Wyrok KIO 1254/23 z 18 maja 2023
Sprawa rozpoznana łącznie z: KIO 1221/23
Przedmiot postępowania: Wykonanie dokumentacji projektowej modernizacji Olsztyńskiego Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego wraz z utworzeniem Astronomicznego Ogrodu Kopernika
Najważniejsze informacje dla przetargu
- Rozstrzygnięcie
- oddalono
- Zamawiający
- Gmina Olsztyn
- Powiązany przetarg
- 2023/BZP 00148898
- Podstawa PZP
- art. 118 Pzp
Strony postępowania
- Zamawiający
- Gmina Olsztyn
Przetarg, którego dotyczył spór
Wyrok dotyczy konkretnego postępowania ogłoszonego w BZP. Zobacz szczegóły ogłoszenia:
Treść orzeczenia
- Sygn. akt
- KIO 1254/23
WYROK z dnia 18 maja 2023 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący: Agnieszka Trojanowska Protokolant: Oskar Oksiński po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu 16 maja 2023 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 2 maja 2023 r. przez: wykonawcę BBC Best Building Consultants Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w Warszawie, Al. Jerozolimskie 155 lok. U3w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego Gmina Olsztyn, Pl. Jana Pawła II 1 przy udziale wykonawcy "S. i S. Projekt" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Olsztynie, ul.
Zodiakalna 2 zgłaszającego swoje przystąpienie w sprawie sygn. akt KIO 1221/23 po stronie zamawiającego
- Umarza postępowanie w zakresie zarzutu naruszenia art.226 ust. 1 w związku z art. 226 ust. 1 ustawy w pozostałym zakresie oddala odwołanie, 2.kosztami postępowania obciąża wykonawcę BBC Best Building Consultants Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w Warszawie, Al. Jerozolimskie 155 lok. U3 i:
- 1.zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 7 500 zł 00 gr (słownie: siedem tysięcy pięćset złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę BBC Best Building Consultants Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w Warszawie, Al. Jerozolimskie 155 lok. U3 tytułem wpisu od odwołania, 2.2.zasądza od wykonawcę BBC Best Building Consultants Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w Warszawie, Al. Jerozolimskie 155 lok. U3na rzecz zamawiającego Gmina Olsztyn, Pl. Jana Pawła II 1kwotę 3 600 zł. 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wydatków pełnomocnika.
Stosownie do art. 579 ust. 1 i 580 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1710 z późn. zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.
- Przewodniczący
- ………………………….
- Sygn. akt
- KIO 1254/23
UZASADNIENIE
Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie podstawowym na wykonanie dokumentacji projektowej przebudowy Olsztyńskiego Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego w ramach zadania „Wykonanie dokumentacji projektowej modernizacji Olsztyńskiego Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego wraz z utworzeniem Astronomicznego Ogrodu Kopernika” zostało wszczęte ogłoszeniem zamieszczonym w Biuletynie Zamówień Publicznych pod numerem 2023/BZP 00148898 w dniu 23 marca 2023 r.
W dniu 27 kwietnia 2023 r. zamawiający poinformował o wyniku postępowania.
W dniu 2 maja 2028 r. wykonawca BBC Best Building Consultants Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w Warszawie, Al. Jerozolimskie 155 lok. U3 wniósł odwołanie. Odwołanie zostało wniesione przez prezesa zarządu komplementariusza spółki komandytowej zgodnie z zasadami reprezentacji wynikającymi z KRS.
Do odwołania dołączono dowód jego przekazania zamawiającemu.
Odwołujący zarzucił zamawiającemu, że: - badanie i ocenę oraz wybór jako najkorzystniejszej oferty wykonawcy S. i S. Projekt Sp. z o.o., która nie powinna być rozpatrywana, oraz uznanie, że wykonawca spełnia warunki udziału w postępowaniu w zakresie wykazania niezbędnego wykształcenia, kwalifikacji zawodowych, doświadczenia w sytuacji, gdy przedstawione przez wykonawcę dowody określające, że usługi zostały wykonane lub są wykonywane należycie (referencje) tego nie potwierdzają, zamiast wykluczenia wykonawcy z postępowania na podstawie art. 109 ustawy i odrzucenia jego oferty na podstawie art. 226 ust.
1 ustawy, jak też uznania, że wykonawca S. i S. Projekt Sp. z o.o. nie zawiera rażąco niskiej ceny oraz, że wykonawca nie wprowadził zamawiającego w błąd.
Odwołujący na posiedzeniu z udziałem stron w dniu 16 maja 2023 r. cofnął zarzut zaniechania wykluczenia przystępującego na podstawie art. 109 ustawy i zaniechania odrzucenia oferty na przystępującego na podstawie art. 226 ust. 1 ustawy w związku z niewykazaniem spełnienia warunku udziału w postępowaniu i wprowadzeniem w błąd
zamawiającego. Z tego względu Izba pominęła w rysie historycznym stanowiska stron i uczestnika postępowania dotyczące tego zarzutu.
Wniósł o uwzględnienie odwołania i nakazanie unieważnienia czynności zamawiającego i przeprowadzenie ponownego badania i oceny ofert oraz wybór oferty odwołującego, tj. wykonawcy - BBC Best Building Consultants Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Warszawie jako najkorzystniejszej.
Nadto o zasądzenie na moją rzecz kosztów postępowania odwoławczego.
Naruszenie ww. przepisów, spowodowało uszczerbek w interesie odwołującego, wyrażający się brakiem możliwości uzyskania zamówienia publicznego, pomimo złożenia najkorzystniejszej oferty w przedmiotowym postępowaniu, zgodnie z zasadami określonymi w Specyfikacji Warunków Zamówienia.
Odwołujący podniósł, że oferta wykonawcy S. i S. Projekt Sp. z o.o. i jej istotne części składowe, nie tylko wydają się, ale też są rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia, a więc zawiera rażąco niską cenę. W wezwaniu z dnia 12 kwietnia 2023 r. zamawiający wskazał, że w myśl zapisów zawartych w rozdz. XV SW Z (opis sposobu obliczenia ceny oferty), cena przedstawiona przez wykonawcę w ofercie, po zastosowaniu ewentualnych upustów nie może być niższa niż koszty własne wykonawcy, wynikające z kalkulacji ceny i musi zawierać zysk. Wykonawca nie może podać ceny rażąco niskiej w stosunku do przedmiotu zamówienia, pod rygorem odrzucenia oferty. Całkowite wynagrodzenie za wykonanie przedmiotu zamówienia musi obejmować wszystkie obowiązki wykonawcy w tym prace, czynności, opracowania i uzgodnienia niezbędne dla kompleksowego i prawidłowego wykonania przedmiotu zamówienia.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że oferta nie zawiera wielu składników wymienionych w SW Z i OPZ, iż jest ofertą z rażąco niską ceną i jest sprzeczna z SW Z z uwagi na swoją niekompletność. Zamawiający zdaniem odwołującego naruszył zasadę równości traktowania wykonawców w tym postępowaniu.
Odwołujący zaznaczył, że wyjaśnienia przedstawione przez wykonawcę S. i S. Projekt Sp. z o.o. nie zawierają w ogóle wyceny nadzorów autorskich w branżach: konstrukcyjnej, elektrycznej, sanitarnej, co już na wstępie powoduje znaczące zaniżenie oferowanej przez wykonawcę ceny, gdyż w wyliczeniach kosztów pracy branż brak jest wyliczenia czasu dla sprawowania nadzorów autorskich.
Analizując dalszą część wyjaśnień podniósł, że wykonawca w żaden sposób nie uwzględnił w ofercie kosztów firm, które udostępniają swoje zasoby dla firmy S. i S. Projekt Sp. z o.o. Należy podkreślić w tym miejscu, że była to jedna ze składowych wezwania zamawiającego z dnia 12.04.2023 r. dotyczącego wyjaśnień rażąco niskiej ceny, którą Wykonawca zwyczajnie pominął. Z orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej wynika, iż brak uwzględnienia w wyjaśnieniach rażąco niskiej ceny oraz brak dowodów kosztowych od firm wskazanych w zobowiązaniach powinno skutkować odrzuceniem oferty.
Zaznaczył, że nierealna jest ilość miesięcy, jaką wskazał wykonawca na wykonanie prac projektowych poszczególnych branż (konstrukcyjnej, sanitarnej, elektrycznej i telekomunikacyjnej oraz konserwatora zabytków), biorąc pod uwagę zakres prac projektowych wymaganych przez zamawiającego, a co za tym idzie, wskazana cena także jest nierealna.
Dla przykładu – nierealne jest wykonanie przez projektanta-konstruktora wszystkich prac wskazanych w ekspertyzie na stronach od 4 do 35 w 1 miesiąc.
Dużym niedoszacowaniem oferty jest fakt wskazania przez wykonawcę jednej osoby z branży konstrukcji, bowiem zgodnie przepisami Prawa budowlanego każdy projekt powinien mieć projektanta oraz projektanta sprawdzającego, a więc co najmniej 2 osoby z każdej branży. Koszt ten nie został w żaden sposób uwzględniony przez wykonawcę. Mając powyższe na uwadze wykonawca S. i S. Projekt Sp. z o.o. nie zamierza zapewnić projektanta sprawdzającego, gdyż takiego kosztu nie uwzględnił w ofercie.
Ponadto odwołujący zwrócił uwagę na fakt, że wykonawca wycenił łącznie projekt w zakresie branży elektrycznej i telekomunikacyjnej i przeznaczył na ten cel 2 osoby. Oczywistym jest fakt, że branża elektryczna i telekomunikacyjna to dwie oddzielne branże, a więc wykonawca powinien wziąć pod uwagę koszt 4 osób, a nie tylko 2. Zatem ponownie brak jest w ofercie kosztów pracy projektanta sprawdzającego.
