Wyrok KIO 3078/25 z 8 września 2025

Postępowanie o udzielenie zamówienia, prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego, w postępowaniu pt.

„Dostawa, wdrożenie i obsługa systemu smart City w zakresie monitoringu sieci wodociągowej” ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej numer Dz. U. S: 132/2025 458218-2025 z 14 lipca 2025 r.

24 lipca 2025 r. wykonawca Emitel spółka akcyjna z siedzibą w Warszawie, ul. F. Klimczaka 1 wniósł odwołanie przez pełnomocnika działającego na podstawie pełnomocnictwa z 18 lipca 2025 r. udzielonego przez prezesa i członka zarządu. Do odwołania dołączono dowód jego opłacenia oraz dowód przekazania zamawiającemu.

Odwołujący zarzucił zamawiającemu:

1/ naruszenie art. 99 ust. 1, 2 oraz 4 ustawy i art. 16 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy — przez opisanie przedmiotu zamówienia w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję oraz równe traktowanie wykonawców, nieproporcjonalny a także w sposób niejednoznaczny i niewyczerpujący za pomocą niedostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, nieuwzględniający wszystkich wymagań i okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty, nieproporcjonalnie do celów przetargu, z uwagi na postawienie wymogu by system musiał korzystać z komunikacji radiowej w licencjonowanych pasmach radiowych i w uzasadnionych przypadkach (nie więcej niż 10% lokalizacji) w pasmach nielicencjonowanych (I Opis ogólny pkt. 1 Przedmiot zamówienia ppkt. 1.1 Opis Przedmiotu Zamówienia — pkt 1.1.1 OP Z) w szczególności przez: -posłużenie się pojęciem „pasma licencjonowanego” co jest pojęciem nieznanym na gruncie ustawy Prawo komunikacji elektronicznej, -tworzenie nieproporcjonalnych warunków dla realizacji zamówienia przez wymuszenie „licencji na pasmo” przy czym

system odczytowy można zbudować również na pasmach częstotliwości otwartych przeznaczonych w tym celu przez przepisy powszechnie obowiązującego pława co również dopuszcza Zamawiający ale w ilości nie więcej aniżeli 100/0 lokalizacji, -utrudnianie warunków konkurowania przez wskazanie „pasma licencjonowanego” co predysponuje do realizacji usługi operatorów mobilnych posiadających rezerwację częstotliwości a jednocześnie wyklucza innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych mogących świadczyć usługi na rzecz zamawiającego ale nie posiadających rezerwacji częstotliwości, -postawienie wymogu „pasma licencjonowanego dla 90 % lokalizacji, nie znajduje żadnego obiektywnego uzasadnienia ani funkcjonalnego bowiem zarówno transmisja w paśmie licencjonowanym, jak i w nielicencjonowanym ma zamawiającemu zapewnić identyczne parametry jakościowe — w tym m.in.: odczyt z co najmniej 900/0 urządzeń taz dziennie, z 950/0 raz w tygodniu, i z 980/0 raz w miesiącu. Zatem — skoro wymagania SLA są jednakowe bez względu na zastosowaną technologię transmisji, to narzucenie obowiązku stosowania pasma licencjonowanego w 90% przypadków jest nieproporcjonalne oraz prowadzi do bezpodstawnego ograniczenia konkurencji.

2/ naruszenie art. 99 ust. 1,2 oraz 4 ustawy i art. 16 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy zw. z art. 3531 w. zw. z art. 58 par. 1 i 2 Kodeksu cywilnego — przez opisanie przedmiotu zamówienia w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję, wskazujący na usługi dostarczane przez konkretnych wykonawców co prowadzi do ich uprzywilejowania a także w sposób niejednoznaczny i niewyczerpujący, za pomocą niedostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, nieuwzględniający wszystkich. wymagań i okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty a także nieproporcjonalnie do celów przetargu, z uwagi na postawienie wymogu by system musi opierać się na technologii transmisji danych w wydzielonej podsieci APN dedykowanej zamawiającemu i w co najmniej 90% wykorzystywać własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy (V Infrastruktura systemu odczytowego — wymagania ogólne pkt. 1 Wymagania ogólne ppkt. 1 Opisu Przedmiotu Zamówienia — pkt V.l OPZ), w szczególności przez: - wymóg korzystania z wydzielonej podsieci APN oraz posiadania własnej infrastruktury w co najmniej 900/0 uprzywilejowuje spółkę Orange Polska S.A. jako wykonawcę, ponieważ tylko ten podmiot posiada własną infrastrukturę telekomunikacyjną mobilną na obszarze aglomeracji Katowickiej. Wyklucza pozostałych uczestników rynku, w tym wielu wykonawców posiadających kompetencje techniczne i organizacyjne do realizacji zamówienia, którzy korzystają z infrastruktury dzierżawionej lub współdzielonej (np. MVNO, integratorzy, operatorzy hurtowi lub podmioty które leasingują infrastrukturę jak P4 Sp z o.o. lub Polkomtel Sp. z o.o.). Preferuje określony model biznesowy, tj. operatorów posiadających własną sieć fizyczną, przy czym nawet ci wykonawcy nie są w stanie w pełni spełnić tego warunku. -wymóg posiadania co najmniej 900/0 własnej infrastruktury nie został uzasadniony realnymi potrzebami zamawiającego.

Dla zapewnienia niezawodnej transmisji danych istotny jest poziom SLA, bezpieczeństwo transmisji, dostępność usług czy zgodność z wymaganiami prawnymi (np. RODO), a nie własność fizycznej infrastruktury. Dopuszczenie do przetargu podmiotów korzystających z infrastruktury dzierżawionej lub współdzielonej (np. MVNO, operatorzy hurtowi) mogłoby skutkować uzyskaniem oferty bardziej konkurencyjnej cenowo, a jednocześnie spełniającej wszystkie techniczne i bezpieczeństwa wymagania.

„Podsieć APN dedykowana zamawiającemu” — brak wyjaśnienia, czy chodzi o fizycznie odseparowaną sieć, logiczną separację (np. za pomocą VPN/MPLS), czy też konfigurację w ramach standardowego APN. Nie wiadomo, czy wystarczy np. prywatny APN z tunelem IPSec czy wymagana jest fizyczna izolacja.

„W co najmniej 90% wykorzystywać własną infrastrukturę” — nie określono, co dokładnie oznacza „własna infrastruktura” — czy chodzi o fizyczne nadajniki, urządzenia końcowe, serwery, a może tylko o kanały transmisyjne?

Brak kryteriów pomiaru (czy procent ma być liczony wg długości sieci, liczby lokalizacji, przepustowości?) powoduje niepewność co do sposobu oceny oferty. -brak doprecyzowania kwestii technicznych i sposobu spełnienia wymogów (np. czy dozwolone są dzierżawy, kolokacja, redundancja u innych operatorów) może 'skutkować błędami w ofertach lub nieporównywalnością ofert. To z kolei może prowadzić do odrzucenia ofert nie z powodu braku jakości usług, ale błędnej interpretacji niejasnych wymagań. -wymogi są wewnętrznie sprzeczne, z jednej bowiem strony zamawiający wymaga by wydzielić dedykowaną zamawiającemu sieć APN charakterystyczną dla łączności mobilnej komórkowej (co powinno nastąpić w terminie 30 dni od podpisania umowy a z drugiej wszystkie urządzenia jakie dostarczają wykonawcy w 2025 roku nie muszą pracować w technologii mobilnej w 2025 roku, wykonawcy mogą dostarczyć nie więcej jak 1500 nakładek w 2025 toku a więc nie muszą dostarczać nakładek w technologii mobilnych.

3/ naruszenie art. 112 ust. 1 ustawy przez ukryte i nieproporcjonalne warunki udziału w postępowaniu, gdyż zamawiający wymaga, aby system wykorzystywał „w co najmniej 900/0 własną infrastrukturę telekomunikacyjną wykonawcy' (pkt V. 1 OPZ). W rzeczywistości jest to ukryty warunek udziału w postępowaniu, który nie został wyraźnie określony w SW Z.

Zamawiający nie wykazał, że takie ograniczenie jest uzasadnione przedmiotem zamówienia. Istotą zamówienia jest zapewnienie ciągłości i bezpieczeństwa transmisji danych oraz spełnienie parametrów SLA, a nie własność fizycznej

infrastruktury. Kryteria związane z własnością sieci nie są adekwatne do celu zamówienia i prowadzą do nieuzasadnionego ograniczenia konkurencji, eliminując wykonawców, którzy mogą zapewnić pełną funkcjonalność i niezawodność systemu przy użyciu infrastruktury współdzielonej lub dzierżawionej.

Wniósł o uwzględnienie odwołania i nakazanie zamawiającemu dokonania modyfikacji treści OPZ w następującym zakresie:

1/ Nadanie punktowi I Opis ogólny pkt. 1 Przedmiot zamówienia ppkt. 1.1 Opis Przedmiotu Zamówienia (pkt 1.1.1 OPZ) następującego brzmienia: , 1.1 Wdrożenie oraz obsług systemu odczytowego na terenie miasta Katowice opartego na technologii Intemetu Reco (loT) stanowiącego element smart City w zakresie monitoringu sieci wodociągowej. [System musi korzystać z komunikacji radiowej w licencjonowanych pasmach radiowych i w uzasadnionych przypadkach (nie więcej niż 10% lokalizacji) w pasmachnieliczncjonowanych] [[System musi wykorzystywać bezprzewodową transmisję danych przy zastosowaniu technologii zapewniającej stabilność, bezpieczeństwo i ciągłość komunikacji na całym obszarze działania zamawiającego.

Wykonawca może zastosować zarówno pasma radiowe licencjonowane, jak i nielicencjonowane — pod warunkiem zapewnienia niezawodnego działania systemu, zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz spełnienia pozostałych wymagań funkcjonalnych i jakościowych określonych w OPZ.]] 2/ Nadanie punktowi V Infrastruktura systemu odczytowego — wymagania ogólne pkt. 1 Wymagania ogólne ppkt. 1 Opisu Przedmiotu Zamówienia (pkt V. 1 OPZ) następującego brzmienia:

I) Zakres zamówienia: a.Wykonawca zobowiązuje się do wdrożenia systemu odczytowego umożliwiającego odczyt danych urządzeń pomiarowych na całym obszarze działania zamawiającego. System musi [opierać się na technologii transmisji danych w wydzielonej podsieci APN dedykowanej Zamawiającemu i w co najmniej 90% wykorzystywać własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy] [[wykorzystywać technologię bezprzewodowej transmisji danych zapewniającą niezawodne, bezpieczne i ciągłe przesyłanie danych, z zachowaniem wymagań określonych w niniejszym OPZ. Wykonawca może wykorzystać własną infrastrukturę telekomunikacyjną lub dostępne publiczne zasoby sieciowe, pod warunkiem zapewnienia pełnej funkcjonalności i niezależności systemu odczytowego oraz spełnienia wymagań w zakresie SLA, bezpieczeństwa danych oraz pokrycia zasięgiem.]] b.System odczytowy musi zostać uruchomiony w ciągu 30 dni od podpisania Umowy, to obejmuje:

Udostępnienie zamawiającemu dostępu do Platformy odczytowej i aplikacji mobilnej.

Zapewnienie transmisji danych całego obszaru działania zamawiającego [[z wykorzystaniem technologii komunikacji bezprzewodowej.]] Wyjaśnienie sposobu redakcji tekstu OPZ: 1) żądany do usunięcia tekst wykreślono oraz ujęto w nawias kwadratowy [l,

1. proponowany nowy tekst pogrubiono oraz ujęto w podwójny nawias kwadratowy Wniósł o przeprowadzenie w toku postępowania odwoławczego dowodów z dokumentów wskazanych w treści niniejszego odwołania w celu wykazania, że na rynku funkcjonują różne technologie transmisji danych z wodomierzy oraz, że odwołujący zrealizował taką sieć telekomunikacyjną transmisji danych dla spółki wodociągowej obejmującą obszar aglomeracji Wrocławia całkowicie w paśmie nielicencjonowanym.

Nadto o zasądzenie od zamawiającego kosztów postępowania odwoławczego, zgodnie z treścią art. 575 ustawy, w tym zasądzenie od zamawiającego kosztów zastępstwa prawnego.

Odwołujący wskazał, że posiada legitymację do wniesienia odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej, zgodnie z art. 505 ust. 1 ustawy, ponieważ ma interes w uzyskaniu przedmiotowego zamówienia oraz może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy.

Odwołujący prowadzi działalność gospodarczą polegającą na m.in. świadczeniu usług transmisji danych na potrzeby zdalnych odczytów wodomierzy, dedykowanych dla przedsiębiorstw wodociągowych. Jako wykonawca, który posiada odpowiedni potencjał techniczny oraz doświadczenie w realizacji usług tego rodzaju, odwołujący ma realny interes w uzyskaniu zamówienia będącego przedmiotem postępowania.

Zamawiający opisał przedmiot zamówienia w sposób, który narusza zasady uczciwej konkurencji oraz proporcjonalności, przez sformułowanie wymagań technicznych i warunków udziału w postępowaniu w sposób nadmiernie restrykcyjny i nieadekwatny do rzeczywistego celu zamówienia. W efekcie, uniemożliwił odwołującemu złożenie oferty mimo posiadania zdolności do realizacji zamówienia, co prowadzi do ryzyka poniesienia szkody majątkowej.

Zamawiający w dokumentacji przetargowej wymaga, aby w ramach przedmiotu zamówienia wykonawca zaprojektował, wdrożył oraz obsługiwał stacjonarny system odczytowy, oparty w co najmniej 90% lokalizacji na komunikacji w pasmach radiowych licencjonowanych. Tymczasem odwołujący, jako podmiot niezależny od operatorów sieci mobilnych, nie

posiada rezerwacji częstotliwości (licencji na użytkowanie pasma), co wyklucza jego możliwość uczestnictwa w postępowaniu mimo dysponowania technologią zdolną do spełnienia wszystkich wymagań jakościowych i funkcjonalnych zawartych w OPZ, w tym dotyczących poziomu SLA.

Taki sposób sformułowania wymagań prowadzi do uprzywilejowania określonej grupy wykonawców — operatorów mobilnych — oraz ogranicza dostęp do zamówienia podmiotom oferującym alternatywne, lecz równoważne technologicznie rozwiązania. Kwestionowane postanowienia dokumentacji przetargowej mają zatem charakter dyskryminacyjny i skutkują ograniczeniem konkurencji.

Odwołujący jest podmiotem uprawnionym do skorzystania ze środków ochrony prawnej, o których mowa w Dziale IX ustawy Prawo zamówień publicznych, w tym wniesienia odwołania.

Odwołujący przytoczył treść art. 16, 99 ust 1, 2 4 oraz art. 112 ust. 1 ustawy, a także art. 353(1) i 58 par. 1 i 2 kc.

Sporządzenie opisu przedmiotu zamówienia jest jedną z najważniejszych czynności związanych z przygotowaniem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

Czynność ta stanowi jednocześnie obowiązek zamawiającego, ale i jego uprawnienie, bowiem zamawiający opisując przedmiot zamówienia odzwierciedla swoje rzeczywiste potrzeby, które chce zaspokoić przez udzielenie zamówienia publicznego.

W ramach rozważań natury ogólnej, pamiętać trzeba, że opisu przedmiotu zamówienia w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego dokonuje wyłącznie zamawiający - stosownie do swoich potrzeb. Może tego dokonać przez opisanie parametrów technicznych przedmiotu zamówienia. Taki opis obowiązuje w sposób równy i obiektywny wszystkich wykonawców, którzy są zainteresowani udziałem w danym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Zamawiający, działając w granicach określonych przepisami prawa, ma prawo sprecyzować przedmiot zamówienia o określonych minimalnych standardach jakościowych i technicznych. Takie standardy zostały określone w OPZ oraz SW Z dla dostarczonych Modułów radiowych 10T które mają zapewnić rejestrację danych i przekazanie danych do Systemu odczytowego za pomocą transmisji danych. Zaliczyć do nich można m.in.: konieczność szyfrowania przekazywanych danych, zapewnienie terminowego dostarczenia danych z wodomierzy, zapewnienie odpowiedniej żywotności baterii urządzeń. Niezależnie jakim standardem transmisji danych posługiwać się będą wykonawcy i dostarczone przez nich Moduły radiowe loT muszą zgodnie z pkt. V ppkt. 5 spełniać restrykcyjne wymogi dotyczące SLA które nie może być mniejsze niż: (a)90% objętych nim modułów radiowych 10T -1 raz w ciągu doby. (b)95% objętych nim modułów radiowych loT -1 raz na 7 dni kalendarzowych. (c)98% objętych nim modułów radiowych loT - przynajmniej 1 raz w miesiącu.

Zamawiający nie różnicuje parametrów SLA względem różnych Modułów radiowych loT wykorzystywanych w ramach zamówienia. Zarówno Moduły radiowe IoT pracujące w paśmie nielicencjonowanym jaki pracując w paśmie licencjonowanym muszą spełnić postawiony standard.

Pomimo tego, że zamawiający przyjął, że każdy z tych standardów transmisji spełnia standard jakościowy lub techniczny (wymogi jakościowe dla różnych standardów transmisji danych nie zostały zróżnicowane) to zastrzegł że Moduły radiowe loT posługujące się transmisją danych w paśmie nielicencjonowanym nie mogą stanowić więcej niż 10% wszystkich zamontowanych Modułów radiowych IoT (zob.l Opis ogólny pkt. 1 Przedmiot zamówienia ppkt. 1.1 OPZ).

Stan taki jest niezrozumiały skoro odwołujący będzie dysponował produktem spełniającym wymogi zamawiającego ale pracującym w „paśmie nielicencjonowanym” to nie powinno się tworzyć jakichkolwiek ograniczeń w kontraktowaniu wobec takiego produktu gdyż stanowi to naruszenie zasad uczciwej konkurencji. Naruszenie bowiem zasady uczciwej konkurencji zachodzi w takich przypadkach gdy tworzy się ograniczenia wobec oferenta mimo że jego produkt lub usługa odpowiadają potrzebom przetargu zarówno co do jakości, funkcjonalności, czy też wymaganych parametrów technicznych (tak wyrok KIO z dnia 12 listopada 2008 r., sygn. akt KIO/UZP 1155/08).

Samo zestawienie wymogów SW Z z jednej strony wymogów jakościowych w tym SLA które ma spełnić każdy Moduł radiowy IoT niezależnie jaką posługuje się transmisją danych (niezależnie czy działa w paśmie licencjonowanych czy tez nie) przy jednoczesnym ograniczeniu że Moduły radiowe IoT posługujące się transmisją danych w paśmie nielicencjonowanym mają stanowić nie więcej jak 10% dostawy tworzy stan uprawdopodobnienia, że przedmiot zamówienia utrudnia uczciwą konkurencję.

Na zamawiającym ciąży obowiązek udowodnienia braku naruszenia przepisów w opisie przedmiotu zamówienia, co wynika z ugruntowanej linii orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej (tak wyrok KIO z 18 listopada 2008 r., sygn. akt KIO/UZP 1240/08). Odwołujący natomiast ma obowiązek uprawdopodobnić, że wymagania zamawiającego odnoszące się do przedmiotu zamówienia mogą utrudnić uczciwą konkurencję. To na zamawiającym ciąży obowiązek dowiedzenia, że nie utrudnił on uczciwej konkurencji (tak wyrok KIO z 02 sierpnia 2008 r., sygn. akt UZP/ZO/0-943/07).

Pomimo że to na zamawiającym ciąży ciężar dowodu w dalszej części odwołania odwołujący wykaże że cale rozległe

sieci zdalnego odczytu wodomierzy wyposażone wyłącznie Moduły radiowe IoT pracujące w pasmach nielicencjonowanych mogą dać zamawiającemu jakość usługi wyższą aniżeli wymaga w postępowaniu co stawia je jako rozwiązania techniczne nowoczesne i powszechnie stosowane w kontekście odczytu wodomierzy. Nie bez znaczenia jest również że rozwiązanie pracujące w pasmach nielicencjonowanych są rozwiązaniami znaczenie tańszymi we wdrożeniu w porównaniu w do rozwiązań pracujących w pasmach licencjonowanych. Skoro wykonawcy muszą kalkulować wielomilionowe opłaty za „licencje pasma”. Opis dostępnych technologii zdalnego odczytu wodomierzy przedstawia Opracowanie eksperckie sporządzone przez mgr inż. P.Z. Prezesa Zarządu Krajowego Stowarzyszenia Budowniczych Telekomunikacji.

Dowód: Opracowanie eksperckie sporządzone przez mgr inż. P.Z. Prezesa Zarządu Krejowego Stowarzyszenia Budowniczych Telekomunikacji. Eksperta rynku telekomunikacyjnego, legitymujący się uprawnieniami budowlanymi w telekomunikacji do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalnościach instalacyjnych w telekomunikacji Przewodowej wraz infrastrukturą towarzyszącą w zakresie linii, instalacji i urządzeń liniowych i stacyjnych. Nr uprawnień budowlanych: 0994/ 98/ U.

Dodatkowo w przypadku w którym właściciele zamawiającego tj. samorząd dopuściłby instalacji urządzeń stacji bazowych (urządzeń telekomunikacyjnych odbierających sygnały z Modułów radiowych IoT) na obiektach samorządu np. dachach szkół, szpitali lub urzędów za odpłatnością samorząd mógłby uzyskać dodatkowe korzyści we wdrożeniu tego rozwiązania.

Ograniczenia postanowione przez zamawiającego są istotne i mogą mieć istotny wpływ na wynik postępowania dlatego odwołujący zdecydował o skierowaniu odwołania do Izby (art. 554 ust. 1 pkt 1 ustawy). Odwołanie służy konwalidacji sprzecznych z prawem czynności zamawiającego, które stają na drodze wykonawcom podczas ubiegania się o zamówienie publiczne.

Kluczowe postanowienie SW Z kwestionowane przez odwołującego będzie bowiem punktem wyjścia dla opisu poszczególnych zarzutów.

Zgodnie z pkt. I Opis ogólny pkt. 1 Przedmiot zamówienia pkt. 1.1 Opis Przedmiotu Zamówienia 1.1 Wdrożenie oraz obsługę systemu odczytowego na terenie miasta Katowice opartego na technologii Internetu Rzeczy (loT) stanowiącego element smart City w zakresie monitoringu sieci wodociągowej. System musi korzystać z komunikacji radiowej w licencjonowanych Pasmach radiowych i w uzasadnionych przypadkach (nie więcej niż 10% lokalizacji) w pasmach nielicencjonowanych.

Zgodnie natomiast pkt. V Infrastruktura systemu odczytowego — wymagania ogólne pkt. 1 Wymagania ogólne ppkt. 1 Opisu Przedmiotu Zamówienia 1 / Zakres zamówienia. • a/ Wykonawca zobowiązuje się do wdrożenia systemu odczytowego umożliwiającego odczyt danych urządzeń pomiarowych na całym obszarze działania zamawiającego. System musi opierać się na technologii transmisji danych w wydzielonej podsieci APN dedykowanej zamawiającemu i w co najmniej 90% wykorzystywać własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy. b/ System odczytowy musi zostać uruchomiony w ciągu 30 dni od podpisania Umowy, co obejmuje: • Udostępnienie Zamawiającemu dostępu do platformy odczytowej i aplikacji mobilnej. - Zapewnienie transmisji danych całego obszaru działania zamawiającego.

Zarzut nr. 1 I/ Zamawiający dokonał ograniczenia grupy usługodawców przez wskazanie, że będzie się kontraktował tylko z przedsiębiorcami którzy w 90% instalacji wykorzystają Moduły radiowe IoT pracujące w paśmie licencjonowanym.

