Wyrok KIO 420/25 z 24 lutego 2025

Dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni z siedzibą w Gdyni (dalej: „zamawiający”) prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w oparciu o przepisy ustawy ​z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1320), dalej jako: „ustawa Pzp”, którego przedmiotem jest: „Remont istniejącego wejścia do Portu Morskiego Ustka realizowanego w ramach Projektu: Budowa morskiego terminalu serwisowego offshore w Ustce” na: (1) część nr 1: Remont falochronu Wschodniego i nabrzeża Pilotowego w Ustce, (2) część nr 2: Remont falochronu Zachodniego z nadbrzeżem Niskim, nadbrzeża Skarpowego wraz ze slipem, modernizacja ostrogi Helskiej oraz modernizacja Falochronu Zachodniego; znak sprawy ZP.37 l.48.2024.KC (dalej „postępowanie” lub „zamówienie”).

Wartość zamówienia przekracza kwoty progów unijnych, o których mowa ​ przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy Pzp. w Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 16 września 2024 r.; nr publikacji ogłoszenia: 553961-2024; nr wydania: 180/2024.

W dniu 22 stycznia 2025 r. zamawiający opublikował na stronie prowadzonego postępowania zawiadomienie o wyborze najkorzystniejszej oferty wykonawcy PORR S.A. z​ siedzibą w Warszawie (dalej „PORR” lub „przystępujący”).

W dniu 3 lutego 2025 r. przez wykonawcę Korporacja Budowlana DORACO Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku (dalej: „odwołujący”) zostało wniesione do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odwołanie wobec czynności zamawiającego podjętych w obu częściach postępowania.

Odwołujący dla części nr 1 - Remont falochronu Wschodniego i nabrzeża Pilotowego w Ustce sformułował zarzuty naruszenia niżej wymienionych przepisów:

1. art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp w zw. z art. 218 ust. 2 ustawy Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty PORR z uwagi na niezgodność oferty z warunkami zamówienia, dotyczącymi wymagań odnośnie sposobu obliczenia ceny (Zarzut nr 1); 2.art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp w zw. z art. 224 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty PORR z uwagi na to, że zaoferowane istotne części składowe oferty PORR nie dają możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia z uwagi na ich rażąco niską wycenę (Zarzut nr 2); 3.art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp w zw. z art. 218 ust. 2 ustawy Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty PORR z uwagi na niezgodność oferty z warunkami zamówienia, dotyczącymi wymagań odnośnie sposobu gospodarowania odpadami pochodzącymi z rozbiórki (Zarzut nr 3); 4.art. 239 ustawy Pzp w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp oraz art. 224 ust.

6 w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp poprzez wybór oferty PORR i zaniechanie jej odrzucenia z uwagi na zarzuty nr 1-3 powyżej (Zarzut nr 4).

Dla części nr 2 - Remont falochronu Zachodniego z nadbrzeżem Niskim, nadbrzeża Skarpowego wraz ze slipem, modernizacja ostrogi Helskiej oraz modernizacja Falochronu Zachodniego odwołujący sformułował zarzuty naruszenia niżej wymienionych przepisów:

1. art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp w zw. z art. 218 ust. 2 ustawy Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty PORR z uwagi na niezgodność oferty z warunkami zamówienia, dotyczącymi wymagań odnośnie sposobu obliczenia ceny (Zarzut nr 5); 2.naruszenie przepisu art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp w zw. z art. 224 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty PORR z uwagi na to, że zaoferowane istotne części składowe oferty PORR nie dają możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia, z uwagi na ich rażąco niską wycenę (Zarzut nr 6); 3.art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp w zw. z art. 218 ust. 2 ustawy Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty PORR z uwagi na niezgodność oferty z warunkami zamówienia, dotyczącymi wymagań odnośnie sposobu gospodarowania odpadami pochodzącymi z rozbiórki (Zarzut nr 7); 4.art. 239 ustawy Pzp w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp w zw. z art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp oraz art. 224 ust.

6 w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp poprzez wybór oferty PORR i zaniechanie jej odrzucenia z uwagi na zarzuty nr 5-7 powyżej (Zarzut nr 8).

Wobec postawionych zarzutów odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania oraz nakazanie zamawiającemu: unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej ​ postępowaniu zarówno w części nr 1, jaki części nr 2 oraz przeprowadzenia czynności ponownego badania i oceny w ofert z uwzględnieniem koniecznych działań wynikających z​ postawionych przez odwołującego zarzutów.

Zamawiający poinformował wykonawców, zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy Pzp, o wniesieniu odwołania, wzywając uczestników postępowania do złożenia przystąpienia.

W terminie określonym w art. 525 ust. 1 ustawy Pzp, do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego przystąpił wykonawca PORR S.A. z siedzibą w Warszawie.

Zamawiający w piśmie z 17 lutego 2024 r. - Odpowiedzi na odwołanie, złożonym do akt sprawy na podstawie art.

521 ust. 1 ustawy Pzp, wniósł o oddalenie odwołania w całości jako niezasadnego.

Przystępujący zaprezentował swoje stanowisko w sprawie w piśmie procesowym z​ 17 lutego 2025 r.

Wobec tego, że odwołujący podtrzymał w całości zarzuty i żądania odwołania, Izba skierowała sprawę do rozpoznania na rozprawie.

Krajowa Izba Odwoławcza, po przeprowadzeniu rozprawy w przedmiotowej sprawie, na podstawie zebranego materiału dowodowego, po zapoznaniu się z dokumentacją postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, przekazaną przez zamawiającego do akt sprawy w formie elektronicznej, po zapoznaniu się z treścią odwołania, odpowiedzią na nie, stanowiskiem przystępującego zaprezentowanym w piśmie procesowym z 17 lutego 2025 r. a także po wysłuchaniu oświadczeń, jak też stanowisk stron i uczestnika postępowania, złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy ustaliła i zważyła, co następuje Izba ustaliła, że nie zaszła żadna z przesłanek, o których stanowi art. 528 ustawy Pzp, skutkujących odrzuceniem odwołania.

Izba dokonała również badania spełnienia przez odwołującego przesłanek określonych w art. 505 ustawy Pzp, to jest kwestii posiadania przez niego legitymacji do wniesienia odwołania uznając, że jego interes we wniesieniu odwołania

przejawia się w następujący sposób. Odwołujący złożył ofertę w postępowaniu i ubiega się o to zamówienie.

Zamawiający wybrał ofertę wykonawcy PORR dla obu części zamówienia, która zdaniem odwołującego winna zostać odrzucona jako niezgodna z warunkami zamówienia oraz zawierająca rażąco niskie ceny podane w niektórych pozycjach kosztorysów ofertowych. Powyższe spowodowało, że odwołujący został pozbawiony możliwości uzyskania zamówienia. Gdyby zamawiający dokonał wszystkich żądanych w odwołaniu czynności, to oferta odwołującego, która nie podlega odrzuceniu, zostałaby uznana za najkorzystniejszą. W konsekwencji działań zamawiającego odwołujący utracił szansę na uzyskanie zamówienia oraz na osiągnięcie zysku, który planował osiągnąć w wyniku jego realizacji.

Izba dokonała ustaleń faktycznych w oparciu o dokumentację postępowania o​ udzielenie zamówienia, przekazaną przez zamawiającego w formie elektronicznej.

Izba dopuściła i przeprowadziła dowody z dokumentacji postępowania, jak też inne wnioskowane przez odwołującego i przystępującego, na okoliczności przez nich wskazane.

