 % odpornej na chlorowanie i sterylizację, temperatura prania 95°C (+/-2°C) z użyciem odpowiedniego preparatu dezynfekcyjnego, możliwość chlorowania i sterylizacji, z wykurczem max 3%. Wytrzymałość tkaniny na rozciąganie w kierunku wzdłużnym min 550N, w kierunku poprzecznym min 410N, odporna na pilling i wybarwienia. Każda sztuka wyrobu zaopatrzona w chip UHF lub równoważny. Tkanina posiadająca certyfikat OEKO- TEX standard 100 klasa I lub równoważny.
2. Podkład medyczny - Nowy nieużytkowany, kolor jednolity, niebieski. Rozmiar podkładu: 160 x 90 cm +/_ 5%. Wykonane z bezpyłowej tkaniny bawełnianej: o gramaturze 160 g/m2 posiadającej zawartość bawełny 100 % odpornej na chlorowanie i sterylizację, temperatura prania 95°C (+/-2° C) z użyciem odpowiedniego preparatu dezynfekcyjnego, możliwość chlorowania i sterylizacji, z wykurczem max 3%. Wytrzymałość tkaniny na rozciąganie w kierunku wzdłużnym min 550N, w kierunku poprzecznym min 410N, odporna na pilling i wybarwienia. Każda sztuka wyrobu zaopatrzona w chip UHF lub równoważny. Tkanina posiadająca certyfikat OEKO- TEX standard 100 klasa I lub równoważny.
3. Koszule operacyjne dla pacjentów w rozmiarze M-XXL wykonane z tkaniny bawełnianej o gramaturze min. 130 g/m2 gładkie lub z delikatnym wzorkiem. Koszule posiadające krótki rękaw kimonowy, podkrój szyi wykończony jest plisą.

Koszule muszą być rozcięte z tyłu po całej długości i wiązane na troki. Temperatura prania do 95°C, wykurcz do 4%.

Identyfikacja rozmiaru za pomocą kolorowych wieszaczków, tożsamych z oznakowaniem rozmiaru na metce.

1. Fartuch chirurgiczny wielorazowego użytku przeznaczony do zabiegów standardowego ryzyka powinien być oznaczony znakiem CE i spełniać wymagania dla wyrobu medycznego zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 (MDR. Fartuch wykonany z lekkiej paroprzepuszczalnej tkaniny poliestrowej z dodatkiem włókna węglowego nadającego właściwości antyelektrostatyczne, tkanina nie powoduje podrażnień, uczuleń i nie jest cytotoksyczna. Gramatura tkaniny 145 g/m2 +/-5%. Odporny na przenikanie cieczy. W strefie krytycznej wykonany z trójwarstwowego chłonnego laminatu z poliuretanową membraną (skład:/PES/PU/PES) poliester/poliuretan/poliester), laminat o gramaturze 140 g/m2+/-5 %. Odporny na przenikanie cieczy. Fartuch zaprojektowany w taki sposób, aby możliwe było wiązanie najpierw „na brudno”, a następnie „na czysto”. Rękawy zakończone dzianinowym, poliestrowym i bezszwowym mankietem o długości min. 8 cm w kolorze niebieskim lub zielonym, trwale barwione, nie powodujące podrażnień i uczuleń skóry. Dodatkowo mankiet posiada wszytą tasiemkę do założenia na palec, która zabezpiecza przed podciąganiem się rękawów, co gwarantuje niewysuwanie się rękawa spod rękawic. Szew rękawa w części krytycznej zabezpieczony dodatkowo specjalną taśmą uszczelniającą i chroniącą przed przemakaniem fartucha na szwie. Oznakowanie rozmiaru kolorowymi lamówkami przy szyi ułatwiającymi identyfikację rozmiaru: M- zielona, L- czerwona, XL-granatowa, XXL-brązowa. Zapięcie z tyłu (przy szyi) na nierdzewne zatrzaski, umożliwiające regulacje wielkości obwodu. Boczne szwy fartucha kryte, zawijane, dwuigłowe, stebnowane. Od wewnątrz fartucha wszyta wszywka informacyjna z rozmiarem, oznakowanie fartucha w ramach zaproponowanego przez Wykonawcę systemu identyfikacji asortymentu umożliwiające zbieranie informacji o kolejnych cyklach prania i sterylizacji.