Nie jest jasne co należy rozumieć przez pojęcie „licencjonowanego pasma”. Pojęcie licencji to określenie występujące w prawie własności intelektualnej oraz w publicznym prawie gospodarczym. W prawie własności intelektualnej licencja stanowi upoważnienie do korzystania z cudzego dobra niematerialnego. W publicznym prawie gospodarczym jest to jeden z instrumentów reglamentowania działalności gospodarczej. Pojęcie to nie jest znane ustawie Prawo komunikacji elektronicznej. Na gruncie ustawy Prawo komunikacji elektronicznej uprawnienie do wyłącznego wykorzystania pasma częstotliwości określanej jest rezerwacją częstotliwości. Zgodnie bowiem z przepisem art. 82 ust. ustawy z dnia 13 lipca 2924 roku Prawo komunikacji elektronicznej (Dz. U. z 2024 r poz. 1221 dalej również „Pke”), Prezes UKE "daje decyzję w sprawie rezerwacji częstotliwości w terminie 6 tygodni od dnia złożenia wniosku przez podmiot ubiegający się o rezerwację częstotliwości, Nie wszyscy przedsiębiorcy telekomunikacyjni dysponują jednak takimi licencjami (rozumianymi jako rezerwacje częstotliwości). Takimi rezerwacjami dysponują spółki: Polkomtel Sp z o.o. (również podmiot zależny), Orange Polska SA. T-Mobile Polska SA oraz P4 Sp. z o.o. („dalej również „Operatorzy mobilni” lub „Operatorzy komórkowi") o czym stanowi informacja o zajętości pasma 800 / 900 MHz prezentowana przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Rezerwacjami częstotliwości dysponuje również odwołujący ale nie w zakresach które są przeznaczone dla zdalnego

odczytu z Modułów radiowych IoT.

Dowód: Wydruk strony UKE zajętości pasma 800 MHz oraz Pasma 900 MHz. – odwołujący wkleił grafikę obrazującą rezerwację pasma: Zajętość częstotliwości w zakresie 880 - 915 MHz i 925 • 960 MHz przezP4 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Polkomtel spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, T-Mobile spółka akcyjna i Orange spółka akcyjna oraz Zajętość częstotliwości w zakresie 791-821 MHz i 832-862 MHz przez Orange spółka akcyjna, P4 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, T-Mobile spółka akcyjna oraz wskazanie na planowaną procedurę selekcyjną.

Warunek udziału w postępowaniu opisany przez zamawiającego ogranicza znacząco krąg potencjalnych wykonawców mogących ubiegać się o udzielenie zamówienia.

Jednocześnie, ograniczenie to nie znajduje obiektywnego uzasadnienia w potrzebach zamawiającego.

Potrzebą zamawiającego jest bowiem by otrzymywał terminowo dane o określonej jakości. Narzucona przez zamawiającego struktura technologiczna — 90% transmisji w paśmie licencjonowanym — wyklucza elastyczne i efektywne modele realizacji zamówienia, które są wykorzystywane przez wielu profesjonalnych wykonawców systemów IoT dla wodociągów.

Przykładem może być wykonawca, który:

1/ w pierwszym roku obowiązywania umowy wykorzystuje karty SIM operatora mobilnego, zapewniając pełną zgodność z wymogami SLA w oparciu o pasmo licencjonowane (np. NB-IoT, LTE-M), 2/ w drugim roku buduje własną sieć odczytową w paśmie nielicencjonowanym (np. LoRaWAN), co pozwala na organicznie korzystania z abonamentów SIM operatora mobilnego wdrożenie konkurencyjnej sieci względem operatora mobilnego na obszarze danej aglomeracji.

Taki model działania — określany mianem sieci hybrydowej — pozwala wykonawcy osiągnąć wysoką niezawodność, optymalizując jednocześnie koszty eksploatacji, co przekłada się na niższą cenę oferty i oszczędności po stronie zamawiającego w całym okresie obowiązywania umowy.

Rozwiązanie to:

I/ spełnia wszystkie wymagania OPZ, w tym SLA, szyfrowanie danych i czas odczytu, 2/ umożliwia zamawiającemu realizację inwestycji z większą kontrolą kosztów i bez uzależniania od stałych opłat za transmisję do operatora, 3/ jest z powodzeniem wykorzystywane w innych miastach i projektach wodociągowych, gdzie sieć prywatna (np.

LoRaWAN) współdziała z usługą SIM w ramach jednego systemu odczytowego.

Tymczasem aktualna treść OPZ całkowicie eliminuje taką możliwość, pozbawiając wykonawców swobody w projektowaniu architektury sieci, mimo że to właśnie wiedza i doświadczenie wykonawcy powinny decydować o doborze środków technicznych, pozwalających osiągnąć wymagane przez zamawiającego efekty w najtańszy sposób.

W świetle powyższego, narzucony przez zamawiającego model transmisji:

1/ nie ma charakteru proporcjonalnego do celu zamówienia, jakim jest zapewnienie odczytów z urządzeń pomiarowych w zadanym czasie i z określoną jakością (SLA), 2/ narusza zasadę uczciwej konkurencji, ponieważ wyklucza wykonawców stosujących inne, równoważne — a niekiedy nowocześniejsze — technologie, 3/ prowadzi do nadmiernego uprzywilejowania operatorów mobilnych, co skutkuje zawężeniem rynku oraz ryzykiem nieuzasadnionego wzrostu ceny.

Zamawiający nie wykazał, że tylko zastosowanie transmisji w 90% przypadków w paśmie licencjonowanym jest jedyną drogą do osiągnięcia celów zamówienia. Wręcz przeciwnie — opis przedmiotu zamówienia powinien pozwalać na zastosowanie różnych modeli transmisji, pod warunkiem, że spełnią one identyczne, określone w OPZ wymagania funkcjonalne.

Cel zamówienia może również przecież spełnić model w którym 50% przypadków instalacji modułów radiowych loT będzie pracować w paśmie licencjonowanym a 50% przypadków instalacji modułów radiowych loT będzie pracować w paśmie nielicencjonowanym.

Odwołujący wskazał, że dysponuje własną, rozległą infrastrukturą transmisji danych opartą wyłącznie na technologii pracującej w paśmie nielicencjonowanym, działającą w modelu LoRaWAN na całym obszarze aglomeracji wrocławskiej, obejmującej zarówno teren miasta Wrocław, jak i przylegle gminy.

Co istotne, sieć ta obsługuje aktualnie projekt wdrożony na zlecenie Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji we Wrocławiu (MPWiK Wrocław), realizowany w ramach przetargu publicznego, którego skala — mierzona liczbą urządzeń pomiarowych przekracza zakres objęty tym postępowaniem prowadzonym przez Katowickie Wodociągi S.A. aktualnie obejmuje ponad 60.000 Modułów radiowych IoT.

W ramach tej inwestycji odwołujący zainstalował i z powodzeniem utrzymuje w działaniu infrastrukturę zdalnego odczytu wodomierzy wykorzystującą wyłącznie pasmo nielicencjonowane, która:

1/ spełnia wymogi SLA określone przez MPWiK Wrocław,

2/ uzyskuje parametry wyższe niż wymagane obecnie przez Katowickie Wodociągi S.A., w każdym z wymaganych kategorii częstotliwości odczytu danych oraz dostępności transmisji.

Na dowód skuteczności technologii wykorzystywanej przez odwołującego oraz potwierdzenia jakości świadczenia usług, odwołujący przedstawił zrzut z systemu obejmujący jeden z ostatnich miesięcy świadczenia usługi oraz protokół przyjęcia usługi przez MPWiK Wrocław.

Przedstawione dowody, które potwierdzają:

1/ skuteczność realizacji usługi w paśmie nielicencyjny np. w sieci LoRaWAN 2/ osiąganie parametrów transmisji danych znacząco lepszych niż wymagane przez zamawiającego (co przekracza wymagania OPZ Katowickich Wodociągów), 3/ oraz pełne bezpieczeństwo i niezawodność rozwiązania.

W świetle powyższego brak uzasadnienia dla ograniczania udziału technologii pracujących w paśmie nielicencjonowanym do poziomu 10% w tym postępowaniu, skoro odwołujący dowodzi, że całościowe wdrożenie w takiej technologii:

1/ jest możliwe, 2/ zostało już zrealizowane z sukcesem u innego dużego zamawiającego sektora wodociągowego dla sieci znacznie większej aniżeli organizuje zamawiający 3/ i zapewnia wyższy poziom jakości transmisji niż wymagany obecnie.

Stanowi to dowód na brak proporcjonalności i obiektywnego uzasadnienia technicznego dla obecnych wymagań zamawiającego, jak również naruszenie zasady uczciwej konkurencji przez wykluczenie rozwiązań, które spełniają— a nawet przewyższają— oczekiwania techniczne wskazane w OPZ.

Dowód: Informacja systemu obejmujący jeden z ostatnich miesięcy świadczenia usługi oraz. protokół przyjęcia usługi MPWiK Wrocław (Tajemnica Przedsiębiorstwa Emitel S.A. wyłącznie do wiadomości Krajowej lzby Odwoławczej oraz zamawiającego), Przekładając powyższą argumentację na grunt przepisów ustawy wskazać należy, że zamawiający nie może naruszać reguł, o których mowa w art. 99 ust. 1, 2 i 4 ustawy, ale też nie może być zmuszony nabywać świadczenia, które nie odpowiada jego uzasadnionym potrzebom. Istotne znaczenie ma w tym zakresie ocena, co jest potrzebą uzasadnioną.

W Świetle wymogów usługi jest to jakość dostarczanych danych oraz terminowości ich dostarczenia. Tworzenie wymogów co do licencjonowanego pasma w jakim mają pracować Modułu radiowe IoT mimo że w paśmie nielicencjonowanym również należy wypełnić takie same wymogi jakości i terminowości dostarczenia danych (a nawet znacznie lepsze) jest nieproporcjonalne oraz narusza warunki konkurowania dla przedsiębiorców którzy takich licencji (rezerwacji częstotliwości) nie posiadają. Postawiony wymóg by Moduły radiowe IoT pracowały w paśmie licencjonowanym nie skutkuje brakiem możliwości zrealizowania uzasadnionych potrzeb zamawiającego które sprowadzają się do jakości danych oraz terminowości ich dostarczenia.

Powyższą argumentację dotyczącą opisu przedmiotu zamówienia potwierdza także orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej: wyrok KIO z dnia 18 listopada 2008r., sygn. akt KIO/UZP 1240/08.

Dodatkowo należy wskazać, że znane są wcześniejsze praktyki zamawiających w zakresie organizacji zamówień publicznych na Świadczenie usług transmisji danych z wodomierzy, które w sposób systemowy faworyzują dotychczasowych wykonawców, dysponujących już istniejącą infrastrukturą telekomunikacyjną którą to infrastrukturę inni przedsiębiorcy musieli by dopiero zbudować. Przykładowo, w postępowaniu prowadzonym przez Miejskie Wodociągi i Kanalizacja w Bydgoszczy sp. z o.o., ww. zamawiający w dokumentacji przetargowej wskazał na potrzebę uruchomienia sieci transmisji danych w terminie 30 dni od podpisania umowy, co — biorąc pod uwagę czasochłonność procesu budowy infrastruktury — de facto uniemożliwiało innym wykonawcom zaprojektowanie i wdrożenie własnej niezależnej sieci transmisji danych (np. w paśmie nielicencjonowanym). Pomimo tego wymogu, w praktyce nie doszło do żadnej instalacji urządzeń odczytowych a takim terminie 30 dni od dnia podpisania umowy a samo postępowanie przetargowe prowadzone było przewlekle i trwało ponad rok czasu. Takie działanie ww. zamawiającego należy ocenić jako instrumentalne — termin został sformułowany nie po to, aby wymusić realne działanie, lecz aby wykluczyć potencjalnych nowych wykonawców, nieposiadających uprzednio wdrożonej infrastruktury ani dostępu do pasm licencjonowanych operatorów. Z powodu nieadekwatnych wymagań wykluczony z tego postępowania przetargowego został min. Emitel SA, a okoliczności złożonych deklaracji o potrzebie niezwłocznego uruchomienia sieci telekomunikacyjnej (deklarowanymi min. w SW Z lub przed postępowaniem przed KIO sygn. KIO 32/24) a faktycznymi terminami realizacji zamówienia stały się przedmiotem kontroli Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, na wniosek wykluczonej spółki.

Przykład ten obrazuje, że niektóre zamówienia publiczne są formułowane w oparciu o rzekome potrzeby techniczne i organizacyjne, które w praktyce nie znajdują odzwierciedlenia w realizacji usługi, co prowadzi do faktycznego ograniczenia konkurencji i naruszenia zasady równego traktowania wykonawców, wynikającej z art. 16 ust. 1 i 3 ustawy.

Dowód: Kopia wniosku o przeprowadzenie kontroli wraz załącznikami.

Dlatego odwołanie w zakresie powyższego zarzutu powinno zostać uwzględnione a w konsekwencji zamawiający powinien zostać zobowiązany do dokonania modyfikacji SWZ i OPZ zgodnie z żądaniem odwołującego w pkt. II ppkt. I i 2.

Zarzut nr. 2 Zamawiający w rozdziale V „Infrastruktura systemu odczytowego — wymagania ogólne”, pkt 1 ppkt 1 OPZ określił, że:

„System musi opierać się na technologii transmisji danych w wydzielonej podsieci APN dedykowanej zamawiającemu i w co najmniej 90% wykorzystywać własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy.

Wymóg ten jest sformułowany w sposób: •niejednoznaczny (brak definicji, pomiaru i odniesień technicznych), •nieproporcjonalny do celu zamówienia (gwarancji SLA, bezpieczeństwa i dostępności danych), -dyskryminujący, ponieważ uprzywilejowuje wykonawców posiadających własną fizyczną sieć — de facto ograniczając możliwość udziału w postępowaniu do 1—2 konkretnych operatorów komórkowych, jak Orange Polska S.A. lub T-mobile SA

1. Faworyzowanie konkretnego modelu działalności i wykonawcy Wskazanie, że 900/0 transmisji danych musi odbywać się w oparciu o własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy, w praktyce preferuje podmioty działające jako operatorzy infrastrukturalni (MNO — Mobile Network Operator), a nie integratorzy, MVNO, dostawcy rozwiązań hybrydowych czy operatorzy hurtowi.

Na obszarze aglomeracji katowickiej w praktyce wyłącznie Orange Polska S.A. lub T-Mobile SA dysponuje pełnym, własnym, fizycznym zapleczem telekomunikacyjnym umożliwiającym spełnienie warunku dosłownego „własności infrastruktury” w rozumieniu SW Z. Pozostali uczestnicy rynku, mimo posiadania wiedzy, zaplecza technologicznego oraz zdolności do realizacji SLA, korzystają z rozwiązań: - kolokacyjnych, - dzierżawionych, •infrastruktury współdzielonej (np. NetWorks!, P4 Sp z o.o., czy Polkomtel Sp z o.o.) lub •nowoczesnych systemów prywatnych sieci LoRaWAN z zapewnieniem zgodności z RODO i wysokimi parametrami dostępności.

W efekcie opisana konstrukcja zamówienia prowadzi do niedopuszczalnego uprzywilejowania określonych wykonawców, co w świetle art. 99 ust. 4 ustawy stanowi niedopuszczalne ograniczenie konkurencji.

Dowód: Artykuł strony internetowej pt: „Play sprzedał infrastrukturę pasywną za 6, 7 mld zł” (Wirtualne Media), Artykuł ze strony internetowej: „Spółka Z.S. za miliardy złotych sprzeda maszty i wieże Polkomtelu Hiszpanom (Business Insider) Obie transakcje to element szerszego trendu outsourcingu infrastruktury pasywnej do wyspecjalizowanych podmiotów, pozwalający operatorom mobilnym skupić się na usługach, rozwijając jednocześnie swoje sieci dzięki długoterminowym umowom serwisowym. Nie jest więc konieczne by przedsiębiorca telekomunikacyjny dysponował własną infrastrukturą jeżeli chce świadczyć usługi mobilne.

1. Brak jasności pojęć: APN i „własna infrastruktura” Pojęcia użyte przez zamawiającego nie są zdefiniowane i pozostają nieprecyzyjne, co utrudnia jednoznaczne przygotowanie oferty. W szczególności: •„Podsieć APN dedykowana zamawiającemu” — nie wiadomo, czy chodzi o: o fizycznie wydzielony kanał transmisyjny, o prywatny A PN z tunelem VPN lub IPSec, o czy może tylko logiczną separację (np. warstwa MPLS w sieci operatora), o oraz kto ma być właścicielem takiego APN i kto ma go utrzymywać. ,Własna infrastruktura telekomunikacyjna” — nie wyjaśniono: •czy chodzi o stacje bazowe, punkty dostępu, urządzenia końcowe, sieć rdzeniową, serwery, transmisję danych, czy inny zasób, o jak ma być mierzony 90% udział — wg liczby lokalizacji, liczby pakietów, objętości danych, czasu pracy urządzeń, czy może wg zasięgu sieci.

Brak tych definicji uniemożliwia wykonawcom obiektywną ocenę, czy spełniają warunki techniczne, a tym samym — narusza zasadę przejrzystości oraz jednoznaczności opisu przedmiotu zamówienia (art. 99 ust. 1 Ustawy, art. 16 ust. 2 Ustawy).

1. Niezgodność z celem i funkcją zamówienia (brak proporcjonalności) Zgodnie z art. 99 ust. 2 oraz art. 16 ust. 3 ustawy, wymagania zamawiającego powinny być proporcjonalne do celu zamówienia, którym w tym przypadku jest zapewnienie: •nieprzerwanego odczytu danych z urządzeń pomiarowych, •niezawodnej dostępności danych tzw. odpowiedniego poziomu SLA (określonego w OPZ), •bezpieczeństwa transmisji (np. szyfrowanie, RODO), Wszystkie te cele mogą zostać osiągnięte również przy wykorzystaniu infrastruktury współdzielonej lub dzierżawionej, a także przy zastosowaniu modeli hybrydowych (np. połączenie NB-IoT i LoRaWAN), które nie wymagają własności

fizycznej infrastruktury. To nie własność sieci przesądza o jakości transmisji, ale jej dostępność, architektura, redundancja i umowy pomiędzy operatorami telekomunikacyjnymi.

Jednocześnie APN jest pojęciem wyłącznie stosowanym w sieciach komórkowych. Technologia APN jest stosowana wyłącznie w sieciach GSM/LTE i nie znajduje żadnego technicznego zastosowania w rozwiązaniach LPWAN pracujących w paśmie nielicencjonowanym. W takich technologiach transmisja odbywa się niezależnie od operatorów komórkowych i nie wymaga kart SIM, punktów APN ani infrastruktury GSM. Narusza tym samym zasadę uczciwej konkurencji, ograniczając dostęp do postępowania podmiotom, które wykorzystują inne rozwiązania nieoparte o rozwiązania operatorów GSM wykorzystujące pasma nielicencjonowane.

Zamawiający nie wykazał w dokumentacji, dlaczego tylko własna sieć wykonawcy może zapewnić oczekiwaną jakość, co jest wymagane zgodnie z art. 99 ust. 4 ustawy i stanowi naruszenie zasady proporcjonalności.

1. Sprzeczność wewnętrzna i brak wykonalności wymogu Postanowienia OPZ są wewnętrznie sprzeczne, gdyż: •wymagają uruchomienia systemu z dedykowanym APN w ciągu 30 dni od podpisania umowy, jednocześnie dopuszczają, że w 2025 roku mogą zostać dostarczone tylko urządzenia działające w paśmie nielicencjonowanym, co nie wymaga żadnego APN ani własnej infrastruktury operatora mobilnego (Zob. załącznik do OPZ dotyczący harmonogramu dostaw w 2025 roku zamawiający przewiduje dostawę 1500 nakładek a więc tylko 6,25 % z zakładanych dostaw. Tym samym oznacza że cały 2025 tok można dostarczać nakładki wyłącznie w technologii w paśmie nielicencjonowanym). Jednocześnie w paśmie nielicencjonowanym nie ma możliwości utworzenia APN bo to jest technologia właściwa dla sieci GSM w której pracują karty sim.

Tym samym: •część wymogu jest zbędna na etapie realizacji pierwszych dostaw, pozostała część (90% transmisji przez sieć własną) jest nieweryfikowalna i technicznie nieprzejrzysta.

Wykonawcy nie mają podstaw do prawidłowego zaplanowania architektury rozwiązania, co skutkuje realnym ryzykiem błędnej interpretacji, złożenia nieporównywalnych ofert, a w konsekwencji — odrzucenia ofert nie z uwagi na jakość, ale niejasność dokumentacji.

Zarzut 3

Zamawiający naruszył art. 112 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, określając w sposób nieproporcjonalny i de facto ukryty warunek udziału w postępowaniu, przez wymaganie, aby system wykorzystywał „w co najmniej 90% własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy” (pkt V. 1 OPZ). W rzeczywistości, choć wymaganie to nie zostało formalnie ujęte jako warunek udziału w postępowaniu w sekcji SW Z przeznaczonej na ich przedstawienie, ma ono charakter eliminacyjny i wpływa bezpośrednio na możliwość skutecznego ubiegania się o zamówienie przez większość potencjalnych wykonawców. Takie postanowienie pełni funkcję warunku udziału ponieważ przesądza o możliwości technicznego zrealizowania zamówienia — a nie zostało wprost wskazane w SW Z w części przewidzianej dla takich warunków. Tym samym doszło do naruszenia zasad transparentności, przejrzystości i uczciwej konkurencji. Wymóg posiadania 90% własnej infrastruktury telekomunikacyjnej nie został uzasadniony realnymi potrzebami przedmiotowymi.

Zamawiający nie wykazał, że tylko własność fizycznej infrastruktury — rozumiana jako sieć będąca wyłączną własnością wykonawcy — jest niezbędna dla osiągnięcia zakładanych parametrów SLA, ciągłości przesyłu danych czy zgodności z wymogami prawnymi (w tym RODO).

Co więcej, sama definicja „własnej infrastruktury” nie została zdefiniowana — nie wiadomo, czy chodzi o urządzenia końcowe, łącza transmisyjne, stacje bazowe, czy też całość elementów sieciowych, a także w jaki sposób liczony jest próg 90% — np. względem liczby lokalizacji, długości trasy przesyłowej, objętości danych czy czasu pracy sieci. Brak tych wyjaśnień skutkuje tym, że wymaganie to nie pozwala wykonawcom na rzetelną ocenę, czy są w stanie spełnić wymogi zamawiającego, a tym samym uniemożliwia im udział w postępowaniu.

Taki sposób sformułowania wymogu narusza także zasadę proporcjonalności, ponieważ cel zamówienia — tj. zapewnienie ciągłej, bezpiecznej transmisji danych w systemie smart City — może zostać w pełni osiągnięty również przy zastosowaniu infrastruktury współdzielonej, dzierżawionej lub hybrydowej, np. w modelach MVNO, LoRaWAN czy NB-IoT, które gwarantują odpowiedni poziom SLA i bezpieczeństwa transmisji, bez konieczności posiadania infrastruktury na własność.

W efekcie, wymaganie to prowadzi do nieuzasadnionego zawężenia kręgu potencjalnych wykonawców i preferuje wyłącznie operatorów infrastrukturalnych, którzy de facto jako jedyni spełniają Literalnie postawione przez zamawiającego wymagania. Pozostali wykonawcy, mimo Że są w stanie zapewnić pełną funkcjonalność i niezawodność systemu, zostają z postępowania wykluczeni.