Izba dopuściła i oceniła dowody złożone przez odwołującego na rozprawie:

1. w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do podania rażąco niskiej ceny w poz. 12 d.1.1 kosztorysu ofertowego PORR oraz poz. 101 - ponownego odbudowania kamienia hydrotechnicznego (Zadanie nr 1):
2. 1.rysunki prezentujące zakres robót rozbiórkowych do wykonania, zdjęcie narzutu kamiennego (O1); 1.2.Specyfikacja koparki (O2); 1.3.Oferta holenderskiej firmy Van Tunen na wykonanie tego zakresu robót (O2); 1.4.Wyjaśnienia dotyczące składników cenowych i wydajności dla poszczególnych frakcji kamienia występującego na tej inwestycji, jak też sposobu kalkulowania ceny w oparciu o istotne wskaźniki (takie jak wydajności sprzętu, warunków pogodowych, głębokości kopania, rodzaju kamienia itp.), sporządzone w oparciu o wskaźniki wydajnościowe i kalkulacje własne odwołującego (O2); 1.5.Kalkulacja własna - prezentująca wyliczenie kosztu rozbiórki i odtworzenia narzutu na podstawie danych otrzymanych od firmy Van Tunen (O3); 1.6.Opracowanie w zakresie liczby godzin w poszczególnych dniach w latach 2020 ​ - 2024 ze stanem Morza Bałtyckiego równym lub większym 4 (w skali Douglasa ​ - fala 1,25 m lub wyższa) oraz w zakresie liczby godzin w poszczególnych dniach ​ w latach 2020 - 2024 z wiatrem średnim równym lub większym 10 m/s - Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy, Gdynia styczeń 2025 r. (O13); 2.w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do podania rażąco niskiej ceny w poz. 29 d.1.1. kosztorysu ofertowego PORR (Zadanie nr 1):
3. 1.wydruk z map google pokazujący odległość i czasu dojazdu dla samochodu osobowego do najbliższego punktu Zakład Unieszkodliwiania Odpadów w Słupsku (O5); 2.2.oferta z Zakładu gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. na potwierdzenie wyliczenia kosztu za tonokilometr (O5); 2.3.opracowanie własne - wyliczenie kosztów transportu w oparciu o cenę ZGK Ustka, biorąc pod uwagę rodzaj naczepy która może być wykorzystana do transportu (O12); 3.w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do podania rażąco niskiej ceny w poz. 34, 35, 36, 37, 38, 39 d.1.2 kosztorysu ofertowego PORR (Zadanie nr 1):
4. 1.Wyliczenia kosztu i narzutów/ porównanie do ceny oferowanej przez PORR ​ - na okoliczność, że nawet przy wielokrotnie niższych nakładach za ceny oferowane przez przystępującego zakresu tego nie da się zrealizować (O6); 4.w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do podania rażąco niskiej ceny w poz. 38 d.1.2 kosztorysu ofertowego PORR (Zadanie nr 1):
5. 1.Rysunek konstrukcyjny przewidujący zasyp pali piaskiem z dodatkiem wapna (O7); 4.2.Wyliczenie kosztu i narzutów na okoliczność, że cena PORR nie pokrywa nawet kosztu bezpośredniego kosztu tego zadania i nie uwzględnia narzutów (O7); 4.3.ceny zakupu wapna - oferty Cemex oraz Lhoist pokazujące ceny występujące na rynku (O7); 4.4.Karty charakterystyki produktu (O7); 5.w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do podania rażąco niskiej ceny w poz. 18 d.1.1 kosztorysu ofertowego PORR (Zadanie nr 2):
6. 1.Wyliczenie kosztu rozbiórki i odtworzenia narzutu (O8); 6.w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do podania rażąco niskiej ceny w poz. 32, 33 d.1.1 kosztorysu ofertowego PORR (Zadanie nr 2):
7. 1.wydruk z map google pokazujący odległość i czasu dojazdu dla samochodu osobowego do najbliższego punktu Zakład Unieszkodliwiania Odpadów w Słupsku (O9);
8. w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do podania rażąco niskiej ceny w poz. 34, 35, 36, 37, 38, 39 d.1.2 kosztorysu ofertowego PORR (Zadanie nr 2):
9. 1.Wyliczenia kosztu i narzutów/ porównanie do ceny oferowanej przez PORR - na okoliczność, że nawet przy wielokrotnie niższych nakładach za ceny oferowane przez przystępującego zakresu tego nie da się zrealizować (O10); 8.w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do podania rażąco niskiej ceny w poz. 42 d.1.2 kosztorysu ofertowego PORR (Zadanie nr 2):
10. 1.Wyliczenia kosztu i narzutów/ porównanie do ceny oferowanej przez PORR (O11).

Izba dopuściła i oceniła dowody złożone przez PORR na rozprawie:

1. w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do sposobu kalkulacji ceny ofertowej w poz. 12 d.1.1 kosztorysu ofertowego oraz poz. 101 - ponownego odbudowania kamienia hydrotechnicznego (Zadanie nr 1 i Zadanie nr 2):
2. 1.opis metodologii wykonania robót i wycena na okoliczność wykazania, że przyjęta cena nie nosi znamion rażąco niskiej (P1 - falochron zachodni, P2 - falochron wschodni); 1.2.kalkulacja dla tej pozycji kosztorysowej na okoliczność wykazania, że przy jej sporządzaniu przewidziano czas na przestoje pogodowe (P5); 2.w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do sposobu kalkulacji ceny ofertowej w poz. 34, 35, 36, 37, 38, 39 d.1.2 kosztorysu ofertowego (Zadanie nr 1 i Zadanie nr 2):
3. 1.opis metodologii wykonania robót i wycena na okoliczność wykazania, że przyjęta cena nie nosi znamion rażąco niskiej (P3 - falochron zachodni i falochron wschodni); 3.w zakresie w jakim prezentował argumentację odnoszącą się do sposobu kalkulacji ceny ofertowej w poz. 38 d.1.2 kosztorysu ofertowego (Zadanie nr 1 i Zadanie nr 2):
4. 1.wydruk ze strony internetowej Cennik-Budowlany.pl na okoliczność wykazania, ​ że przyjęta cena za wapno nie nosi znamion rażąco niskiej (P4).

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, co następuje

Na wstępie Izba ustaliła, że przedmiotem postępowania, zgodnie z opisem zawartym w Rozdziale 5 specyfikacji warunków zamówienia (dalej „SW Z”) - Opis przedmiotu zamówienia jest „Remont istniejącego wejścia do Portu Morskiego Ustka realizowanego w ramach Projektu: Budowa morskiego terminalu serwisowego offshore w Ustce”.

Postępowanie zostało przez zamawiającego podzielone na dwie części, tj.: Część nr 1: Remont falochronu Wschodniego i nabrzeża Pilotowego w Ustce; Część nr 2: Remont falochronu Zachodniego z​ nabrzeżem Niskim, nabrzeża Skarpowego wraz ze slipem, modernizacja ostrogi Helskiej oraz modernizacja ostrogi Falochronu Zachodniego.

Zgodnie z Opisem Przedmiotu Zamówienia, Rozdział 4. „Wymagania ochrony środowiska”, punkt 6 ww.

Rozdziału wskazano: „Przewiduje się przejściowe składowanie odpadów powstających w wyniku prowadzonych robót na terenie prowadzenia prac, ​ specjalnie oznakowanych pojemnikach i w wyznaczonych do tego celu miejscach, w a​ następnie wywiezienie na składowisko odpadów. (…)”. Zgodnie z zapisami Specyfikacji Technicznej H.01.01.00 „Roboty rozbiórkowe”, Punkt 1.3 „Zakres robót objętych ST”:

„​ (…) Roboty rozbiórkowe obejmują demontaż wyposażenia oraz rozbiórkę elementów wskazanych w Dokumentacji Projektowej, tj.: (…) cięcie i wyrywanie pali drewnianych. Gruz, drewno i elementy żelbetowe należy wywieźć do Zakładu utylizacji. (…)”.

Ponadto zamawiający wskazał w Rozdziale 9 SW Z, że dopuszcza składanie ofert częściowych na wybrany zakres zamówienia zdefiniowany jako Część 1 lub Część 2 lub na oba zakresy oraz że nie dopuszcza składania ofert wariantowych. Dodatkowo zamawiający żądał, aby oferta zawierała wypełnione kosztorysy ofertowe (dla danej części zamówienia), wycenione przez wykonawcę, sporządzone na podstawie Przedmiarów Robót stanowiących Załącznik nr 4.1, 4.4 do SW Z. Zgodnie z postanowieniem uregulowanym w pkt 25.5. SW Z zamawiający przewidział również:

„Oferowana cena za wykonanie robót stanowić będzie wynagrodzenie rozliczane obmiarowo (kosztorysowo-ilościowe).

Cena robót winna być obliczona zgodnie z zapisami z Przedmiarów Robót stanowiących załączniki do OPZ.

Wykonawca nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania zmian w przekazanych przez zamawiającego Przedmiarach Robót - Kosztorysach ofertowych w zakresie opisu i ilości robót. Przed dokonaniem zmiany wykonawca zobowiązany jest do uzyskania zgody zamawiającego w trybie art. 135 ustawy PZP”.

