Netto czy brutto: jaką wartość umowy wpisać do rejestru

Ustawa mówi o wartości przedmiotu umowy i nie rozstrzyga, czy chodzi o kwotę netto, czy brutto. Jednostki rozstrzygają to same, każda po swojemu. Wśród 102,7 tys. wpisów z opisem wartości 17,4 tys. wskazuje kwotę netto, a 15,3 tys. brutto. Reszta nie mówi nic, więc czytelnik rejestru nie wie, czy porównuje kwoty z podatkiem, czy bez.

Skąd bierze się rozjazd

W zamówieniach publicznych przyzwyczajenie ciągnie w stronę netto: progi PZP liczy się bez VAT, szacowanie wartości też. W księgowości jednostki liczy się brutto, bo tyle wychodzi z rachunku bankowego. Formularz rejestru ma jedno pole na wartość i pole opisowe, w którym publikujący może dopisać, co wpisał. Część robi to skrupulatnie: "wartość netto za cały okres obowiązywania umowy", "9 784,53 zł brutto". Większość zostawia samą liczbę.

Dla drobnych umów różnica to 23 procent. Przy medianie wpisu na poziomie 1 372 zł rozjazd wygląda niewinnie, ale przy umowach na setki tysięcy złotych decyduje o tym, czy jednostka wygląda na oszczędną, czy rozrzutną w zestawieniach.

Co wybrać

Bezpieczniejsza jest kwota brutto. Rejestr ma pokazywać, ile publicznych pieniędzy jednostka zobowiązała się wydać, a wydaje brutto. Brutto jest też zgodne z tym, co widać w umowie: wynagrodzenie wykonawcy w umowach jednostek publicznych niemal zawsze podaje się z podatkiem. Jeżeli jednostka z jakiegoś powodu wpisuje netto, powinna to zaznaczyć w polu opisu wartości i trzymać się tego we wszystkich wpisach.

Spójność w obrębie jednostki jest ważniejsza od wyboru między netto a brutto. Mieszanie obu wariantów w jednym rejestrze psuje każdą sumę.

Umowy bez jednej kwoty

Osobny przypadek to umowy ramowe, abonamentowe i rozliczane według zużycia: energia, woda, usługi telekomunikacyjne. Wpisuje się wtedy wartość maksymalną albo szacunkową na cały okres, a w opisie zaznacza, że to szacunek. W rejestrze widać oba podejścia, w tym wpisy w rodzaju "maksymalna wartość 751,45 zł brutto". Jeśli umowa nie ma kwoty w ogóle, pole zostaje puste, a opis tłumaczy dlaczego: takich wpisów jest dziś 2 436, wszystkie z wyłączeniem jawności wartości.

Powiązane teksty: od jakiej kwoty wpisuje się umowy, jakie dane zawiera wpis, jak ustalić zasadę w zarządzeniu. Umowy z opisem wartości można filtrować w wyszukiwarce rejestru.

Przegląd wszystkich zasad rejestru w jednym miejscu: Poradnik CRU: kto, od jakiej kwoty, terminy, utajnienia.

---

Metodologia. Stan prawny: art. 34a ustawy o finansach publicznych. Liczby ze stanu rejestru na 3 września 2026 (388 432 aktywne umowy, 102 735 z wypełnionym opisem wartości; w opisie szukano słów "netto" i "brutto"). Mediana liczona z 385 996 umów z jawną wartością. Dane rejestrumow.gov.pl w synchronizacji Atlasu.