Odwołujący podkreślił, że na zamawiającym ciąży obowiązek wykazania, że określone wymagania są proporcjonalne do przedmiotu zamówienia (wyrok KIO z 18.11.2008 r., sygn. akt KIO/UZP 1240/08). W przypadku braku takiego wykazania — co ma miejsce w tym postępowaniu — odwołujący uznał, że wymaganie to stanowi naruszenie art. 112 ust. 1 ustawy.

W konsekwencji, powyższe postanowienie OPZ powinno zostać zmodyfikowane w sposób, który nie ogranicza

konkurencji, a jednocześnie pozwala na osiągnięcie celów zamówienia, tj. zapewnienie jakości, bezpieczeństwa i ciągłości przesyłu danych. Wystarczające będzie wskazanie, że wykonawca ma zapewnić działanie systemu zgodne z wymaganiami SLA, przy czym może wykorzystać zarówno własną infrastrukturę, jak i infrastrukturę dzierżawioną lub współdzieloną.

Biorąc powyższe pod uwagę odwołujący wniósł o uwzględnienie zarzutu i orzeczenie zgodnie z żądaniem w pkt II ppkt.

2.

Uzasadnienie zastrzeżenia dowodów jako tajemnicy przedsiębiorstwa przedstawia zrzut z systemu obejmujący jeden z ostatnich miesięcy świadczenia usługi oraz protokół przyjęcia usługi przez MPWiK Wrocław za taki miesiąc.

Odwołujący, działając zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, a także z utrwaloną praktyką przed Krajową Izbą Odwoławczą, tym zastrzega przedłożone dowody — w szczególności: - zrzut ekranu z systemu telemetrii dla projektu MPWiK Wrocław, prezentujący dane z realizacji wymagań SLA (w tym częstotliwość i dostępność transmisji danych), - protokół przyjęcia systemu zdalnego odczytu przez MPWiK Wrocław, zawierający ocenę jakości świadczonej usługi jako informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1233 ze zm.).

Na podstawie art. 545 ust. 3 ustawy odwołujący wniósł o ograniczenie przystępującym prawa wglądu do materiału dowodowego załączonego do akt sprawy w odniesieniu do załączników nt 7, z uwagi na okoliczność, że udostępnienie tego materiału groziłoby ujawnieniem informacji stanowiącej tajemnicę chronioną na podstawie odrębnych przepisów Wymienione dokumenty zawierają dane techniczne, operacyjne oraz organizacyjne, które: - odnoszą się do know-how odwołującego w zakresie organizacji transmisji danych w technologii LoRaWAN, - przedstawiają konkretne parametry realizacyjne systemu wdrożonego na rzecz innego zamawiającego sektora wodociągowego, obejmują konfiguracje systemowe oraz statystyki odczytowe, stanowiące efekt doświadczenia i inwestycji technologicznych odwołującego, mają istotną wartość gospodarczą oraz operacyjną, i nie są powszechnie znane ani łatwo dostępne.

Ich ujawnienie innym wykonawcom (w tym konkurentom rynkowym) mogłoby doprowadzić do utrudnienia konkurowania odwołującego z innymi wykonawcami na rynku na poziomie jakości realizowanych usług a tym samym do wykorzystania ich do stworzenia ofert konkurencyjnych na nieuczciwych zasadach. Odwołujący wniósł, aby: - wskazane dokumenty zostały przyjęte do wiadomości wyłącznie Krajowej Izby Odwoławczej oraz zamawiającego, - nie były udostępniane innym uczestnikom postępowania ani publikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych czy na platformie zakupowej zamawiającego, - zostały rozpatrzone przez Izbę z zachowaniem zasad poufności, zgodnie z dotychczasową linią orzeczniczą KIO dotyczącą zastrzeżeń tajemnicy przedsiębiorstwa.

25 lipca 2025 r. zamawiający poinformował o wniesieniu odwołania.

28 lipca 2025 r. wykonawca Polkomtel Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie, ul.

Konstruktorska 4 zgłosił swój udział w postępowaniu odwoławczym po stronie zamawiającego przez pełnomocnika działającego na podstawie pełnomocnictwa z 26 marca 2025 r. udzielonego przez prezesa zarządu, wiceprezesa i prokurenta. Do zgłoszenia dołączono dowody jego przekazania stronom. Przystępujący wskazał na interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść zamawiającego albowiem przedmiotem wniesionego odwołania są zarzuty dotyczące dokumentacji przetargowej. W jego ocenie odwołujący bezzasadnie kwestionuje zgodność dokumentacji z przepisami ustawy.

28 lipca 2025 r. wykonawca Orange Polska spółka akcyjna z siedzibą w Warszawie, Al. Jerozolimskie 160 zgłosił przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego przez pełnomocnika działającego na podstawie pełnomocnictwa z 12 maja 2023 r. udzielonego przez pełnomocnika działającego na podstawie pełnomocnictwa z 7 lutego 2022 r. udzielonego przez prezesa zarządu (w dacie udzielania pełnomocnictwa) i członka zarządu. Do zgłoszenia dołączono dowody jego przekazania stronom. Przystępujący oświadczył, że posiada interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść zamawiającego. Zamawiający opisał przedmiot zamówienia w sposób jednoznaczny, uwzględniający wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty, a także w sposób zapewniający zachowanie zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania. Przystępujący jest w stanie złożyć ofertę i zrealizować przedmiot zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego.

Uwzględnienie odwołania pozwoli złożyć oferty i wziąć udział w postępowaniu wykonawcom, którzy nie są w stanie zrealizować zamówienia w sposób zapewniający spełnienie wszystkich obiektywnie uzasadnionych potrzeb zamawiającego, co utrudni przystępującemu uzyskanie zamówienia w postępowaniu. Oddalenie odwołania sprawi, że prawidłowy opis przedmiotu zamówienia, sporządzony przez zamawiającego nie zostanie zmieniony i oferty będą mogli złożyć jedynie wykonawcy, którzy są w stanie zrealizować zamówienie zgodnie z wymaganiami Zamawiającego, co zwiększy szanse na uzyskanie przedmiotowego zamówienia przez przystępującego. W konsekwencji, należy uznać

przystępującego za podmiot, który ma interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść strony, do której przystępuje, w rozumieniu art. 525 ust. 1 ustawy. Wniósł o oddalenie odwołania w całości.

29 lipca 2025 r. wykonawca T-Mobile spółka akcyjna z siedzibą w Warszawie, ul. Marynarska 12 zgłosił swój udział w postępowaniu odwoławczym po stronie zamawiającego działając przez pełnomocnika na podstawie pełnomocnictwa z 19 lipca 2017 r. udzielonego przez dwóch członków zarządu. do zgłoszenia dołączono dowody jego przekazania stronom. Wskazał, że jest wykonawcą, który zamierza ubiegać się o przedmiotowe zamówienie. Kwestionowane przez odwołującego postanowienia dokumentacji przetargowej w zakresie dokonanego przez zamawiającego opisu przedmiotu zamówienia nie naruszają przepisów ustawy. Interes uczestnika polega na tym, że uwzględnienie odwołania doprowadzi do zmiany treści SW Z, w sposób, który utrudni uczestnikowi ubieganie się o udzielenie zamówienia i złożenie konkurencyjnej oferty oraz uzyskanie zamówienia. W konsekwencji uczestnik poniesie szkodę, a zatem posiada interes w rozstrzygnięciu na korzyść zamawiającego. Wniósł o oddalenie odwołania.

21 sierpnia 2025 r. wykonawca Polkomtel przedstawił dodatkowe stanowisko:

Zarzut naruszenia art. 99 Pzp (pasma licencjonowane) Odnosząc się do tego zarzutu przystępujący wskazał, że jest on w całości niezasadny, a takie określenie warunków zamówienia w OPZ było w pełni uzasadnione potrzebami zamawiającego oraz proporcjonalne, co zostanie szczegółowo wykazane poniżej.

Przedmiotem zamówienia jest dostawa, wdrożenie i obsługa systemu smart city w zakresie monitoringu sieci wodociągowej”. W tym zakresie należy wskazać, że systemy służące zbiorowemu zaopatrzeniu w wodę, stanowią zgodnie z art. 3 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 122 z późn. zm.) jeden z elementów infrastruktury krytycznej dla której to infrastruktury niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony oraz bezpieczeństwa.

Oznacza to, że podlega ona szczególnej ochronie z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa oraz ciągłości funkcjonowania podstawowych usług dla ludności. W tym kontekście monitoring sieci wodociągowej nie jest wyłącznie rozwiązaniem technicznym o charakterze eksploatacyjnym, ale pełni rolę strategiczną w zapewnieniu: a) Bezpieczeństwa dostaw wody – niezakłócone funkcjonowanie systemów wodociągowych ma bezpośredni wpływ na zdrowie i życie mieszkańców oraz działalność gospodarczą. b) Ochrony przed skutkami awarii i incydentów – szybkie wykrywanie wycieków, spadków ciśnienia czy skażeń umożliwia natychmiastową reakcję i ograniczenie skutków zdarzeń kryzysowych. c) Odporności na zagrożenia zewnętrzne – systemy wodociągowe mogą być celem działań o charakterze terrorystycznym, sabotażowym czy cybernetycznym; zastosowanie odpowiednio chronionych rozwiązań teleinformatycznych minimalizuje to ryzyko. d) Spełnienia wymagań prawnych i organizacyjnych – podmioty zarządzające infrastrukturą krytyczną zobowiązane są do utrzymywania odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa, a wdrożenie systemu monitoringu stanowi jeden z podstawowych elementów realizacji tego obowiązku.

Z powyższych względów system Smart City w zakresie monitoringu sieci wodociągowej należy traktować jako element infrastruktury krytycznej, co determinuje konieczność zapewnienia mu odpowiedniego poziomu ochrony fizycznej, teleinformatycznej i organizacyjnej, a także stosowania rozwiązań technologicznych gwarantujących wysoki poziom niezawodności, bezpieczeństwa transmisji danych oraz odporności na zakłócenia i ingerencje nieuprawnionych podmiotów. Wybór technologii transmisji danych, architektury systemu oraz modelu jego obsługi musi być więc podporządkowany wymaganiom wynikającym z charakteru infrastruktury krytycznej i powinien uwzględniać standardy bezpieczeństwa określone w przepisach krajowych i unijnych.

O tym jak istotna jest kwestia bezpieczeństwa takiej infrastruktury przekonują chociażby wydarzenia z ostatnich dni, kiedy miała miejsce próba ataku hakerskiego na sieć wodociągową w jednym z dużych polskich miast1. Nie są to jednocześnie przypadki odosobnione2, co pokazuje rangę i znaczenie problemu.

Co istotne, analogiczne zarzuty, jak zarzuty przedstawione w przedmiotowym postępowaniu były już stawiane przez Emitel w innym postępowaniach dotyczących usług smart city dla sieci wodociągowych. Kwestia ta była przedmiotem wyroku KIO z 5.02.2024 r., KIO 32/24, LEX nr 3694088 oraz wyroku KIO z 22.09.2023 r., KIO 2516/23, LEX nr 3694050.

W obu przypadkach odwołania Emitel zostały oddalone. Jak trafnie wskazano w wyroku KIO z 5.02.2024 r.: „Nie narusza przepisów p.z.p. takie sporządzenie opisu przedmiotu zamówienia, który uwzględnia potrzeby zamawiającego, nawet jeżeli utrudnia lub uniemożliwia niektórym podmiotom dostęp do zamówienia. Zamawiający nie ma bowiem obowiązku zapewnienia możliwości realizacji przedmiotu zamówienia wszystkim podmiotom działającym na rynku w danej branży, bowiem pojęcie uczciwej konkurencji nie może być utożsamiane z konkurencją absolutną. Jednakże w przypadku opisu przedmiotu zamówienia w sposób uprzywilejowujący lub eliminujący niektórych wykonawców lub produkty, po stronie zamawiającego istnieje obowiązek przedstawienia rzeczowych argumentów uzasadniających taki opis.”

Powyższe rozstrzygnięcia pozostają w pełni adekwatne do rozpatrywanej sprawy. Co jednak istotne, za oddaleniem

odwołania Emitel przemawia także szereg innych argumentów, które zostaną szczegółowo omówione poniżej, a które dodatkowo uzasadniają powyższą tezę z wyroku KIO. Warto także podkreślić, że obecne postanowienia OPZ pozwalają na zachowanie pełnej konkurencyjności postepowania (jest wiele podmiotów mogących wziąć udział w przetargu).

W konsekwencji, wbrew twierdzeniom odwołującego wymogi określone w OPZ są uzasadnione z szeregu istotnych powodów związanych z realizacją opisanych powyżej celów tj. a) terminu uruchomienia usług b) interoperacyjności systemu monitorowania i możliwości zmiany dostawcy c) bezpieczeństwa sieci oraz bezpieczeństwa świadczonych usług d) zapewnienia odpowiedniej stabilności i jakości świadczonych usług [termin uruchomienia usług] Zamawiający wymaga, aby uruchomienie systemu smart city, w tym zapewnienie dostępu do platformy odczytowej i aplikacji mobilnej oraz transmisji danych z całego obszaru działania zamawiającego nastąpiło w terminie 30 dni od podpisania umowy. W tym kontekście należy podkreślić okoliczność skrzętnie pominiętą przez odwołującego, że sieci operatorów komórkowych działające w paśmie licencjonowanym są już wybudowane i uruchomione, a w konsekwencji wykorzystanie ich do realizacji usług we wskazanym terminie nie jest obarczone jakimkolwiek ryzykiem. Ewentualne problemy zasięgowe mogą dotyczyć pojedynczych lokalizacji zamawiającego.

Tymczasem sieć LoRaWAN Emitel nie istnieje i musi być dopiero wybudowana, co zresztą pośrednio przyznaje sam odwołujący wskazując na str. 9 odwołania, że uruchomienie usług wymagałoby od niego wykorzystania modelu hybrydowego tj. korzystania w pierwszy roku obowiązywania umowy z kart SIM operatora mobilnego, które zapewniają zgodność z wymogami SLA w oparciu o pasmo licencjonowane, a dopiero w drugim roku wybudowania własnej sieci odczytowej w paśmie nielicencjonowanym.

Przystępujący podkreślił, że co do zasady taki scenariuszy wydaje się również niemożliwy do realizacji, gdyż w przedmiotowym zamówieniu, zamawiający wymaga, aby podmiot realizujący usługi na rzecz zamawiającego dysponował własną infrastrukturę telekomunikacyjną wykonawcy. Zamawiający pod pojęciem „własną infrastruktury”, co zostało wprost wyjaśnione przez zamawiającego, rozumie: „Sieci będą własnością wykonawcy; Sieci dzierżawione, kolokacyjne; infrastruktura współdzielona. W OPZ pojęcie „własna infrastruktura” należy rozumieć jako infrastrukturę, do której wykonawca posiada wyłączne prawo dysponowania na poziomie operacyjnym i konfiguracyjnym.” Jak zostanie to poniżej wyjaśnione, taki wymóg jest w pełni uzasadniony. Jednocześnie w modelu hybrydowym do którego odnosi się Emitel, nie będzie on dysponował własną siecią, a będzie jedynie odsprzedawał usługi świadczone na jego rzecz przez operatora sieci ruchomej, nie tylko nie mając jakiejkolwiek kontroli „dysponowania na poziomie operacyjnym i konfiguracyjnym”, ale de facto nie mając żadnego wpływu na jakość, stabilność oraz dostępność tych usług.

Również założenie dotyczące budowy własnej sieci oraz związanej z tym konieczności migracji świadczonych usług niesie za sobą szereg ryzyk dla bezpieczeństwa i integralności świadczonych usług.

Po pierwsze, wątpliwie jest założenie, że operator będzie w stanie wybudować rozległą sieć LoRaWAN na obszarze całego miasta w terminie 12 miesięcy od podpisania umowy. Przystępujący zauważyłć, że budowa takiej sieci jest procesem złożonym i w istotnej mierze uzależnionym od czynników będących poza kontrolą operatora.

Budowa rozległej sieci LoRaWAN wymaga bowiem odpowiedniego planowania radiowego, pozyskania zgód i praw do nieruchomości, zapewnienia zasilania, które to czynniki mogą opóźniać i utrudniać realizację zaplanowanej inwestycji.

Poniżej pokrótce charakteryzujemy poszczególne etapy takich prac. Operator w pierwszej kolejności musi zaplanować sieć, uwzględniając topologię miasta, lokalizację urządzeń odczytowych, zasięg bramek (gatewayów) oraz możliwość ich instalacji. Już tylko te czynności zajmą co najmniej 2-3 miesiące, co oznacza, że Emitel czy jakikolwiek inny podmiot pragnący wykorzystać sieć LoRaWAN nie jest w stanie dotrzymać terminu określonego w OPZ, a jak wskazano powyżej sieć hybrydowa i wykorzystanie kart SIM innego operatora nie jest dopuszczalna.

Co jednak istotne, także dalsze czynności nie dają gwarancji, aby operator był w stanie wybudować i uruchomić sieć nie tylko w terminie 30 dni, ale być może także w deklarowanym terminie 12 miesięcy. Przystępujący bowiem zauważył, że w dalszej kolejności operator musi uzyskać tytuły prawne do nieruchomości tzw. prawo drogi pozwalające mu na instalacją jego urządzeń np. na nieruchomościach, czy na słupach lub innych obiektach. Uwzględniając uwarunkowania prawne, w wielu wypadkach operator musi liczyć się z ryzykiem odmowy ze strony uprawnionych podmiotów, co wymaga albo szukania lokalizacji zastępczych (przykładowo przy budowie jednej stacji bazowej operatorzy z reguły typują 3-4 lokalizacje i prowadzą równolegle rozmowy z właścicielami każdej z nich) albo uzyskanie decyzji zastępującej umowę na podstawie art. 33 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (co zajmie około 2-3 lat). W następnym kroku operator musi zakupić stosowne urządzenia, w tym tzw. bramki (ang. gateway) oraz zapewnić zasilanie i łączność do tych urządzeń. Cały ten proces również zajmuje wiele tygodni i w wielu aspektach pozostaje poza kontrolą operatora.

Dopiero po realizacji powyższych kroków, operator może przystąpić do fizycznego montażu i konfiguracji urządzeń oraz

uruchomienia sieci, obejmującej również niezbędne testy oraz optymalizację sieci, co w środowisku miejskim również nie stanowi czynności łatwej i szybkiej. Tym samym, w praktyce — pokrycie siecią LoRaWAN tak dużego miasta jak Katowice to okres co najmniej kilkunastu miesięcy, a nie 30 dni jak wymaga tego zamawiający. Co istotne, przy modelu wskazanym przez odwołującego dodatkowym krokiem, w ogóle nie przewidzianym w OPZ, jest migracja usług z sieci ruchomej dostawcy kart SIM do sieci LoRaWAN, co również niesie za sobą ryzyka przerwy w usłudze, błędów w migracji, braku integralności i kompletności danych.

Wszystkie opisane powyżej czynniki powodują, że uzasadnione jest oczekiwanie zamawiającego, aby sieć monitoringu oprzeć o istniejącą infrastrukturę operatorów komórkowych z założeniem, że w niewielkim stopniu i w niewielkim zakresie (maksymalnie do 10%) ewentualne braki w tej sieci zostaną uzupełnione, aniżeli opieranie się na nieistniejącej sieci LoRaWAN, która dopiero ma zostać wybudowana. [interoperacyjności systemu monitorowania i możliwości zmiany dostawcy] Kolejnym istotnym czynnikiem przemawiającym przeciwko dopuszczeniu sieci LoRaWAN jest brak możliwości zmiany dostawcy na innego operatora, którego to problemu nie niesie za sobą wybór jednego z operatorów sieci ruchomych.

Przystępujący zaznaczył, że w przypadku gdy zamawiający z jakiś przyczyn będzie musiał zmienić dostawcę usług to zgodnie z wymaganiami określonymi w OPZ taka zmiana będzie stosunkowo prosta do przeprowadzenia, gdyż wystarczająca będzie wymiana kart SIM w modułach, aby nowy dostawca mógł świadczyć usługi.

Tymczasem w przypadku zastosowania sieci LoRaWAN, zamawiający musiałby de facto wybudować lub zamówić nową sieć, gdyż wybudowana przez Emitel sieć pozostaje w pełni jego własnością i pod jego kontrolą. Wskazuje na to zresztą także opracowanie załączone przez odwołującego (załącznik nr 10 do odwołania) w którym wprost wskazano:

„w przypadku LoRaWAN inwestor jest właścicielem całej infrastruktury systemu IoT”(str. 8), Oznacza to konieczność budowy sieci od nowa, gdyż z oczywistych względów Emitel jako operator sieci we własnym zakresie zarządza kluczami bezpieczeństwa i nie może ich udostępnić podmiotowi trzeciemu. Również bramki (gateways) zainstalowane i uruchomione przez Emitel nie mogą zostać wykorzystane przez inny podmiot. [bezpieczeństwa sieci oraz bezpieczeństwa świadczonych usług] Jak już była o tym mowa, jednym z kluczowych czynników w przypadku usług objętych postępowaniem prowadzonym przez zamawiającego jest zapewnienie bezpieczeństwa zarówno sieci wodociągowej, jak i bezpieczeństwa świadczonych usług. Chociaż w przypadku obu tych sieci, zapewnione jest szyfrowanie transmisji danych to nie ma wątpliwości, że świadczenie usług w paśmie licencjonowanym zapewnia większe bezpieczeństwo sieci, jak i świadczonych usług.

Przede wszystkim odwołujący pomija fakt, że w przypadku wykorzystania pasma licencjonowanego to wyłącznie operator świadczący usługę posiada uprawnienie do korzystania z tego pasma, a dzięki wykorzystaniu wydzielonego APN może też odpowiednio izolować i zabezpieczać ruch w sieci.

Tymczasem w przypadku wykorzystania tzw. pasma nielicencjonowanego sieć znacznie bardziej narażona jest na zakłócenia i pogorszenia jakości świadczonych usług. Przystępujący zauważył, że z pasma z którego korzysta sieć LoRaWAN może korzystać każdy użytkownik. Jest to szczególnie istotne w dużych miastach, gdzie pasmo nielicencjonowane jest mocno przeciążone w związku z wykorzystaniem przez sieci Wi-Fi, Bluetooth, bramki IoT, czujniki i inne aplikacje, co prowadzi do spadków zarówno zasięgu, jak i jakości świadczonych usług.

Pasmo nielicencjonowane jest również bardziej narażone na zakłócenia, na skutek wykorzystywania nielegalnych urządzeń typu wzmacniacze sygnału.

Dodatkowo, jak każda transmisja w paśmie „otwartym”, transmisja danych w paśmie nielicencjonowanym może zostać łatwiej przechwycona, chociaż w tym zakresie bez dostępu do kluczy szyfrujących, nie ma ryzyka odczytu takich danych.

Kluczowe jest jednak, że uwzględniając opisane powyżej przypadki ataków hakerskich na sieci wodociągowe, realizacja usług w paśmie nielicencjonowanym jest znacznie bardziej narażona na zakłócenia ze strony podmiotów atakujących takie sieci.

Transmisja w sieci LoRaWAN w paśmie nielicencjonowanym jest łatwa do zakłócenia – wystarczy generowanie zakłóceń radiowych w danym kanale, co może prowadzić do uniemożliwienia komunikacji pomiędzy czujnikami a bramkami.

W przypadku sieci w paśmie licencjonowanym powyższe ryzyko jest znacznie niższe i łatwiejsze do zapobieżenia.

Przede wszystkim operator w paśmie licencjonowanym ma wyłączne prawo do korzystania z częstotliwości, więc unika zakłóceń od innych użytkowników i ma szersze możliwości w zakresie ochrony przed zakłóceniami. [zapewnienia odpowiedniej stabilności i jakości świadczonych usług] Co istotne, również w zakresie zapewnienia odpowiedniej stabilności i jakości usług, sieć w paśmie licencjonowanym posiada znacznie szersze możliwości gwarantujące odbiorcą odpowiednią stabilność i poziom SLA.