Dodatkowo, w Rozdziale 25 SW Z „Sposób obliczania ceny”, zamawiający sformułował wymagania odnośnie sposobu obliczania ceny. Pkt 25.3: „Cena jednostkowa danej pozycji wycenianego Przedmiaru Robót w Kosztorysie ofertowymi: wartość tej pozycji ma obejmować wszystkie koszty niezbędne do wykonania robót wymaganej jakości (z

dopuszczalną tolerancją pionową i poziomą) i w oferowanym terminie, włączając w to m.in.: koszty bezpośrednie, koszty ogólne budowy, ogólne koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez Wykonawcę, kalkulowany przez Wykonawcę zysk, ryzyko oraz wszelkie inne koszty, opłaty i należności, związane z wykonywaniem robót, odpowiedzialnością materialną i​ zobowiązaniami Wykonawcy wymienionymi lub wynikającymi z dokumentacji, warunków umowy oraz przepisów dotyczących wykonywania robót budowlanych”; pkt 25.6 zamawiający wskazał: „Ceny jednostkowe określone przez Wykonawcę w wycenionych Przedmiarach Robót winny być ustalone jako ryczałtowe, kompletne i jednoznaczne”.

Zgodnie z Rozdziałem 11 SWZ termin wykonania zamówienia ustalono na 15 miesięcy od dnia zawarcia umowy.

Otwarcie ofert w postępowaniu miało miejsce 13 listopada 2024 r.

W postępowaniu, na każdą z części zamówienia wpłynęło po pięć ofert, których ceny kształtowały się w następujący sposób:

Część 1 Nr oferty Nazwa wykonawcy Całkowita cena brutto 1 PORR S.A.

42 869 895,54 2 FABE POLSKA Sp. z o.o.

48 687 084,46 3 DORACO Sp. z o.o.

51 986 576,70 4 BUDIMEX S.A.

60 878 423,32 5 Strabag Sp. z o.o., W MW Marek Pestilenz i Wojciech 66 555 648,36 Pestilelenz Sp. jawna Część 2 Nr oferty Nazwa wykonawcy Całkowita cena brutto 1 PORR S.A.

59 623 867,24 2 DORACO Sp. z o.o.

69 971 927,28 3 FABE POLSKA Sp. z o.o.

70 425 114,96 4 BUDIMEX S.A.

76 580 744,63 5 Strabag Sp. z o.o., W MW Marek Pestilenz i Wojciech 81 444 393,18 Pestilelenz Sp. jawna Zamawiający opublikował kwotę przeznaczoną na sfinansowanie zamówienia: dla części 1 - 90 410 011,60 zł., dla części 2 - 123 821 100,80 zł.

Z uwagi na wystąpienie okoliczności opisanej w przepisie art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp (cena całkowita oferty złożonej w terminie jest niższa o co najmniej 30% od wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania) zamawiający w toku postępowania przeprowadził w stosunku do kilku ofert badanie rażąco niskiej ceny (w stosunku do ofert złożonych na obie części zamówienia). ​ ramach części nr 1 do czterech z pięciu złożonych ofert, a w ramach części nr 2 W d​ o wszystkich ofert.

W ramach powyższego badania pismem z 26 listopada 2024 r. zamawiający wezwał PORR do złożenia wyjaśnień w zakresie wyliczenia ceny lub jej istotnych części składowych, w szczególności w zakresie: (1) zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia z​ a pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z​ dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz.

1. lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie; (2) zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i​ zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie.

Dalej wskazał, że w wyjaśnieniach wykonawca zobowiązany jest do podania czynników jakie wpłynęły na oszczędność metody wykonania zamówienia, wskazania wybranych rozwiązań technicznych oraz wyjątkowo sprzyjających warunków wykonania zamówienia, o ile takowe mają miejsce. Nadto wykonawca winien odnieść się i opisać oryginalność realizacji przedmiotu zamówienia, ze wskazaniem w jaki sposób wpłynęła ona na cenę oferty. W wyjaśnieniach wykonawca zobowiązany jest również do odniesienia się d​ o pozostałych punktów wskazanych w niniejszym wezwaniu Ponadto, zamawiający w celu ustalenia czy zaoferowana cena nie zawiera znamion rażąco niskiej wnosił o przedstawienie: (1) liczby pracowników przeznaczonych do realizacji przedmiotu zamówienia; (2) ilości planowanych godzin do realizacji poszczególnych elementów zamówienia; (3) kosztów, jakie wykonawca poniesie z tytułu wykonania przedmiotu zamówienia (koszty związane z zatrudnieniem i pracą osób, koszty związane ze składkami ZUS, koszty

podatków, zysk uzyskany po uwzględnieniu kosztów).

Zamawiający zaznaczył, że wyjaśnienia i złożona kalkulacja powinny potwierdzać, ż​ e wyliczona cena oferty gwarantuje należytą realizację przedmiotu zamówienia, jest realistyczna w stosunku do zakresu przedmiotu zamówienia oraz nie zawiera znamion rażąco niskiej ceny.

Jednocześnie zamawiający przypomniał, że stosownie do przepisów art 224 ust. 5 ustawy Pzp obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny spoczywa n​ a wykonawcy, a nie wykazanie przez wykonawcę, że cena nie jest rażąco niska, spowoduje odrzucenie oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp. Pouczył także, że niezłożenie wyjaśnień w wyznaczonym terminie, o których mowa w art. 224 ust. 6 ustawy Pzp - skutkować będzie odrzuceniem oferty.

Odpowiadając na powyższe wezwanie pismem z 6 grudnia 2024 r. PORR przedłożył zamawiającemu wyjaśnienia ceny całkowitej zaoferowanej w ofercie na każdą z części zamówienia. Pismo to zawierało szczegółowe wyjaśnienia sposobu kalkulacji cen ​ odniesieniu do wszystkich pozycji kosztorysu szczegółowego dla obu części zamówienia, w ​ tym w szczególności odniesienie się do czynników cenotwórczych, których wyjaśnienia oczekiwał zamawiający w w swoim wezwaniu. Ponadto, twierdzenia i okoliczności przywołane przez PORR w wyjaśnieniach z dnia 6 rudnia 2024 r. zostały poparte dowodami. Przy tym pismo to, wraz z załączonymi dowodami, objęte został zastrzeżeniem tajemnicy przedsiębiorstwa a odwołujący zastrzeżenia tego nie zakwestionował.

Ustalono także, że zamawiający nie wystosowywał do PORR dodatkowych wezwań ​ zakresie ceny rażąco niskiej, ani nie oczekiwał złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących informacji w przedstawionych w piśmie przystępującego z dnia 6 grudnia 2024 r. czy też dowodów załączonych do tego pisma.

Następnie, w dniu 22 stycznia 2025 r. zamawiający poinformował wykonawców biorących udział w postępowaniu o wyborze oferty najkorzystniejszej w zakresie obu części zamówienia, wskazując, że zamówienie w każdej z tych części udzielone zostanie wykonawcy PORR.

Z powyższą decyzją nie zgodził się odwołujący, wnosząc swoje odwołanie do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 3 lutego 2025 r.

Krajowa Izba Odwoławcza zważyła, co następuje

Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stanowiska stron oraz zakres zarzutów podnoszonych w odwołaniu Izba uznała, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Izba przytoczy przepisy ustawy Pzp, których naruszenie zarzucał odwołujący, a które były podstawą orzekania w niniejszej sprawie.

I tak, zgodnie z art. 16 ustawy Pzp, zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców oraz przejrzysty i proporcjonalny.

Stosownie do art. 239 ust. 1 ustawy Pzp, zamawiający wybiera najkorzystniejszą ofertę n​ a podstawie kryteriów oceny ofert określonych w dokumentach zamówienia.

Zgodnie z art. 218 ust. 2 ustawy Pzp treść oferty musi być zgodna z wymaganiami zamawiającego określonymi w dokumentach zamówienia.

Przepis art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp nakazuje zamawiającemu odrzucenie oferty, której treść jest niezgodna z warunkami zamówienia.

Zgodnie z art. 224 ust. 1 ustawy Pzp, jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się zamawiającemu rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą jego wątpliwości co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia, zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu. Z kolei w ust. 2 tego przepisu zobligowano zamawiającego do skierowania do wykonawcy takiego wezwania, jeśli stwierdzi, że cena całkowita oferty złożonej przez wykonawcę jest niższa o 30% od wartości zamówienia powiększonej o należny podatek VAT lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu.

Ponadto, zgodnie z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp, zamawiający odrzuca ofertę tego wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu.

Zgodnie z treścią przepisu art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp, zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera ona rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia.

W pierwszej kolejności Izba wskazuje, że jakkolwiek zarzuty odwołania zostały podzielone w taki sposób, że odnoszą się odrębnie do każdej z dwóch części zamówienia, jak też w każdej z nich odwołujący sformułował swoje zarzuty w czterech odrębnych punktach

w istocie całość odwołania sprowadza się w pierwszej kolejności do tego, że zamawiający zaniechał odrzucenia oferty PORR z uwagi na to, że zaoferowane istotne części składowe jego oferty nie dają możliwości wykonania przedmiotu zamówienia, zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia, z uwagi na ich rażąco niską wycenę oraz, że oferta złożona przez przystępującego jest niezgodna z warunkami zamówienia jako nie spełniająca wymagań odnośnie sposobu obliczenia ceny, jak też w zakresie wymagań dotyczących sposobu gospodarowania odpadami pochodzącymi z rozbiórki.

