Wadium

Wadium (art. 97 PZP) to zabezpieczenie oferty, które wykonawca wnosi przed upływem terminu składania ofert, jeżeli zamawiający tego żąda; może wynosić najwyżej 3% wartości zamówienia od progów unijnych (art. 97 ust. 2) i 1,5% w trybie podstawowym poniżej tych progów (art. 281 ust. 4).

Podstawa prawna: art. 97, 98 i 281 ust. 4 PZP (tekst ustawy w ISAP). Stan prawny na 19 października 2026 r.

Zamawiający decyduje, czy żąda wadium (art. 97 ust. 1 PZP), i podaje jego kwotę w specyfikacji warunków zamówienia. Wykonawca wnosi wadium przed upływem terminu składania ofert i utrzymuje je nieprzerwanie do upływu terminu związania ofertą (art. 97 ust. 5). Formę wybiera wykonawca: pieniądz, gwarancja bankowa, gwarancja ubezpieczeniowa albo poręczenie podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości; formy można łączyć (art. 97 ust. 7).

Warunki i terminy

Wysokość: najwyżej 3% wartości zamówienia od progów unijnych (art. 97 ust. 2) i najwyżej 1,5% w trybie podstawowym (art. 281 ust. 4). Przy ofertach częściowych zamawiający podaje kwotę dla każdej części (art. 97 ust. 3).
Termin wniesienia: przed upływem terminu składania ofert (art. 97 ust. 5). Wadium w pieniądzu wpłaca się przelewem na rachunek wskazany przez zamawiającego, a gwarancję lub poręczenie przekazuje się w oryginale w postaci elektronicznej (art. 97 ust. 8 i 10).
Przedłużenie terminu związania ofertą wymaga przedłużenia ważności wadium albo wniesienia nowego wadium na przedłużony okres (art. 97 ust. 6).
Zwrot bez wniosku: niezwłocznie, najpóźniej w 7 dni od upływu terminu związania ofertą, zawarcia umowy albo unieważnienia postępowania; przy unieważnieniu dopiero po rozstrzygnięciu odwołania od niego albo po upływie terminu na jego wniesienie (art. 98 ust. 1).
Zwrot na wniosek: najpóźniej w 7 dni od złożenia wniosku, m.in. po wycofaniu oferty przed terminem, po odrzuceniu oferty i po wyborze oferty innego wykonawcy (art. 98 ust. 2). Złożenie wniosku oznacza utratę prawa do środków ochrony prawnej w tym postępowaniu (art. 98 ust. 3).
Zatrzymanie: gdy wykonawca z przyczyn leżących po jego stronie nie złożył na wezwanie wymaganych dokumentów lub oświadczeń albo nie zgodził się na poprawienie omyłki i przez to jego oferta nie mogła zostać wybrana, a także gdy wybrany wykonawca odmówił podpisania umowy na warunkach z oferty, nie wniósł zabezpieczenia należytego wykonania umowy albo zawarcie umowy stało się niemożliwe z przyczyn po jego stronie (art. 98 ust. 6).
Brak wadium, wadium wniesione nieprawidłowo albo nieutrzymane do upływu terminu związania ofertą to podstawa odrzucenia oferty (art. 226 ust. 1 pkt 14).

Limit liczy się od wartości zamówienia, czyli szacunkowego wynagrodzenia wykonawcy bez VAT ustalonego przez zamawiającego (art. 28), a nie od ceny oferty. Wadium w pieniądzu zamawiający zwraca z odsetkami z rachunku, pomniejszonymi o koszty prowadzenia rachunku i prowizji za przelew (art. 98 ust. 4); wadium w innej formie zwalnia oświadczeniem złożonym gwarantowi lub poręczycielowi (art. 98 ust. 5). Wadium wniesione w pieniądzu można za zgodą wykonawcy zaliczyć na poczet zabezpieczenia należytego wykonania umowy (art. 450 ust. 4).

Orzecznictwo KIO

Wyroki i postanowienia Krajowej Izby Odwoławczej w tej sprawie, zebrane w bazie Atlasu:

Opracowanie redakcyjne

Hasło opracował Michał Pożoga, twórca i autor Atlasu Przetargów. Hasło ma charakter informacyjny; wiążący jest tekst ustawy.

Aktualizacje i korekty

Ostatnia redakcja hasła: 19 października 2026. Jeśli zauważysz nieścisłość albo chcesz zgłosić korektę, napisz na kontakt@atlasprzetargow.pl.

Źródła przepisów

Metodologia danych Przewodnik po PZP e-Zamówienia UZP

Powiązane pojęcia

Powiązane strony

Kalkulator wadium Jak złożyć ofertę krok po kroku Prawo Zamówień Publicznych

FAQ

Czy wadium jest zawsze wymagane?

Nie. Zamawiający może żądać wadium (art. 97 ust. 1 PZP), ale nie musi. Jeżeli go żąda, podaje kwotę w SWZ: najwyżej 3% wartości zamówienia od progów unijnych i najwyżej 1,5% w trybie podstawowym (art. 281 ust. 4).

Kiedy można utracić wadium?

Przesłanki wymienia art. 98 ust. 6 PZP. Zamawiający zatrzymuje wadium, gdy wybrany wykonawca odmówił podpisania umowy na warunkach z oferty, nie wniósł zabezpieczenia należytego wykonania umowy albo zawarcie umowy stało się niemożliwe z przyczyn po jego stronie. Zatrzymuje je też, gdy wykonawca z przyczyn po swojej stronie nie złożył na wezwanie wymaganych dokumentów lub oświadczeń albo nie zgodził się na poprawienie omyłki, przez co jego oferty nie można było wybrać. Samo odrzucenie oferty nie oznacza utraty wadium.

Kiedy zamawiający zwraca wadium?

Bez wniosku najpóźniej w 7 dni od upływu terminu związania ofertą, zawarcia umowy albo unieważnienia postępowania; przy unieważnieniu dopiero po rozstrzygnięciu odwołania od niego albo po upływie terminu na jego wniesienie (art. 98 ust. 1 PZP). Wcześniej niewybrany wykonawca może odzyskać wadium na wniosek złożony po wyborze najkorzystniejszej oferty, tak samo jak wykonawca, którego oferta została odrzucona; zamawiający zwraca je w 7 dni od złożenia wniosku (art. 98 ust. 2). Wniosek powoduje rozwiązanie stosunku prawnego z wykonawcą i utratę prawa do korzystania ze środków ochrony prawnej w tym postępowaniu (art. 98 ust. 3).

Jak obliczyć wymaganą kwotę wadium?

Obowiązuje kwota podana przez zamawiającego w SWZ. Ustawa ogranicza ją do 3% wartości zamówienia od progów unijnych (art. 97 ust. 2 PZP) i do 1,5% w trybie podstawowym (art. 281 ust. 4). Podstawą jest wartość zamówienia bez VAT oszacowana przez zamawiającego (art. 28), a nie cena oferty. Przykład: przy wartości zamówienia 1 000 000 zł w trybie podstawowym wadium może wynieść najwyżej 15 000 zł.