Niezrozumiałym jest również fakt, że wykonawca do wykonania projektu branży sanitarnej przeznacza 1,5 osoby. W tym miejscu wykonawca również powinien uwzględnić koszty zatrudnienia co najmniej 2 osób, co wynika z wcześniej przedstawionej argumentacji.
Mając na uwadze powyższe, wskazany przez wykonawcę koszt wykonania prac projektowych poszczególnych branż jest nierealny, niedoszacowany minimum o 50 tys. złotych.
Wykonawca S. i S. Projekt Sp. z o.o. nie wskazał również na podstawie jakiej umowy zatrudnia projektantów. Jeśli są to umowy o pracę to automatycznie powoduje, iż oferta wykonawcy nie zawiera pokrycia kosztów pracodawcy.
Niemniej jednak odwołujący zauważył, że wskazane przez wykonawcę koszty pracy projektantów dotyczą tylko kosztów pracy projektantów branżowych. Nie zawierają one kosztów wynajem biura, materiałów biurowych czy logistyki projektantów branżowych, z których zasobów korzysta Wykonawca. Oferta wykonawcy S. i S. Projekt Sp. z o.o. zawiera wyżej wymienione koszty stałe jedynie dla branży architektonicznej. Wiec skoro są to osobne podmioty trzecie muszą
one samodzielnie ponosić koszty stałe właściwe dla każdego przedsiębiorstwa.
Kolejnym elementem niedoszacowania oferty jest brak kosztów pracy kosztorysantów branżowych. Wykonawca S. i S.
Projekt Sp. z o.o. przewidział jedynie prace jednego kosztorysanta. W wyjaśnieniach brak jest wyceny kosztorysów poszczególnych branż.
Wykonawca w swoich wyjaśnieniach wielokrotnie powołuje się na to, że korzysta z zasobów jednobranżowych uznanych pracowni specjalistycznych, jednak nigdzie nie ukazuje pełnego wymiaru koszów, związanych z taką współpracą.
W wyjaśnieniach wykonawcy S. i S. Projekt Sp. z o.o. brak jest wyceny wielu elementów składowych oferty, jakich wymaga zamawiający, jak chociażby wyposażenia multimedialnego i jego amortyzacji, o którym jest mowa w § 5 ust. 3 pkt. 11 wzoru umowy.
Brak jest też uwzględnienia kosztów związanych z prawami autorskim, kosztów narad technicznych i koordynacyjnych (element, który wyszczególnił zamawiający w wezwaniu). Odwołujący podkreślił, że te elementy implikują dodatkowe koszty zważywszy na to, że niektórzy projektanci będą dojeżdżać spoza Olsztyna. Projektant telekomunikacyjny i elektryczny będzie dojeżdżać z Gdańska ok. 160 km, zaś konserwator ok. 95 km. Jednocześnie odwołujący podniósł, iż był wzywany do dodatkowych wyjaśnień w powyższym zakresie, mimo literalnego zawarcia ww. składników kosztowych, a wykonawca S. i S. Projekt Sp. z o.o., mimo braku zawarcia tych kosztów, już nie był wzywany przez zamawiającego, co stanowi naruszenie przepisów ustawy o równym traktowaniu wykonawców.
W wyjaśnieniach wykonawcy S. i S. Projekt Sp. z o.o. nie uwzględniono również takich elementów jak: − koszty przygotowania i przeprowadzenia postępowania o zamówienie publiczne w celu wyboru wykonawcy na roboty budowlane, oraz kosztów dokonania dwukrotnej aktualizacji kosztorysów (odrębnie dla każdej z branży i każdego etapu), − brak jest wyceny kosztów operatu wodno-prawnego związanego z przedmiotem umowy określonym we wzorze umowy w § 1 ust. 2 lit. i, − kosztów specjalisty dendrologa oraz projektanta ds. terenów zielonych, który to obowiązek nakłada wzór umowy - § 1 ust. 3 pkt 1 lit. B, b) tiret pierwsze, − brak jest również wyceny ekspertyzy mikologicznej, która jest niezbędna ze względu na występowanie w treści ekspertyzy informacji o nalotach biologicznych (s.35 ekspertyzy), czy zawilgocenia ścian fundamentowych, − brak jest wyceny wykonania odkrywek i badań w zakresie konieczności stwierdzenia czy elementy budynku spełniają wymagania w zakresie odporności ogniowej (s. 37 ekspertyzy), a także wyceny ekspertyzy przeciwpożarowej z uwagi na zbyt małe szerokości dróg pożarowych (s. 37 ekspertyzy).
Nadmienił również, że wykonawca nie wziął pod uwagę kosztów związanych z odstępstwami od przepisów sanitarnych (s. 38 ekspertyzy) Odwołujący wskazał, że koszty nadzoru autorskiego zostały źle przypisane względem etapu. Zgodnie ze wzorem umowy powinny wynosić 15% a nie 10% ceny oferowanej, jak wskazał wykonawca S. i S. Projekt Sp. z o.o. Powoduje to dodatkowo brak uwzględnienia kosztów finansowania w skutek przyjęcia niewłaściwych przepływów pieniężnych.
Odwołujący zaakcentował fakt, że błędne jest założenie, że termin realizacji usługi wyniesie 10 miesięcy, ponieważ okres 10 m-cy dotyczy wykonania jedynie etapu 1a i 1b, zatem nie obejmuje okresu pracy projektantów nad uzyskaniem pozwolenia na budowę oraz okresu przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielnie zamówienia publicznego na roboty budowlane. Zatem wszelkie koszty wskazane przez wykonawcę S. i S. Projekt Sp. z o.o. są zaniżone, gdyż ograniczają się do czasu 10 m-cy.
Nadmienił również, że dokumenty dotyczące umowy o staż załączone przez wykonawcę tak naprawdę nie mają żadnego znaczenia, ponieważ dotyczą czasu przeszłego i w żaden sposób nie tłumaczą potencjalnych niższych kosztów wykonawcy. Dodatkowo zwrócił uwagę, że umowa o staż dotyczy tylko jednego asystenta architekta, którego nie można brać pod uwagę w wyjaśnieniach rażąco niskiej ceny, ponieważ dokumentacja projektowa musi być wykonana przez architekta z uprawnieniami, a nie przez stażystę bez doświadczenia.
Podkreślił, że artykuł załączony przez wykonawcę dotyczący zarobków projektantów pochodzi z 2021 r., a jak wiadomo wysokość płac w budownictwie przez ostatnie 2 lata wzrosła nawet o 50%, a więc ten artykuł nie powinien być w żadnej sposób analizowany przy obecnych realiach cen.
Kolejnym załącznikiem, który przedstawił Wykonawca S. i S. Project Sp. z o.o. jest wniosek o staż. Odwołujący wskazał, że sam wniosek w swojej istocie jest tylko wnioskiem i nie świadczy on o tym, że wykonawca zatrudnia obecnie stażystów i ma to jakkolwiek wpływ to na jego koszty.
Analiza udostępnionej odwołującemu treści wyjaśnień skłania do wniosku, że okoliczności podane przez wykonawcę S. i S. Projekt Sp. z o.o. są na tyle ogólne, że nie można ich powiązać z przedmiotowym postępowaniem o udzielenie zamówienia i zaoferowaną ceną. Wyjaśnienia nie zawierają żadnych okoliczności, właściwych temu wykonawcy, które uzasadniałyby zaoferowanie ceny na tak niskim poziomie. Podkreślił, iż oferta wykonawcy S. i S. Projekt Sp. z o.o. nie zawiera kosztów zawartych w SWZ i wezwaniu zamawiającego.
Nie ulega wątpliwości, iż badanie ceny i ewentualne jej uznanie za rażąco niską musi być dokonywane w odniesieniu do
danego przedmiotu zamówienia, albowiem to z opisu zamawiającego wynika, jakie czynności muszą zostać przez wykonawcę zrealizowane w ramach danego zamówienia, a więc skalkulowane w ofercie. Tym samym brak wskazania przez wykonawcę S. i S. Projekt Sp. z o.o, że wyżej wymienione działania zostały uwzględnione w cenie oferty i w jakiej wysokości wyklucza rzetelność wyceny.
Niedoszacowanie kosztów w ofercie S. w zakresie wskazanym powyżej wynosi ponad 200 000,00 zł.
Powołał wyrok KIO 1965/17 i KIO 1966/17 z dnia 5 października 2017 r.
Z ostrożności, gdyby wykonawca S. i S. Projekt Sp. z o.o. podnosił, że koszty zostały ujęte w innych pozycjach, odwołujący podkreślił, że niedopuszczalne jest wskazywanie, że koszty, których obowiązek poniesienia wynika z treści SW Z, miałyby być pokrywane z innych pozycji. Czym innym jest bowiem obowiązek objęcia ceną oferty wszystkich kosztów niezbędnych do realizacji przedmiotu zamówienia, których obowiązek poniesienia wynika z SW Z, a czym innym - uwzględnienie w cenie oferty pewnej kwoty na ryzyka związane z realizacją zamówienia. Pogląd taki prezentowała Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt KIO 2717/17, wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 15.09.2017 r., sygn. akt KIO 1805/17, wyrok z dnia 05.10.2017 r., sygn. akt KIO 1965/17, KIO 1966/17.
Obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu spoczywa na wykonawcy. Odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem, podlega oferta wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu. Zasady udzielania zamówień wskazane zostały w art. 17 ustawy:
- Zamawiający udziela zamówienia w sposób zapewniający:
- najlepszą jakość dostaw, usług, oraz robót budowlanych, uzasadnioną charakterem zamówienia, w ramach środków, które zamawiający może przeznaczyć na jego realizację, oraz 2)uzyskanie najlepszych efektów zamówienia, w tym efektów społecznych, środowiskowych oraz gospodarczych, o ile którykolwiek z tych efektów jest możliwy do uzyskania w danym zamówieniu, w stosunku do poniesionych nakładów.
- Zamówienia udziela się wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy.
- Czynności związane z przygotowaniem oraz przeprowadzeniem postępowania o udzielenie zamówienia wykonują osoby zapewniające bezstronność i obiektywizm.
Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców.
Powyższe oznacza, że w trakcie prowadzonego postępowania wystąpiły nieprawidłowości skutkujące naruszeniem postanowień SW Z oraz ogłoszenia o zamówieniu, jak też obowiązujących przepisów ustawy, a w szczególności art. 16, art. 17, art. 109, art. 110, art. 116, art. 226 ust. 1, art. 239, art. 224, art. 253.
W tej sytuacji zamawiający powinien unieważnić czynność wyboru oferty najkorzystniejszej i dokonać ponownego badania i oceny ofert oraz wyboru oferty najkorzystniejszej.
W dniu 4 maja 2023 r. zamawiający poinformował wykonawców o wniesieniu odwołania.
W dniu 8 maja 2023 r. do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego zgłosił się wykonawca „S. i S. Projekt” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Olsztynie, ul. Zodiakalna 2. Przystępujący wskazał, że posiada interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść strony, do której przystępuje, czyli zamawiającego. Odwołanie kwestionuje m.in. czynność wyboru przez zamawiającego oferty przystępującego – S. i S. Projekt sp. z o.o., zatem uzyskanie korzystnego rozstrzygnięcia dla zamawiającego leży w interesie przystępującego, bowiem pozwoli mu uzyskać kontrakt na realizację przedmiotowego zamówienia publicznego. Przystępujący kwestionuje stanowisko odwołującego się. Zamawiający przeprowadził postępowanie prawidłowo i dokonał należytej weryfikacji oraz oceny złożonych ofert, również w zakresie rażąco niskiej ceny. Wniósł o oddalenie odwołania. Zgłoszenie zostało wniesione przez wiceprezesa zarządu przystępującego, zgodnie z zasadami reprezentacji. Do zgłoszenia dołączono dowody przekazania kopii zgłoszenia stronom.
W dniu 16 maja 2023 r. odwołujący uzupełnił treść odwołania w następujący sposób:
Odwołujący podkreślił, że jeżeli wykonawca składający wyjaśnienia nie udowodni, że cena jego oferty nie jest rażąco niska, to jest to równoznaczne z potwierdzeniem, że oferta zawiera rażąco niską cenę lub koszt, i oferta tego wykonawcy podlega odrzuceniu.
W ocenie odwołującego z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku oferty S. i S. Projekt Sp. z o.o.
Wykonawca nie sprostał ww. zadaniu, w tym nie przedstawił wyjaśnień obejmujących wszystkie wskazane przez zamawiającego składniki kosztowe, ani nie złożył dowodów potwierdzających, iż cena jest rynkowa, tj. nie niższa niż koszty własne wykonawcy.
Wskazać należy na poniższe:
I. Braki dowodowe
- brak dowodów w zakresie podwykonawstwa
Niezrozumiałym jest dla odwołującego na jakiej podstawie zamawiający uznał wyjaśnienia wykonawcy za wykazujące rzetelność skalkulowania ceny w zakresie obejmującym branże konstrukcyjną, elektryczną, sanitarną i konserwacji zabytków (pkt 2-5 na str. 6 oraz w tabeli na stronie 10 wyjaśnień).
Wskazane branże, zgodnie z treścią oferty wykonawcy, są powierzone do podwykonania odrębnym podmiotom: tu odwołujący wkleił fragment oferty Ponadto, wykonawca w oświadczeniu zawartym w ofercie, wskazał że polega na zasobach tych podmiotów: tu odwołujący wkleił fragment oferty Potwierdzeniem poprawności kalkulacji ceny za wykonanie elementów przedmiotu zamówienia obejmujących wskazane branże powinny być zatem dowody w postaci ofert podwykonawczych wymienionych podmiotów (względnie innych dokumentów, które potwierdzałby że podwykonawcy podejmą się realizacji części zamówienia za określoną kwotę) – por. KIO 1679/21. Takich dowodów wyjaśnienia nie zawierają.
Wykonawca tymczasem przedstawia kalkulację określającą koszty pracy projektantów ze wskazanych branż, argumentując że są one wyższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę (str. 6-7).
Powyższe jednak nie tylko nie świadczy o skalkulowaniu ceny oferty powyżej kosztów wykonania zamówienia, ale wręcz przeciwnie – wprost wskazał na jej niedoszacowanie.
Na koszty wykonawcy w zakresie objętym podwykonawstwem nie składa się bowiem wyłącznie wynagrodzenie pracownika podwykonawcy, ale także wszelkie inne koszty jakie ponosi każdy podwykonawca (tzw. wynagrodzenie brutto pracodawcy, utrzymanie biura, wydruki, amortyzacja, logistyka, itp.), a także – mając na uwadze, że działalność gospodarczą prowadzi się w celu osiągania dochodu /zysku – marża tychże podwykonawców.
Wprawdzie wykonawca na str. 8-9 wyjaśnień pisze, że „Ceny opracowań podwykonawców branżowych i specjalistycznych zawierają w sobie ich koszty ogólne i zysk” niemniej nie wynika to ani z treści wyjaśnień (gdyż jak wyżej pokazano wyłącznie wynagrodzenia projektantów, a nie ceny opracowań podwykonawców), ani tym bardziej nie jest potwierdzone żadnymi dowodami, w szczególności własnymi oświadczeniami tychże podwykonawców, że podejmują się wykonać prace za kwoty podane w tabeli nr 2 w pkt 2-5.
Odwołujący podkreślił, że wykonawca nie przedstawił dowodów na potwierdzenie, że podwykonawcy wykonają powierzone im prace we wskazanych branżach za kwoty wymienione w tabeli nr 2, a jednocześnie przedstawił w tych branżach wyłącznie koszty pracy pracowników (nie własnych), nie kalkulując kosztów zatrudnienia ani żadnych innych kosztów jakie podwykonawcy muszą ponieść przy realizacji części zamówienia, nie wspominając już o marży tychże podwykonawców.
Co więcej, pomimo zapewnień wykonawcy, że koszty pracy projektantów we wskazanych branżach są zgodne z przepisami o minimalnym wynagrodzeniu, to przy uwzględnieniu twierdzenia wykonawcy, że kwoty wskazane w tabeli nr 2 zawierają koszty i zysk podwykonawcy, wynagrodzenie projektantów jest w istocie nie tylko nierynkowe, ale niższe niż wynagrodzenie minimalne za pracę.
Dowód: załącznik nr 1 – zestawienie - nierealność kosztów
- nieprzydatność dowodów złożonych przy wyjaśnieniach wykonawcy z dnia 12.04.2023r.
Wykonawca w ramach dowodów mających jakoby potwierdzać prawidłowość kalkulacji zawartej w wyjaśnieniach złożył trzy umowy stażowe i wniosek o zorganizowanie stażu, co ma uzasadniać fakt że Wykonawca korzysta z pomocy publicznej.
Dowody te są jednak zupełnie nieprzydane do potwierdzenia rynkowości ceny, albowiem wykonawca w ramach kalkulacji nie wskazał na obniżenie ceny z uwagi na pomoc publiczną. Ponadto umowy dotyczą okresów przeszłych, a wniosek jest tylko pierwszą stroną pięciostronicowego urzędowego wzoru (gdzie wskazanie przez wnioskodawcę stanowiska pracy, na które planuje się przyjąć bezrobotnych/niepełnosprawnych poszukujących pracy następuje na str. 2), zatem nie wiadomo jakiego stanowiska złożona strona 1 wniosku dotyczy i czy w jakikolwiek sposób ewentualny stażysta będzie zaangażowany w realizację zamówienia. Należy także zauważyć, że zatrudnienie stażysty nie obniża kosztów wykonania zamówienia, albowiem prace projektowe muszą wykonać osoby posiadające niezbędne uprawienia (tj. projektant i projektant sprawdzający), których stażysta nie posiada.
Ponadto wykonawca złożył Raport płacowy Hays Poland i Raport z GoWork z danymi z roku 2019 i 2021r., co czyni je zupełnie nieprzydatnymi dla udowodnienia, że wartości wynagrodzeń projektantów wskazane w wyjaśnieniach są rynkowe wg aktualnych w roku 2023 standardów.
Jako ostatni dowód Wykonawca złożył mediany zarobków projektantów z serwisu wynagrodzenia.pl ze stycznia 2023r.
Jednakże należy zauważyć, że dotyczą one branży sanitarnej, elektrycznej i konstrukcyjnej, a zatem tych branż, które Wykonawca powierzył podwykonawcom. Zatem także one są nieprzydatne dla wykazania, że zaoferowana cena jest realna, gdyż informacje z serwisu dotyczącego wynagrodzeń nie mogą zastąpić jako dowodów oświadczeń (ofert) samych podwykonawców.
Jednocześnieodwołujący podkreślił, że wszelkie ewentualne dowody (np. oferty podwykonawców) jakie wykonawca
chciałby złożyć obecnie celem uzupełnienia swoich wyjaśnień, nie mogą być wzięte pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem KIO (np. KIO 166/23; KIO 443/21), próba dowodzenia realności ceny oferty na etapie postępowania odwoławczego jest próbą spóźnioną. Ciężar dowodu w zakresie wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu spoczywa, na wezwanym do wyjaśnień wykonawcy, na etapie ich składania. Izba wydając wyrok ocenia prawidłowość czynności zakończonej przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia, dlatego dowody złożone przez wezwanego wykonawcę na etapie postępowania odwoławczego są nieprzydatne dla rozstrzygnięcia.