Izba odniesie się kolejno do tak postawionych i sformułowanych zarzutów, łącznie w zakresie obu części, wskazując argumentację dla której nie podzieliła poszczególnych zastrzeżeń wobec oferty złożonej przez PORR.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp w zw. z art. 224 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 Pzp w zw. z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty PORR z uwagi na to, że zaoferowane istotne części składowe oferty PORR nie dają możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia z uwagi na ich rażąco niską wycenę, jak też w konsekwencji art. 239 ustawy Pzp, nakazującego zamawiającemu dokonanie wyboru oferty na podstawie kryteriów oceny ofert określonych w dokumentach zamówienia Izba stwierdziła, że te nie zasługują na uwzględnienie z następujących przyczyn.

Zauważenia wymaga, że przepisy ustawy Pzp nakazują zamawiającemu odrzucenie w postępowaniu takiej oferty, która zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia (art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp) lub też, jak stanowi przepis art. 224 ust. 6 ustawy Pzp, który jest rozwinięciem poprzedniego przepisu jeśli wykonawca wezwany przez niego do złożenia wyjaśnień w przedmiocie rażąco niskiej ceny nie udzielił odpowiedzi lub też, złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny. Tym samym z​ przepisów ustawy Pzp wynika, że odrzuceniu podlega taka oferta, w której bezsprzecznie stwierdzono, bez żadnych wątpliwości, zaniżenie ceny w sposób rażący, jak też oferta wykonawcy, który wezwany przez zamawiającego nie złoży wyjaśnień lub, gdy wyjaśnienia złożone przez wykonawcę wezwanego do wyjaśnień, nie uzasadniają podanej ​ ofercie ceny (a zatem są nierzetelne, niepełne, nie odpowiadają na zadane przez zamawiającego pytania). w Co jednak istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, że każdorazowo decyzja o tym, czy mamy do czynienia z ceną rażąco niską, zapada po zapoznaniu się z wyjaśnieniami złożonymi przez danego wykonawcę w postępowaniu.

Zamawiający zatem, zanim podejmie decyzję o odrzuceniu oferty, zobligowany jest w każdym przypadku wezwać wykonawcę do złożenia wyjaśnień w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu. Dopiero wówczas, jeśli ocena złożonych przez wykonawcę wyjaśnień wraz z dowodami doprowadzi zamawiającego do wniosku, że podana w ofercie cena lub koszt są rażąco zaniżone tj. za daną cenę nie jest możliwa realizacja zamówienia lub też, jeśli dany wykonawca nie udzieli stosownych wyjaśnień w wyznaczonym terminie - zamawiający zobligowany jest taką ofertę odrzucić.

Nie sposób jest zatem, a przynajmniej konkurujący z danym wykonawcą inny podmiot nie może tego uczynić w sposób skuteczny, kwestionować ceny zaoferowanej w postępowaniu, nie odnosząc się do wyjaśnień złożonych w toku postępowania. Tymczasem odwołujący w treści odwołania całkowicie zdaje się pomijać okoliczność, że zamawiający 26 listopada 2024 r. skierował do wykonawcy PORR wezwanie do złożenia wyjaśnień w przedmiocie ceny rażąco niskiej, w zakresie „wyliczenia ceny lub jej istotnych części składowych”. Jako podstawa prawna przedmiotowego wezwania wskazane zostały dwa przepisy ustawy Pzp - art. 224 ust. 1 ustawy Pzp oraz art.

224 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp. Wykonawca pismem z 6 grudnia 2024 r. złożył obszerne i szczegółowe wyjaśnienia dotyczące sposobu obliczenia ceny dla obu części zamówienia, do których załączył szereg dowodów.

Jedynie na marginesie, gdyż jak wskazano wyżej odwołujący nie kwestionuje złożonych w toku postępowania wyjaśnień twierdząc np. że te są za mało szczegółowe czy też, że nie uzasadniają podanej w ofercie wykonawcy ceny za realizację zamówienia Izba wskazuje, że w treści wezwania zamawiający nie określił, których istotnych części składowych ceny dotyczy wezwanie oraz (jako podstawę prawną wezwania) wskazał przepis art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp. W konsekwencji udzielona przez przystępującego odpowiedź dotyczy wyliczenia ceny oferty rozumianej jako całość i tak też należało ocenić treść wezwania zamawiającego tj. prawidłowe było złożenie wyjaśnień, które referowały do ceny łącznej za wykonanie zamówienia publicznego.

Powyższa uwaga związana jest także z kolejną okolicznością, na którą Izba w tym miejscu pragnie zwrócić uwagę. Rola zamawiającego w procedurze badania podejrzenia występowania rażąco niskiej ceny, sprowadza się po pierwsze do skierowania do wykonawcy stosownego wezwania, jeśli zajdą wymienione w art. 224 ust. 1 ustawy Pzp okoliczności, a​ następnie do oceny złożonych wyjaśnień. Przy tym istotne jest również, aby zamawiający oceniając złożone

wyjaśnienia uwzględnił wszystkie okoliczności występujące na danym rynku, ale też miał na uwadze treść wezwania skierowanego do wykonawcy i oczekiwania ​ tym piśmie sformułowane. w Z kolei w procedurze odwoławczej rolą Izby jest wyłącznie ocena w zakresie c​ zy czynności zamawiającego w postępowaniu zostały wykonane prawidłowo i czy ocena złożonych wyjaśnień nastąpiła zgodnie z przepisami ustawy Pzp i treścią skierowanych pytań.

Jeśli, jak w tym przypadku odwołujący nie pokusił się nawet o to, aby odnieść się d​ o treści złożonych wyjaśnień rażąco niskiej ceny pomimo, że jak przystępujący wskazywał wielokrotnie - w zakresie kwestionowanych cen wyjaśnienia złożył i przedstawił szereg dowodów na potwierdzenie prawidłowości dokonanej kalkulacji - Izba nie może objąć swoją kontrolą treści wyjaśnień, a uprawniona jest jedynie odnieść się do zarzutów odwołania w takim zakresie, w jakim zostały sformułowane.

Przechodząc z kolei do treści zarzutów w zakresie rażąco niskiej ceny w ofercie PORR wymaga zauważenia, że odwołujący w treści odwołania skupia się na tym, że niektóre pozycje kosztorysów ofertowych PORR, sporządzone na podstawie przedmiarów robót, zostały wycenione rażąco nisko.

W odniesieniu do Części 1 zamówienia dotyczą one następujących pozycji przedmiaru robót: poz. 12 dział d.1.1. rozbiórka wraz z przemieszczeniem narzutu kamiennego; poz.32 dział d.1.1. transport wewnętrzny stali zbrojeniowej i kształtowej pojazdami skrzyniowymi na odległość do 0,5 km z załadunkiem i wyładunkiem ręcznym; poz. 34 dział d.1.2. dostawa i​ wbicie stalowych pali rurowych z butem stalowym, montaż z wody, pionowo (o zadanych parametrach); poz. 35 dział d.1.2. dostawa i wbicie stalowych pali rurowych z butem stalowym, montaż z wody, w nachyleniu (o zadanych parametrach); poz. 36 dział d.1.2. dostawa i wbicie stalowych pali rurowych z butem stalowym, montaż z wody (o zadanych parametrach); poz. 37 dział d.1.2. dostawa i wbicie stalowych ścianek szczelnych, montaż z wody, pionowo (​ o zadanych parametrach); poz. 38 dział d.1.2. zasypywanie pali rurowych piaskiem z​ dodatkiem wapnia oraz poz.101 dział d.1.6. odbudowa zewnętrznego narzutu kamiennie p​ o stronie wschodniej, montaż istniejących kamieni.