W sieci LoRaWAN, gdzie pasmo dzielone jest przez wszystkich użytkowników, a operator nie ma wpływu na zakres

utylizacji takiej sieci, nie ma on możliwości zapewnienia gwarancji dla odpowiedniej dostępności i jakości usług. Operator sieci ruchomej jako wyłączny dysponent pasma, samodzielnie kontroluje sieć, ale dzięki zastosowaniu wydzielonego APN ma również możliwość zapewnienia lepszej priorytetyzacji i SLA dla określonych usług, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie neutralności sieci. Ponadto, operator sieci w pełni kontroluje pojemność takiej sieci i dzięki wysokiej skalowalności sieci może zwiększać jej pojemność zarówno poprzez zwiększanie zasobów pasma, jak i zagęszczanie obszaru nowymi stacjami bazowymi.

Co istotne, uwzględniając okres obowiązywania umowy, który został określony na 10 lat, należy również pamiętać o jednym istotnym czynniku jakim jest pełna kontrola nad częstotliwościami, co powoduje, że w licencjonowanym paśmie nie ma ryzyka, że nagle pojawi się nowa technologia masowo wykorzystująca te same częstotliwości. Tymczasem korzystając z pasma nielicencjonowanego, w perspektywie 10 lat, żaden racjonalnie działający operator nie jest w stanie zagwarantować, że będzie w stanie zapewnić odpowiednią jakość usług. Na ryzyko braku zapewnienia odpowiedniej jakości w sieciach wykorzystujących pasmo nielicencjonowane i potrzebę wykorzystania sieci w paśmie licencjonowanym zwraca również uwagę Komisja Europejska, która wprost wskazuje, że chociaż prawo do korzystania z widma w pasmach częstotliwości zwolnionych z obowiązku licencji przysługuje urządzeniom spełniającym określone warunki techniczne umożliwiające współdzielenie widma to użytkownicy urządzeń zwolnionych z obowiązku licencjonowania nie są chronieni przed zakłóceniami i nie otrzymują żadnej gwarancji jakości usług.

Reasumując, nie ma wątpliwości, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zarzut Emitel jest niezasadny i nie może zostać uwzględniony.

II. Zarzut naruszenia art. 99 Pzp (własna infrastruktura telekomunikacyjna) Przystępujący podkreślił, że na gruncie praktyki telekomunikacyjnych zamówień publicznych pojęcie „własnej infrastruktury telekomunikacyjnej” nie jest rozumiane jako dysponowanie prawem własności do takiej infrastruktury. Takie rozumienie pojęcia całkowicie mijałoby się ze sposobem pozyskiwania infrastruktury przez operatorów telekomunikacyjnych. Rozumie to także Zamawiający, który w dniu 11 sierpnia br. w ramach wyjaśnienia SW Z udzielił następującej odpowiedzi: Zamawiający pod pojęciem „własnej infrastruktury” rozumie: Sieci będą własnością 29/41 wykonawcy; Sieci dzierżawione, kolokacyjne; infrastruktura współdzielona. W OPZ pojęcie „własna infrastruktura” należy rozumieć jako infrastrukturę, do której wykonawca posiada wyłączne prawo dysponowania na poziomie operacyjnym i konfiguracyjnym.

Tym samym zarzut podniesiony przez odwołującego należy uznać za chybiony.

W szczególności nie jest prawdą, że z możliwości ofertowania są wyłączeni tacy wykonawcy jak Polkomtel Sp. z o.o. (Przystępujący), czy inni telekomunikacyjni operatorzy.

Sam Odwołujący przyznał, że jego sieć nie istnieje i wymaga budowy, a w okresie przejściowym chciałby wykorzystywać karty SIM innych dostawców usług, niewątpliwie taki model realizacji usług nie spełnia wymogu „dysponowania własną infrastrukturą”.

Biorąc pod uwagę powyższe, zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

III. Zarzut naruszenia art. 112 ust. 1 Pzp (własna infrastruktura telekomunikacyjna) Odwołującynie zakwestionował treści żadnego z warunków udziału w postępowaniu (w rozumieniu art. 112 Pzp), a jedynie treść opisu przedmiotu zamówienia. Odwołujący wskazał na „ukryty warunek udziału” sformułowany w treści opisu przedmiotu zamówienia.

Biorąc pod uwagę powyższe, zarzut ten zasługuje na oddalenie. Nie jest bowiem możliwe doszukiwanie się „ukrytych warunków udziału” w treści OPZ. Należy pamiętać, że: Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego stanowi sformalizowaną procedurę, która dzięki regulacjom ustawowym stanowi gwarancję realizacji zasad prawa zamówień publicznych takich jak równe traktowanie wykonawców w postępowaniu o udzielenie zamówienia oraz zachowanie konkurencyjności między wykonawcami. Każde odstępstwo od formalizmu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzi do naruszenia procedury o zamówienie publiczne, a w konsekwencji naruszenie zasad prawa zamówień publicznych w stosunku do wykonawców, którzy składają w postępowaniu oferty. Jak dodaje Izba5: przypomnienia wymaga, że ocena spełniania przez wykonawcę ustanowionych przez zamawiającego w danym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego warunków udziału w postępowaniu winna być oceniana ściśle wedle reguł, zasad wyartykułowanych przez zamawiającego w postanowieniach SW Z i to tak co do odczytywania samych warunków, jak i sposobu wykazywania ich spełniania. W innej sprawie KIO słusznie zauważyła6: Podstawą twierdzeń Odwołującego jest odnoszenie treści opisu warunku udziału w postępowaniu do opisu przedmiotu zamówienia i przez ten pryzmat nadawanie brzmienia opisowi warunku. Powyższe działanie należy uznać za nieuprawnione. Opis warunku udziału w postępowaniu dokonywany w oparciu o art. 22 ust. 4 ustawy jest odrębną instytucją od opisu przedmiotu zamówienia dokonywanego w oparciu o art. 29 ustawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie ma podstaw do doszukiwania się „ukrytych” warunków udziału w postępowaniu w treści opisu przedmiotu zamówienia. Takie działanie jest pozbawione podstaw prawnych. Tym samym zarzut

naruszenia art. 112 ustawy w kontekście brzmienia opisu przedmiotu zamówienia, jest całkowicie chybiony.

29 sierpnia 2025 r. zamawiający złożył odpowiedź na odwołanie, , wnosząc o:

1. oddalenie odwołania wykonawcy w całości; 2)dopuszczenie, na podstawie art. 534 ustawy dowodów z dokumentów w postaci: •mapa dzielnic Katowic z uwzględnieniem ilości mieszkańców i trudnych lokalizacji pod względem możliwości stacjonarnego odczytu wodomierzy wraz wykaz tabelaryczny trudnych lokalizacji - wniosek o ograniczenie jawności zgodnie z pkt 3) pisma; •Notatka wewnętrzna z przeprowadzonego pilotażu; - wyrok KIO z dnia z dnia 22.09.2023 r. sygn. KIO 2516/23; - wyrok KIO z dnia 5.02.2024r. sygn. KIO 32/24.
2. ograniczenie, na podstawie art. 545 ust. 3 ustawy innym stronom niż zamawiający oraz uczestnikom postępowania odwoławczego prawa wglądu do materiału dowodowego w postaci mapy dzielnic Katowic z uwzględnieniem ilości mieszkańców i trudnych lokalizacji pod względem możliwości stacjonarnego odczytu wodomierzy wraz wykazu tabelarycznego trudnych lokalizacji z uwagi na okoliczność, że udostępnienie tego materiału groziłoby ujawnieniem informacji stanowiącej zdaniem zamawiającego tajemnicę chronioną na podstawie odrębnych przepisów; 4)niedopuszczenie dowodu z Opracowania eksperckiego mgr inż. P.Z. Prezesa Zarządu Krajowego Stowarzyszenia Budowniczych Telekomunikacji na okoliczności wskazane na str. 6 Odwołania, jako niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy oraz nie wymagających dowodzenia (art. 531 ustawy oraz art. 541 ustawy); 5)zasądzenie na rzecz zamawiającego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadnienie wniosku o ograniczenie dostępu do materiału dowodowego - art. 545 ust. 3 ustawy Zamawiający wskazał, że informacje zawarte w wykazie tabelarycznym trudnych lokalizacji zawierają m.in. dane adresowe pozwalające na identyfikację odbiorców usług zbiorowej dostawy wody, a więc dane osobowe w rozumieniu rozporządzenia ( UE ) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem ich danych osobowych . ( RODO).

RODO definiuje dane osobowe jako wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"), przy czym możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej (art. 4 pkt 1). Pojęcie danych osobowych ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje różnego rodzaju informacje, które dotyczą konkretnej osoby - także informacje, które chociażby pośrednio identyfikują daną osobę. W kategorii tej znajdują się zarówno dane bezpośrednie takie jak imię i nazwisko, adres zamieszkania, nr telefonu, nr PESEL. Adres zamieszkania odgrywa kluczową rolę w identyfikacji osoby. Gdy jest połączony z innymi danymi, jak imię i nazwisko czy nr telefonu może umożliwić jednoznaczne rozpoznanie danej osoby. To samo połączenie może dotyczyć informacji dostępnych publicznie lub w bazach danych np. baza elektronicznych Księgi Wieczystych, baza nr działek itd.

Wtedy posiadany adres może prowadzić do pełnej identyfikacji danej osoby. Identyfikacja taka może opierać się na różnego rodzaju informacjach, które rozpatrywane jednostkowo nie pozwolą na ustalenie tożsamości, ale zestawione ze sobą mogą pozwolić na zidentyfikowanie konkretnej osoby. Oznacza to że o możliwości identyfikacji przesądza nie tylko charakter posiadanych informacji, ale także kontekst w jakim informacje te występują. Adres zamieszkania jest uznawany za daną osobową zgodnie z RODO, co zobowiązuje organizację do jego ochrony przed nieautoryzowanym dostępem i przetwarzaniem. Na Katowickich Wodociągach S.A jako administratorze danych osobowych ciąży obowiązek zabezpieczenia i przetwarzania danych osobowych naszych klientów zgodnie z wymogami RODO.

Zamawiający określa cel i zakres ich przetwarzania, ale musi być on zawsze zgodny z wymogami RODO.

Zamawiający w pierwszej kolejności podniósł, że zarzuty odwołującego skupione są w głównej mierze na naruszeniu normy art. 99 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ustawy i art. 16 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy a więc opisu przedmiotu zamówienia w sposób m.in. utrudniający uczciwą konkurencję oraz równe traktowanie wykonawców, w sposób nieproporcjonalny a także w sposób niejednoznaczny czy niewyczerpujący [...] w zasadniczym stopniu w zakresie wymogu korzystania z komunikacji radiowej w licencjonowanym paśmie radiowym.

Zamawiający wskazał, że ugruntowanym w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej jest podgląd, wedle którego zamawiający jako podmiot dokonujący zakupów, jest uprawniony do określenia swoich oczekiwań dotyczących przedmiotu zamówienia, jego cech i funkcjonalności. Każde z takich wymagań w większym lub mniejszym stopniu może ograniczać konkurencję, jednak tak długo, jak wymagania te są podyktowane obiektywnie uzasadnionymi potrzebami zamawiającego, a ich celem nie jest zawężenie kręgu wykonawców mogących je wykonać, to zamawiający jest uprawniony do ich sformułowania. Nie jest natomiast celem systemu zamówień publicznych i obowiązującej w nim zasady uczciwej konkurencji. umożliwienie uzyskania zamówienia wszystkim wykonawcom działającym w danej branży.

bez względu na to jakie cechy i właściwości ma przedmiot zamówienia, który mogą lub chcą zaoferować i bez uwzględnienia potrzeb zamawiającego. Nadto jednostki sektora finansów publicznych są obowiązane stosować zasady wynikające z art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zgodnie z którym, wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (zob. wyrok KIO z dnia 6.09.2024r. sygn. KIO 2918/24). Zatem nie stanowi utrudniania uczciwej konkurencji takie opisanie przedmiotu zamówienia, które znajduje odbicie w obiektywnie uzasadnionych potrzebach zamawiającego, nawet jeżeli utrudnia lub uniemożliwia niektórym podmiotom dostęp do zamówienia. Celem postępowania nie jest zapewnienie możliwości realizacji przedmiotu zamówienia wszystkim podmiotom działającym na rynku w danej branży, ale zaspokojenie uzasadnionych potrzeb publicznych. Jednocześnie to na wykonawcy spoczywa ciężar dowodu, że wymagania określone w opisie przedmiotu zamówienia nie wynikają ze zobiektywizowanych (rzeczywistych) potrzeb zamawiającego. (zob. wyrok KIO z dnia 30.08.2024r. sygn. KIO 2830/24; wyrok KIO z dnia 10.05.2024r. sygn. KIO 1321/24).

W tym zakresie błędny jest pogląd odwołującego jakoby to na zamawiającym ciążył ciężar dowodowy braku naruszenia przepisów w opisie przedmiotu zamówienia. Zgodnie z art. 534 ust. 1 ustawy strony i uczestnicy postępowania odwoławczego są obowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Zatem, zasadą jest, że w postępowaniu odwoławczym że ciężar dowodu w zakresie podstaw odwołania spoczywa na odwołującym, a nie na zamawiającym. Wprawdzie w ustawie Prawo zamówień publicznych brak jest odpowiednika art. 6 Kodeksu cywilnego, który wprowadza ogólną regułę rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu cywilnym, jednak zasada wyrażona w tym przepisie ma na tyle uniwersalny charakter, że nie tylko może, ale i powinna znaleźć zastosowanie również w postępowaniu odwoławczym. Zgodne z tym przepisem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Procesowym odpowiednikiem tego przepisu jest art. 232 KPC, który nakłada na strony obowiązki procesowe stanowiące wyraz reguły rozkładu ciężaru dowodu mające zapewnić jej realizacje. W tym zakresie w ustawie znalazł się art. 534, zgodnie z którym strony i uczestnicy postępowania odwoławczego są obowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (zob. wyrok KIO z dnia 5.02.2025r. sygn. KIO 22/25). W rezultacie, wbrew twierdzeniom odwołującego, to wyłącznie na nim spoczywa ciężar dowodowy wykazania okoliczności faktycznych będących podstawą odwołania i uzasadniających jego wnioski. To odwołujący, jako profesjonalista działający w obszarze, w którym ubiega się o zamówienie, w oparciu o swoją profesjonalną wiedzę i doświadczenie zobowiązany jest podjąć inicjatywę dowodową w celu wykazania zasadności swoich twierdzeń. Odwołujący bowiem, a nie zamawiający, a tym bardziej uczestnik postępowania, wywodzi z okoliczności podnoszonych w odwołaniu korzystne dla siebie skutki prawne, opierając na nich żądanie odwołania, a co za tym idzie oczywistym jest, że okoliczności te powinien wykazać właśnie odwołujący (zob. wyrok KIO z dnia 21.01.2024r. sygn. KIO 3503/24; z dnia 26.08.2024r. sygn. KIO 2741/24).

W rezultacie zamawiający, jako gospodarz postępowania ma prawo opisać przedmiot zamówienia w sposób uwzględniający jego rzeczywiste potrzeby. To właśnie uzasadnione potrzeby zamawiającego determinują opis przedmiotu zamówienia, w tym również jakie cechy techniczne są istotne z punktu widzenia jego rzeczywistych potrzeb.

Zamawiający podkreślił, że z jednej strony wymóg zachowania uczciwej konkurencji w zamówieniach publicznych nie ma charakteru abstrakcyjnego i bezwzględnego, a z drugiej przepisy obecnego prawa zamówień publicznych nie obligują do zapewnienia przez zamawiającego takich warunków postępowania i opisu przedmiotu zamówienia aby potencjalnie każdy podmiot i w każdej sytuacji miał możliwość złożenia oferty Zamawiający wskazał, że treść odwołania wskazuje na „otwarty" katalog zarzutów formułowanych względem zamawiającego, o czym świadczy użycie przez odwołującego wyrażeń „w szczególności dla zarzutu pierwszego i drugiego. Przedmiotowa okoliczność ma istotne znaczenie albowiem Krajowa Izba Odwoławcza Dalej KIO), stosownie do treści art. 555 PZP nie może orzekać co do zarzutów, które nie były zawarte w odwołaniu. Zakres rozpoznania sprawy przez KIO jest ściśle ograniczony zarzutami odwołania sprowadzającymi się do czynności lub zaniechań zamawiającego opartych na konkretnej i precyzyjnej podstawie faktycznej. Stąd też odwołujący w odwołaniu zobowiązany jest wskazać treść przepisu, który został przez zamawiającego naruszony, a w uzasadnieniu faktycznym podać wszystkie okoliczności potwierdzające zasadność twierdzeń wyrażonych w odwołaniu. Zarzut jest substratem okoliczności faktycznych i prawnych, które powinny być wskazane w odwołaniu i to właśnie one zakreślają granice rozpoznania odwołania. Powyższe oznacza, że niezależnie od podstawy prawnej wskazanego naruszenia, nowe okoliczności faktyczne podnoszone dopiero na rozprawie stanowią nowe zarzuty, które nie były zawarte w odwołaniu.

Nie mogą one zatem być brane pod uwagę w trakcie rozpoznania odwołania przez KIO (zob. szerzej wyrok KIO z dnia 08.03.2024r. sygn. KIO 576/24).

Zamawiający wskazał, że wybór systemu odczytowego na System Stacjonarny w oparciu o rozwiązania IoT był poprzedzony pilotażem, zawierającym analizę rynku z udziałem wybranych podmiotów oferujących usługi w zakresie

systemów zdalnego odczytu, których celem było określenie łączności i efektywności przesyłu danych. Testy te dotyczyły obszaru, na jakim działa zamawiający, a więc Miasta Katowice, przy uwzględnieniu lokalnych uwarunkowań co pozwoliło zamawiającemu na sprecyzowanie swoich potrzeb oraz priorytetów związanych z wdrożeniem Stacjonarnego Systemu odczytowego.

Dowód: Notatka służbowa z pilotażu.

Zamawiający oświadczył, że kwestionuje w pełni zarzuty odwołującego wskazujące co następuje:

Zgodnie z treścią zarzutu odwołujący wskazuje na naruszenie przez zamawiającego przepisów art. 99 ust. 1, 2 oraz 4 ustawy i art. 16 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy przez postawienie wymogu by system musiał korzystać z komunikacji radiowej w licencjonowanych pasmach radiowych i w uzasadnionych przypadkach (nie więcej niż 10% lokalizacji) w pasmach nielicencjonowanych (I Opis ogólny pkt 1 Przedmiot zamówienia ppkt 1.1, Opis Przedmiotu Zamówienia - pkt 1.1.1. OPZ) przez:

1. Posłużeniem się pojęciem „pasma licencjonowanego” co jest pojęciem nieznanym na gruncie ustawy Prawo komunikacji elektronicznej; 2)Tworzenie nieproporcjonalnych warunków dla realizacji zamówienia poprzez wmuszanie „licencji na pasmo” przy czym system odczytowy można zbudować również na pasmach częstotliwości otwartych przeznaczonych w tym celu przez przepisy powszechnie obowiązującego prawa co również dopuszcza Zamawiający ale w ilości nie więcej aniżeli 10% lokalizacji; 3)Utrudnianie warunków konkurowania poprzez wskazanie „pasma licencjonowanego” co predysponuje do realizacji usługi operatorów mobilnych posiadających rezerwację częstotliwości a jednocześnie wyklucza innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych mogących świadczyć usługi na rzecz Zamawiającego ale nie posiadających rezerwacji częstotliwości; 4)Postawienie wymogu pasma licencjonowanego dla 90% lokalizacji, nie znajduje żadnego obiektywnego uzasadnienia technicznego ani funkcjonalnego bowiem zarówno transmisja w paśmie licencjonowanym, jak i w nielicencjonowanym ma zamawiającemu zapewnić identyczne parametry jakościowe - w tym m.in. odczyt z co najmniej 90% urządzeń raz dziennie, z 95% raz w tygodniu, i z 98% raz w miesiącu. Zatem - skoro wymagania SLA są jednakowe bez względu na zastosowaną technologię transmisji, to naruszenie obowiązku stosowania pasm licencjonowanego w 90% przypadków jest nieproporcjonalne oraz prowadzi do bezpodstawnego ograniczenia konkurencji.

Posłużeniem się pojęciem „pasma licencjonowanego” co jest pojęciem nieznanym na gruncie ustawy Prawo komunikacji elektronicznej,' Tworzenie nieproporcjonalnych warunków dla realizacji zamówienia poprzez wymuszanie „licencji na pasmo” przy czym system odczytowy można zbudować również na pasmach częstotliwości otwartych przeznaczonych w tym celu przez przepisy powszechnie obowiązującego prawa co również dopuszcza zamawiający ale w ilości nie więcej aniżeli 10% lokalizacji; Zamawiający wskazał, że zgodnie z pkt 1.1.1.1. OPZ w ramach zamówienia wykonawca ma obowiązek m.in. wdrożenia oraz obsługi systemu odczytowego na terenie miasta Katowice opartego na technologii Internetu Rzeczy (IoT) stanowiącego element smart City w zakresie monitoringu sieci wodociągowej. System musi korzystać z komunikacji radiowej w licencjonowanych pasmach radiowych i w uzasadnionych przypadkach (nie więcej niż 10% lokalizacji) w pasmach nielicencjonowanych.

Mając na względzie powyższe, jak również obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 12 lipca 2024r. Prawo komunikacji elektronicznej (Dz. U. z 2024r. poz. 1221), a także przez wzgląd na ustawę z dnia 12 lipca 2024r. Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo komunikacji elektronicznej (Dz. U. z 2024r. poz. 1222) oraz w znacznej mierze nie obowiązującą już ustawę z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (tj. Dz. U. z 2024 poz. 34 z późn. zm.), pod pojęciem pasma licencjonowanego należy rozumieć pasmo radiowe jako zakres częstotliwości radiowych, którego używanie do emisji i odbioru sygnałów radiowych wymaga uzyskania zezwolenia (rezerwacji) od właściwego organu regulacyjnego, tj. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE). Zgodnie z art. 2 pkt 50) PKE za rezerwację częstotliwości uznaje się określenie częstotliwości lub zasobów orbitalnych, które we wskazanym w rezerwacji okresie pozostają w dyspozycji podmiotu na rzecz którego dokonano rezerwacji, przeniesiono uprawnienia do częstotliwości lub uprawnienia do dysponowania częstotliwościami na cele związane z uzyskiwaniem pozwoleń radiowych. Ponadto, w świetle art. 69 PKE rezerwacja częstotliwości jest dokonywane o ile podmiot wnioskujący spełnia m.in. warunki dotyczące należytej ochrony przed szkodliwymi zakłóceniami, a także mogą być wykorzystywane przez urządzenie radiowe bez powodowania szkodliwych zakłóceń lub kolizji z przyznanymi na rzecz innych podmiotów rezerwacjami, przydziałami częstotliwości, pozwoleniami radiowymi lub decyzjami, o których mowa w art. 152 ust. 1 lub art. 153 ust. 1 PKE.