Sterylne fartuchy muszą być złożone w sposób umożliwiający jałowe rozłożenie, na trokach ”czystych” założony kartonik, zapakowane w opakowania zgodne z obowiązującymi normami PN-EN ISO 11607-1,2 oraz PN EN 868-5 (rękaw papierowo-foliowy, torebka papierowo-foliowa), lub równoważnych. Każde opakowanie musi posiadać centralną etykietę zgodną z wymogami norm, posiadającą minimum cztery samoprzylepne etykiety do wklejania do dokumentacji medycznej zawierające: identyfikację produktu, datę ważności, LOT, dane o producencie, na minimum dwóch naklejkach w postaci kodu EAN, która pozwoli między innymi na identyfikację danych dotyczących procesu sterylizacji, daty sterylizacji oraz osoby wykonującej pakiet.

1. Fartuch chirurgiczny wielorazowego użytku przeznaczony do zabiegów wysokiego ryzyka powinien być oznaczony znakiem CE, spełnia wymagania dla wyrobu medycznego zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 (MDR). Fartuch wykonany z dwóch rodzajów tkanin: w strefie mniej krytycznej z lekkiej tkaniny poliestrowej z dodatkiem włókna węglowego nadającego właściwości antyelektrostatyczne, tkanina nie powoduje podrażnień, uczuleń i nie jest cytotoksyczna. Gramatura tkaniny. 145 g/m2 +/_5%. Odporny na przenikanie cieczy. W strefie krytycznej wykonany z trójwarstwowego chłonnego laminatu z poliuretanową membraną (skład: PES/PU/PES poliester/poliuretan/poliester), laminat o gramaturze 140 g/m2 +/_5%. Odporny na przenikanie cieczy. Fartuch zaprojektowany w taki sposób, aby możliwe było wiązanie najpierw „na brudno”, a następnie na „czysto”. Rękawy zakończone dzianinowym, poliestrowym i bezszwowym mankietem o długości min. 8 cm w kolorze niebieskim lub zielonym, trwale barwio, nie powodujące podrażnień i uczuleń skóry. Dodatkowo mankiet posiada wszytą tasiemkę do założenia na palec, która zabezpiecza przed podciąganiem się rękawów, co gwarantuje niewysuwanie się rękawa spod

rękawicy. Szew rękawa w części krytycznej zabezpieczony dodatkowo specjalną taśmą uszczelniającą i chroniącą przed przemakaniem fartucha na szwie. Oznakowanie rozmiaru kolorowymi lamówkami przy szyi ułatwiającymi identyfikację rozmiaru: M-zielona, L-czerwona, XL-granatowa, XXL brązowa. Zapięcie z tyłu (przy szyi) na nierdzewne zatrzaski umożliwiające regulację wielkości obwodu. Boczne szwy fartucha kryte zawijane dwuigłowe stebnowane. Od wewnątrz fartucha wszyta wszywka informacyjna z rozmiarem, oznakowanie fartucha w ramach zaproponowanego przez Wykonawcę systemu identyfikacji asortymentu umożliwiające zbieranie informacji o kolejnych cyklach prania i sterylizacji. Sterylne fartuchy muszą być złożone w sposób umożliwiający jałowe rozłożenie, na trokach “czystych” założony kartonik, zapakowane w opakowania zgodne z obowiązującymi normami PN-EN ISO 11607-1, 2 oraz PN-EN 868-5 (rękaw papierowo-foliowy, torebka papierowo-foliowa), lub równoważnych. Każde opakowanie musi posiadać centralną etykietę zgodną z wymogami norm, posiadającą minimum cztery samoprzylepne etykiety do wklejania do dokumentacji medycznej zawierające: identyfikację produktu, datę ważności, LOT, producent, na minimum dwóch naklejkach informację w postaci kodu EAN, która pozwoli między innymi na identyfikację danych dotyczących procesu sterylizacji, daty sterylizacji oraz osoby wykonującej pakiet.”

Przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy było ustalenie czy Zamawiający dopuścił się naruszenia przepisów ustawy Pzp poprzez: - sformułowanie wymogu przedstawienia przedmiotowego środka dowodowego w postaci certyfikatu potwierdzającego spełnienie wymagań normy ISO 9001:2015 o ściśle określonym, zawężonym zakresie bez realnego dopuszczenia rozwiązań (norm) równoważnych, w sposób nieproporcjonalny, naruszający zasadę równego traktowania wykonawców, ograniczający konkurencję i skutkujący uniemożliwieniem wykonawcom dysponującym certyfikatem o odmiennym brzmieniu złożenia skutecznej oferty w postępowaniu; - sformułowanie wymogów dla pościeli (w postaci określonych parametrów, w tym składu materiałowego 100% bawełna, gramatury 160 g/m², określonych, zawyżonych parametrów wytrzymałościowych, wymogu jednoczesnej kwalifikacji jako wyrobu medycznego bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych) w sposób, który faworyzuje określone rozwiązania technologiczne pochodzące od konkretnego wykonawcy, pozostający bez związku z potrzebami Zamawiającego, nieproporcjonalny a zarazem uniemożliwiający innym wykonawcom złożenie skutecznej oferty w postępowaniu i ograniczający konkurencję; - sformułowanie wymogów dla fartuchów standardowego ryzyka (w postaci określonych parametrów, w tym określonego składu materiałowego, zawężonych zakresów gramatur tkanin i laminatów, dokładnej budowy laminatu (PES/PU/PES), szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych (w tym mankietów, tasiemek na palec, sposobu wiązania), rozbudowanych i niestandardowych wymagań identyfikacyjnych (oznaczeń kolorystycznych, liczby etykiet) bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych) w sposób, który faworyzuje określone rozwiązania technologiczne pochodzące od konkretnego wykonawcy, pozostający bez związku z potrzebami Zamawiającego, nieproporcjonalny a zarazem uniemożliwiający innym wykonawcom złożenie skutecznej oferty w postępowaniu i ograniczający konkurencję; - sformułowanie wymogów dla fartuchów wysokiego ryzyka (w postaci określonych parametrów, w tym określonego składu materiałowego, zawężonych zakresów gramatur tkanin i laminatów, dokładnej budowy laminatu (PES/PU/PES), szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych (w tym mankietów, tasiemek na palec, sposobu wiązania), rozbudowanych i niestandardowych wymagań identyfikacyjnych (oznaczeń kolorystycznych, liczby etykiet) bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych) w sposób, który faworyzuje określone rozwiązania technologiczne pochodzące od konkretnego wykonawcy, pozostający bez związku z potrzebami Zamawiającego, nieproporcjonalny a zarazem uniemożliwiający innym wykonawcom złożenie skutecznej oferty w postępowaniu i ograniczający konkurencję; - sformułowanie wymogów dla koszul operacyjnych (w postaci określonych parametrów, w tym określonego składu materiałowego, określonej gramatury, szczegółowych rozwiązań konstrukcyjnych (rękawa kimonowego krótkiego, podkroju szyi wykończonego plisą, rozcięcia koszuli z tyłu na całej długości, wiązania na troki), bez realnego dopuszczenia rozwiązań równoważnych) w sposób, który faworyzuje określone rozwiązania technologiczne pochodzące od konkretnego wykonawcy, pozostający bez związku z potrzebami Zamawiającego, nieproporcjonalny a zarazem uniemożliwiający innym wykonawcom złożenie skutecznej oferty w postępowaniu i ograniczający konkurencję.

Zgodnie z art. 16 pkt 1-3 ustawy Pzp:

„Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób:

1. zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców;
2. przejrzysty;
3. proporcjonalny.”

Zgodnie z art. 99 ust. 2, 4-6 ustawy Pzp:

„2. Zamawiający określa w opisie przedmiotu zamówienia wymagane cechy dostaw, usług lub robót budowlanych. Cechy te mogą odnosić się w szczególności do określonego procesu, metody produkcji, realizacji wymaganych dostaw, usług lub robót budowlanych, lub do konkretnego procesu innego etapu ich cyklu życia, nawet jeżeli te czynniki nie są ich

istotnym elementem, pod warunkiem że są one związane z przedmiotem zamówienia oraz proporcjonalne do jego wartości i celów. (…)

1. Przedmiotu zamówienia nie można opisywać w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję, w szczególności przez wskazanie znaków towarowych, patentów lub pochodzenia, źródła lub szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę, jeżeli mogłoby to doprowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania niektórych wykonawców lub produktów.
2. Przedmiot zamówienia można opisać przez wskazanie znaków towarowych, patentów lub pochodzenia, źródła lub szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę, jeżeli zamawiający nie może opisać przedmiotu zamówienia w wystarczająco precyzyjny i zrozumiały sposób, a wskazaniu takiemu towarzyszą wyrazy "lub równoważny".
3. Jeżeli przedmiot zamówienia został opisany w sposób, o którym mowa w ust. 5, zamawiający wskazuje w opisie przedmiotu zamówienia kryteria stosowane w celu oceny równoważności.”