Z kolei w odniesieniu do oferty na Część 2 zamówienia kwestionowane przez odwołującego są niżej wymienione pozycje: poz. 18 dział d.1.1. rozbiórka wraz z​ przemieszczeniem narzutu kamiennego; poz. 32 dział d.1.1. transport wewnętrzny drewna usługowego pojazdami skrzyniowymi na odległość do 0,5 km z załadunkiem i wyładunkiem ręcznym; poz.33 dział d.1.1. dodatek do tabl. 1509 za transport na każde dalsze 0,5 km; poz.31; poz.35 dział d.1.2. dostawa i montaż stalowych pali rurowych z butem stalowym, montaż z wody, pionowo (o zadanych parametrach); poz. 36 dział d.1.2. dostawa i montaż stalowych pali rurowych z butem stalowym, montaż z wody, w nachyleniu (o zadanych parametrach); poz. 37 dział d.1.2. dostawa i montaż stalowych pali rurowych z butem stalowym, montaż z wody, w nachyleniu (o zadanych parametrach); poz. 38 dział d.1.2. dostawa i montaż stalowych pali rurowych z butem stalowym, montaż z wody, w nachyleniu (​ o zadanych parametrach); poz. 39 dział d.1.2. dostawa i montaż stalowych ścianek szczelnych, montaż z wody, w nachyleniu (o zadanych parametrach); poz. 42 dział d.1.2 zasypanie stalowych pali rurowych piaskiem z dodatkiem wapna oraz poz. 131 dział d.1.6. odbudowa zewnętrznego narzutu kamiennego po stronie zachodniej, montaż istniejących kamieni (odsuniętych) poz. 18.

Sumarycznie zatem w odniesieniu do oferty PORR na Część 1 odwołujący kwestionuje wycenę 8 pozycji opisanych w przedmiarze robót, składającego się łącznie ze 184 pozycji, z​ kolei w Części 2 kwestionowanych jest 10 pozycji, podczas gdy w przedmiarze dla tej części opisane są 348 pozycje.

Odwołujący nie podnosi przy tym, że za cenę zaproponowaną przez PORR nie jest możliwe wykonanie tych zadań, ale skupia się na kwestionowaniu poszczególnych cen jednostkowych.

W tym miejscu przypomnieć należy, co wynika z zestawienia cen złożonych ofert ​ postępowaniu - różnice cenowe pomiędzy ofertami złożonymi na poszczególne części zamówienia nie były znaczące. w Analiza cen wynikających z ofert złożonych przez wykonawców na Część nr 1 zamówienia wskazuje na rozpiętość, pomiędzy cenami ofertowymi w porównaniu do ich średniej arytmetycznej, pomiędzy 79% a 123%. W zakresie Części 2 z​ kolei rozpiętość cen ukształtowała się na poziomie pomiędzy 83% a 114%.

Tym samym zauważyć należy, że to nie cena oferty PORR, jako całość, budziła wątpliwości odwołującego, ale jej części składowe, które to odwołujący uznał za istotne. Przy tym trafnie swoje uwagi w tym zakresie formułował zamawiający, jak też przystępujący wskazując, że odwołujący w treści odwołania nie sprecyzował nawet z jakich powodów t​ e właśnie elementy składające się na cenę uznał za istotne. Nie opisał i nie wyjaśnił czy owe składowe ceny są znaczącymi w ich ujęciu wartościowym, czy też należy odnosić się d​ o merytorycznego zakresu opisanego w tych pozycjach. Wprawdzie na rozprawie twierdził, że pozycje te są krytyczne

dla wykonania całości zamówienia, poprzez ich wpływ n​ a prawidłową realizację obu Części, jednakże Izba i tych spostrzeżeń nie podziela.

Nie sposób podzielić poglądu odwołującego, że nie ma znaczenia ilość kwestionowanych pozycji, gdyż różnica w wycenie PORR w tych zakresach, w porównaniu d​ o cen jednostkowych w kalkulacjach innych oferentów jest tak znacząca, że kumuluje się ​ e wskazanych cenach jednostkowych. Pozycje wymienione przez odwołującego w ujęciu wartościowym stanowią w niewielki procent całego zamówienia, trudno zatem z tych powodów przypisać im przymiot „istotnych części składowych”. Z kolei same różnice w cenach jednostkowych występują we wszystkich ofertach, także w ofercie odwołującego. Przy zamówieniach o takiej skali i stopniu skomplikowania, a dodatkowo o czym będzie mowa ​ dalszej części - przy braku wskazania podstaw do wyceny określonych pozycji, jest w t​ o zjawisko powszechne. Nie świadczy w tym przypadku o zaniżeniu ceny jednostkowej, ale o​ przyjętym sposobie kalkulacji ceny ofertowej.

Z kolei odnosząc się do twierdzeń, że zakres tych robót jest krytyczny dla całości tego zadania pod kątem ich wpływu na realizację całości zamierzenia - odwołujący w żaden sposób tego ani w treści odwołania, ani nawet na rozprawie nie wykazał. Izba stoi na stanowisku, ż​ e w przypadku tak specjalistycznych prac, z jakimi mamy do czynienia w tym postępowaniu - wszystkie prace objęte przedmiotem zamówienia należy uznać za równie istotne i mające wpływ na wykonanie przedmiotu zamówienia, jako całość. Jeśli ten właśnie wskazywany i​ opisywany w wymienionych pozycjach zakres jest w jakiś szczególny sposób krytyczny dla realizacji zamówienia, gdyż prace te układają się w zamknięty ciąg technologiczny i gwarantują skuteczności spełnienia wymagań opisanych w SW Z (opisu przedmiotu zamówienia) -​ to odwołujący miał co najmniej obowiązek wskazać i opisać z jakich powodów tak właśnie jest. Jeśli tego nie uczynił nie sposób stwierdzić, że mamy do czynienia z istotną częścią składową ceny, która powinna była budzić wątpliwości zamawiającego.

Trafnie też zamawiający w swoim piśmie procesowym - odpowiedzi na odwołanie z​ 17 lutego 2025 r. zwraca uwagę na to, że ewentualne zaniżenie ceny elementu oferty, w tym ceny jednostkowej, może mieć znaczenie istotne wówczas, gdy wywiera ona wpływ na całą cenę ofertę w taki sposób, że wykonanie zamówienia za cenę (z zastrzeżeniem, że chodzi o​ cenę łączną) wskazaną w ofercie wydaje się niemożliwe. Natomiast jeżeli poszczególne ceny jednostkowe są niskie, ale nie znajduje to przełożenia na cenę oferty oraz możliwość wykonania całości prac - brak jest podstaw do żądania wyjaśniania tej ceny. Przypomnieć bowiem należy, że cena rażąco niska odnosi się do wykonania całości prac objętych zamówieniem, nie zaś do niewielkiej części tych prac.

Trafnie zamawiający cytuje tezy zawarte w Wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 stycznia 2023 r. sygn. akt XXIII Zs 147/22, XXIII Zs 148/22, w którym stwierdzono, że: „Niewątpliwie cena rażąco nisko odnosi się do całego świadczenia tj. przedmiotu zamówienia. Orzecznictwo jak i doktryna wskazują także, że o rażąco niskiej cenie można mówić wówczas, gdy element świadczenia ceny jest oderwany od realnych cen rynkowych. Jeśli wielkość taka zostaje następnie skompensowaną cenami za inne elementy świadczenia i w całości cena nie nabiera charakteru rażąco niskiego, zamawiający nie powinien ingerować w zasady przeprowadzania kalkulacji wewnętrznej (w obrębie przedmiotu zamówienia) dokonanej przez wykonawcę. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie (…). Jedynie w sytuacji, gdy zaniżona cena jednostkowa skutkuje nierynkowym obniżeniem ceny oferty, może stać się faktyczną przyczyną odrzucenia oferty”.

Powyższy pogląd, jak zauważył Sąd Okręgowy w Warszawie, w cytowanym wyżej orzeczeniu, jest utrwalony w orzecznictwie i Izba w pełni stanowisko to podziela. ​W konsekwencji też wskazać należy, że kwestionowanie przez odwołującego wyłącznie cen jednostkowych, bez odniesienia ich do kwestii możliwości realizacji zamówienia publicznego za łączną cenę zaproponowaną przez PORR nie może być skuteczne i to dodatkowo ​ sytuacji, w której odwołujący nie wyjaśnił nawet z jakich powodów należy uznać, że mamy w tym przypadku do w czynienia z istotnymi składowymi ceny.

Już tylko biorąc pod uwagę powyższe, zarzuty odwołania w zakresie rażąco niskiej ceny oferty PORR należało oddalić. Mając jednak na uwadze, że odwołujący w sposób obszerny przedstawił swoją argumentację w zakresie każdej z kwestionowanych pozycji, szeroko opisywał na rozprawie z jakich powodów każda z tych cen powinna zostać zakwestionowana a dodatkowo złożył szereg dowodów, które miały jego stanowisko potwierdzać Izba odniesie się w tym miejscu do powyższej argumentacji zastrzegając przy tym, że powyższe czyni jedynie na wypadek, gdyby wskutek zaskarżenia orzeczenia Sąd podjął się takiej analizy i oceny dowodów.