II. Niedoszacowanie kalkulacji ceny w wyjaśnieniach wykonawcy z dnia 12.04.2023r.
- Zbyt małe koszty na branże - zbyt krótki czas na realizację dokumentacji projektowej Jak wskazano w odwołaniu, wykonawca kalkulując koszty przyjął zbyt krótki czas realizacji zamówienia w branżach konstrukcyjnej, elektrycznej, telekomunikacyjnej, sanitarnej i konserwatora zabytków.
Zakres prac projektowych koniecznych do wykonania przedstawiono w Załączniku nr 2 do pisma procesowego.
Dowód: załącznik nr 2 - Wyciąg z dokumentów zamówienia Obrazuje on jak duży jest nakład pracy w poszczególnych branżach, w tym w zakresie branży konstrukcyjnej. W szczególności odwołujący podkreślił, że zamówienie dotyczy projektowania obiektu skompilowanego zarówno konstrukcyjnie jak i elektrycznie i sanitarnie, a nadto wpisanego do rejestru zabytków. Projektowanie takiego obiektu wymaga współpracy i licznych uzgodnień z konserwatorem, co skutkuje wieloma iteracjami wersji dokumentacji projektowej.
Tymczasem, zgodnie z wyjaśnieniami wykonawcy, oferta firmy SOSAK ma następującą strukturę kosztów: tu odwołujący przytoczył fragment wyjaśnień przystępującego z 4 kwietnia 2023 Struktura kosztów powinna co do zasady odzwierciedlać nakład pracy w poszczególnych branżach, jednakże – jak wynika z zakresu prac – w przypadku oferty wykonawcy jest ona jednak zaburzona. Koszty wykonania projektów z branż: konstrukcyjnej, elektrycznej, telekomunikacyjnej, sanitarnej i konserwatora zabytków są zbyt niskie jak na zakres prac wynikających z OPZ.
W ocenie odwołującego, wykonawca nie doszacował co najmniej następujących okresów niezbędnych do wykonania prac projektowych:
Konstrukcja Okres z RNC 1 mc Okres minimalny niezbędny 3 mc Różnica 2mc Koszt nieuwzględniony 20 000,00 zł netto branża elektryczna, telekomunikacyjna Okres z RNC 3 mc Okres minimalny niezbędny 4 mc Różnica 1mc Koszt nieuwzględniony 15 000,00 zł netto branża sanitarna Okres z RNC 3 mc Okres minimalny niezbędny 4 mc Różnica 1mc Koszt nieuwzględniony 13 333,33 zł netto konserwator Okres z RNC 2 mc Okres minimalny niezbędny 3 mc Różnica 1 mc Koszt nieuwzględniony 10 000,00 zł netto SUMA 58 333,33 Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie 58.333,33 zł netto.
- Zbyt małe koszty na branże – nieoszacowanie liczby projektantów Ponadto, należy wskazać, że niewłaściwe są (zaniżone) założenia dotyczące liczby niezbędnych projektantów do realizacji prac projektowych, zgodnie z poniższym: a) brak jednej osoby w branży konstrukcyjnej W wyjaśnieniach wykonawca przyjął do kalkulacji jedną osobę jako projektanta branży konstrukcyjnej. Zgodnie z prawem budowlanym dokumentację projektową wykonują minimum dwie osoby – projektant i sprawdzający, obaj specjaliści
muszą być osobami posiadającymi uprawnienia budowlane i odpowiednie doświadczenie. Zatem nie mogą to być asystenci.
Koszt pracy jednej osoby/ jeden miesiąc zgodnie z wyjaśnieniami wykonawcy to 10.000,00 zł netto.
Zatem niedoszacowana osoba to koszt miesięczny 10.000,00 zł netto. A ponieważ, zgodnie z punktem powyżej zakres czasowy prac konstruktora został niedoszacowany o 2 m-ce, to dodatkowo należy przewidzieć osobę na minimum 3 miesiące pracy tj. dodatkowo 30.000,00 zł netto.
Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie 30.000,00 zł netto. b) brak 1,5 osoby w branży sanitarnej W wyjaśnieniach Wykonawca przyjął do kalkulacji 1,5 osoby jako projektanta branży sanitarnej. Zgodnie z prawem budowlanym dokumentację projektową wykonują minimum dwie osoby – projektant i sprawdzający, obaj specjaliści muszą być osobami posiadającymi uprawnienia budowlane i odpowiednie doświadczenie.
Koszt pracy 1,5 osoby/ 3 m-ce zgodnie z wyjaśnieniami wykonawcy to 40.000,00 zł netto.
Koszt 0,5 osoby dodatkowo to 1/3*40000=13.333,33 zł netto. A ponieważ, zgodnie z punktem powyżej zakres czasowy prac projektantów branży sanitarnej został niedoszacowany o 1 m-c, to dodatkowo należy przewidzieć pół osoby na minimum 1 miesiąc pracy tj. dodatkowo 13.333,33/3 zł netto = 4.444,33 zł netto.
Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 17.777,66 zł netto
- Niedoszacowanie kosztów udziału biura, materiałów i innych kosztów stałych w zakresie branż powierzonych podwykonawcom Zgodnie z ofertą, wykonawca realizuje samodzielnie branżę architektoniczną, powierzając wykonanie pozostałych branż podwykonawcom. Stąd podane na str. 7 od góry oraz w tabeli nr 2 w poz. 1.4. koszty to koszty własne wykonawcy. Nie uwzględniają one kosztów wykonania części zamówienia przez podwykonawców. Koszty te stanowią ok 10% ceny oferty (Wartość kosztów stałych dla branży architektury w porównaniu z kosztem prac projektowych branży architektonicznej wynosi 25.000/243.200,00 = ok. 10%) Przyjmując założenie, że podwykonawcy przyjęli zasadniczo analogiczną wysokość kosztów stałych, tj. przenosząc powyższy procent (10%) na grunt wynagrodzeń projektantów podwykonawców otrzymujemy następujące niedoszacowania w zakresie kosztów stałych firm podwykonawczych:
Koszty stałe firm podwykonawczych Wartości z uwzg. Niedosz.
Wartość prac konstruktor 60 000,00 Wartość prac b. sanitarna 57 777,66 Wartość prac b.elektryczna i telek. 60 000,00 Wartość prac konserwator 30 000,00 Koszty stałe 10% Konstrukcja6 000,00 Koszty stałe 10% Sanitarna5 777,77 Koszty stałe 10% Elektryka6 000,00 Koszty stałe 10% Konserwator3 000,00 SUMA 20 777,77 Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 20.777,77 zł netto
- Niedoszacowanie kosztów praw autorskich Zgodnie z pkt 2) wezwania do złożenia wyjaśnień ceny Wykonawca miał złożyć wyjaśnienia oraz dowody, a także kalkulację ceny w zakresie „2) Kosztów związanych z majątkowymi prawami autorskimi do wykonanych opracowań i utworów na warunkach i polach eksploatacji określonych szczegółowo w § 6 wzoru umowy, których przeniesienie nastąpi w ramach wynagrodzenia zaproponowanego w ofercie wykonawcy,” Wyjaśnienia w ogóle nie zawierają kalkulacji ceny w zakresie praw autorskich. Wprawdzie na końcu pisma wykonawca ogólnie oświadcza, że cena oferty zawiera wszystkie koszty, w tym wartość praw autorskich, niemniej jednak nie stanowi to przedstawienia – zgodnie z żądaniem zamawiającego – kalkulacji ceny w tym zakresie.
Ponadto odwołujący podkreślił, że w przypadku, gdy wykonawca powierza projekty branżowe do realizacji podwykonawców, to każdy z podwykonawców powinien sam oświadczyć na jaką kwotę wycenia przeniesienie praw autorskich. Nie może za niego uczynić tego wykonawca (projektant w branży architektonicznej), tzn. wykonawca nie może sam dokonać wyceny praw autorskich w dziełach swoich podwykonawców.
W ocenie odwołującego należy przyjąć, że prawa autorskie ważą minimum 10% wynagrodzenia, co odwołujący wyszacował tak samo jak niedoszacowane koszty pracy podwykonawców, to jest na poziomie ok. 20 777,77 zł. Netto.
- Brak uwzględnienia kosztów Dendrologa / Projektanta zieleni Konieczność wykonania takiego opracowania wynika wprost z Ekspertyzy budowalnej, stanowiącej załącznik do SW Z i
kształtującej zakres wykonania zadania projektowego (strona 36 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku: opis Ekspertyza.pdf):
„- usunięcie strefy korzeniowej roślin z obszaru fundamentów, usunięcie roślinności o rozbudowanym systemie korzeniowym i zastąpienie jest roślinnością o małym przyroście, usunięcie roślinności pnącej się po ścianach” Wyjaśnienia wykonawcy w ogóle nie zawierają kalkulacji ceny w tym zakresie.
Odwołujący przedstawia ofertę na wykonanie przedmiotowego zakresu obrazującego wysokość niedoszacowanych kosztów.
Dowód: załącznik nr 3 - oferta P. Grela Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 3.000,00 zł netto
- Brak uwzględnienia kosztów projektanta drogowego Konieczność wykonania takiego opracowania wynika wprost z Ekspertyzy budowalnej, stanowiącej załącznik do SW Z i kształtującej zakres wykonania zadania projektowego (strona 36 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku: opis Ekspertyza.pdf): • wymianę uszkodzonych nawierzchni utwardzonych przy budynku a w szczególności (PILNE!!!) zlikwidowanie wystających i luźnych płytek w atrium; Wyjaśnienia wykonawcy w ogóle nie zawierają kalkulacji ceny w tym zakresie.
