Jak wykazać aneks w rejestrze umów: historia zmian wpisu

Aneks wpisuje się jako zmianę istniejącej umowy, z rodzajem zmiany, datą i komentarzem, w ciągu 30 dni od jego zawarcia. Rejestr prowadzi przy każdej umowie historię takich zmian: ma ją już 124 907 umów, czyli co trzecia. Osobny problem to 105 wpisów, w których aneks zarejestrowano jako nową umowę.

Jak działa historia zmian

Formularz rejestru przy każdej umowie ma zakładkę zmian. Publikujący wybiera rodzaj: zmiana umowy, rozwiązanie, odstąpienie, wygaśnięcie, i dopisuje datę oraz krótki komentarz. Najczęstszy wpis po dwóch miesiącach działania rejestru to "wygaśnięcie umowy" z komentarzem w rodzaju "przedmiot umowy został zrealizowany". Aneks zmieniający wartość albo termin wpisuje się tak samo, a nowa wartość pojawia się w polu wartości umowy.

Dzięki temu czytelnik widzi umowę jako całość: kwotę pierwotną, kolejne aneksy i moment zakończenia. Jednostka nie musi niczego usuwać ani duplikować.

Błąd: aneks jako nowa umowa

W rejestrze jest 105 wpisów od 86 jednostek, których przedmiot zaczyna się od słowa "aneks": "Aneks nr 4 do umowy 19/CRU/ZDP/2025 dot. rozbudowy ulicy", "Aneks do umowy o świadczenie usług komunikacji elektronicznej". Każdy taki wpis to aneks zarejestrowany jako osobna umowa. Skutki są dwa. Wartość aneksu sumuje się z wartością umowy pierwotnej, więc jednostka wygląda na taką, która wydała więcej. Historia umowy pierwotnej zostaje pusta, więc kontroler widzi umowę bez zmian i osobny wpis, którego nie potrafi z nią powiązać.

Aneks zmienia umowę, więc w rejestrze zmienia jej wpis. Nowy wpis zakłada się tylko dla nowej umowy.

Aneks do umowy sprzed 1 lipca

Obowiązek wpisu dotyczy umów zawartych od 1 lipca 2026. Aneks zawarty po tej dacie do starszej umowy jest zmianą umowy, która w rejestrze nie figuruje, więc nie ma wpisu do zaktualizowania. Część jednostek rejestruje w takiej sytuacji samą umowę pierwotną z adnotacją o aneksie, część nie wpisuje niczego. Ustawa tego przypadku nie rozstrzyga, a wpis nadmiarowy nie jest naruszeniem, więc ostrożne jednostki wpisują.

Jak naprawić błędny wpis

Aneks wpisany jako umowa da się poprawić: publikujący dodaje zmianę do wpisu umowy pierwotnej, a błędny wpis usuwa. Rejestr oznacza usunięte pozycje, więc ślad korekty zostaje, ale statystyki jednostki przestają liczyć aneks podwójnie. Atlas pomija wpisy usunięte z rejestru w podsumowaniach profili jednostek.

Powiązane teksty: jak liczyć 30 dni, jakie dane zawiera wpis, kto w jednostce odpowiada za zmiany. Umowy z aneksami można filtrować w wyszukiwarce rejestru.

Przegląd wszystkich zasad rejestru w jednym miejscu: Poradnik CRU: kto, od jakiej kwoty, terminy, utajnienia.

---

Metodologia. Stan prawny: art. 34a ustawy o finansach publicznych. Liczba umów z historią zmian (124 907) i wpisów z aneksem w przedmiocie (105 od 86 jednostek) według stanu rejestru na 3 września 2026, 388 432 aktywne umowy, dane rejestrumow.gov.pl w synchronizacji Atlasu.