Zgodnie z art. 106 ust. 1-3 ustawy Pzp:

„1. Zamawiający może żądać innych niż wskazane w art. 104 i art. 105 przedmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie, że oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane spełniają określone przez zamawiającego wymagania, cechy lub kryteria, jeżeli są one niezbędne do przeprowadzenia postępowania. Zamawiający wskazuje wymagane przedmiotowe środki dowodowe w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia.

1. Zamawiający żąda przedmiotowych środków dowodowych proporcjonalnych do przedmiotu zamówienia i związanych z przedmiotem zamówienia.
2. Żądanie przedmiotowych środków dowodowych nie może ograniczać uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Zamawiający akceptuje równoważne przedmiotowe środki dowodowe, jeśli potwierdzają, że oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane spełniają określone przez zamawiającego wymagania, cechy lub kryteria.”

W pierwszej kolejności Krajowa Izba Odwoławcza wskazuje, że Odwołujący nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił możliwości wystąpienia zakłócenia uczciwej konkurencji w prowadzonym przez Zamawiającego postępowaniu, podczas gdy Zamawiający w dostateczny sposób uprawdopodobnił, że zarówno opis przedmiotu zamówienia, jak i żądane przedmiotowe środki dowodowe wynikają z jego uzasadnionych potrzeb. Zdaniem Izby celem Odwołującego w niniejszym postępowaniu odwoławczym jest dostosowanie postanowień dokumentacji postępowania do jego oczekiwań oraz produktów, które zamierza zaoferować. Zamawiający w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego ma prawo określenia wymagań stosownie do swoich potrzeb z uwzględnieniem celu, który ma zostać osiągnięty. Ta swoboda w formułowaniu wymagań nie może naruszać podstawowych zasad udzielania zamówień publicznych.

Odwołujący w swojej argumentacji z jednej strony podnosi, że wyłącznie jeden podmiot będzie mógł zaoferować produkty w konfiguracji wymaganej przez Zamawiającego, z drugiej zaś nie wskazuje na ten podmiot czy produkt, który miałby ten podmiot zaoferować. Odwołujący nie wykazał również w żaden sposób, że nie istnieją na rynku produkty, które mogliby zaoferować inni wykonawcy w prowadzonym przez Zamawiającego postępowaniu. Zamawiający oświadczył, że na rynku lokalnym do jego siedziby istnieje kilku wykonawców, którzy produkują produkty, które odpowiadają jego wymaganiom, co zweryfikował przed wszczęciem postępowania. Odwołujący, na którym w postępowaniu odwoławczym spoczywa ciężar dowodowy, skutecznie temu twierdzeniu nie zaprzeczył.

Skład orzekający podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej, że nie narusza przepisów ustawy Pzp sporządzenie opisu przedmiotu zamówienia w sposób, który uwzględnia potrzeby Zamawiającego, nawet jeżeli utrudnia lub uniemożliwia niektórym podmiotom dostęp do zamówienia (tak np. wyrok z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt KIO 2516/23). Odwołujący w przedmiotowej sprawie nie podołał wykazaniu, że postanowienia, które kwestionuje uprzywilejowały jednego wykonawcę. Zamawiający precyzyjnie i rzeczowo wskazał z czego wynikają poszczególne wymagania. Podstawową kwestią, na którą należy zwrócić uwagę jest specyfika działalności prowadzonej przez Zamawiającego. Zdaniem Izby wymagania w zakresie materiałów, ich gramatury, trwałości i składu wynikają z obiektywnych potrzeb Zamawiającego. Mając na uwadze to, że pacjenci będący osobami starszymi spędzają niejednokrotnie wiele miesięcy w łóżku szpitalnym, są narażeni na odleżyny, wymagania dotyczące pościeli nie są nadmiarowe, a wynikają z doświadczenia i codziennej działalności Zamawiającego. Twierdzenia te zostały potwierdzone podczas rozprawy przez pracowników Zamawiającego, którzy opisali profil jego działalności oraz konieczność specjalnego postępowania z pacjentami, którzy wymagają długotrwałego przebywania na nieklimatyzowanym oddziale szpitalnym. Zarówno w oparciu o informacje przekazane przez Zamawiającego, jak i mając na uwadze doświadczenie życiowe, nie sposób porównać zdaniem Izby tkaniny o składzie 100% bawełny z tkaniną, którą w 50% stanowi poliester.