Odwołujący przedstawia ofertę na wykonanie przedmiotowego zakresu obrazującego wysokość niedoszacowanych kosztów.
Dowód: załącznik nr 4 – oferta Ł. Machtałowicz Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 6.000,00 zł netto
- Brak uwzględnienia kosztów w zakresie badania i ekspertyza mykologiczna Konieczność wykonania takiego opracowania wynika wprost z Ekspertyz stanowiących załącznik do SW Z i kształtujących zakres wykonania zadania projektowego: •wymianę tynków wewnętrznych niskiego parteru na ścianach z osuszaniem i Stwierdzono występowanie korozji stalowych elementów dźwigarów (strona 36 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) •Stwierdzono występowanie korozji stalowych elementów dźwigarów dachowych oraz korozji biologicznej elementów drewnianych sufitów podwieszanych. (strona 4 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) •Wewnątrz budynku stwierdzono ślady wilgoci i podsiąkania. (strona 4 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) •Widoczne ślady wilgotności na ścianach wewnętrznych oraz zewnętrznych od wnętrza budynku, pozwalają ocenić stan techniczny izolacji jako zły. (strona 5 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) Wyjaśnienia wykonawcy w ogóle nie zawierają kalkulacji ceny w tym zakresie.
Odwołujący przedstawia ofertę na wykonanie przedmiotowego zakresu obrazującego wysokość niedoszacowanych kosztów.
Dowód: załącznik nr 3 - oferta P. Grela Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 4.000,00 zł netto
- Brak uwzględnienia kosztów w zakresie: odkrywki i badania w zakresie ppoż. + ekspertyza pożarowa Brak jest także w wyjaśnieniach wykonawcy wyceny wykonania odkrywek i badań w zakresie konieczności stwierdzenia czy elementy budynku spełniają wymagania w zakresie odporności ogniowej (s. 37 ekspertyzy budowlanej), a także wyceny ekspertyzy przeciwpożarowej z uwagi na zbyt małe szerokości dróg pożarowych (s. 37 ekspertyzy budowlanej).
Konieczność wykonania ekspertyzy pożarowej i uzyskania odstępstw od przepisów pożarowych wynika z zabytkowego charakteru budynku oraz następujących elementów niespełniających wymagań ochrony ppoż.: •PRZEKROCZONE DŁUGOŚCI DOJŚĆ EWAKUACYJNYCH: -Z POM. 0/25 (SALA ODCZYTOWA), POWINNO BYĆ MAX. 10m - JEST 19 I 14m, -Z POM. 0/18 (ARCHIWUM), POWINNO BYĆ MAX. 10m - JEST 30m, -Z POM. 1/10,1/11, 1/12, 1/13, 1/14, 1/15, POWINNO BYĆ MAX. 10m, -Z POM. 1/21 (SALA WYSTAWOWA) PRZEZ ZAPLECZE W/W SALI, POWINNO BYĆ MAX. 10m, (strona 37 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) •KLATKI SCHODOWE NIE OBUDOWANE ŚCIANAMI REI60 I NIE ZAMYKANE DRZWIAMI EIS30 I NIE SĄ ODDYMIANE. (strona 37 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) •POM. 0/15 WĘZEŁ C.O. NIE WYDZIELONA STREFA P.POŻ. (ŚCIANY POWINNY BYĆ REI120, DRZWI EI60). (strona 37 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf)
•ZA MAŁA SZEROKOŚĆ KOMUNIKACJI POM. 0/16, 1/19 W STANIE WYKOŃCZONYM POWINNO BYĆ MIN. 1,20m. (strona 37 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) •ZBYT MAŁA SZEROKOŚĆ DRZWI EWAKUACJI NA ZEWNĄTRZ Z POM. 1/20 SZEROKOŚCI 0,74m+0,54m, POWINNO BYĆ MIN. ŁĄCZNIE 1,80m (strona 37 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) Wyjaśnienia wykonawcy w ogóle nie zawierają kalkulacji ceny w tym zakresie.
Odwołujący przedstawia ofertę na wykonanie przedmiotowego zakresu obrazującego wysokość niedoszacowanych kosztów.
Dowód: załącznik nr 5 – oferta A. Żmirek Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 10.000,00 zł netto
- Brak uwzględnienia kosztów w zakresie: odstępstwa SANEPID Konieczność wykonania takiego opracowania wynika wprost z Ekspertyz stanowiących załącznik do SW Z oraz z uwagi na fakt że budynek jest wpisany do rejestru zabytków: •HOL 0/2 Z FUNKCJĄ POMOCNICZĄ (KAFEJKA POW. 0/6) MIN. WYSOKOŚĆ 3,30m WYMAGANE. (strona 37 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) •BRAK WENTYLACJI W CZĘŚCI POMIESZCZEŃ. (strona 38 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) •POMIESZCZENIE KASY PLANETARIUM JEST BEZ OŚW IETLENIA ŚW IATŁEM NATURALNYM. (strona 38 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) •POMIESZCZENIE BIUROWE 1/2 POSIADA NIENORMATYWNĄ POWIERZCHNIĘ OKNA. (strona 38 Ekspertyzy budowlanej, nazwa pliku opis Ekspertyza.pdf) Wyjaśnienia wykonawcy w ogóle nie zawierają kalkulacji ceny w tym zakresie.
Odwołujący przedstawia ofertę na wykonanie przedmiotowego zakresu obrazującego wysokość niedoszacowanych kosztów.
Dowód: załącznik nr 6 – oferta B.Berezowska Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 3.000,00 zł netto
- Brak uwzględnienia kosztów w zakresie nadzorów autorskich na poziomie 15% Zgodnie z § 3 wzoru umowy:
- Z tytułu należytego i terminowego wykonania przedmiotu umowy, Zamawiający zapłaci wykonawcy, z uwzględnieniem postanowień ust. 4 poniżej, wynagrodzenie ryczałtowe w łącznej wysokości ……………. brutto (słownie: ……. złotych), w tym należny podatek VAT w wysokości 23 %.
- Zapłata wynagrodzenia, o którym mowa w ust.1 nastąpi po wykonaniu przez wykonawcę i odebraniu przez zamawiającego poszczególnych etapów umowy, w następujących wysokościach:
- Etap Ia – 15,0% kwoty określonej w ust.1. tj. ……………….. złotych brutto (słownie: ………………………… 00/100 złotych), 2.Etap Ib – 70,0% kwoty określonej w ust.1. tj. ……………….. złotych brutto (słownie: ………………………… 00/100 złotych), 3.Etap II – 15,0 % kwoty określonej w ust.1. tj. ………………… złotych brutto (słownie: ……………………………… 00/100 złotych), Odwołujący zwrócił uwagę, że w przypadku, gdy – z różnych przyczyn – nie dojedzie do realizacji Etapu II obejmującego wykonanie nadzoru autorskiego to Wykonawca nie otrzyma wynagrodzenia za tę fazę projektu w kwocie stanowiącej 15% wynagrodzenia (ceny oferty).
W konsekwencji wycena nadzoru autorskiego na poziomie 10% - tabela nr 2 w wyjaśnieniach wykonawcy powoduje, że w powyższej sytuacji Wykonawca nie otrzyma kwoty 59 700 netto tj. 73.431 brutto. Zatem przewidując - inaczej niż wynika ze wzoru umowy - jedynie 10% na nadzory Wykonawca generuje potencjalną stratę, której ryzyka nie uwzględnia w ofercie, tj. 19 900,00 netto, czyli 24 477,00 zł brutto.
- Brak uwzględnienia kosztów prac nad pozwoleniem na budowę Etap Ib kończy się przekazaniem dokumentów niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę. Etap ten odpowiada okresowi 10 miesięcy, jakie uwzględnił Wykonawca w wycenie prac architekta.
Potem następuje procedura uzyskiwania Pozwolenia na Budowę, która trwa 65 dni plus 14 dni na zawiadomienie stron i 14 dni na złożenie przez strony sprzeciwu. Daje to łącznie 93 dni – zatem ok. 3 miesięcy.
W procesie uzyskiwania pozwolenia na budowę zawsze uczestniczy projektant, gdyż wydanie decyzji zasadniczo zawsze (a co najmniej należy przewidzieć takie ryzyko) wiąże się z koniecznością złożenia organowi administracji poprawek, korekt, wyjaśnień, uzupełnień.
Na potrzeby powyższego min 5% czasu a zatem i 5% wynagrodzenia z każdej branży powinno być wkalkulowane jako element w zakresie pracochłonności niezbędnej do uzyskania pozwolenia na budowę.
Czas niezbędny z uwagi na procedurę wydania pozwolenia na budowę Wartości z uwzg. Niedosz.
Wartość prac architekt 174 300,00 Wartość prac konstruktor 60 000,00 Wartość prac b. sanitarna 57 777,66 Wartość prac b. elektryczna i telek. 60 000,00 Wartość prac konserwator 30 000,00 Obsługa pozwolenia na budowę 5% Architekt 8 715,00 Obsługa pozwolenia na budowę 5% Konstruktor 3 000,00 Obsługa pozwolenia na budowę 5% Elektryk 3 000,00 Obsługa pozwolenia na budowę 5% Sanitarny 2 888,88 Obsługa pozwolenia na budowę 5% Konserwator 1 500,00 SUMA 19 103,88 Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 19.103,38 zł netto.