Zamawiający wskazał, że przeciwieństwem pasma licencjonowanego jest pasmo otwarte, nielicencjonowane (publiczne) które posiada ze swej istoty słabszą ochronę przez zewnętrzną ingerencją, jest podatne za zakłócenia lub

utratę danych, jak również podlega ograniczeniom technicznym. Technologie wykorzystujące pasmo otwarte tracą bowiem zasięg w funkcji zajętości tych pasm, co przekłada się na utratę transmisji danych w zwartych, gęstych lokalizacjach, jak ma miejsce na obszarze Gminy Katowice. Jednocześnie fakt, że technologie te działają na pasmach nielicencjonowanych powoduje, że pasma te mogą być współdzielone z nieograniczoną liczbą innych transmisji, co skutkuje spadkiem efektywności przekazu danych, coraz gorszymi parametrami przesyłu danych, a nakładanie się wielu transmisji może prowadzić do utraty danych. Stąd bez wątpienia zaletą pasma licencjonowanego jest m.in.: - operator (np. telekomunikacyjny) otrzymuje wyłączne prawo do wykorzystywania danego fragmentu widma radiowego na określonym obszarze i przez określony czas; - inne podmioty nie mogą nadawać w tym paśmie bez zgody adresata zezwolenia; - organ regulacyjny zapewnia ochronę przed zakłóceniami i egzekwuje przestrzeganie zasad technicznych (np. moc, modulacja, czas pracy); - gwarancja jakości transmisji: brak ryzyka interferencji z nieautoryzowanymi źródłami (w przeciwieństwie do pasm otwartych); - kontrola regulacyjna: parametry techniczne są zatwierdzane i nadzorowane przez UKE; bezpieczeństwo i niezawodność: umożliwia stabilną i przewidywalną transmisję danych szczególnie istotne w systemach krytycznych.

Z kolei w systemie pracującym w paśmie nielicencjonowanym zamawiający nie ma żadnej gwarancji, że dana lokalizacja nie zostanie zakłócona przez inne źródło emisji - np. urządzenia LoRaWAN innego podmiotu, sieci miejskie lub przemysłowe. Stąd dopuszczenie takiej transmisji tylko w maksymalnie 10% lokalizacji: - jest proporcjonalne, bo nie eliminuje technologii LoRa całkowicie, - jest racjonalne, bo pozwala wykorzystać tę technologię w sytuacjach szczególnych (np. brak zasięgu GSM), - jest uzasadnione, bo chroni interes publiczny i zapewnia zgodność z przepisami bezpieczeństwa.

Zamawiający prezentuje poniżej porównanie tabelaryczne technologii wykorzystywanych w pasmach licencjonowanych oraz nielicencjonowanych:

KryteriumPasmo licencjonowane (np.NB-10T, LTE-M) Pasmo nielicencjonowane (np. LoRa 868 MHz) Regulacja prawnaPasmo przydzielane i kontrolowane przez UKE (licencje krajowe dla operatorów) Pasmo ogólnodostępne (ISM), bez gwarancji ochrony przed zakłóceniami Zarządzanie dostępemGwarantowana przepustowość, kontrola przeciążenia i harmonogramu transmisji Brak koordynacji - wielu użytkowników może powodować interferencje i kolizje pakietów Odporność na zakłóceniaWysoka - dostęp kontrolowany, chronione stacje bazowe Niska — możliwe zakłócenia z innych urządzeń (np. smart home, alarmy, automatyka) ZasięgStabilny w obszarach miejskich, wykorzystanie istniejącej infrastruktury Wymaga budowy własnej sieci (antena co 0,5-3 km w miastach), zależność od lokalizacji Bezpieczeństwo transmisjiSzyfrowanie na poziomie sieci komórkowej, pełna kontrola transmisji Konieczność stosowania własnych protokołów szyfrowania; otwarte medium transmisji podatne na ataki Gamming, sniffing) Niezależność od własnej sieciTak - brak konieczności instalacji anten przez zamawiającego Nie - wymagana instalacja i utrzymanie infrastruktury (anteny, gatewaye, serwery) Koszty początkoweNiższe - brak kosztów budowy infrastruktury Wyższe - zakup, montaż, utrzymanie, serwisowanie infrastruktury transmisyjnej Utrzymanie/serwisOparte o umowy z operatorem GSM (dostępność24/7) Ryzyko awarii własnej infrastruktury, wymagane własne zasoby utrzymaniowe Zgodność z wymaganiami NIS2 /UKSCTak - pełna segmentacja, tunel VPN, transmisja w paśmie nadzorowanym Wymaga wielu dodatkowych zabezpieczeń; większe ryzyko nieautoryzowanego dostępu lub awarii systemu krytycznego Zamawiający podniósł również, że istotnym czynnikiem mającym wpływ na określenie warunków zamówienia, w tym wybór systemu komunikacji radiowej jest szczególny charakter zamawiającego jako przedsiębiorstwa wodociągowokanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 4) ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tj. Dz. U. z 2024r. poz. 757 z późn. zm.), które posiada i zarządza infrastrukturą krytyczną jaką są m.in. systemy zaopatrzenia w wodę lub odprowadzania ścieków. Zgodnie ze stanowiskiem Rządowego Centrum Bezpieczeństwa do infrastruktury krytycznej zaliczyć należy systemy zaopatrzenia w wodę czy sieci teleinformatyczne. Istotnym zadaniem związanym z infrastrukturą krytyczną jest nie tylko powinność zapewnienia jej ochrony przed zagrożeniami, ale również zapewnienie by ewentualne uszkodzenia i zakłócenia w jej funkcjonowaniu były możliwie krótkotrwałe, łatwe do usunięcia i nie wywoływały dodatkowych strat dla obywateli i gospodarki (zob. https://www.gov.pl/web/rcb/systemy-infrastruktury-krytycznej; podobnie Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach, Wydział Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego, https://www.katowice.uw.gov.pl/wydzial/wydzial-bezpieczenstwai-zarzadzania kryzysowego/infrastruktura-kryțyczna-l). Stąd, tak istotnym jest ukształtowanie wymogu korzystania z

licencjonowanego pasma radiowego do zdalnego odczytu wodomierzy na poziomie 90%, z jednoczesnym dopuszczeniem zaledwie 10% korzystania z pasma otwartego, co w sposób bezpośredni wpływa na zapewnienia bezpieczeństwa Spółki i jej zasobów infrastrukturalnych.

Zamawiający podkreślił, że ustanowienie powyższego wymogu uzasadnione jest również charakterem działalności zamawiającego jako podmiotu kluczowego w rozumieniu dyrektywy NIS2 (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 910/2014 i dyrektywę (UE) 2018/1972 oraz uchylająca dyrektywę (UE) 2016/1148 (dyrektywa NIS 2) art. 3 pkt 1 lit. e) - Dz.Urz.UE.L 2022 Nr 333, str. 80). Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 lit. e) Dyrektywy za podmioty kluczowe uznaje się inne podmioty w rodzaju tych, o których mowa w załączniku I lub II, które zostały wskazane przez państwo członkowskie jako podmioty kluczowe zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. b)-e) Dyrektywy. Załącznik nr I lub Il wskazuje, że sektorem kluczowym jest zarówno woda pitna, realizowana przez dostawców i dystrybutorów wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi zdefiniowanej w art. 2 pkt 1 lit. a) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184, jak również ścieki realizowane przez przedsiębiorstwa zbierające, odprowadzające lub oczyszczające ścieki komunalne, bytowe lub przemysłowe zgodnie z definicją w art. 2 pkt 1, 2 i 3 dyrektywy Rady 91/271/EWG.

Zamawiający podlega podmiotowo pod Krajowy System Cyberbezpieczeństwa zarówno jako spółka prawa handlowego wykonujące zadania o charakterze użyteczności publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 2021r. poz. 679), jak również jako operator usługi kluczowej, którą jest zaopatrzenie w wodę pitną i jej dystrybucja (zob. załącznik nr 1 do ustawy z dnia 5 lipca 2018r. o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa - tj. Dz. U. z 2024r. poz. 1077, dalej ustawa KSC). Wobec tego, zamawiający ma nie tylko prawo, ale obowiązek, by wybierać rozwiązania adekwatne do poziomu ryzyka. Zgodnie z art. 21 ust. 2 dyrektywy NIS2 oraz art.

8 KSC zadaniem zamawiającego jest wdrożenie odpowiednich i proporcjonalnych do oszacowanego ryzyka środków technicznych i organizacyjnych, uwzględniających najnowszy stan wiedzy, w tym m.in.: a)utrzymanie i bezpieczną eksploatację systemu informacyjnego, b)bezpieczeństwo i ciągłość dostaw usług, od których zależy świadczenie usługi kluczowej, c)wdrażanie, dokumentowanie i utrzymywanie planów działania umożliwiających ciągłe i niezakłócone świadczenie usługi kluczowej oraz zapewniających poufność, integralność, dostępność i autentyczność informacji, d)objęcie systemu informacyjnego wykorzystywanego do świadczenia usługi kluczowej systemem monitorowania w trybie ciągłym; e)stosowanie środków zapobiegających i ograniczających wpływ incydentów na bezpieczeństwo systemu informacyjnego wykorzystywanego do świadczenia usługi kluczowej, w tym:

1. stosowanie mechanizmów zapewniających poufność, integralność, dostępność i autentyczność danych przetwarzanych w systemie informacyjnym, 2)dbałość o aktualizację oprogramowania, 3)ochronę przed nieuprawnioną modyfikacją w systemie informacyjnym, 4)niezwłoczne podejmowanie działań po dostrzeżeniu podatności lub zagrożeń cyberbezpieczeństwa; 5)stosowanie środków łączności umożliwiających prawidłową i bezpieczną komunikację w ramach krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.

Zatem zamawiający ma prawo wymagać technologii o przewidywalnej strukturze zaufania i architekturze zgodnej z NIS2.

Publiczna sieć, jaką zdaje się oferować wykonawca to środowisko o nieokreślonym poziomie zaufania. Tymczasem infrastruktura odczytowa wodomierzy stanowi: • źródło danych rozliczeniowych (wrażliwość prawna i konsumencka), dane topologiczne, eksploatacyjne i symulacyjne (np. analiza wycieków)W świetle NIS2 (załącznik I i III), tego typu systemy muszą być odseparowane od sieci publicznej, jeśli istnieje taka możliwość a technologia GSM z dedykowanym APN i tunelem VPN taką możliwość zapewnia.

Z przedłożonego dokumentu, sporządzonego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wynika jednoznacznie, że w okresie objętym zapytaniem nic odnotowano żadnych skarg ani wniosków o interwencję Prezesa UKE dotyczących działania sieci LoRaWAN w pasmach nielicencjonowanych. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dowodowe, albowiem potwierdza, że sieci LoRaWAN działają stabilnie i nie generują problemów wymagających interwencji organu regulacyjnego. W konsekwencji twierdzenia o rzekomych zagrożeniach lub braku bezpieczeństwa omawianej technologii nie znajdują potwierdzenia w praktyce i nie są poparte żadnymi formalnymi skargami złożonymi do właściwego organu państwowego.

Dowód ten dodatkowo wzmacnia tezę, że LoRaWAN jest technologią bezpieczną i prawidłowo funkcjonującą w ramach obowiązujących przepisów prawa telekomunikacyjnego, a jej eksploatacja nie rodzi problemów wymagających nadzoru ze strony Prezesa UKE.

Zestawienie wymogu OPZ i określenie spełnienia warunku przez protokół LoRaWAN Na potrzeby niniejszego postępowania Odwołujący przedstawia tabelaryczne zestawienie wymagań określonych w Opisie Przedmiotu Zamówienia (dalej: „OPZ”) wraz z oceną, czy technologia LoRaWAN spełnia dany wymóg.

W kolumnie pierwszej ujęto skrócony zapis wymogu OPZ (do uzupełnienia dosłownym cytatem z dokumentacji OPZ po przeprowadzeniu OCR).

W kolumnie drugiej wskazano, czy technologia LoRaWAN spełnia wymóg (TAK/NIE) wraz z krótkim uzasadnieniem technicznym.

Celem zestawienia jest wykazanie, Że LoRaWAN spełnia wszystkie wymagania zamawiającego opisane w OPZ, w tym w zakresie kompatybilności z wodomierzami, parametrów transmisji, bezpieczeństwa, SLA odporności środowiskowej, integracji systemowej oraz zgodności z RODO i przepisami technicznymi.

Wymóg OPZ (skrót — do uzupełnienia tatem 1:1 0 OCRRaWAN spełnia? (tak/ nie + krótko dlaczego) Moduły radiowe (nakładki) kompatybilne z TAK — moduły LoRaWAN dla wodomierzy produkowane wodomierzami DNI 5 —DN50; montaż bez w wersjach clip-on/dedykowanych dla rozmiarów DNI 5— naruszenia legalizacji. DN50; odczyt impulsów/enkoder.

Pasmo pracy UE 868 MHz; zgodność z TAK — LoRaWAN EU868 działa w nielicencjonowanym przepisami (RED/

ETSI). paśmie 868 MHz; urządzenia z oznakowaniem CE. Szyfrowanie danych endtoend; TAK - LoRaWAN stosuje AES128 (Nwk-SKey/AppSKey), bezpieczeństwo transmisji. unikalne klucze per urządzenie.

Częstotliwość odczytów/ telemetrii (np. min. TAK — profil odczytów konfigurowalny (np. 1—24/dobę) z I ></dobę) i harmonogram przesyłu. zachowaniem dutycycle EU868.

Buforowanie danych w urządzeniu w razie TAK — urządzenia wodomierzowe zwykle posiadają pamięć braku łączności i retransmisja. zdarzeń/odczytów i retransmisję.

Żywotność baterii min. X lat (np. 210 lat) TAK — ultralowpower; żywotność 10—15 lat przy 1—4 przy zadanym profilu pracy. wysyłkach/dobę.

TAK — dostępne moduły IP68, praca w zalanych Odporność środowiskowa (np. IP68), zakres studzienkach; anteny zoptymalizowane do montażu temp., zalanie studzienek. podziemnego.

Detekcje/zdarzenia: wyciek, cofniętyTAK — funkcje zdarzeniowe/ alarms dostępne w module i przepływ, manipulacja, pęknięcie instalacji. w platformie.

Platforma: dostęp W W W, role/ uprawnienia, TAK — platforma odczytowa/IoT z multitenant, RBAC, raporty, eksport danych, alerty.

API, raportowaniem.

Integracja z systemem bilingowym i IBO; TAK — API/CSV/FTP; wcbhooki; integracje referencyjne eksport/ REST API; harmonogramy. (np. SUNTAR/inne).

Aplikacja montażowa na urządzenia mobilne (Android/iOS); skan kodów; weryfikacja sygnału.TAK — aplikacja do provisioningu z pomiarem RSSI/SNR; geotagowanie.

Zarządzanie siecią: ADR, zdalna zmiana konfiguracji, aktualizacje OTA.TAK — profile ADR; downlinki konfiguracyjne; OTA dla FW (jeśli wspiera producent).

Skalowalność — możliwość obsługi > N tys. urządzeń i wzrostu wolumenu.TAK — architektura chmurowa/ klastrowa; dodawanie bramek bez przestojów.

Raportowanic i analityka (np. bilanse strefowe, alarmy, KPI, eksport XLS/ PDF).TAK — dashboardy, harmonogramy raportów, eksport.

Wymogi RODO/bezpieczeństwa (logowanie, SSO/MFA, audyt, backup).TAK — RBAC, MFA, logi audytowe, szyfrowanie danych w spoczynku.

Serwis/gwarancja; czasy reakcji; wsparcie techniczne; szkolenia.TAK — SLA na platformę i urządzenia; pakiet szkoleń dla użytkowników.

Odporność na zalanie/ utrudnioną TAK — konfiguracja gęstości bramek; anteny dedykowane; propagację (studzienki, piwnice). retransmisje i bufor.

Odpowiedź na stanowisko Polkomtel I.Uwagi ogólne Stanowisko Polkomtelu w przeważającej mierze powiela argumentację zamawiającego, a jednocześnie — podobnie jak pismo zamawiającego — nic zawiera dowodów empirycznych potwierdzających arbitralnie przyjętą proporcję 90/10 w zakresie wykorzystania pasm licencjonowanych i nielicencjonowanych. Polkomtel ogranicza się do ogólnych twierdzeń o bezpieczeństwie i przewidywalności transmisji, nie przedstawiając ani badań, ani analiz, ani ekspertyz technicznych.

II.Brak własnej infrastruktury Polkomtelu w Katowicach Polkomtel podnosi, że Emitel nie posiada własnej infrastruktury, podczas gdy sam w Katowicach również nic dysponuje niezależnymi stacjami bazowymi przeznaczonymi do realizacji usług w ramach zamówienia. Z dostępnych publicznie źródeł wynika, że w lutym 2021 r. Cyfrowy Polsat (wraz z Polkomtel) zawarł umowę sprzedaży około 99,99 % udziałów w spółce Polkomtel Infrastruktura do Cellnex Poland (grupa Cellnex Telecom) za ok. PLN 7 mld.

Brak jest tym samym dowodów, aby Polkomtel posiadał odrębną, własną infrastrukturę telekomunikacyjną związaną stricte z przedmiotem zamówienia.

III.Odpowiedź na argumenty o infrastrukturze krytycznej Polkomtel powołuje się na bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej. Jednak:

I/ prawo nie nakłada obowiązku korzystania wyłącznic z pasm licencjonowanych, 2/ technologia LoRaWAN jest stosowana w wielu krajach do obsługi infrastruktury krytycznej, 3/ bezpieczeństwo wynika z architektury systemu i szyfrowania, a nie z charakteru pasma, 4/ przedmiotem postępowania nie są usługi związane z dostawą wody, ani eksploatacja sieci wodociągowej, lecz usługi i urządzenia telekomunikacyjne, co wynika wprost z klasyfikacji kodów CPV. Wykonawca ma dostarczyć system telekomunikacyjny wraz z urządzeniami komunikacyjnymi, które służyć będą zdalnym odczytom wodomierzy. Nakładki na wodomierze nie stanowią elementu infrastruktury wodociągowej, lecz są urządzeniami telekomunikacyjnymi — elementami systemu transmisji danych, które z punktu widzenia prawa telekomunikacyjnego i prawa o komunikacji elektronicznej należy

traktować jako część sieci łączności, a nie jako część sieci wodociągowej.

Infrastrukturą krytyczną mogą być co do zasady systemy łączności, a więc sieci telekomunikacyjne, a nic wodomierze i transmisja danych z nich.

Sam zamawiający dopuścił możliwość użycia innych technologii w 10% lokalizacji, co przeczy tezie o absolutnej wyłączności pasm licencjonowanych.

IV.Odpowiedź na zarzut o czasie wdrożenia Polkomtel twierdzi, że Emitel nic zdoła wdrożyć sieci w terminie 30 dni. Jednak Emitel zaproponował model hybrydowy — początkowe wykorzystanie kart SIM, a następnie sukcesywne uruchamianie bramek LoRaWAN.

Jest to rozwiązanie zgodne z OPZ, stosowane w praktyce rynkowej, pozwalające na płynne wdrożenie i stopniową migrację.

V.Ryzyka dla zamawiającego związane z Polkomtelem Rezerwacje częstotliwości w pasmach 800/900 MHz wygasają w latach 2030—2032, a więc przed końcem kontraktu (2026—2036). Oznacza to brak gwarancji ciągłości usług komórkowych. Natomiast migracja operatorów do 5G w paśmie 700 MHz eliminuje możliwość korzystania z NB-IoT/LTE-M w horyzoncie 10 lat.

W konsekwencji to właśnie wybór technologii komórkowych rodzi dla Zamawiającego większe ryzyko przerw i nieciągłości niż dopuszczenie LoRaWAN.

1. Cyberbezpieczeństwo — nadużycie argumentacji Polkomtel w swoim stanowisku odwołuje się do zagrożeń cybernetycznych, powołując się na przykład ataku na infrastrukturę wodociągową. Należy jednak podkreślić, że przypadki takie dotyczą ataków na systemy krytyczne — np. przepompownie, centrale sterowania czy SCADA — a więc elementy bezpośrednio związane z funkcjonowaniem sieci wodociągowej i bezpieczeństwem dostaw wody. Natomiast w przedmiotowym postępowaniu mówimy o transmisji danych z wodomierzy. Do chwili obecnej nie wskazano ani jednego przypadku ataku cybernetycznego, którego celem byłoby przejęcie lub manipulacja danymi odczytowymi liczników. Co więcej, same dane z liczników — tj. zużycie wody w danym gospodarstwie — nie mają charakteru krytycznego dla bezpieczeństwa infrastruktury. Należy również zauważyć, że wodomierze i nakładki odczytowe są często instalowane w miejscach publicznych (np. klatki schodowe, studzienki), a więc informacje o ich wskazaniach mogą być fizycznie dostępne dla osób trzecich. W tym kontekście twierdzenie, że to właśnie transmisja danych licznikowych stanowi obszar największego zagrożenia cybernetycznego, jest dalece przesadne i nie znajduje odzwierciedlenia w realiach.

Podnoszenie argumentu cyberbezpieczcństwa w tym zakresie ma charakter instrumentalny i nie uzasadnia narzucenia proporcji 90% GSM, skoro udowodnione zostało, że technologia LoRaWAN zapewnia wymagany poziom bezpieczeństwa.

Odpowiedź na stanowisko T-Mobile I.Uwagi wstępne Przystępujący w swoim piśmie utrzymuje, że wymóg stosowania pasma licencjonowanego w 900/0 lokalizacji nie stanowi wymogu nadmiernego ani nieproporcjonalnego, a także, że jedynie takie ograniczenie pozwala na należyte zaspokojenie potrzeb zamawiającego. Wskazuje przy tym na wyższość technologii NB-IoT nad LoRaWAN w zakresie niezawodności, skalowalności i bezpieczeństwa. Stanowisko to nie znajduje potwierdzenia ani w treści dokumentacji przetargowej, ani w dostępnych opracowaniach naukowych i branżowych. Co istotne, Zamawiający w OPZ nie różnicuje parametrów SLA dla poszczególnych technologii — zarówno LoRaWAN, jak i NB-IoT mają zapewnić identyczny poziom dostępności i jakości odczytów. Już samo to dowodzi, że technologie tc są funkcjonalnie równoważne, a ograniczenie LoRaWAN do 10%) ma charakter arbitralny i eliminujący konkurencję.

II.Charakterystyka technologii LPWAN W literaturze branżowej wyróżnia się dwie główne grupy standardów LPWAN: działające w pasmach nielicencjonowanych:

LoRaWAN (868 MHz, przepływność 0,3-50 kb/s), Sigfox (868 MHz, przepływność 100—600 kb/s); działające w pasmach licencjonowanych: — NB-IoT (LTE-M, kilkanaście pasm od 450 do 2100 MHz, przepływność 32—66 kb/s), — Cat-M (LTE-M, przepływność 200 kb/s — I Mb/s).

O ile NB-IoT oferuje nieco wyższą przepływność, to nie jest to parametr mający znaczenie dla systemów zdalnego odczytu liczników. Wystarczy bowiem transmisja ramki tekstowej, a wysoka przepływność oznacza jedynie większe zużycie energii i skrócenie żywotności baterii. Tymczasem urządzenia mają pracować nieprzerwanie przez minimum 10 lat.

Co więcej, pasma wyższe — jak 1800 czy 2100 MHz — mają zdecydowanie gorsze właściwości propagacyjne. Gorzej przenikają przez Ściany, stropy czy pokrywy studni. To prosta konsekwencja praw fizyki. Jeśli T-Mobilc zakłada wykorzystanie wysokich pasm, dwukrotnie wyższych aniżeli 868 MHZ na której pracuje LoRaWAN to de facto będzie

uzyskiwał dwukrotnie gorsze warunki przenikania przez przeszkody.

II. Raport IEEE — pełny obraz, nie tylko wybiórcze cytaty T-MobiIe powołuje się na raport "Low-Power Wide-Area Networks: Comparison of LoRaWAN and NBIoT Performance” (IEEE, 2022).Niestety, czyni to wybiórczo, akcentując jedynie te fragmenty, które mają przemawiać za NB-IoT.