Izba pragnie w pierwszej kolejności wskazać, że odwołujący we wniesionym odwołaniu, kwestionuje wskazane

ceny jednostkowe głównie z tej przyczyny, że dokonuje ich porównania w taki sposób, że ceny podane przez PORR w poszczególnych pozycjach kosztorysu odnosi d​ o średnich cen za realizację tych pozycji przedstawionych przez innych wykonawców, przywołując te pozycje z oferty PORR, gdzie różnica w stosunku do średniej przekracza 30 %. Opisuje wprawdzie w przypadku niektórych pozycji z jakich to powodów nie sposób cen n​ a tym poziomie zaakceptować, jednak skupia się w dużej mierze na wymaganiach SW Z (opisu przedmiotu zamówienia) twierdząc następnie, że w cenie jednostkowej nie mieści się koszt wykonania wszystkich prac.

Dopiero na rozprawie odwołujący precyzuje swoje zastrzeżenia w odniesieniu d​ o sposobu kalkulacji PORR dla tych pozycji kosztorysu, rozszerzając swoją argumentację. Również dowody przez niego składane, które mają tą argumentację potwierdzać, niejednokrotnie wykraczają poza zakres wskazywany i opisany w treści odwołania. Tym samym dowody takie, już tylko z tej przyczyny, że stanowią dowód na potwierdzenie tych okoliczności, które nie były podnoszone w treści odwołania - nie powinny być brane pod uwagę. Jednakże i ocena przedłożonych dowodów prowadzi do wniosku, że nie ma racji odwołujący wskazując na wadliwą wycenę w tych pozycjach.

I tak odnosząc się w pierwszej kolejności do wyceny w Części 1 zamówienia, poz. 12 d.1.1. kosztorysu ofertowego, w zakresie której odwołujący w treści odwołania wskazywał, ż​ e PORR wycenił przedmiotowy zakres w perspektywie średniej pozostałych ofert o 85% taniej (- 82% względem średniej wszystkich oferowanych cen jednostkowych dla ww. pozycji), nie zastosował się do wymagań SW Z, nie uwzględnił rzeczywistych kosztów koniecznych d​ o poniesienia w celu rozbiórki i przemieszczenia narzutu kamiennego, lub w ogóle nie miał ​ zamierzeniu wykonywać części lub całości przedmiotowych robót - Izba, po analizie treści zarzutu, po zapoznaniu się w z argumentacją zaprezentowaną na rozprawie oraz dowodami złożonymi przez odwołującego i przystępującego uznała, że zarzuty w tym zakresie nie znajdują oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Odwołujący w zakresie tego elementu robót zwracał uwagę na skomplikowany zakres robót rozbiórkowych do wykonania, przedstawiał też jako dowód rysunki prezentujące zdjęcie narzutu kamiennego, który należy rozebrać (dowód O1).

Wywodził dalej, że rozformowanie takiej konstrukcji wymaga zaangażowania specjalistycznego ciężkiego sprzętu budowlanego. Odwołujący przygotowując się do realizacji tego zamówienia rozważał potencjalnie dostępne możliwości wykonania tego zadania. ​W konsekwencji stwierdził, że biorąc pod uwagę specyfikę realizacji i opis przedmiotu zamówienia należy zastosować sprzęt firmy Van Tunen (załączył jako dowód specyfikację koparki, która jego zdaniem powinna zostać wykorzystana do tych prac - dowód O2). Przekazał też ww. firmie dokumentację projektową, w odpowiedzi uzyskał odpowiedź od tej firmy (Oferta Van Tunen na wykonanie tego zakresu robót wraz z wyjaśnieniami dotyczącymi składników cenowych i wydajności dla poszczególnych frakcji kamienia występującego na tej inwestycji, jak też sposobu kalkulowania ceny w oparciu o istotne wskaźniki takie jak wydajności sprzętu, warunków pogodowych, głębokości kopania, rodzaju kamienia itp. -​ dowód O2). Odwołujący powołał się także na kalkulację własną prezentującą wyliczenie kosztu rozbiórki i odtworzenia narzutu na podstawie danych otrzymanych przez Van Tunen (dowód O3) wywodząc przy tym, że są to koszty konieczne do poniesienia (koszt bezpośredni realizacji).

Przy tym odwołujący zapytany na rozprawie czy możliwe jest wykonanie tego zakresu prac przy użyciu innego typu sprzętu (koparki 40 tonowej) takiej możliwości nie kwestionuje, ale twierdzi, że jest to technicznie trudne. Jego zdaniem takie rozwiązanie byłoby bardziej kosztowne i dłuższe w czasie, a z uwagi na dofinansowanie tego projektu ze środków z KPO kluczowy jest termin realizacji tego zadania (15 miesięcy od daty zawarcia umowy).

Powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie z następujących powodów. Jak wskazywał zamawiający i przystępujący SW Z, w tym dokumentacja projektowa i STWiOR nie określają i nie narzucają określonej metodologii pracy, nie wskazują na określony przebieg prac, dobór sprzętu i rozwiązań organizacyjnych. W konsekwencji wszystkie powyższe elementy leżą po stronie wykonawcy.

Odwołujący zdecydował się zatem skorzystać z potencjału firmy Van Tunen, która co nie budzi wątpliwości, przyznał to także przystępujący, jest podmiotem znanym na rynku, doświadczonym i korzystającym z wysokiej klasy sprzętu. Konsekwencją tego jest jednak wysoka cena realizacji prac przez ten podmiot wykonywanych. Przystępujący zdecydował się zatem, do czego był w pełni uprawniony, przyjąć odmienne rozwiązania, nie tak kosztochłonne jak odwołujący i posłużyć się innym sprzętem.

Izba przyjęła w tym zakresie wyjaśnienia PORR, jak też przedłożony w tym zakresie dowód pokazujący sposób realizacji przedmiotowych prac wraz z kalkulacją (dowód P1) uznając, że ten potwierdza rzetelność kalkulacji tego zakresu robót, przy użyciu dopuszczalnej metody realizacji prac.

Jednocześnie nie można też pomijać w tym zakresie, że kompleksowe wyjaśnienie ceny zaoferowanej przez przystępującego w ramach pozycji nr 12 d.1.1 kosztorysu ofertowego zostało przedstawione w złożonych wyjaśnieniach ceny rażąco niskiej, uznanych przez zamawiającego za skutecznie obalające domniemanie ceny rażąco niskiej. PORR uzyskał także ofertę podwykonawcy na wykonanie przedmiotowego zakresu, która potwierdza realność wyceny i która została przedstawiona w wyjaśnieniach ceny rażąco niskiej (str. 23 ​ spisie załączników tiret 3, objęte tajemnicą przedsiębiorstwa PORR). Przedmiotowe wyjaśnienia, załączona oferta, jak w też dodatkowe wyjaśnienia i dowody złożone na rozprawie stanowią wystarczające dowody dla uznania, że możliwa jest realizacja opisanych prac z​ a cenę zaproponowaną przez PORR.

Z kolei dowody przedłożone przez odwołującego należy uznać w tym zakresie z​ a nieprzydatne o tyle, że prezentują one sposób realizacji i wycenę prac w metodologii przyjętej przez tego wykonawcę, a nie przez PORR. Odwołujący nie wykazał, że opisywana przez niego metoda realizacji jest jedyną możliwą i nie jest możliwe wykonanie zadania ​ sposób inny, w terminie określonym przez zamawiającego w SW Z. W tym miejscu zauważenia wymaga, że w zamawiający nie narzucił także określonego harmonogramu wykonania poszczególnych zakresów prac. Dowodem w tej sprawie mogłaby być jedynie opinia biegłego, o przeprowadzenie którego odwołujący nie wnioskował. Przy tym należy zauważyć, że nawet firma Van Tunen w przedłożonym przez odwołującego opracowaniu nie stwierdza, że sposób wykonania tego zakresu prac proponowany przez nią czy to z przyczyn technicznych, czy też z uwagi na krótki termin realizacji tego zamówienia - jest jedynym możliwym.

Odnosząc się natomiast do dowodów odwołującego w postaci opracowania w zakresie liczby godzin w poszczególnych dniach w latach 2020 - 2024 ze stanem Morza Bałtyckiego równym lub większym 4 (w skali Douglasa fala 1,25 m lub wyższa) oraz w zakresie liczby godzin w poszczególnych dniach w latach 2020 - 2024 z wiatrem średnim równym lub większym 10 m/s - dla Portu Ustka (dowód O13) - Izba uznała je za nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy.