- Brak uwzględnienia kosztów udziału w postępowaniu przetargowym Etap II obejmuje obowiązek udziału wykonawcy w postępowaniu o udzielnie zamówienia na wybór wykonawcy robót w sposób czynny, m. in. przez odpowiedzi na pytania do dokumentacji projektowej.
W procesie pytań i odpowiedzi pojawia się też zawsze konieczność (a co najmniej należy przewidzieć takie ryzyko) przygotowania korekt, rysunków, odpowiedzi wielobranżowych, dokonywania pisemnych, w tym rysunkowych, wyjaśnień.
Na potrzeby powyższego min 2,5% czasu a zatem i 2,5% wynagrodzenia z każdej branży powinno być wkalkulowane jako element w zakresie pracochłonności niezbędnej do uzyskania pozwolenia na budowę.
Obsługa procesu przetargu na roboty budowlane Wartości z uwzg. Niedosz.
Wartość prac architekt 174 300,00 Wartość prac konstruktor 60 000,00 Wartość prac b. sanitarna 57 777,66 Wartość prac b. elektryczna i telek. 60 000,00 Wartość prac konserwator 30 000,00 Obsługa przetargu na roboty budowlane 2,5% Architekt 4 357,50 Obsługa przetargu na roboty budowlane 2,5% konstruktor 1 500,00 Obsługa przetargu na roboty budowlane 2,5% Sanitarny 1 444,44 Obsługa przetargu na roboty budowlane 2,5% Elektryk 1 500,00 Obsługa przetargu na roboty budowlane 2,5% Konserwator 750,00 SUMA 9 551,94 Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 9.551,94 zł netto.
- Brak uwzględnienia kosztów pracy kosztorysantów branżowych Zgodnie z wezwaniem zamawiającego Wykonawca zobowiązany był przedstawić kalkulację potwierdzającą, że cena obejmuje m. in. opracowanie niezbędnej dokumentacji projektowej w celu uzyskania decyzji udzielającej pozwolenia na budowę wraz z wszelkimi opracowaniami koniecznymi do uzyskania ww. decyzji, określonymi szczegółowo w § 1 wzoru umowy.
Zgodnie zaś z § 1 ust. 3 wzoru umowy zakres przedmiotu zamówienia obejmuje m. in. opracowanie przedmiaru robót, kosztorysów inwestorskich oraz zbiorczego zestawienia kosztów (ZZK) dla wszystkich branż oraz w podziale na etapy realizacyjne uzgodnione z zamawiającym, umożliwiające realizację robót zgodnie z wytycznymi umowy o dofinasowanie projektu, wytycznymi organu konserwatorskiego oraz budżetem zamawiającego.
Wyjaśnienia wykonawcy nie zawierają kosztów wykonania dokumentacji kosztorysowej tj. przedmiarów i kosztorysów w projektach branżowych.
Przyjmując klucz wyceny dokumentacji kosztorysowej wskazany w branży architektonicznej (10.000,00/174.300= 5,74%) należy przyjąć 5,74% na wykonanie kosztorysów dla każdej z branż.
Wykonanie kosztorysów branżowych Wartości z uwzg. Niedosz.
Wartość prac konstruktor 60 000,00 Wartość prac b. sanitarna 57 777,66 Wartość prac b. elektryczna i telek. 60 000,00 Dokumentacja kosztorysowa 5,74% konstruktor 3 444,00 Dokumentacja kosztorysowa 5,74% sanitarny 3 316,44
Dokumentacja kosztorysowa 5,74% elektryk 3 444,00 SUMA 10 204,44 Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 10.204,44 zł netto.
- Brak uwzględnienia kosztów aktualizacji kosztorysów Zgodnie z SW Z Etap II obejmuje wykonanie: „ Etap II: pełnienie nadzoru autorskiego w trakcie realizacji robót budowlanych oraz udzielanie zamawiającemu merytorycznego wsparcia podczas przygotowania i przeprowadzania postępowań o udzielenie zamówień publicznych w celu wyboru wykonawcy robót budowlanych oraz dokonanie dwukrotnej aktualizacji kosztorysów (odrębnie dla każdego z etapów i branż).”
Wykonawca nie wycenił w ramach kalkulacji przedstawionej w wyjaśnieniach również konieczności dwukrotnej aktualizacji kosztorysów. Koszt przygotowania jednokrotnej aktualizacji kosztorysów wynosi 20% kosztów ich wykonania.
Zatem dwukrotna aktualizacja to 40% kosztów wykonania kosztorysów. Należy mieć na uwadze, że wykonanie aktualizacji kosztorysów może mieć miejsce nawet za 5 lat (Etap II obejmuje okres 60 m-cy), gdy koszty pracy projektantów będą znacznie wyższe.
Aktualizacja kosztorysów Wartości z uwzg. Niedosz.
Dokumentacja kosztorysowa Architekt 10 000,00 Dokumentacja kosztorysowa 5,74% konstruktor 3 444,00 Dokumentacja kosztorysowa 5,74% sanitarny 3 316,44 Dokumentacja kosztorysowa 5,74% elektryk 3 444,00 Aktualizacja kosztorysów 2x20% Architektura 4 000,00 Aktualizacja kosztorysów 2x20% konstrukcja 1 377,60 Aktualizacja kosztorysów 2x20% Elektryka 1 326,58 Aktualizacja kosztorysów 2x20% Sanitarka 1 377,60 SUMA 8 081,78 Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 8.081,78 zł netto.
- Brak uwzględnienia kosztów uczestnictwa projektantów w naradach technicznych i koordynacyjnych Zgodnie z § 5 ust 3 pkt 10 wzoru umowy: „Wykonawca, z uwzględnieniem pozostałych obowiązków określonych w umowie, jest zobowiązany w szczególności do: (…) 10) udziału w trakcie trwania Etapu II umowy w naradach technicznych i koordynacyjnych organizowanych przez zamawiającego, w odbiorach częściowych i odbiorze końcowym robót budowlanych realizowanych na podstawie dokumentacji projektowej stanowiącej przedmiot niniejszej umowy, określając ilość pobytów max 8 razy w miesiącu, w zakresie każdej branży ujętej w opracowaniach stanowiących przedmiot umowy,” Z racji faktu, że wyceny prac projektowych projektantów branżowych zawarte w wyjaśnieniach wykonawcy dotyczą tylko kosztu pracy projektantów w zakresie wykonania rysunków brak jest w nich kosztów uczestniczenia w naradach technicznych i koordynacyjnych takich jak koszty logistyki, koszty reprezentanta branży obecnego na naradzie technicznej bądź koordynacyjnej.
Przyjmując za ww. postanowieniem wzoru umowy, że w trakcie prac projektowych odbędzie się po 2 narady w miesiącu daje to 20 narad. Na każdej z narad obecny musi być przedstawiciel każdej branży projektowej zatem 4 osoby. Koszt narady dla jednej osoby to minimum 100 złotych co daje 4x100x20= 8.000,00 zł netto Łącznie daje to niedoszacowanie oferty na poziomie ok. 8.000,00 zł netto.
Podsumowanie niedoszacowań z punktów 1- 15 powyżej PODSUMOWANIE NIEDOSZACOWAŃ Numer PunktuWartośc niedoszacowania 1 58 333,33 2A 30 000,00 2B 17 777,66 3 20 777,77 4 20 777,77 5 3 000,00 6 6 000,00 7 4 000,00 8 10 000,00 9 3 000,00 10 19 900,00 11 19 103,88
12 9 551,94 13 10 204,44 14 8 081,78 15 8 000,00 SUMA 248 508,56 III. Podsumowując:
Wezwanie do wyjaśnienia ceny oferty co do zasady jest konsekwencją stwierdzenia faktu, że cena ta w sposób zauważalny odbiega od wartości zamówienia czy średniej arytmetycznej cen innych ofert. W odpowiedzi na takie wezwanie wykonawca zobowiązany jest więc wyjaśnić w sposób szczegółowy i konkretny, że zaoferowana cena gwarantuje należytą realizację całego zamówienia, uwzględnia wszelkie niezbędne do tego elementy, jak również wykazać dlaczego był w stanie zaoferować cenę na takim, a nie innym poziomie, czyli poziomie odbiegającym od wartości zamówienia lub cen innych złożonych w postępowaniu ofert. Odwołujący podkreślił przy tym, że postępowaniu o udzielenie zamówienia ciężar wykazania, że cena oferty nie jest rażąco niska spoczywa na wykonawcy, który został wezwany do wyjaśnień. Wynika to wprost z art. 224 ust. 5 ustawy. Stąd złożone przez wykonawcę wyjaśnienia w zakresie ceny oferty muszą być wyczerpujące, rzetelne, konkretne, rozstrzygające wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia, w szczególności wyartykułowane w wezwaniu zamawiającego. Przy czym nie jest wystarczające samo powołanie się na istnienie tego różnego rodzaju okoliczności wpływających na obniżenie ceny, lecz konieczne jest wykazanie w sposób mierzalny, jak wpływają one na obniżenie kosztów realizacji zamówienia, jakie mają przełożenie na poszczególne elementy składowe ceny. Z kolei zamawiający poddając analizie wiarygodność, rzetelność i kompletność wyjaśnień powinien sprawdzić czy wykazują one cenę oferty i czy referują do zagadnień, których wyjaśnienia zamawiający żądał od wykonawcy w treści wezwania oraz czy odpowiadają swoją szczegółowością wymaganiom w tym wezwaniu wskazanym. W przedmiotowej sprawie w treści wezwania skierowanego do wykonawcy zamawiający wskazał wprost na konieczność przedstawienia dowodów potwierdzających, że zaoferowana cena za wykonanie całości przedmiotowego zamówienia nie jest rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia. Zamawiający wskazał ponadto na koniczność przedstawienia szczegółowych kalkulacji, wyliczając dodatkowo zagadnienia, które muszą być ową kalkulacją objęte („(…) w szczególności proszę o wskazanie: i tu odwołujący wkleił fragment wezwania zamawiającego Obowiązek złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny wynika również wprost z ustawy, z art. 224 ust. 1 ustawy, gdzie jednoznacznie wskazano, że „zamawiający żąda od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych”, a potwierdzeniem istnienia powyższego obowiązku jest również art. 224 ust. 6 ustawy, wskazujący na konieczność odrzucenia oferty „jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu”. Konieczność poparcia przedstawianych wyjaśnień dowodami ma kluczowe znaczenie dla ich oceny, ponieważ same wyjaśnienia nie mogą być uznane za w pełni obiektywne jako składane przez podmiot bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem, w tym w sytuacji gdy wykonawca powołuje się na istnienie po jego stronie szczególnie korzystnych warunków, które wpłynęły na sposób ukształtowania ceny.