Odwołujący nie podołał wykazaniu, że cel Zamawiającego w przypadku zastosowania tkaniny o innym składzie oraz gramaturze, która wpływa na trwałość tkaniny i czas jej użytkowania zostanie osiągnięty. Podobnie Odwołujący nie podołał wykazaniu, że cel Zamawiającego zostanie osiągnięty, jeśli pościel użytkowana na oddziałach będzie prana

zamiast w temperaturze 950C w temperaturze 750C. Odwołujący nie wykazał, że pranie w obu temperaturach w przypadku jednostki szpitalnej daje takie same rezultaty i zapewnia taki sam poziom bezpieczeństwa mikrobiologicznego.

Odnosząc się do wymagań dotyczących fartuchów standardowego i wysokiego ryzyka, Odwołujący żąda ograniczenia wymagań do wymogów wynikających z norm, ponieważ wymagania Zamawiającego są w jego ocenie nieuzasadnione funkcjonalnie. Zamawiający wprowadzając kwestionowane przez Odwołującego wymagania miał na uwadze bezpieczeństwo personelu medycznego oraz sprawne działanie na sali operacyjnej. Elementy wskazane w załączniku nr 2 do SW Z są istotne dla osoby pracującej w danym fartuchu m.in. ułatwiają sprawne nakładanie rękawiczek i minimalizują ryzyko dostania się bakterii. To, że wskazane przez Odwołującego normy określają minimalne wymagania nie oznacza, że Zamawiający musi na nich poprzestać i nie może postawić surowszych wymagań, jeżeli wynika to ze specyfiki jego działalności oraz doświadczenia.

Odnosząc się do kwestionowanych przez Odwołującego parametrów koszul operacyjnych tj. uszczegółowienia konstrukcji wyrobu Izba wskazuje, że wymagania postawione przez Zamawiającego są podyktowane troską o komfort pacjenta i ułatwienia użytkowania tych produktów. Wymogi w zakresie kroju ułatwiają również przeprowadzanie częstych kontroli podczas rekonwalescencji pacjentów, umożliwiając sprawny dostęp do operowanej części ciała bez konieczności dodatkowego podnoszenia pacjenta, którego możliwości ruchowe są zwykle ograniczone. Zamawiający precyzyjnie wskazał cel, który ma spełniać rozwiązanie równoważne. Odwołujący nie podołał wykazaniu, że rozwiązania te są nadmiarowe. Jeśli Odwołujący miał wątpliwości odnośnie tego, czy i jakie rozwiązanie równoważne dopuścił Zamawiający mógł zwrócić się do Zamawiającego z pytaniem odnośnie tego, jak należy rozumieć poszczególne postanowienia, aby móc zaoferować odpowiedni produkt.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego certyfikatu potwierdzającego spełnienie wymagań normy ISO 9001:2015 zdaniem Izby zarzut ten wynika z błędnego rozumienia postanowienia przez Odwołującego, który przed złożeniem odwołania nie zadał Zmawiającemu pytania, które by tego dotyczyło. Wymóg zakresu certyfikacji odnosi się do wszystkich etapów realizacji zamówienia. Zamawiający nie wymaga, aby wszystkie etapy (elementy) świadczonych usług były wykonywane w jednej lokalizacji, a w dodatku aby w każdym przypadku była to siedzibą wykonawcy, który ubiega się o udzielenie zamówienia. Zamawiający w dokumentacji postępowania dopuścił możliwość powierzenia części zamówienia podwykonawcy. Mając to na uwadze certyfikat o określonym zakresie musi posiadać podwykonawca, a nie wykonawca składający ofertę. Nie można się również zgodzić z tym, że wykonawcy nie wiedzą jakie rozwiązania równoważne mogą zaoferować. Zamawiający jednoznacznie określił zakres żądanego certyfikatu w związku z czym podmiot profesjonalny biorący udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego powinien bez trudu określić, czy certyfikat, który posiada zawiera elementy zakresu wymaganego przez Zmawiającego.

Reasumując Izba uznała, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, zaś w działaniach Zamawiającego nie dopatrzyła się naruszenia przepisów ustawy Pzp podnoszonych przez Odwołującego.

Orzekając o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 574 oraz art. 575 ustawy Pzp, a także w oparciu o przepisy § 5 pkt 1 w zw. z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 roku w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020r., poz. 2437 ze zmianami), orzekając w tym zakresie o obciążeniu kosztami postępowania odwoławczego stronę przegrywającą, czyli Odwołującego.

Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji.

Przewodnicząca

………….................