Tymczasem autorzy publikacji przedstawiają zrównoważony obraz obu technologii, wskazując również szereg przewag LoRaWAN. Przykładowo: "LoRaWAN is more advantageous in terms of energy efficiency and cost, whereas NB-IoT offers more benefits in terms of reliabiliȚ and resilience to interference and latency.”

LoRaWAN jest korzystniejszy kosztowo i energetycznie. To kluczowe w projektach gdzie setki tysięcy urządzeń pracują na baterii przez dekadę. "For LoRa\VAN, the energy consumption remains siabie regardless of the number of EDs in the network... ” Zużycie energii w LoRaWAN nie rośnie wraz z liczbą urządzeń. To gwarancja stabilnej skalowalności energetycznej. . .anyone in principle could Offer LoRaWAN covcrage; private deploymcnts may be uscful... LoRaWAN networks might be available for frcc in some arcas. . .

LoRaWAN daje zamawiającemu elastyczność: można zbudować własną prywatną sieć, bez abonamentów i opłat licencyjnych, a nawet korzystać z darmowych sieci społecznościowych. "For LoRaWAN, using the ADR turns out to be the best choice..

Mechanizm ADR zwiększa efektywność i przepustowość LoRaWAN, optymalizując sieć dla dużej liczby urządzeń. "NB-IoT almost always provides higher throughput whercas for very high traffic the two becomes comparable.”

Przy bardzo dużej liczbie urządzeń różnice między NB-IoT a LoRaWAN się zacierają— a wtedy przewagę zyskuje technologia tańsza i mniej energochłonna, czyli LoRaWAN.

T-Mobile pomija te konkluzje, choć mają one istotne znaczenie dla niniejszego postępowania.

IV.Odpowiedź na szczegółowe tezy T-Mobile 1.,NB-IoT zapewnia lepszy zasięg w pomieszczeniach” — Sieć Emitela została zaprojektowana w oparciu o 60 stacji bazowych LoRaWAN, zapewniających pokrycie także w piwnicach i studniach. Argument o braku zasięgu LoRaWAN jest czysto teoretyczny i nie odnosi się do realnego projektu.

1. ,NB-IoT jest bardziej niezawodny” — Niezawodność to nie tylko parametry radiowe, ale także czas reakcji na awarie. Operatorzy komórkowi usuwają je zgodnie z przepisami w terminie do 36 godzin bo po takim czasie są zobowiązani do zwrotu opłaty za abonament.

Emitel ma zespoły gotowe do usuwania awarii niezwłocznie do uzyskaniu informacji o jej wystąpieniu, o w praktyce daje zamawiającemu wyższą niezawodność.

1. „NB-IoT lepiej się skaluje” — Sieć Emitela została obliczona na obsługę 1,2 mln urządzeń, przy czym zamówienie obejmuje 24 tys. sztuk. Istnieje więc ogromny zapas wydolności. T-MobiIe nie podał żadnych danych dotyczących pojemności swojej sieci.
2. „NB-IoT ma Iepsze mechanizmy modulacji” Sam powołany przez przystępującego artykuł stwierdza że NB-IoT jest lepszy przy małym ruchu ale przy dużym LoRAWAN dogania NB-IoT.
3. „NB-IoT zapewnia wyższe bezpieczeństwo” Emitel nic stosuje procedury aktywacji przez personalizację, lecz OTAA (Over-the-Air Activation), która generuje unikalne klucze sesyjne dla każdego urządzenia. OPZ przewiduje identyczne wymagania bezpieczeństwa dla obu technologii, więc nie można twierdzić, że LoRaWAN jest mniej bezpieczny.

V.Problem pojęcia „pasmo licencjonowane” W OPZ użyto terminu „pasmo licencjonowane”, który nie występuje w ustawie — Prawo komunikacji elektronicznej.

Ustawa posługuje się pojęciem „rezerwacja częstotliwości”.

Wprowadzenie do dokumentacji przetargowej pojęcia pozaprawnego czyni OPZ niejednoznacznym i otwiera drogę do interpretacji eliminujących wykonawców innych niż operatorzy sieci komórkowych, w tym Emitela. W skrajnym przypadku może oznaczać wymóg dzierżawy pasma od operatora, a więc de facto zamknięcie rynku dla innych podmiotów bo jakie może być „źródło” takiej licencji na pasmo?

VI.Podsieć APN i infrastruktura własna Odwołujący nie ma wpływu na konfigurowanie podsieci APN w sieciach operatorów komórkowych jedyną możliwością jest zakup kart SIM. Wymóg „90%) własnej infrastruktury” faworyzuje operatorów, choć większość z nich sprzedała swoje maszty i wieże spółce Cellnex i obecnie korzysta z infrastruktury dzierżawionej.

Emitel natomiast w projekcie przewidział budowę własnych bramek LoRaWAN, co daje zamawiającemu większą niezależność i kontrolę nad systemem.

VII.Konkurencja i równość wykonawców

T-Mobilc twierdzi, że w postępowaniu może wziąć udział wielu operatorów, ponieważ dysponują oni własną infrastrukturą. W praktyce infrastruktura ta w dużej części nie jest własnością operatorów, lecz została zbyta na rzecz Cellnex. Operatorzy korzystają z niej na podstawie umów serwisowych, nie zaś w reżimie własności.

W konsekwencji wymaganie 900/0 „własnej infrastruktury” nie jest spełnione nawet przez samych operatorów komórkowych.

Odpowiedź na stanowisko Orange Polska I.Uwagi ogólne Orange w swoim piśmie nic przedstawia nowych argumentów ani niezależnych dowodów ponad te, które zaprezentował zamawiający. Stanowisko to w całości powiela twierdzenia zamawiającego i nie wnosi żadnych ustaleń empirycznych, które mogłyby wykazać zasadność narzuconej proporcji transmisji 90%/10%.

Orange, jako operator komórkowy, ma bezpośredni interes ekonomiczny w utrzymaniu ograniczeń faworyzujących technologie GSM (NB-IoT, LTE-M). Jego stanowisko nie może być traktowane jako obiektywne, lecz jako wyraz ochrony własnej pozycji rynkowej.

II.Odniesienie do głównych tez Orange Pilotaż Orange powołuje się na rzekome wyniki pilotażu przeprowadzonego przez zamawiającego. Jednak zarówno zamawiający, jak i Orange, nie przedstawili żadnych raportów, danych liczbowych czy analiz technicznych, które dowodziłyby, że spełnienie SLA wymaga akurat 900/0 transmisji w technologii komórkowej. Wskazanie na sam fakt przeprowadzenia pilotażu — bez ujawnienia jego rezultatów — nie spełnia wymogu dowodowego wynikającego z art.

534 ust. 1 ustawy. Cyberbezpieczeństwo i NIS2 Orange akcentuje, że zamawiający jako podmiot kluczowy musi stosować adekwatne środki bezpieczeństwa.

Odwołujący w pełni podziela wagę tego obowiązku, jednak należy podkreślić, że przepisy NIS2 ani PKE nie przewidują obowiązku stosowania technologii GSM w proporcji 90%), LoRaWAN posiada własne mechanizmy bezpieczeństwa (m.in. szyfrowanie AES-128 end-to-end), które pozwalają spełnić wymogi bezpieczeństwa na równi z sieciami komórkowymi.

Orzecznictwo KIO (sygn. KIO 2516/23, KIO 32/24) Orange powołuje się na wcześniejsze wyroki, w których Izba uznała ograniczenia na rzecz NB-loT/LTEM. Należy podkreślić, że:

I/ w tamtych sprawach zamawiający wykazał konkretne ryzyka techniczne i przedstawił materiał dowodowy, 2/ w sprawie brak jest jakichkolwiek twardych danych technicznych, a wymóg 90/10 został przyjęty arbitralnie, 3/ Izba nie jest związana ustaleniami faktycznymi ani poglądami prawnymi przedstawionymi w innej sprawie.

Powoływanie się na te orzeczenia nie eliminuje obowiązku wykazania proporcjonalności i rzeczywistych potrzeb w obecnym postępowaniu.

Własna infrastruktura Orange bagatelizuje problem, wskazując, że wymóg korzystania w 90% z własnej infrastruktury Wykonawcy nie stanowi warunku udziału. W ocenie odwołującego taki wymóg stanowi faktycznie ukryty warunek udziału, eliminujący integratorów i operatorów niezależnych, którzy opierają się na infrastrukturze dzierżawionej lub alternatywnej.

To narusza art. 112 ust. 1 ustawy oraz art. 99 ust. 4 ustawy, ponieważ ogranicza konkurencję wyłącznie do grupy operatorów komórkowych.

Stan faktyczny:

Z SWZ wynika:

ROZDZIAŁ III TERMIN WYKONANIA ZAMÓWIENIA Termin wykonania zamówienia: do 30.09.2029r. od dnia jej zawarcia, w tym:

1. w zakresie systemu odczytowego (uruchomienie), konfiguracji urządzeń mobilnych z systemem odczytowym: do 30 dni od dnia zawarcia umowy; 2.w zakresie dostawy urządzeń mobilnych: do 7 dni od dnia podpisania umowy; 3.w zakresie przeprowadzenia szkoleń: do 5 dni od dnia uruchomienia systemu; 4.w zakresie dostawy (sukcesywne dostawy na podstawie cząstkowych zamówień Zamawiającego) i konfiguracji modułów radiowych (nakładek): do 30.09.2029 roku od dnia zawarcia umowy; ROZDZIAŁ IV DODATKOWE INFORMACJE DLA WYKONAWCÓW I. Dodatkowe informacje dotyczące postępowania:

Zamawiający wystąpił z wnioskiem o dofinansowania realizacji projektuj w ramach Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 dla działania FESL.01.04 cyfryzacja administracji publiczne, w przypadku uzyskania dotacji zamówienie będzie rozliczane wodnie wymaganiami tego programu.

1. W przypadku pozyskania dofinansowania przez Zamawiającego, wykonawca zobowiązuje się przestrzegać wszelkich wytycznych, zleceń i wymagań z umowy o dofinansowanie unijne zawarte przez Zamawiającego, oraz przyjmuje do wiadomości, że Zmawiający może powołać Koordynatora (Inżyniera Kontraktu), Z którym Wykonawca zobowiązuje się bezwzględnie współpracować.
2. Zamawiający zastrzega sobie prawo do unieważnienia postępowania w oparciu o art. 257 Pzp, tzn. jeżeli środki publiczne, które Zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie całości lub części zamówienia nie zostały mu przyznane.
3. Cena oferty musi zawierać wszystkie elementy wymienione w Opisie Przedmiotu Zamówienia oraz Projekcie umowy + podatek VAT według obowiązującej stawki ustawowej.
4. Wykonawca zobowiązany jest zrealizować zamówienie na zasadach i warunkach opisanych w umowie, której projekt stanowi załącznik nr 8 do SWZ.
5. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert częściowych.
6. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert wariantowych.
7. Zamawiający nie przewiduje zawarcia umowy ramowej.
8. Zamawiający nie przewiduje wyboru oferty z zastosowaniem aukcji elektronicznej.
9. Zamawiający nie przewiduje możliwości udzielenie zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt. 7 i 8 Ustawy pzp Opis przedmiotu zamówienia I. Opis ogólny OPZ (Opis Przedmiotu Zamówienia) określa podstawowe wymagania Zamawiającego dotyczące przedmiotu zamówienia, jakim jest „Dostawa, wdrożenie i obsługa systemu smart City w zakresie monitoringu sieci wodociągowej”.
10. Przedmiot zamówienia 1.1. Wdrożenie oraz obsługę systemu odczytowego na terenie miasta Katowice opartego na technologii Internetu Rzeczy (IOT) stanowiącego element Smart city w zakresie monitoringu sieci wodociągowej. System musi korzystać z komunikacji radiowej w licencjonowanych pasmach radiowych i w uzasadnionych przypadkach (nie więcej niż 10% lokalizacji) w pasmach nielicencjonowanych.
11. 2.Zamawlający przewiduje, że do systemu odczytowego, w okresie obowiązywania umowy, podłączone będzie łącznie 24 000 szt. modułów radiowych IoT. Rzeczywiste ilości modułów radiowych loT do podłączenia w danym roku obowiązywania Umowy zastaną ustalone przez Zamawiającego w planie dostaw.
12. 3.Prace przewidziane do zlecenia w ramach niniejszego zamówienia będą podzielone na poszczególne zadania które nie stanowią odrębnych zamówień, lecz składają się na całość realizowanego przedsięwzięcia.
13. 4.W celu kompleksowej realizacji przedmiotu zamówienia niezbędna jest realizacja następujących zadań:
14. Dostarczenie oraz dostosowanie do potrzeb zamawiającego przez Wykonawcę systemu umożliwiającego odczyt danych z urządzeń pomiarowych.
15. Uruchomienie systemu w ciągu 30 dni od podpisania umowy, w tym zapewnienie Zamawiającemu dostępu do platformy odczytowej i aplikacji mobilnej oraz transmisji danych z całego obszaru działania Zamawiającego.
16. Świadczenie usług związanych z obsługą systemu odczytowego przez Wykonawcę przez 10 lat od daty zawarcia umowy, zgodnie z wymaganiami zawartymi w rozdziale V OPZ, w tym utrzymanie sprawności systemu (SLA), transmisję danych oraz Ich przekazywanie do systemu komputerowego Zamawiającego.
17. Dostarczenie przez Wykonawcę modułów radiowych loT spełniających wymagania z Rozdziału Il OPZ do dnia 30.09.2029r. oraz ich integracja z systemem odczytowym.
18. Dostarczenie przez Wykonawcę Zamawiającemu Urządzeń mobilnych, o parametrach wskazanych w Rozdziale V pkt4 OPZ, Nużących do konfiguracji modułów radiowych loT i odczytu danych, w łącznej ilości 10 sztuk w ciągu 7 dni ód podpisania umowy. v. INFRASTUKTURA SYSTEMU ODCZYTOWEGO - WYMAGANIA OGÓLNE
19. Wymagania ogólne
20. Zakres zamówienia: a.Wykonawca zobowiązuje się do wdrożenia systemu odczytowego umożliwiającego odczyt danych z urządzeń pomiarowych na całym obszarze działania Zamawiającego. System musi opierać się na technologii transmisji danych w wydzielonej podsieci APN dedykowanej Zamawiającemu i w co najmniej 90% wykorzystywać własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy. b.System odczytowy musi zostać uruchomiony w ciągu 30 dni od podpisania Umowy, co obejmuje: •Udostępnienie Zamawiającemu dostępu do platformy odczytowej i aplikacji mobilnej. •Zapewnienie transmisji danych z całego obszaru działania Zamawiającego.
21. Pokrycie obszaru działania Zamawiającego a. System odczytowy wdrożony przez Wykonawcę musi obejmować cały obszar działania Zamawiającego.
22. Uruchomienie systemu: a.System odczytowy zostanie uruchomiony w ciągu 30 dni od podpisania umowy. b.Uruchomienie obejmuje udostępnienie Zamawiającemu dostępu do platformy odczytowej oraz aplikacji mobilnej i zapewnienie transmisji danych z całego obszaru działania. c.Z procesu uruchomienia zostanie sporządzony protokół.
23. Wykonawca zapewni bieżące naprawy, konserwację I serwis systemu, utrzymując go w pełnej sprawności przez cały okres obowiązywania umowy.
24. Wykonawca będzie gromadził dane odczytowe z urządzeń pomiarowych i przechowywał je w swojej infrastrukturze.
25. Dane z platformy odczytowej będą przekazywane do systemu komputerowego Zamawiającego w czasie ustalonym przez Zamawiającego (dodatkowo na żądanie). Sposób, struktura i zakres wymiany danych zostaną ustalone w okresie 14 dni obowiązywania umowy. 7) Integracja systemów i zarządzanie danymi w ramach realizacji zamówienia: a.Połączenie między systemem komputerowym Zamawiającego a systemem odczytowym zostanie zapewnione za pomocą bezpiecznego połączenia internetowego, które będzie wykorzystać tunel VPN (oparty na protokołach IPSec/SSL) lub innych technologiach transmisji z utrzymaniem wysokich standardów bezpieczeństwa — na tym samych tub większym poziomie od wymienionych powyżej. b.Aby zapewnić integralności danych, Wykonawca zapewni wymianę danych M2M, poprzez udostepnienie API w zakresie umożliwiającym: • Zbiorczy import odczytów dla podanych numerów urządzeń pomiarowych na podaną datę. Jeden odczyt dla każdego urządzenia pomiarowego najbliższy podanej dacie (mniejszy lub równy).

Import odczytu dla pojedynczego urządzenia pomiarowego na podaną •Dla utrzymania bazy danych po stronie Wykonawcy — numery urządzeń pomiarowych, adresy posesji, trasy, grupy podziału, strefy itp. Poprzez API będzie możliwość aktualizacji danych związanych z wymianami modułów radiowych IoT. •Wykonawca zobowiązany jest do zapewnienia stabilności API i zarządzania jego wersjami, tak aby ewentualne zmiany w API nie zakłócały integracji z systemem Zamawiającego.

1. Przekazywanie danych musi odbywać się w formacie elektronicznym, zgodnym z ustaleniami dokonanymi podczas procesu wdrożeniowego.
2. Wymagania dla Systemu odczytowego 1)System odczytowy musi zapewniać efektywne odczyty danych z urządzeń pomiarowych za pośrednictwem modułów radiowych loT, zgodnie z określonymi wymaganiami.
3. System powinien być przystosowany do obsługi minimum 24 000 wodomierzy. Architektura systemu powinna zapewniać możliwość dalszego rozszerzenia (skalowania) bez konieczności wymiany lub gruntownej przebudowy infrastruktury systemowej.
4. System musi umożliwiać rejestrację wskazań urządzeń pomiarowych co najmniej raz na godzinę oraz przesyłanie zarejestrowanych danych co najmniej raz na dobę do platformy odczytowej.
5. Harmonogram przekazywania danych z modułów radiowych loT do platformy odczytowej powinien być konfigurowalny na dowolną godzinę w ciągu doby oraz umożliwiać ustawienie interwałów przekazywania danych według preferencji.
6. Wykonawca gwarantuje określony poziom odczytywania danych (SLA), który nie może być mniejszy niż: a.90% objętych nim modułów radiowych loT- 1 raz w ciągu doby. b.95% objętych nim modułów radiowych loT - 1 raz na 7 dni kalendarzowych. c.98% objętych nim modułów radiowych loT- przynajmniej 1 raz w miesiącu.

Poziom odczytu będzie ustalany na podstawie faktycznie działających modułów radiowych IoT, a skuteczny odczyt obejmuje przesłanie wszystkich wymaganych danych (w tym Indeksów, alarmów, I danych historycznych Itd.) do platformy odczytowej.

1. System odczytowy musi zapewnić odczytywanie każdego modułu radiowego loT od momentu jego zamontowania w punkcie rozliczeniowym, z wymaganą docelową skutecznością, zgodną z wymaganiami SLA (punkt 4).
2. Wykonawca zobowiązany jest zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa systemu: a.Szyfrowanie: od modułu radiowego IoT, poprzez system odczytowy do systemu komputerowego Zamawiającego b.Obowiązek stosowania bezpiecznych standardów komunikacji (np. TLS 1.3) c.Szyfrowanie:

Zabezpieczenie danych: System odczytowy musi zapewniać szyfrowanie danych za pomocą co najmniej klucza AES 128-bitowego.

System odczytowy musi być odporny na próby nieautoryzowanego dostępu do danych przy użyciu technik reverse engineering.

Zapewnienie integralności danych. Każda przesyłana wiadomość powinna zawierać kod uwierzytelnienia wiadomości

(Message Authentlcation Code, MAC lub zabezpieczenie transmisji zgodne ze standardem RFC 7636 zabezpieczający dane przed atakami typu XSRF), który gwarantuje integralność przesyłanych danych. d.Zamawiający zastrzega prawo do przeprowadzenia kontroli bezpieczeństwa w trakcie trwania umowy przez niezależny podmiot (na koszt Zamawiającego). Kontrola polega na próbach obejścia lub przełamania zabezpieczeń w celu wykrycia potencjalnych luk i uchybień. W przypadku ich identyfikacji Wykonawca jest zobowiązany do ich usunięcia bez zbędnej zwłoki na własny koszt. Po ich usunięciu Wykonawca powiadomi Zamawiającego. e.Wykonawca musi posiadać certyfikat ISO:27001 (Zarządzanie Bezpieczeństwem Informacji). ISO 9001 — System Zarządzania Jakością oraz ISO 14001 - System Zarządzania Środowiskowego f.Wykonawca jest zobowiązany do niezwłocznego raportowania Zamawiającemu wszelkich incydentów bezpieczeństwa, wykrytych luk w zabezpieczeniach lub podejrzeń naruszenia bezpieczeństwa danych, związanych z systemem odczytowym lub danymi Zamawiającego do 72 godzin od ich wykrycia. Raport powinien zawierać szczegóły Incydentu, podjęte działania naprawcze oraz plan działania prewencyjnego.

1. Wykonawca zapewni. że odczytane dane pomiarowe będą przechowywane w jego własnych zasobach infrastrukturalnych lub u dostawcy infrastruktury zewnętrznej (na terenie Polski lub UE). Jednocześnie Wykonawca zagwarantuje nieograniczony dostęp do podglądu oraz możliwość pobierania danych poprzez przeglądarkę internetową lub tunel VPN.
2. Moduły radiowe IOT muszą umożliwiać transmisję danych przez okres co najmniej 10 lat od momentu dostawy. W przypadku awarii lub zużycia modułu radiowego loT, Zamawiający zgłosi ten fakt Wykonawcy, podając numer seryjny modułu, w celu jego dezaktywacji. i3. Platforma odczytowa do zarządzania Modułami radiowymi loT
3. Wykonawca zapewni dostęp do platformy odczytowej działającej na zasobach wykonawcy i aplikację na urządzenia mobilne, niezbędne do działania systemu odczytowego, które umożliwi obsługę modułów radiowych loT oraz prezentację danych z urządzeń pomiarowych. 2) Platforma odczytowa musi pozwalać na zalogowanie się minimum 40 użytkowników.
4. Platforma odczytowa będzie rejestrować i przechowywać dane kluczowe dla funkcjonowania i monitorowania sieci wodociągowej, m.in. takie jak: a.identyfikatory punktu rozliczeniowego, b.adres punktu rozliczeniowego, c.numer urządzenia pomiarowego, d.numer seryjny modułu radiowego IOT, e.współrzędne geograficzne punktu pomiarowego, f.stan baterii modułu radiowego IOT, g.temperatura otoczenia, h.data ostatniego odczytu, stan ostatniego odczytu, j.zużycie miesięczne, k.strefa, trasa odczytowa, m. oznaczenie rodzaju urządzenia pomiarowego (np. nadrzędny, podlicznik).
5. Oprócz standardowych funkcjonalności dla tego typu aplikacji, zasadniczą opcją będzie możliwość wykonania różnego typu analiz i raportów, które umożliwią efektywne zarządzanie infrastrukturą sieciową m.in.: a.analizę działania urządzeń pomiarowych w celu wykrycia nieprawidłowości, b.analiza pod kątem możliwości wystąpienia awarii, c.zdalne ustawianie harmonogramów pracy modułów radiowych IoT, d.historyczność pomiarów oraz gospodarki urządzeniami pomiarowymi i modułami radiowymi loT.
6. Platforma odczytowa musi umożliwiać: a.Zarządzanie użytkownikami i uprawnieniami •tworzenie, edycję i usuwanie kont użytkowników, •przydzielanie indywidualnych uprawnień uwzględniając różne poziomy dostępu do funkcji aplikacji.
7. w okresie realizacji umowy Wykonawca zapewni Zamawiającemu dostęp do najnowszej wersji platformy odczytowej i aplikacji mobilnej. Aktualna wersja oprogramowania ma zapewnić bezpieczeństwo systemu odczytowego, optymalną wydajność, naprawę ew. błędów, zgodność z regulacjami i standardami prawnymi, dostęp do nowych funkcji. Dostawca zobowiązuje się w okresie gwarancji dostosowywać oprogramowanie do zmieniających się systemów operacyjnych, przeglądarek internetowych itp.
8. Wykonawca zobowiązany jest zapewnić regularne (codzienne) tworzenie kopii bezpieczeństwa wszystkich przechowywanych danych, które umożliwiają przywrócenie stanu systemu oraz danych na dowolny dzień roboczy z ostatnich 90 dni. Kopie bezpieczeństwa powinny być przechowywane w sposób zapewniający ich integralność oraz

poufność.