Odwołujący uważa, że wskazał, że wyjaśnienia wykonawcy są lakoniczne, ich zasadnicza część opiera się dość ogólnych stwierdzeniach lub zapewnieniach wykonawcy o realności ceny, brak jest informacji konkretnych, niosących za sobą mierzalną wartość. Nie odpowiadają one wymaganiom ustawowym, ani nie odpowiadają na wszystkie zagadnienia zaadresowane przez zamawiającego, w tym nie zawierają dowodów koniecznych do wykazania wysokości przyjętych założeń kalkulacyjnych (w szczególności ofert podwykonawców). Nie dysponując zaś dowodami zamawiający nie jest w stanie dokonać oceny czy okoliczności powodujące obniżenie ceny, na które powołuje się wykonawca, faktycznie zachodzą. Wykonawca nie dochował w tym zakresie należytej staranności i poza prostą kalkulacją stanowiącą jego oświadczenie własne, nie przedstawił żadnych innych środków dowodowych, który mogłyby potwierdzić wiarygodność przedstawionych wyjaśnień, a których złożenie było obiektywnie możliwe.
Powołał orzecznictwo: KIO 1197/21, KIO 839/20.
Zamawiający złożył odpowiedź na odwołanie i wniósł o I.oddalenie odwołania w całości.
II.zasądzenie od odwołującego na rzecz zamawiającego zwrotu kosztów postępowania wg rachunków, które przedłożę w trakcie rozprawy.
Zamawiający w rozdziale XV SW Z — Opis sposobu obliczenia ceny oferty- wskazał, iż cena oferty ma charakter ceny ryczałtowej i musi obejmować wynagrodzenie za całkowite i bez wad wykonanie pełnego zakresu usług i czynności objętych przedmiotem zamówienia. Podstawą obliczenia ceny ofertowej powinna być dla Wykonawcy jego własna wycena oraz oparta na rachunku ekonomicznym kalkulacja natomiast w formularzu cenowym wymagał jedynie podania
całkowitej ceny bez rozbicia na czynniki składowe (dowód SWZ).
Odwołujący wskazał, że wyjaśnienia przedstawione przez Wykonawcę „S. i S. Projekt Sp. z o.o. nie zawierają szeregu kosztów i jest łącznie niedoszacowana na kwotę 250 000,00 zł (50 000,00 zł + 200 000,00 zł dane z odwołania).
Przytoczył szereg orzecznictw w zakresie rażąco niskiej ceny (dotyczących nawet wypełniania pozycji w formularzu cenowym, co nie miało miejsca w przedmiotowym postępowaniu”. Nie przedstawił natomiast dowodów mogących podważyć właściwe skalkulowanie ceny oferty.
Rozumienie pojęcia rażąco niskiej ceny wielokrotnie w swoim orzecznictwie wyjaśniała Krajowa Izba Odwoławcza. W tym miejscu warto chociażby wskazać na tezy z uzasadnienia wyroku Izby z dnia 5 marca 2021 r.(KIO 451/21). „Rażąco niska cena to taka, która jest nierealistyczna, niewiarygodna w kontekście aktualnej sytuacji rynkowej. Nie wystarczy więc, aby cena zasadniczo odbiegała od wartości zamówienia lub średniej arytmetycznej cen pozostałych ofert złożonych w postępowaniu. Istotne, aby była to cena taka, że przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby nieopłacalne”.
Wartość zamówienia według zamawiającego wynosi 670 000,00 zł netto - 824 100,00 zł brutto. Średnia złożonych ofert nie podlegających odrzuceniu to 720 576,17 zł.
Oferta wykonawcy „S. i S. Projekt Sp. z o.o.” zarówno w zakresie wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług jak i średniej arytmetycznej wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu odbiegała o więcej niż 30%. W pierwszym przypadku o 40 % w drugim o 32 %.
Wezwany do złożenia wyjaśnień, wykonawca w wyznaczonym terminie przesłał wyjaśnienia w których potwierdził, iż właściwie skalkulował cenę oferty uzasadniając jej elementy.
Wykonawca wskazał, między innymi dokonane wyliczenia poszczególnych istotnych elementów zamówienia, na występujące na rynku różnice w cenach ofert w postępowaniach na wykonanie dokumentacji zarówno w stosunku do szacunków zamawiającego jak i średnich arytmetycznych złożonych ofert. Przedstawił wyliczenia elementów oferty, przedstawił możliwości obniżenia ceny przy prowadzeniu wielu projektów, jak również możliwości pozyskania z rynku bezrobotnych osób posiadających wiedzę i mogących wykonywać niektóre czynności w ramach stażu. Przedstawił wydruk o średnich zarobkach architektów, co w ocenie zamawiającego nie odnosi się bezpośrednio do tej sprawy, ponieważ jak wskazano w przytoczonym wyroku KIO zależy to od sytuacji rynkowej.
Po dogłębnej analizie przesłanych przez wykonawcę wyjaśnień zamawiający uznał, że zaoferowana cena oferty nie jest rażąco niską i jest realną. Dokonał wyboru oferty wykonawcy „SOSAK I SOSAK PROJEKT” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ul. Zodiakalna 2, 10-712 Olsztyn.
Zarzut odwołującego dotyczący rażąco niskiej ceny wybranej oferty nie wskazuje na konkretne, istotne elementy popierające stawianą przez niego tezę.
Pojęcie rażąco niskiej ceny, jak wielokrotnie zaznaczała w swoich wyrokach Krajowa Izba Odwoławcza, jest subiektywne i nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy. Ustawodawca nie przewidział również procentowego poziomu, na podstawie którego można byłoby automatycznie uznać, że cena oferty jest rażąco niska. Wystąpienie rażąco niskiej ceny należy więc każdorazowa rozpatrywać przy uwzględnieniu przedmiotu zamówienia, sposobu jego realizacji oraz wartości zamówienia. Pewnego rodzaju „ramy” ustalenia rażąco niskiej ceny określił Sąd Okręgowy w Katowicach w wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r. (sygn. akt XIX Ga 3/07), w którym orzeczono, iż: „ O cenie rażąco niskiej można mówić wówczas, gdy oczywiste jest, że vrzv zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby dla niego nieopłacalne. Rażąco niska ceno jest to cena niewiarygodna, oderwana całkowicie od realiów rynkowych.
Przykładem może być oferowanie towarów poniżej kosztów zakupu lub wytworzenia albo oferowanie usług za symboliczną kwotę Wartość wynagrodzenia za realizację usług opartych na pracy intelektualnej nie zawsze musi stanowić miarodajną podstawę do stwierdzenia, że cena całkowita oferty zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.
Krajowa Izba Odwoławcza (sygn. akt KIO 776/19) zaznaczyła, że „w przypadku kalkulacji ceny za usługi miękkie wykonawca bierze pod uwagę przede wszystkim koszty pracy osób realizujących ww. usługi, które mogą być znacząco zróżnicowane dla poszczególnych wykonawców ze względu na specyfikę takich kosztów. Jak KIO wskazała w treści uzasadnienia: „ Tego typu kosztów nie da się bowiem w sposób jednoznaczny „zweryfikować ” i poddać analizie —poza kosztami minimalnego wynagrodzenia za pracę, który to aspekt nie stanowił jednak podstawy sporu pomiędzy Stronami Założenie takie jest bowiem wynikiem faktu, iż przy kosztach osobowych praca Łub usługa jest warta tyle na ile wyceniała osoba je świadcząca. To bowiem ona wie najlepiej, ile jest warta praca która ma świadczyć — ustawodawca zaś w tym zakresie, poza jej minimalna wartością, nie narzuca żadnych średnich stawek lub kosztów** i dalej Izba uznała, że podstawą stwierdzenia, iż oferta na świadczenie usług intelektualnych zawiera rażąco niską cenę nie może być znaczące zróżnicowanie wynagrodzenia za takie usługi w ofertach przedstawionych przez poszczególnych wykonawców. Choć jak przyznała Izba, wartość wynagrodzenia za usługi miękkie może być zależna od kwalifikacji, wykształcenia oraz pozycji-rynkowej osób świadczący usługi, ostatecznie należy stwierdzić, że usługa intelektualna jest
warta tle na ile wycenia ją osoba świadcząca takie usługi. W związku z powyższym to na ogół osoby świadczące usługi intelektualne same decydują, jakie chcą otrzymać wynagrodzenie z tytułu ich realizacji, przez co wykonawca nie ma realnego wpływu na kształtowanie całkowitej ceny ofertowej w tym zakresie. Wobec powyższego, wykonawca nie może zostać narażony na zarzut rażąco niskiej ceny swojej oferty, tylko z tego względu, że udało mu się znaleźć osoby świadczące usługi intelektualne za wynagrodzenie znacznie niższe niż przez osoby świadczące takie usługi w ramach ofert innych wykonawców”.