Należy wskazać, że warunki wiatrowe i falowania nie zostały opisane przez projektanta i przekazane wykonawcom w SW Z, stąd też każdy we wskazanym zakresie przyjmował swoje założenia. Odwołujący ponownie referuje do przyjętych przez siebie założeń i metodologii, w żaden sposób nie przekładając tego na sposób realizacji opisywany przez PORR.

Trafnie także zauważył zamawiający odnosząc się do przedstawionych opracowań, ż​ e inna sytuacja w zakresie panujących warunków wiatrowych będzie na falochronie wschodnim i zachodnim (z tych powodów zamawiający podzielił zamówienie na części), inna na części od strony morza, inna od strony portu, z kolei dane które odwołujący przedłożył prezentują falowanie przed portem a nie w miejscu prowadzenia robót. Stąd opracowanie t​ o nie oddaje w rzeczywistości warunków panujących w miejscu prowadzenia robót.

Przystępujący, w odpowiedzi na powyższe przedstawił z kolei dowód w postaci kalkulacji dla robót palowych, z którego wynika, że także założył i skalkulował czas na przestoje pogodowe, przy tym przewidział inne warunki na nabrzeżu wschodnim - przestoje 20%, inne na nabrzeżu zachodnim - 20% i 25% (dowód P5).

Izba nie podzieliła także zastrzeżeń odwołującego w zakresie wyceny przez PORR pozycji 29 d.1.1. kosztorysu ofertowego. W treści odwołania odwołujący ponownie przywołuje argumentację, że średnia z oferowanych cen jednostkowych przedmiotowej pozycji, bez uwzględnienia oferty PORR wynosi 29,02 zł za transportowaną tonę materiałów z rozbiórki, c​ o miało wskazywać, że PORR wyceniła przedmiotowy zakres w odniesieniu do średniej pozostałych ofert o 99% taniej (- 99% względem średniej wszystkich oferowanych cen jednostkowych dla ww. pozycji. Wskazuje także, że wycena PORR, prowadząca do końcowej wartości przedmiotowego transportu całego zakresu drewna rozbiórkowego w ilości ponad 700 ton poza teren budowy do instalacji utylizacji prowadzi do zaoferowanej przez PORR wartości 213,11 zł. (iloczyn ilości 710,351 ton i 0,3 zł/ tonę = 213,11 zł.), która w jego ocenie jest niewystarczająca i nieadekwatna do kosztów transportu.

W tym zakresie Izba doszła do przekonania, powielając argumentację PORR zawartą w piśmie procesowym, że powyższy zarzut opiera się na błędnym rozumieniu zakwestionowanej pozycji 29.d.1.1 kosztorysu ofertowego PORR.

Zgodnie z opisem: „Dodatek do tabl. 1509 za transport za każde dalsze 0,5 km” obejmuje koszt transportu jednej tony materiału na odległość tylko 0,5 km. Z kolei analiza podniesionych przez odwołującego twierdzeń prowadzi do wniosku, że zrozumiał on powyższe w ten sposób, że cena jednostkowa obejmuje wywiezienie tony materiału na całą odległość 18,5 km, do zakładanej przez niego lokalizacji. Potwierdza powyższe argumentacja zaprezentowana przez odwołującego na rozprawie, jak też przedłożone dowody w postaci wydruku z map google, wskazującego najkorzystniejszą (najkrótszą) trasę do najbliższego zakładu utylizacji.

Również zamawiający potwierdził na rozprawie, że jego intencją było poznanie stawki za każde 0,5 km/ t, na podstawie której obmiarowo zapłaci wykonawcy za faktyczną ilość kilometrów i wywieziony tonaż materiału do finalnie

wybranego miejsca utylizacji i składowania odpadów. Przy tym zamawiający, podobnie jak PORR, nie podzielali argumentacji odwołującego, że gdyby przyjąć takie założenia to wykonawca mógłby wywozić materiał d​ o dowolnego zakładu utylizacji odpadów, a zamawiający byłby zmuszony zapłacić wykonawcy według przyjętej w tej pozycji stawki. Zgodnie z obowiązującą zasadą bliskości ​ zakresie odpadów, która została sformułowana w art. 20 ustawy z 14 grudnia 2012 r. w o​ odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587), odpady z uwzględnieniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami, w pierwszej kolejności poddaje się przetwarzaniu w miejscu ich powstania (ust. 1). Odpady, które nie mogą być przetworzone w miejscu ich powstania, przekazuje się, uwzględniając hierarchię sposobów postępowania z odpadami oraz najlepszą dostępną technikę, o której mowa w ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, lub technologię, o której mowa w tej ustawy, do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być przetworzone (ust. 2). Tym samym wywóz odpadów do innego zakładu byłby rozwiązaniem sprzecznym z obowiązującymi przepisami.

W konsekwencji pozostałe dowody, które przedłożył odwołujący na rozprawie, jeśli przyjmiemy powyższy sposób rozumienia opisu pozycji kosztorysowej, w istocie potwierdzają, że przyjęta przez PORR wycena nie jest zaniżona.

Zgodnie z ofertą pozyskaną przez odwołującego z Zakładu gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., która miała potwierdzać wyliczenia kosztu transportu za tonokilometr (dowód O5) cena za tonokilometr wynosi 0,48 zł. Skoro tak, to przyjęte przez PORR 0,30 zł., wyliczane za każde dodatkowe 0,5 km jest stawką, za którą będzie możliwa realizacja tego zakresu. Podobnie należy odnieść się do dowodu przedstawiającego wyliczenie kosztów transportu w oparciu o cenę ZGK Ustka, biorąc pod uwagę rodzaj naczepy która może być wykorzystana do transportu (dowód O12) - ten również jest nieprzydatny do oceny zarzutu z tego powodu, że stanowić ma dowód na to, że podana przez PORR cena jest niewystarczająca na pokrycie kosztów wywozu tony materiału na całą odległość 18,5 km, do zakładanej przez odwołującego lokalizacji.

Ponadto, podobnie jak w przypadku poprzedniej pozycji należy zwrócić uwagę, ż​ e także w tym zakresie PORR składał wyjaśnienia w piśmie z 6 grudnia 2024 r., a odwołujący do zawartej tam argumentacji w ogóle się nie odniósł.

Odwołujący kwestionował również wyliczenia ceny w kosztorysie PORR w zakresie pozycji 34, 35, 36, 37, 38, 39 d.1.2 kosztorysu ofertowego (roboty kafarowe). Tu również odwołujący referuje do średniej cen jednostkowych oferowanych dla przedmiotowych pozycji, wskazując, że PORR wycenił przedmiotowy zakres względem średniej pozostałych ofert odpowiednio, taniej o: pozycja nr 34 d.1.2 - 44%, pozycja nr 35 d.1.2 - 36%, pozycja nr 36 d.1.2 - 43%, pozycja nr 37 d.1.2 - 40%. Już tylko powyższe różnice, w jego ocenie wskazują, że PORR nie zastosowała się do wymagań SW Z, wykonawca nie uwzględnił rzeczywistych kosztów koniecznych do poniesienia w celu dostawy i wbicia stalowych pali i ścianek szczelnych, lub w ogóle nie miał w zamierzeniu wykonywać części przedmiotowych robót prowadząc do kolejnych naruszeń SWZ.

Odwołujący przedłożył także na tą okoliczność dowód na rozprawie - Wyliczenia kosztu i narzutów/ porównanie do ceny oferowanej przez PORR na okoliczność, że nawet przy wielokrotnie niższych nakładach za ceny oferowane przez przystępującego zakresu tego nie da się zrealizować (dowód O6). Powyższy dowód należy uznać za nieprzydatny dla oceny zarzutu z tego powodu, że w swoich kalkulacjach odwołujący bazuje na KNR i średnich cenach Sekocenbud, z kolei w dokumentacji zamawiający nie określił nakładów rzeczowych n​ a wykonanie tych prac. Stąd wyliczenia, sporządzone w oparciu o KNR, jako nie mające związku z wymaganiami SW Z określonymi przez zamawiającego - nie mogą stanowić dowodu na okoliczność rażąco niskiej ceny w tych pozycjach.

Ponownie należy też wskazać, że PORR w tym zakresie składał wyjaśnienia w toku prowadzonego postępowania, powoływał się przy tym na oferty pozyskane od podwykonawców (pismo z 6 grudnia 2024 r. - str. 24, tiret 3, 5, 6, 7 i 8). Ponadto w sposób wyczerpujący odniósł się do sporządzonej przez siebie wyceny w złożonym piśmie procesowym z 17 lutego 2025 r. Przedstawił również swoją kalkulację, wraz z opisem technologii, doborem sprzętu, wskazującym metodologię wykonania prac a Izba nie znalazła podstaw, aby ją kwestionować.