1. Wykonawca przeprowadzi szkolenie obejmujące obsługę i konfigurację platformy odczytowej w tym generowanie raportów i zestawień 9) Czas trwania i organizacja szkolenia: a. Każdy dzień szkoleniowy powinien zawierać: • Szkolenie dla dwóch grup pracowników - po ok. 20 osób musi trwać minimum 3 godziny dla jednej grupy, co daje łącznie 2 dni szkoleniowe.
2. W przypadku realizacji szkolenia w formie online, Wykonawca zobowiązany jest dodatkowo udostępnić Zamawiającemu film instruktażowy lub nagra nie z przeprowadzonego szkolenia.
3. Szkolenie kończy się wydaniem certyfikatu ukończenia szkolenia dla każdego przeszkolonego pracownika.

Platforma odczytowa musi działać poprawnie z następującymi przeglądarkami internetowymi: Google Chrome, FireFox, Microsoft Edge, Opera oraz poprawnie wyświetlać się na urządzeniach mobilnych.

Platforma odczytowa powinna być łatwa w obsłudze, posiadać Intuicyjny interfejs użytkownika oraz umożliwiać eksport danych w popularnych formatach (np. CSV, XLS, PDF). Wymagana jest wysoka dostępność systemu oraz odpowiednie zabezpieczenia danych, zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi (NIS2, KSC) 4.Wymagania dla Urządzeń mobilnych oraz aplikacji na Urządzenia mobilne

1. Zakres dostawy a.Wykonawca dostarczy fabrycznie nowe urządzenia mobilne zgodne z parametrami opisanymi w sekcji 4 (poniżej), w terminie do 7 dni od daty podpisania umowy. b.Wraz z urządzeniami zostanie dostarczone oprogramowanie (aplikacja mobilna) do Inicjacja/konfiguracja modułów radiowych loT z poziomu urządzeń mobilnych • Przeprowadzenie wymiany urządzenia pomiarowego z synchronizacją systemem informatycznym Zamawiającego.
2. Urządzenia mobilne muszą zapewniać niezawodną i nieprzerwaną transmisję danych (aktywną kartę sim) do końca umowy, z uwzględnieniem zgodności z obowiązującymi standardami sieciowymi oraz technologiami wykorzystywanymi przez krajowych operatorów telekomunikacyjnych. Wykonawca zapewni możliwość instalacji aplikacji mobilnej na dodatkowych urządzeniach mobilnych (spełniających wymagania sprzętowo-programowe aplikacji) użytkowanych przez Zamawiającego.
3. W okresie realizacji umowy Wykonawca zapewni Zamawiającemu dostęp do najnowszej wersji aplikacji mobilnej, kompatybilnej z wymaganiami sprzętowymi.
4. W okresie wdrożenia systemu oraz w okresie gwarancyjnym Dostawca będzie dokonywał aktualizacji Aplikacji mobilnej uwzględniającej pojawianie się na rynku nowych wersji Systemu Android, umożliwiające działanie Aplikacji na urządzeniach mobilnych z najnowszą wersją Oprogramowania. Aktualizacja nie może uniemożliwiać czy też ograniczać działania Aplikacji mobilnej na urządzeniach mobilnych wykorzystujących starsze wersje systemu operacyjnego.

Aplikacja mobilna w sposób autonomiczny lub we współpracy z platformą odczytową zapewni: a.Powiązanie modułu radiowego IoT z platformą odczytów, poprzez wprowadzenie danych identyfikacyjnych, b.odczytywanie stanu liczydła urządzenia pomiarowego, c.odczytywanie danych alarmowych (min ostatnie 60 dni), d.odczytywanie pamięci przechowującej zapisane pomiary (min ostatnie 30 dni), e.przeprowadzenie procedury kalibracji impulsu pomiarowego, f.odczytywanie stanu baterii z modułów radiowych loT, g.sprawdzenie stanu połączenia sieciowego z platformą odczytową h.Przeprowadzenie wymiany urządzenia pomiarowego z synchronizacją systemem informatycznym Zamawiającego.

1. Wymagania dotyczące urządzeń mobilnych: a. Wymagania techniczno-fizyczne:
2. odporność na upadek z wysokości min. 1,5 m, 2)klasa odporności min. IP65, 3)ekran o wielkości co najmniej 8 cali o rozdzielczości min. 1280x800 4)zakres pracy w temperaturach od -200C do 400 C, b. Wymagania sprzętowe:
3. dostęp do Internetu w terenie (wbudowany modem LTE/5G obsługujący sieci GSM poprzednich generacji), 2)gniazdo kart nanoSlM, 3)procesor min. 6 rdzenie, 4)pamięć wbudowana min. 64 GB typ UFS, 5)pamięć RAM min. 6 GB, 6)aparat fotograficzny, 7)możliwość skanowania kodów ID i 2D,
4. opcjonalnie czytnik linii papilarnych, 9)bateria o pojemności nie mniejszej niż 7500 mAh (ciągła praca urządzenia przez mln 8 godzin) 10)porty: USB-C min. 1 szt, 11)komunikacja: Bluetooth. NFC, Wi-Fi, LTE/5G,
5. system nawigacji satelitarnej (min. GPS, Galileo)
6. system operacyjny Android wersja min. 13.
7. opcjonalnie rysik w zestawie.
8. Gwarancja: a.Wykonawca udziela gwarancji na dostarczone urządzenia mobilne na okres minimum 24 miesięcy, licząc od daty dostawy.. b.Gwarancja obejmuje wszelkie wady fabryczne, usterki oraz inne nieprawidłowości wynikające z użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. c.W okresie gwarancji Wykonawca zobowiązuje się do bezpłatnej naprawy lub wymiany urządzenia na nowe, wolne od wad, w terminie nie dłuższym niż 14 dni roboczych od zgłoszenia usterki. d.W przypadku, gdy naprawa lub wymiana urządzenia nie będzie możliwa w ww. terminie, Wykonawca zobowiązuje się do dostarczenia urządzenia zastępczego o parametrach nie gorszych niż urządzenie objęte zgłoszeniem gwarancyjnym. e.Gwarancja nie obejmuje uszkodzeń mechanicznych powstałych z winy Użytkownika.
9. Wymagania w zakresie wsparcia technicznego dla systemu odczytowego i platformy odczytowej 1)Wsparcie obejmuje eliminację awarii (zarówno krytycznych, Jak i niekrytycznych) oraz rozwiązywanie problemów związanych z systemem odczytowym a w tym platformą odczytową, znajdującą się na serwerze zewnętrznym Wykonawcy. Celem jest zapewnienie nieprzerwanej pracy systemu odczytowego za wyjątkiem prac serwisowych uzgodnionych z Zamawiającym.
10. Zgłoszenie krytyczne obejmują awarie uniemożliwiające dziabnie systemu, takie jak brak możliwości logowania do platformy odczytowej, brak rejestrowania danych z urządzeń pomiarowych przez system odczytowy lub brak synchronizacji danych między platformą odczytową a innymi systemami informatycznymi Zamawiającego.
11. Zgłoszenie niekrytyczne obejmuje usterki utrudniające działanie platformy odczytowej, np. nieprawidłowe wyświetlanie serwisu w przeglądarce Internetowej, brak działania filtrów w tabelach, czy problemy z generowaniem i pobieraniem raportów.
12. Czas reakcji i naprawy: a.Awaria krytyczna: Reakcja w ciągu 1 godziny, naprawa w ciągu 8 godzin. b.Awaria niekrytyczna: Reakcja w ciągu 1 dnia roboczego, naprawa w ciągu 5 dni roboczych.
13. Zamawiający może zgłaszać awarie e-mailowo lub poprzez system zgłoszeń Wykonawcy (system musi generować potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia spełniające cechy trwałego nośnika, np. w formie raportu e-mail). Zgłoszenia mogą być dokonywane w języku polskim, w dni robocze w godzinach 7:00—16:00 — zgłoszenia dokonane poza godzinami roboczymi uważa się za dokonane z chwilą rozpoczęcia kolejnej godziny roboczej. Za moment przyjęcia zgłoszenia uznaje się czas potwierdzenia odebrania wiadomości e-mail widoczny w skrzynce Zamawiającego lub zarejestrowania w systemie zgłoszeń Wykonawcy.
14. Wykonawca nie może jednostronnie zmieniać klasyfikacji awarii zgłoszonej przez Zamawiającego. Zmiana klasyfikacji jest możliwa jedynie za obu Stron.
15. W przypadku zgłoszeń dokonanych poza dniami roboczymi, czas reakcji I naprawy liczony jest od godziny 7:00 pierwszego dnia roboczego następującego po zgłoszeniu.
16. Naprawa oznacza całkowite i trwałe usunięcie awarii. Tymczasowe rozwiązania lub obejścia problemu nie są uznawane za usunięcie awarii.

Współpraca w ramach wsparcia technicznego odbywa się za pośrednictwem dedykowanych kanałów: systemu zgłoszeń, infolinii lub e-maila.

Załącznik nr 1 a – Harmonogram dostaw modułów radiowych IoT Do końca 2025 – 1500 szt., 2026 – 6700 szt.

2027 – 6500szt.

2028- 6500 szt.

2029- 2800 szt.

Ogłoszenie nr 458218-2025 data publikacji 14 lipca 2025 r.

Wyjaśnienia treści SWZ z 6 sierpnia 2025 r. :

Pytanie III.12:

OPZ V.1.2a Czy przypadku realnego braku zapewnienia pokrycia siecią w paśmie licencjonowanym 90% obszaru Wykonawca będzie zobowiązany do rozbudowy sieci telekomunikacyjnej w paśmie licencjonowanym, czy Zamawiający dopuści doświetlenie obszaru w paśmie nielicencjonowanym? Wskazujemy, że zapewnienie zasięgu sieci w paśmie licencjonowanym 4G/5G wiąże się w kosztownym i długotrwałym procesem przebudowy sieci. Cały proces może trwać do 2 lat.

Odpowiedź Zamawiającego:

Nie, Wykonawca zobowiązuje się do wdrożenia systemu odczytowego, który w 90% musi opierać się na technologii transmisji danych w paśmie licencjonowanym.

Pytanie V.9:

„Dot. II. WYMAGANIA DLA MODUŁÓW RADIOWYCH IOT – Ust. 4 pkt. 3) Zapis istniejący:

„Moduły radiowe loT muszą komunikować się z urządzeniami sieci radiowej dostarczonej przez Wykonawcę za pośrednictwem transmisji danych."

Pytanie:

Czy Zamawiający dopuszcza wykorzystanie usług operatorów telefonii komórkowej, z której Wykonawca będzie korzystał (jako podwykonawca)?”

Odpowiedź Zamawiającego:

Tak, Zamawiający dopuszcza wykorzystanie usług operatorów telefonii komórkowej z zastrzeżeniem że Wykonawca będzie miał realny wpływ na działanie sieci radiowej.

Pytanie V.11:

„Dot. V INFRASTUKTURA SYSTEMU ODCZYTOWEGO – WYMAGANIA OGÓLNE – Ust. 1. pkt 1. lit a) Zapis istniejący:

„a) Wykonawca zobowiązuje się do wdrożenia systemu odczytowego umożliwiającego odczyt danych z urządzeń pomiarowych na całym obszarze działania Zamawiającego. System musi opierać się na technologii transmisji danych w wydzielonej podsieci APN dedykowanej Zamawiającemu i w co najmniej 90% wykorzystywać własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy."

Pytanie 1:

Zwracamy uwagę, że przywołany powyżej zapis OPZ nie jest zbieżny z zapisami projektu umowy w Par. 3 Ust. 5., dlatego prosimy o ujednolicenie zapisu zgodnie z zapisami Umowy.

„a) Wykonawca zobowiązuje się do wdrożenia systemu odczytowego umożliwiającego odczyt danych z urządzeń pomiarowych na całym obszarze działania Zamawiającego. System musi opierać się na technologii transmisji danych w wydzielonej podsieci APN dedykowanej Zamawiającemu i w co najmniej 90% wykorzystywać własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy."

Pytanie 2:

Zwracamy również uwagę, że przywołany powyżej zapis OPZ nie jest zbieżny z zapisami projektu umowy w Par. 3 Ust.

1. Zwracamy się z prośbą o ujednolicenie zgodnie z zapisami Umowy.

Uzasadnienie:

Zapis taki bardzo poważnie ogranicza możliwość wzięcia udziału w postępowaniu, a co za tym idzie narusza zasadę uczciwej konkurencji. Pozostawienie zapisu w takiej formie powoduje, że ofertę może złożyć wyłącznie operator telefonii komórkowej, który posiada własną infrastrukturę komunikacyjną na terenie Katowic, a takie wymaganie spełnia prawdopodobnie wyłącznie Orange Polska SA. Wyklucza tym samym innych profesjonalnych dostawców rozwiązań radiowych i GSM, którzy specjalizują się w dostarczaniu takich rozwiązań od wielu lat, bazując jednak na infrastrukturze innych podmiotów na podstawie długoterminowych umów.”

Odpowiedź Zamawiającego:

Zamawiający dokona ujednolicenia z zapisami OPZ: w UMOW IE par 3 Ust 5 dopisując zwrot "...własną infrastrukturę telekomunikacyjną Wykonawcy" Zamawiający pod pojęciem „własnej infrastruktury” rozumie: Sieci będą własnością wykonawcy; Sieci dzierżawione, kolokacyjne; infrastruktura współdzielona. W OPZ pojęcie „własna infrastruktura” należy rozumieć jako infrastrukturę, do której wykonawca posiada wyłączne prawo dysponowania na poziomie operacyjnym i konfiguracyjnym.

Wyjaśnienia SWZ z 7 sierpnia 2025 r.

W W odpowiedzi na pytanie z 7 sierpnia 2025 r. o następującej treści:

„W rozdziale V ppkt 1 pppkt 1 Zamawiający wymaga, aby system odczytowy w co najmniej 90% wykorzytywał własną infrastrukturę telekomunikacyjną wykonawcy, opartą na wydzielonej podsieci APN. Taki zapis w praktyce uniemożliwai złożenie oferty przez podmioty inne niż oparetorzy sieci komórkowej, ograniczając krąg potencjalnych wykonawców.

Branżowe firmy niebędące operatorami telekomunikacyjnym dysponują odpowiednim doświadczenie, zapleczem

technicznym oraz referencjami, które w pełni kwalifikują je do realizacji przedmiotu zamówienia. Tym samym zapis ten narusza zasadę zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, o której mowa w art. 16 ustawy.

Zwracamy uwagę, że udział operatorów komórkowych w realziacji tego typu zamówień najcześciściej ogranicza się jedynie do dostarczenia kart SIM i zapewnienia transmisji danych, co stanowi jedynie niewielki procent całkowitej wartości zadania. Wnosimy i wykreslenie lub modyfikację przedmiotowego zapisu w celu zapewnienia równego dostępu do postępowania i zwiększenia konkurencyjności.”

Zamawiający odpowiedział:

Zamawiający udzielił odpowiedzi w piśmie PW/2002/2025/ZDP/KLD z dnia 06.08.2025r. Powyższa odpowiedź jest wiążąca dla wszystkich wykonawców ubiegających się o zamówienie.

Dowody odwołującego:

Informacja o zajętości widma w pasmach 420 MHz, 450 MHz, 800 MHz, 900 MHz, 1800 MHz, 2100 MHz, 2600 MHz, 3600 MHz potwierdza dane zawarte na str. 8 odwołania.

Załącznik przedstawiający informację z systemu obsługi sieci MPW IK Wrocław za miesiąc (TAJEMNICA PRZEDSIĘBIORSTWA), z którego wynika, że SLA dzienne i miesięczne dla tego systemu wskazują na możliwość osiągnięcia poziomów SLA wymaganych przez zamawiającego w tym postępowaniu przy zastosowaniu rozwiązania, którego dopuszczenia domaga się odwołujący.

Protokół odbioru częściowego nr (TAJEMNICA PRZEDSIĘBIORSTWA) z dokumentu tego wynika wykonanie przedmiotu zamówienia w zakresie oraz jakości zgodnej z warunkami umowy oraz ze str. 3 tego dokumentu wynika, że SLA dzienne i miesięczne dla tego systemu wskazują na możliwość osiągnięcia poziomów SLA wymaganych przez zamawiającego w tym postępowaniu przy zastosowaniu rozwiązania, którego dopuszczenia domaga się odwołujący.

Wniosek o przeprowadzenie kontroli doraźnej do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w postępowaniu „Dostawa, wdrożenie i obsługa stacjonarnego systemu odczytu danych z wodomierzy” nr ZP-014/D/RZ/2023 organizowanego przez Miejskie Wodociągi i Kanalizacja w Bydgoszczy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wraz z SW Z, ogłoszeniem o udzieleniu zamówienia firmie T-Mobile spółka akcyjna przy udziale W ES spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, wykazem lokalizacji wodomierzy, potwierdzeniem otrzymania wniosku o wszczęcie kontroli – KIO pominęła te dowody jako nie mające istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, bo nie dotyczą spornego postępowania o udzielenie zamówienia, ani tego samego zamawiającego, nadto dotyczą postanowień SW Z, które nie są skarżone w tym postępowaniu. KIO uznała zatem, że czynienie ustaleń z tych dowodów nie służy rozstrzygnięciu przedmiotowego sporu.

Artykuł z Businessinsaider.com.pl „Spółka Z.S. za miliardy złotych sprzeda maszty i wieże Polkomtelu Hiszpanom”, z którego wynika, że Spółka Polkomtel wprowadza model biznesowy oparty o koncepcję współdzielenia aktywnej i pasywnej infrastruktury, skupiając się na zapewnieniu najwyższej jakości usług i produktów, a nabywca Cellnez Telecom jako operator infrastruktury jest odpowiedzialny za dostarczenie zamówionej pojemności sieciowej w sposób najbardziej efektywny kosztowo.

Artykuł z wirtualnemedia.pl pt: „Play sprzedał infrastrukturę pasywną za 6,7 mld zł., z którego wynika, że P4 sp. z o.o. sprzedał infrastrukturę ok. 7 tys. wież sieci Play za 6,7 mld zł. Jednocześnie P4 zawarł z On Tower Poland umowy serwisowe na okres 20 lat z możliwością przedłużenia na kolejne okresy dziesięcioletnie, na podstawie których spółka będzie nadal korzystać ze sprzedanej w ramach tej transakcji infrastruktury pasywnej na potrzeby swojej działalności telekomunikacyjnej.

Opracowanie eksperckie mgr inż. P.Z. , z którego wynika, że:

Techniki komunikacji radiowej wykorzystywane w IoT:

Tradycyjne systemy telekomunikacyjne zaprojektowane z myślą o człowieku jako odbiorcy, takie jak połączenia wykorzystujące istniejące sieci komórkowe (GPRS, UMTS, LTE), rozwiązania WiFi, RF Mesh, a nawet łączność satelitarna, mają pewne wady, czy to ze względu na złożoność techniczną ich wdrożenia, brak interoperacyjności i wystarczającego zasięgu, szczególnie w pomieszczeniach, czy też z powodu wysokich kosztów instalacji i/lub konserwacji. Tym nie mniej te techniki radiowe często wykorzystywane są w rozwiązaniach lokalnych, obsługujących stosunkowo niewielką ilość urządzeń na ograniczonym obszarze (np. w budynkach) lub w miejscach geograficznie trudno dostępnych (systemy satelitarne).

Dlatego opracowano i udostępniono na rynku, w tym również w Polsce, dedykowane dla potrzeb 10T metody komunikacji radiowej, stosowane szczególnie w dużych i rozproszonych geograficznie systemach [OT, które można podzielić na: wykorzystujące pasmo radiowe objęte rezerwacją częstotliwości, np. NB-IoT, czy Cat-M, wykorzystujące otwarte (wskazane dla tego celu w przepisach prawa) pasmo radiowe, np. LoRaWAN, czy SigFox.

Powyższe techniki komunikacji, określane jako LPWAN (Low Power Wide Area Network), posiadają trzy podstawowe wspólne cechy: niskoenergetyczność, czyli maksymalne wydłużenie czasu pracy na baterii połączonych w tym systemie „przedmiotów”

(jest to o tyle istotne, że najczęściej urządzenia końcowe w tych systemach wymagają zasilania lokalnego, zwykle bateryjnego, a częsta wymiana baterii jest kosztowna i pracochłonna), duży zasięg (pokrycie) działania, umożliwiający także instalację urządzeń w miejscach, w których obecnie z tego względu nie jest to często możliwe (piwnice, szyby windowe, lasy wysoka pojemność sieci wspierająca massive IoT.

Charakterystyka technik komunikacji radiowej LPWAN dedykowanych dla IoT:

A. Wykorzystujące pasmo radiowe objęte rezerwacją częstotliwości:

NB-IoT (Narrow Band - Internet of Things) - zestandaryzowana w 3GPP w wydaniu 13 "LTE Advanced Pro” (standard sieci komórkowej) technika komunikacyjna LPWAN, wykorzystująca istniejącą infrastrukturę nadajników LTE (4G), zasadniczo przeznaczona dla stacjonarnych urządzeń, które zarejestrowane są w tej samej komórce sieci. NB-IoT jest wprawdzie częścią systemu komórkowego LTE, jednakże z punktu widzenia technicznego jest to nowa technologia dostępu radiowego (nie ma kompatybilności pomiędzy urządzeniami NB-IoT,' a zwyklej sieci LTE). Sieć komórkowa NBloT może zostać uruchomiona na bazie istniejącej sieci LTE poprzez aktualizację oprogramowania w sieci operatora, co ma wpływ na koszt i czas jej wdrożenia. NB-IoT jest zaprojektowane dla prostych urządzeń, które nie wymagają wysokich przepływności danych, a także łączą się z siecią stosunkowo rzadko. NB-[oT zapewnia wysoką wydajność energetyczną pod warunkiem, że wysyłane dane są względnie małe (np. krótkie raporty zużycia mediów, przekazanie alarmu, odczyty z sensorów) i raportowane są rzadko (kilka razy na godzinę, lub rzadziej). Podstawowe parametry NBIoT to: pasmo częstotliwości LTE 700 — 2100 MHz (w zależności od kanaku) objęte rezerwacją częstotliwości, a tym samym konieczność uwzględnienia przez inwestora w kosztach operacyjnych opłat za te częstotliwości, które zawarte są w cenach świadczonych usług przez operatorów telekomunikacyjnych, konieczność korzystania w systemie [OT z usług oferowanych tylko przez operatorów telekomunikacyjnych, będących dysponentami takiego pasma częstotliwości, półdupleks (naprzemienne przesyłanie i odbieranie danych), opóźnienie: 1,5 — 10 s, prędkość przesyłania danych < 250 kb/s, jedna komórka sieci obsługuje 50 -100 tys. urządzeń, zasięg od nadajnika (LTE): 2-8 km w obszarze zurbanizowanym i do 20 km w otwartej przestrzeni, dobra penetracja przeszkód takich jak ściany (możliwość instalowania urządzeń na niskich kondygnacjach budynków), uwierzytelnienie i szyfrowanie: zabezpieczenia oparte na tokenizacji i ochrona interfejsu radiowego. Szczegóły zgodne z LTE definiuje 3GPP, publiczny model sieci, opłaty za korzystanie z systemu pobierane przez operatorów telekomunikacyjnych sieci komórkowych (rozbudowa lub uruchomienie kolejnych usług loT wymaga zakupu dodatkowych usług telekomunikacyjnych od tego samego operatora), ze względu na okres rozwojowy dosyć wysoki koszt zakupu modułów radiowych, możliwość rozbudowy sieci transmisji uzależniona od aktualnych możliwości technicznych operatora telekomunikacyjnego dostarczającego system [OT (ze względu na duże rozmiary stacji bazowych oraz potrzebę uwzględnienia wymogów środowiskowych w trakcie budowy takich stacji bazowych, często wymaga to odpowiedniego czasu, a w niektórych przypadkach jest niemożliwe lub nieopłacalne dla operatora).

CAT-M (Całegory-M) często nazywana także eMTC (Enhanced Machine-Type Communication) lub LTE-M (Long Term Evolution for Machines), podobnie jak NB-IoT została zestandaryzowana w 3GPP Release 13 oraz działa w oparciu o istniejącą sieć LTE (4G), jednak nie jest rozpatrywana jako osobna technika dostępu radiowego. Wykorzystuje specjalną kategorię terminala sieci LTE, który ma uproszczoną budowę i ograniczone możliwości względem innych kategorii występujących w LTE. Główna różnica to obsługiwana szerokość pasma (1,4 MHz lub 5 MHz), względem standardowych 20 MHz. Do uruchomienia Cat-M w sieci operatora wystarczająca jest aktualizacja oprogramowania na stacjach bazowych i niektórych urządzeniach sieci szkieletowej.

Cat-M jest standardem przeznaczonym głównie dla tanich urządzeń mobilnych z małymi wymaganiami na przepływność danych (poniżej I Mb/s). CAT-M w stosunku do NB-IoT charakteryzuje się z jednej strony mobilnością i większą prędkością przesyłania danych, ale z drugiej strony gorszą przenikalnością sygnału przez przeszkody, większym opóźnieniem i gorszą wydajnością energetyczną.

Podstawowe parametry CAT-M to: pasmo częstotliwości LTE 700 — 2100 MHz (w zależności od kanału) objęte rezerwacją częstotliwości, a tym samym konieczność uwzględnienia przez inwestora w kosztach operacyjnych opłat za te częstotliwości, które zawarte są w cenach świadczonych usług przez operatorów telekomunikacyjnych, konieczność wykorzystywania w systemie [OT dedykowanego terminala LTE operatora będącego dysponentem

pasma z tego zakresu częstotliwości, pełny duplex lub półdupleks, opóźnienie 10 — 15 ms, prędkość przesyłania danych < I Mb/s, szybkie przełączanie pomiędzy komórkami sieci, możliwość przesyłania głosu (technologia VoLTE), uwierzytelnienie i szyfrowanie: zabezpieczenia oparte na tokenizacji i ochrona interfejsu radiowego.

Szczegóły zgodne z LTE definiuje 3GPP, publiczny model sieci, opłaty za korzystanie z systemu pobierane przez operatorów telekomunikacyjnych sieci komórkowych (rozbudowa lub uruchomienie kolejnych usług [OT wymaga zakupu dodatkowych usług telekomunikacyjnych w postaci terminali, kart SIM od tego samego operatora), możliwość rozbudowy sieci transmisji uzależniona od aktualnych możliwości technicznych operatora telekomunikacyjnego dostarczającego system loT (ze względu na duże rozmiary stacji bazowych oraz potrzebę uwzględnienia wymogów środowiskowych w trakcie budowy takich stacji bazowych, często wymaga to odpowiedniego czasu, a w niektórych przypadkach jest niemożliwe lub nieopłacalne dla operatora).

B. Wykorzystujące otwarte (dedykowane przepisami prawa ) pasmo radiowe:

LoRaWAN (Long Range Wide Area Network) stworzona i rozwijana przez konsorcjum non-profit LoRa Alliance (skupiające ponad 500 firm członkowskich, w tym globalnych operatorów telekomunikacyjnych), jako standard wykorzystujący pasma częstotliwości ISM poniżej 1 GHz. W przypadku zastosowań IOT takie pasmo częstotliwości jest najlepszym wyborem do komunikacji na duże odległości, ponieważ zapewnia wysoką wydajność urządzeń radiowych w stosunku do ich niewielkich rozmiarów. LoRaWAN wykorzystuje technikę modulacji bezprzewodowej opartą na technologii CSS (ang. Chirp Spread Spectrum). Taka modulacja jest niezwykle odporna na zakłócenia i może być odbierana na dużych odległościach w zależności od możliwości sprzętowych.

Architektura sieci LoRaWAN bazuje na topologii gwiazdy, której bramki zapewniają transmisję pomiędzy urządzeniami końcowymi, a serwerem centralnym, przy czym specyfikacja tego standardu ze względu na jego otwartość, umożliwia bezproblemową integrację z urządzeniami innych producentów. Zastosowania LoRAWAN są w zdecydowanej większości takie same jak NB-IoT. Podstawowe parametry LoRaWAN to: pasmo częstotliwości otwarte — wskazane dla tego celu w przepisach prawa (w Europie system ten pracuje w paśmie 433 lub 868 MHz), brak konieczności uwzględnienia kosztów opłat za częstotliwości w realizacji usług, prędkość przesyłania danych < 50 kb/s, opóźnienie: od kilku do kilkudziesięciu sekund, półdupleks (naprzemienne przesyłanie i odbieranie danych), zasięg do 5 km w obszarze zurbanizowanym i do 15 km w otwartej przestrzeni, uwierzytelnienie i szyfrowanie: dwie warstwy zabezpieczeń, • jedna na poziomie sieciowym, druga na poziomie aplikacji. Klucze i szyfrowanie - algorytm AES 1 28, otwarta technologia, brak opłat za korzystanie z częstotliwości, ze względu na dłuższy rozwój w porównaniu do komórkowych odpowiedników, obecnie znacznie niższe koszty zakupu modułów radiowych, możliwość szybkiej rozbudowy sieci ze względu z jednej strony na niewielkie rozmiary bramek (stacji bazowych) oraz nieznaczne ich oddziaływanie na środowisko, a z drugiej strony niezależność od aktualnych możliwości technicznych operatora sieci radiowej (w przypadku LoRqaWAN inwestor jest właścicielem całej infrastruktury systemu [OT).

SigFox jest technologią radiową działającą podobnie do LoRaWAN w otwartych pasmach radiowych [SM poniżej I GHz.

Jest to standard częściowo zamknięty, a jego właściciel buduje własne sieci dostępowe samodzielnie lub na zasadzie partnerstwa z lokalnymi operatorami (bramki i infrastruktura transmisyjna, ogólnie rzecz biorąc są obsługiwane przez Sigfox), co wymaga wnoszenia przez użytkowników niewielkich stałych opłat miesięcznych za każde zainstalowane urządzenie w sieci IoT (czujnik, licznik, itp.). Ze wszystkich powyżej opisanych standardów bezprzewodowych [OT jest to standard o najmniejszych możliwościach transmisyjnych. Można wysłać do 6 komunikatów na godzinę, każdy zwierający do 12 bajtów danych. Zastosowanie SigFox to przede wszystkim bardzo proste urządzenia typu czujniki, czy też tagi geolokalizacyjne.

Podstawowe parametry SigFox to: pasmo częstotliwości otwarte — wskazane dla tego celu w przepisach prawa (w Europie system ten pracuje w paśmie 868 MHz), prędkość przesyłania danych < 100 b/s, opóźnienie: od kilku do kilkudziesięciu sekund, nie ma możliwości dwustronnej komunikacji, zasięg do 10 km w obszarze zurbanizowanym i do 50 km w otwartej przestrzeni, uwierzytelnienie i szyfrowanie:

symetryczny algorytm szyfrowania AES 128, identyfikacja i uwierzytelnienie pomiędzy urządzeniem KOT, a stacją bazową, technologia tylko częściowo otwarta, brak opłat za korzystanie z częstotliwości, ale występują stałe niewielkie opłaty za każde urządzenie włączone do sieci IoT operatora, niewielki koszt zakupu modułów radiowych, możliwość dosyć szybkiej rozbudowy sieci przez inwestora ze względu na opcję wykorzystania sieci radiowej każdego operatora telekomunikacyjnego, przy czym w tym przypadku inwestor nie jest właścicielem całego systemu [OT.

Opiniujący zamieścił porównanie parametrów technik komunikacji radiowej LPWAN dedykowanych dla 10T:

LoRaWAN vs. NB-10T / Cat-M Podsumowując: • NB-loT, czy Cat_M mogą być lepszym wyborem dla aplikacji wymagających częstej komunikacji (np. systemy bezpieczeństwa), krótszych opóźnień lub większych ilości danych, podczas gdy LoRaWAN i SigFox będą lepsze w zamierzeniach wymagających niższych kosztów wdrożenia, a przede wszystkim późniejszego utrzymania, dłuższej żywotności baterii i rzadszej wymaganej komunikacji między „przedmiotami”.

Jeśli chodzi o zasięg działania sieci to w przypadku NB-loT czy Cat-M oczywistą zaletą jest to, że wdrożenie systemu [OT można zapewnić poprzez modemizację istniejących obiektów sieciowych infrastruktury radiowej operatora telekomunikacyjnego, ale po pierwsze jest ona ograniczona tylko do stacji bazowych z urządzeniami 4G/LTE, a po drugie użytkownik systemu IOT uzależniony jest w tym przypadku od zamiarów inwestycyjnych operatora takiej infrastruktury.

W przypadku LoRaWAN bramki sieci budowane są przez inwestora takiego rozwiązania w lokalizacjach niezbędnych dla osiągnięcia zamierzonego dla danego zastosowania zasięgu, a w razie potrzeby mogą być elastycznie rozbudowywane (ze względu na niewielkie wymiary do ich umieszczenia można wykorzystać istniejące budynki, czy obiekty budowlane).

W przypadku SigFox praktycznie całą infrastrukturę dostarcza operator, ale w zamian pobiera stałą opłatę za korzystanie z sieci.

Z wyników szczegółowych badań wykonanych przez zespól niezależnych naukowców (Analiza zużycia energii przez technologie LPWAN i szacowanie żywotności aplikacji IoT, opublikowana w 2020r.) wynika, że LoRaWAN ma lepszą efektywność zużycia energii przy wydłużonej żywotności baterii w porównaniu do NB-IoT, z zastrzeżeniem że zużycie energii w dużej mierze zależy od rodzaju wybranego sprzętu i podłączonych urządzeń peryferyjnych (np. czujniki, liczniki pomiarowe) jak i warunków środowiskowych, w których urządzenia takie są zainstalowane oraz częstotliwości przekazywania danych (długość okresów uśpienia, czy bezczynności urządzeń peryferyjnych).

W zakresie bezpieczeństwa transmisji w tym cyberbezpieczeństwa NB-IoT, czy Cat-M wykorzystują szyfrowanie standardu LTE, oparte na tokenizacji i ochronie interfejsu radiowego ale również LoRaWAN zapewnia bezpieczeństwo transmisji, wprowadzając oparte o algorytm AES 128b szyfrowanie typu end-to-end przy użyciu klucza sieciowego i aplikacji (dwie warstwy zabezpieczeń, jedna na poziomie sieciowym, druga na poziomie aplikacji, w celu zachowania integralności danych), a SigFox wykorzystuje algorytm szyfrowania AES 128 do identyfikacji i uwierzytelnienia pomiędzy urządzeniem [OT, a stacją bazową.

Należy zauważyć, że oferowany przez wszystkie wyżej opisane technologie poziom cyberbezpieczeństwa jest wysoki, szczególnie biorąc pod uwagę potrzeby przeciętnego użytkownika systemów IOT oraz często niewielką wrażliwość przesyłanych danych, np. informacja o zajętości miejsc parkingowych w systemach nadzoru parkingów.

Porównanie graficzne parametrów technologii: LoRaWAN vs. NB-IoT:

Battery Life- żywotność baterii Cost Efficiency- efektywność kosztowa Geolocation- geolokalizacja Latency- opóźnienie Security- bezpieczeństwo Throughput- wydajność Coverage- pokrycie (zasięg) Bandwith- przepustowość łącza Podsumowanie:

Analizując kwestię równoważności technologicznej dla różnych metod komunikacji radiowej LPWAN dedykowanych dla potrzeb IoT, należy wziąć pod uwagę wiele czynników, takich jak: koszt węzła, koszt sieci, koszt utrzymania (OPEX), wydajność energetyczna systemu (żywotność baterii zasilających urządzenia końcowe), prędkość transmisji danych, opóźnienie, mobilność, liczba obsługiwanych urządzeń („przedmiotów”), zasięg sieci, bezpieczeństwo, typ wdrożenia (sieć publiczna, prywatna).

Można z dużą dozą pewności powiedzieć, Ze żadna z obecnie stosowanych technologii nie jest w stanie zaspokoić w pełni wszystkich potrzeb użytkowników IOT (nie ma technologii [OT uniwersalnej). NB-IoT, Cat-M i LoRaWAN mają różne cechy techniczne i handlowe, jednak w bardzo wielu przypadkach parametry techniczne, w tym transmisyjne każdej z nich są wystarczające dla obecnych, a nawet przyszłych potrzeb inwestorów.

Z doświadczenia wynikającego z obserwacji zrealizowanych w niedalekiej przeszłości różnych projektów telekomunikacyjnych można - szczególnie w przypadku inwestycji sektora publicznego — wysnuć wniosek, że wiele z nich zostało wykonanych ze znaczącą, nigdy nie wykorzystaną nadmiarowością (sprzętu lub funkcjonalności systemu) w stosunku do rzeczywistych . potrzeb danego inwestora. Związane to było w dużej mierze z niewielkim obciążeniem początkowym inwestorów kosztami zakupu i wdrożenia systemu (wysokie dotacje bezzwrotne z budżetu państwa i dotacji unijnych), co wpływało na akceptacje rozwiązań przedstawianych przez ich dostawców (vendorów), którzy oczywiście byli zainteresowani sprzedażą jak naj bardziej technologicznie, a zatem zazwyczaj drogich produktów. Zasadniczo w interesie kupującego jest nabycie produktu/usługi o jak najlepszych parametrach, ale w tym przypadku inwestorzy (szczególnie jednostki samorządu terytorialnego) spotkali się z bardzo bolesnym problemem, związanym z wysokimi i trudnymi do akceptacji kosztami utrzymania i ewentualnej rozbudowy takich systemów po zakończeniu okresu gwarancyjnego.

Standardy LoRaWAN i SigFox jak i NB-IoT, oraz Cat-M zostały zaprojektowane w celu zwiększenia efektywności energetycznej, bezpieczeństwa i interoperacyjność urządzeń [OT, a więc spełnienia kluczowych potrzeb w dziedzinie Internetu Rzeczy. Jednak sam wybór jednej z tych technologii nie gwarantuje jeszcze sukcesu takiej inwestycji.

Skuteczność działania systemu {OT zależy zasadniczo od tego, jak dany system zostanie zaprojektowany, zbudowany i w końcu wdrożony. Odpowiedni dobór komponentów, sprzętu i oprogramowania, ale także opracowanie właściwego scenariusza działania całego systemu (np. częstotliwości przekazywanych przez czujniki systemu danych), jest kluczowy dla zapewnienia jego wydajności i niezawodności. Wadliwe zaprojektowanie i wykonanie takiego systemu może prowadzić do awarii, przestojów i kosztownych napraw.

Wdrożenie kompletnego systemu IOT wymaga więc z jednej strony rozpoznania wymogów projektu, a z drugiej strony odpowiedniego doboru parametrów technicznych, konfiguracji urządzeń, optymalizacji sieci oraz przetestowania działania systemu w rzeczywistych warunkach. Po wdrożeniu, nie można zapominać o stałym monitorowaniu prawidłowości działania tego systemu.

Przy czym z punktu widzenia realizacji zadań, dotyczących monitorowania różnego rodzaju parametrów, czy zbierania i przekazywania niewielkich ilości danych z umiarkowaną częstotliwością przez urządzenia IoT, rozmieszczone w wielu odległych geograficznie lokalizacjach, wszystkie opisane wyżej metod komunikacji radiowej LPWAN dedykowane dla potrzeb IoT są w stosunku do siebie w dużym zakresie równoważne. Zapewniają odpowiednią jakość i bezpieczeństwo przesyłanych danych, efektywność energetyczną (długą żywotność baterii zasilających urządzenia końcowe) oraz wymagany zasięg działania.

Przewaga konkurencyjna dostawców takich systemów powinna być budowana - według opinii eksperta — przede wszystkim w oparciu o zapewnienie przez dostawcę gwarancji terminowego przekazywania przez system IOT wymaganego zakresu danych, na poziomie jakości akceptowalnym przez inwestora (SLA), co w umowach na realizację takiego systemu powinno być zabezpieczone stosownymi karami umownymi (szczególnie w przypadku zamówień publicznych), a także cenę, warunki dostaw, w tym zakresu udzielonej gwarancji na dostarczane systemy. Z pewnością istotną sprawą jest posiadanie przez dostawcę pozytywnej opinii o systemie wydanej przez użytkowników podobnych w skali i zakresie technicznym rozwiązań, potwierdzonej referencjami.

Warto w tym miejscu zacytować także i wziąć pod uwagę konkluzję z raportu grupy roboczej ds. Internetu Rzeczy przy Ministerstwie Cyfryzacji — „KOT w polskiej gospodarce”3 . „Projekty takie powinny wspierać możliwość dywersyfikacji dostawców, aby nie doprowadzić do zjawiska monopolizacji dla dostawcy rozwiązania w nowej technologii, które zamiast stymulować innowacyjność i rozwój. konserwują rynek na lata. Kluczem do rozwoju IoT w Polsce jest otwartość standardów, rozumiana jako pełna jawność metod wymiany danych na wszystkich warstwach gwarantowana ustawowo.

W modelu tym, każde wdrożenie lor wymagałoby dostarczenia zarówno samego rozwiązania jak i kompletnej jawnej dokumentacji dla zamawiającego wraz z wymogiem dostępności dla innych podmiotów. Takie podejście da praktycznie nieograniczone możliwości integracji zarówno dla małych projektów lokalnych jak i ogólnokrajowych i będzie stymulatorem innowacyjności, łączenia heterogenicznych rozwiązań. Jawność przełoży się także na poziom bezpieczeństwa, który wzrasta w systemach o otwartym dostępie do protokołów, gdzie bezpieczeństwo bazuje na przyjętych metodach kryptograficznych a nie „ tajności protokołu”.

Dowody odwołującego dołączone do pisma złożonego na rozprawie z: — raportu z pomiarów pasma LoRaWAN 868 MHz, przeprowadzonych na terenie miasta Katowice (tajemnica przedsiębiorstwa, z którego wynika, że przeprowadzony proces pomiarów i analizy porównawczej nie wykazał przeszkód uniemożliwiających działanie systemu Smart City w technologii LoRaWAN w Katowicach na poziomie SLA wymaganym przez zamawiającego, - karty katalogowej stacji bazowej LoRaWAN firmy Kerlink Wirnet iStation, oraz prezentacji sprzedażowej polskiego dystrybutora urządzeń Kerlink spółki JM elektronik Sp z o.o. z dowodu wynika, że jest to brama LoRaWAN spełniająca standardowe wymagania operatorów publicznych, operatorów MVNO, operatorów kablowych, przedsiębiorstw

prywatnych czy jednostek administracji publicznej chcących rozwijać swoją działalność w oparciu o IoT oraz wdrażać elastyczne i niezawodne sieci, obsługiwać duże wolumeny urządzeń końcowych i zarządzać milionami dwukierunkowych komunikatów każdego dnia. Łączność backhaul moduł 4 G obsługujący częstotliwości na całym świecie z możliwością przełączenia na 3G/2G oraz port Ethernet (RJ45), w pełni zintegrowane, wewnętrzne anteny:

GPS, 4G, LoRa. Wbudowane filtry o wysokim tłumieniu pozwalające na współistnienie z innymi urządzeniami radiowymi i zapewniające wysoką odporność na zakłócenia, Zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa dzięki innowacyjnej architekturze sprzętowej i programowej oraz integracji rozwiązań Prove&Run SecureBoot i Secure Storage - Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2019/1345 z dnia 2 sierpnia 2019 r. zmieniającej decyzję 2006/771/W E w sprawie aktualizacji zharmonizowanych warunków technicznych w zakresie wykorzystania widma radiowego na potrzeby urządzeń bliskiego zasięgu (notyfikowana jako dokument nr C(2019) 5660, Tekst mający znaczenie dla EOG).

Urządzenia bliskiego zasięgu to zazwyczaj przeznaczone dla masowego odbiorcy lub przenośne urządzenia radiowe, które można łatwo przewozić za granicę i stosować w komunikacji transgranicznej. Zróżnicowanie warunków dostępu do widma stwarza ryzyko szkodliwych zakłóceń w stosunku do innych zastosowań i usług radiowych, uniemożliwia swobodny przepływ tego rodzaju urządzeń oraz powoduje wzrost kosztów ich produkcji. »urządzenie bliskiego zasięgu« oznacza urządzenie radiowe, które zapewnia łączność jednokierunkową lub dwukierunkową i za pomocą którego prowadzi się odbiór lub nadawanie na bliską odległość i z małą mocą; »na zasadzie niepowodowania zakłóceń i braku ochrony przed zakłóceniami« oznacza niepowodowanie żadnych szkodliwych zakłóceń w odniesieniu do wszelkich służb radiokomunikacyjnych oraz brak możliwości ubiegania się o ochronę urządzeń, których to dotyczy, przed zakłóceniami wytwarzanymi przez służby radiokomunikacyjne.”; 84:

863–868 MHz Urządzenia do szerokopasmowej trans misji danych 25 mW e.r.p. Stosuje się wymogi dotyczące technik dostępu do widma oraz osłabiania za kłóceń [7]. Szerokość pasma: > 600 kHz i ≤ 1MHz.

Maksymalny poziom aktywności nadajnika: ≤ 10 % w przypadku punktów dostępu do sieci [g].

Maksymalny poziom aktywności nadajnika: ≤ 2,8 % w pozostałych przypadkach.

Niniejsze warunki wykorzystania do tyczą tylko urządzeń bliskiego zasięgu do szerokopasmowej transmisji danych w sieciach danych [g].

1 stycznia 2018 r.

47:

865–868 MHz Urządzenia bliskiego zasięgu ogólnego stosowania 25 mW e.r.p. Stosuje się wymogi dotyczące technik dostępu do widma oraz osłabiania zakłóceń [7].

Alternatywnie można stosować maksymalny poziom aktywności nadajnika wynoszący 1 %.

1 stycznia 2020 r.

47b: 865–868 MHz Urządzenia bliskiego zasięgu ogólnego stosowania 500 mW e.r.p. Transmisje dozwolone wyłącznie w zakresach częstotliwości 865,6–865,8 MHz, 866,2–866,4 MHz,866,8– 867,0 MHz i 867,4–867,6 MHz.Wymagane jest adaptacyjne sterowanie zasilaniem. Ewentualnie inna technika osłabiania zakłóceń o co najmniej równoważnym poziomie zgodności widma.

Stosuje się wymogi dotyczące technik dostępu do widma oraz osłabiania zakłóceń [7].

Szerokość pasma: ≤ 200 kHz.

Maksymalny poziom aktywności nadajnika: ≤ 10 % w przypadku punktów dostępu do sieci [g].

Maksymalny poziom aktywności nadajnika: ≤ 2,5 % w pozostałych przypadkach.