Z kolei w zakresie poz. 38 d.1.2 kosztorysu ofertowego PORR odwołujący w treści odwołania twierdził, że skoro średnia cen jednostkowych przedmiotowej pozycji, bez uwzględnienia oferty PORR wynosi 213,91 zł za wykonany m3 zasypu pali, to PORR wyceniając przedmiotowy zakres względem średniej pozostałych ofert o 83% taniej (- 80% względem średniej wszystkich oferowanych cen jednostkowych dla ww. pozycji) - nie zastosował się do wymagań SW Z, nie uwzględnił rzeczywistych kosztów koniecznych d​ o poniesienia w celu wykonania zasypu pali materiałem z 5% dodatkiem wapna lub w ogóle nie miał w zamierzeniu wykonywać przedmiotowych części lub całości przedmiotowych robót zgodnie z Opisem Przedmiotu Zamówienia.

Na rozprawie odwołujący rozszerzył swoją argumentację, przedkładając następujące dowody, które miały potwierdzać jego stanowisko co do zaniżonej kalkulacji w tej pozycji: rysunek konstrukcyjny przewidujący zasyp pali piaskiem z dodatkiem wapna; wyliczenie kosztu i narzutów na okoliczność, że cena PORR nie pokrywa nawet bezpośredniego kosztu tego zadania i nie uwzględnia narzutów; oferty Cemex oraz Lhoist pokazujące ceny wapna

występujące na rynku; karty charakterystyki produktu (dowód O7). Powyższe dowody nie odnoszą się jednak w żaden sposób i nie referują do wyjaśnień składanych przez PORR ​ postępowaniu (pismo z 6 grudnia 2024 r.). Odwołujący po raz kolejny prezentuje swoje założenia i wyliczenia, w przedstawia oferty podwykonawców, pomijając całkowicie, ż​ e przystępujący w tym zakresie cenę tej pozycji wyjaśnił i powołał się na ofertę podwykonawcy.

Ponadto dowód przedłożony przez przystępującego w postaci wydruku ze strony internetowej - portal cenowy Cennik-Budowlany.pl (dowód P4) wskazuje, że odwołujący posłużył się ofertami dostawców, którzy cenę wapna mają na poziomie wyższym, niż może być ono pozyskane na rynku. Ponadto oferty te nie uwzględniają także takich okoliczności jak to, że PORR może mieć zawarte stałe umowy z dostawcami, a wolumen zakupów których dokonuje pozwala na uzyskanie niższych cen, niż te które są możliwe do pozyskania przez inne podmioty, które nie realizują zakupów o tak dużej skali.

Podobna argumentacja i dowody zostały przedstawione przez odwołującego n​ a potwierdzenie zarzutów dotyczących cen jednostkowych w kosztorysie PORR dla części 2 zamówienia. Z tych powodów Izba wskazuje jedynie, że dla oceny zasadności podnoszonych zarzutów aktualna pozostaje argumentacja jak dla części 1.

W konsekwencji należało uznać, że formułowane przez odwołującego wątpliwości i​ zastrzeżenia w zakresie, w jakim kwestionował podane ceny jednostkowe w ofercie PORR, które to jak twierdził jako istotne części składowe ceny miały być rażąco niskie - nie znalazły potwierdzenia w dokumentacji niniejszego postępowania. Przystępujący, wezwany d​ o wyjaśnień rażąco niskiej ceny, odpowiedział na sformułowane przez zamawiającego wezwanie, udzielił odpowiedzi w zakresie przez zamawiającego żądanym a odwołujący wyjaśnień tych nie kwestionował. Jednocześnie nie wyjaśnił i nie wykazał w treści odwołania z jakich powodów te właśnie składowe ceny należało uznać za istotne i nie udowodnił, ż​ e w istocie są one zaniżone w taki sposób, że z tego powodu nie jest możliwa realizacja całości zamówienia.

Nie potwierdziły się także, w ocenie Izby zarzuty naruszenia art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp w zw. art. 218 ust. 2 ustawy Pzp w zw. z art. 16 pkt ustawy Pzp poprzez brak odrzucenia oferty wykonawcy PORR jako niezgodnej z warunkami zamówienia dotyczącymi wymagań odnośnie sposobu obliczenia ceny oraz dotyczącymi wymagań odnośnie sposobu gospodarowania odpadami pochodzącymi z rozbiórki.

Odnosząc się do pierwszej ze wskazywanych niezgodności treści oferty z treścią SW Z odwołujący, formułując przedmiotowy zarzut, ograniczył się do tego, że wymienił szereg postanowień opisu przedmiotu zamówienia, opisywał sposób jego realizacji, wskazywał n​ a konieczność zaangażowania określonego sprzętu wywodząc następnie, że za podane ceny jednostkowe w ofercie przystępującego nie da się wykonać tego zakresu zgodnie z​ wymaganiami SW Z a nawet stwierdzając w odniesieniu do niektórych zakresów, że PORR nie miał w zamierzeniu wykonać przedmiotowych części lub całości przedmiotowych robót zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia.

Nie sposób jednak, na podstawie tak lakonicznej argumentacji, uwzględnić odwołanie.

Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej niezgodność treści oferty z warunkami zamówienia zachodzi co do zasady wtedy, gdy zawartość merytoryczna oferty nie odpowiada ukształtowanym przez zamawiającego i zawartym w dokumentach zamówienia wymaganiom. Możliwość odrzucenia oferty z tego powodu warunkowana jest zatem precyzyjnym i jednoznacznym określeniem wymagań przez zamawiającego. Innymi słowy, podstawa do odrzucenia oferty wskazana w art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp materializuje się wyłącznie w przypadku, gdy niezgodność oferty z warunkami zamówienia jest po pierwsze oczywista i niewątpliwa, czyli zamawiający musi mieć pewność co do niezgodności oferty z jego oczekiwaniami, a po drugie postanowienia dokumentów zamówienia, z których wywodzona jest niezgodność - są jasne i klarowne.

Rolą odwołującego kwestionującego zgodność oferty złożonej przez konkurującego z nim wykonawcę jest wskazanie zapisów SW Z, a następnie opisanie i wyjaśnienie w jaki sposób deklaracje czy oświadczenia zawarte w ofercie wykonawcy są sprzeczne z wymaganiami zamawiającego opisanymi w dokumentach zamówienia. Samo wskazanie, jak w tym przypadku, że PORR nie zastosował wymagań odnośnie sposobu obliczenia ceny, bez szczegółowego wyjaśnienia na czym odwołujący swojej stanowisko opiera powoduje, że zarzuty w tym zakresie należało oddalić.

Z kolei odnośnie zarzutu naruszenia przez PORR wymagań SW Z w zakresie sposobu gospodarowania odpadami pochodzącymi z rozbiórki, oprócz argumentacji jak wyżej, Izba pragnie odwołać się także do wniosków i spostrzeżeń zawartych w części, w której opisane zostały zarzuty, przedstawione dowody, a także argumentacja w zakresie poszczególnych pozycji kosztorysowych.

W konsekwencji i ten zarzut, w ocenie Izby, nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z powyższych powodów nie sposób uznać także, że zamawiający naruszył przepis art. 16 pkt. 1 i 2 ustawy Pzp, wybierając jako najkorzystniejszą ofertę wykonawcy PORR. Zamawiający równo traktował wszystkich wykonawców, wezwał do złożenia wyjaśnień rażąco niskiej ceny a następnie dokonał ich oceny, z uwzględnieniem wymagań określonych przez niego w treści wezwania. W konsekwencji wybrał ofertę wykonawcy, który złożył wyjaśnienia wyczerpujące, pozwalające na uznanie, ze cena jego oferty jest ceną rynkową i oferującego wykonanie zamówienia, zgodnie z wymaganiami SWZ.

Mając na uwadze powyższe Izba uznała, że odwołanie nie zasługiwało n​ a uwzględnienie i na podstawie art. 553 zdanie pierwsze ustawy Pzp orzekła jak w sentencji. Zgodnie bowiem z treścią art. 554 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp, Izba uwzględnia odwołanie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy, które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia. Brak potwierdzenia się zarzutów wskazanych w odwołaniu powoduje, iż w przedmiotowym stanie faktycznym nie została wypełniona hipoteza normy prawnej wyrażonej w ww. przepisie.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do wyniku postępowania - na podstawie art. 557 i art. 575 ustawy Pzp oraz w oparciu o przepisy § 8 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 5 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. ​ sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu w pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020 r., poz. 2437).

Przewodnicząca

……………………………………….