W związku z powyższym zarzut w zakresie rażąco niskiej ceny postawiony przez odwołującego nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących unormowaniach prawnych jak również w stanie wskazanym przez niego w uzasadnieniu.
Ponadto sam odwołujący wykazał się znaczną niekonsekwencją swojego postrzegania rażąco niskiej ceny. Dotyczy to wyliczeń ceny oferty wybranego wykonawcy która według odwołującego aby była właściwa, realna i umożliwiająca realizację zamówienia powinna wynosić minimum 739 540,00 zł (489 540,00 zł + 250 000,00 zł - cena najkorzystniejszej oferty wynosi 489 540,00 zł, jak wskazał Odwołujący na str. 11 odwołania „Niedoszacowany minimum o 50 tys. złotych i na str. 13 „niedoszacowanie kosztów w ofercie S. w zakresie wskazanym powyżej wynosi ponad 200 000,00 zł”).
Odwołujący BBC Best Building Consultants Sp. z o.o. Sp.k, Al. Jerozolimskie 155 lok. U3, 02-326 Warszawa zaproponował cenę oferty na poziomie 544 767,00 zł, co szeroko uzasadnił w odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia rażąco niskiej ceny (dowód - pismo z dnia 17.04.2023 r.).
Powyższe wskazuje na błędne przyjęcie przez odwołującego założeń do wyliczeń ceny oferty konkurencji, a więc w całości dyskwalifikuje zasadność odwołania.
Zamawiający wskazuje, na kolejną niekonsekwencję odwołującego polegającą na zarzucie braku wyszacowania kosztów związanych z majątkowymi prawami autorskimi. Zarówno odwołujący jak i wykonawca SOSAK I SOSAK PROJEKT” Spółka z o.o., ul. Zodiakalna 2, 10-712 Olsztyn oświadczyli, że koszty te uwzględniono w cenie oferty.
Zarzut równego traktowania wykonawców polegający na dwukrotnym wzywaniu do wyjaśnień odwołującego, a konkurenta tylko raz dalece mija się z prawdą. Zarówno odwołujący jak i wykonawca „S. i S. Projekt Sp. z o.o.” byli wzywam tylko raz.
Z ostrożności procesowej dodatkowo zamawiający wskazał na bezzasadny zarzut naruszenia art 253 ustawy.
Niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty zamawiający zrealizował obowiązek wynikający z zapisów tego artykułu, (dowód - zawiadomienia o wyborze najkorzystniejszej oferty/odrzuceniu oferty z dnia 27.04.2023 r.).
Przystępujący wniósł o oddalenie odwołania, jako bezzasadnego.
Przystępujący przedstawił stanowisko odnoszące się do zarzutów i wniosków stawianych w odwołaniu.
Zarzut niezasadny. W wezwaniu z dnia 12 kwietnia 2023 r. do złożenia wyjaśnień na podstawie art. 224 ustawy zamawiający wskazał, że w myśl zapisów zawartych w rozdz. XV SW Z (opis sposobu obliczenia ceny oferty), cena przedstawiona przez wykonawcę w ofercie, po zastosowaniu ewentualnych upustów nie może być niższa niż koszty własne wykonawcy, wynikające z kalkulacji ceny i musi zawierać zysk. Wykonawca nie może podać ceny rażąco niskiej w stosunku do przedmiotu zamówienia, pod rygorem odrzucenia oferty. Całkowite wynagrodzenie za wykonanie przedmiotu zamówienia musi obejmować wszystkie obowiązki wykonawcy w tym prace, czynności, opracowania i uzgodnienia niezbędne dla kompleksowego i prawidłowego wykonania przedmiotu zamówienia.
Przystępujący przedstawił kalkulację spełniającą wymagania zamawiającego, w tym określone w pkt 1-4 pisma, zawierającą kalkulację kosztów oraz zysk. Wykazano w niej istotne cenotwórczo elementy z uwzględnieniem postanowień projekt umowy o wykonanie zamówienia. Do wyjaśnień załączono stosowne, wybrane dowody na okoliczność potwierdzenia stanowiska przedstawionego w wyjaśnieniach przystępującego z dnia 12 kwietnia 2023 r.
Podkreślenia wymaga, że stosownie do postanowień Rozdziału XV SWZ, w tym jego ust. 1:
- Cena oferty ma charakter ceny ryczałtowej, a więc musi obejmować wynagrodzenie za całkowite i bez wad wykonanie pełnego zakresu usług i czynności objętych przedmiotem zamówienia. Podstawą obliczenia ceny ofertowej powinna być dla wykonawcy jego własna wycena oraz oparta na rachunku ekonomicznym kalkulacja Zamawiający nie narzucił więc żadnego, konkretnego sposoby obliczenia ceny poza ty, że cena ma być ustalona w oparciu o wiedzę i doświadczenie wykonawcy oraz, że ma być oparta na rachunku ekonomicznym. Powołał wyrok Krajowej Izby Odwoławczej zawarty z dnia wyrok z dnia 22 lutego 2023 r. (sygn.. akt KIO70/23) Zamawiający wymagał sporządzenia kalkulacji, ale nie wymagał ściśle określonych dowodów, pozostawiając ich dobór do wyboru wykonawcy.
Wyjaśnienia, a w tym kalkulacja potwierdziły, że skalkulowana w ofercie cena jest prawidłowa, obliczona została z należytą starannością i zawiera wszelkie koszty związane z realizacją całości zamówienia. Twierdzenie odwołującego, że oferta przystępującego i jej części składowe wydają się i są rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia jest chybione i nie znajdują potwierdzenia w faktach. Odwołujący nie przedstawił przy tym dowodów na poparcie swoich gołosłownych twierdzeń.
Przystępujący zwrócił uwagę, że w swoich wywodach popełnił kilka błędów, i tak w odniesieniu do zarzutów „cząstkowych”, Przystępujący wyjaśnia, jak następuje.
- Wycena nadzorów autorskich w branżach: konstrukcyjnej, elektrycznej, sanitarnej i architektonicznej zawarta jest w tabeli 2 poz. II w wysokościach brutto 48 954,00 zł i jest to nadzór wielobranżowy, a nie tylko architektoniczny.
- Domaganie się dowodów kosztowych od firm wskazanych w zobowiązaniach nie znajduje pokrycia ani w przepisach prawa w tym ustawy, ani w postanowieniach SW Z. Wykonawca miał samodzielne prawo doboru dowodów na poparcie swoich wyjaśnień. Zawarte w tabeli 2 wyceny branżowe powstały w oparciu o deklaracje kosztowe branży stów (dokumentacja mailowa do wglądu). Tabelę nr 2 należy traktować jako oświadczenie przystępującego. Wyceny branżowe zawierają również specyfikacje i kosztorysy branżowe jako elementy dokumentacji projektowej.
- Zarzut, że nierealna jest liczba miesięcy, jaką wskazał przystępujący na wykonanie prac projektowych poszczególnych branż również nie ma formalnego uzasadnienia, wyliczenia powstały na podstawie wieloletniej współpracy z doświadczonymi podwykonawcami i zostały oszacowane prawidłowo. Dla przykładu: rozbudowa i modernizacja (przebudowa) Miejskiego Szpitala św. Jana Pawła Ił w Elblągu z siedzibą przy ul. Komeńskiego 35, obejmująca dokumentację obiektów o powierzchni całkowitej Pc = 16 262,20 m2 i kubaturze brutto V = 67 503,64 m3 została wykonana wielobranżowe łącznie z prawomocnym pozwoleniem na budowę w czasie 3 miesiące i 8 dni (wliczając w to okres Bożego Narodzenia). Powyższe informację zawarte są w załączonych referencjach. Należy dodać, że obiekty szpitalne, w tym bloki operacyjne i centralne sterylizatornie są niezwykle trudnymi zaawansowanymi technologicznie obiektami.
Przystępujący zwraca uwagę na fakt, że projektant sprawdzający nie projektuje, a jedynie sprawdza projekt i jego symboliczna wycena zawarta jest w wycenie branżowej.
Podawanie kosztów branżowych wynajmu biura, logistyki, materiałów biurowych nie jest wymagane przez SW Z i Pzp.
Nie są one przy tym kluczowymi kosztami wpływającymi na wycenę. Ponoszone są przez poszczególnych podwykonawców we własnym zakresie i mieszczą się w ich wynagrodzeniu.
- Koszt wyposażenia multimedialnego i jego amortyzacji zawarty jest w kosztach własnych biura obejmującym m. in.: koszt amortyzacji sprzętu i oprogramowania - 5 000,00 zł.
- Oświadczenie o kosztach związanych z prawami autorskimi, kosztów narad technicznych i koordynacyjnych jest zawarte w naszych wyjaśnieniach za tabelą 2. Na marginesie należy zauważyć, że np. projektant elektryczny pochodzi z Olsztyna, jest z Olsztynem rodzinnie związany i bywa tu często. W Gdańsku ma zarejestrowaną firmę. Konserwator zabytków mieszka w Olsztynie przy ul. Srebrnej 10, a adres w Kisielicach jest adresem jego firmy.
- W kwestii kompletności wyceny oferty, należy podkreślić, że w wyjaśnieniach pod tabelą nr 2 zawarte jest oświadczenie, że cena nasza zawiera wszystkie koszty, w tym również uzyskania pozwolenia na budowę (wydanie pozwolenia na budowę leży po stronie odpowiedniego urzędu, a nie jest to praca projektantów) jak również udzielenia zamawiającemu merytorycznego wsparcia podczas przygotowania i przeprowadzenia postępowań o udzielenie zamówień publicznych w celu wyboru wykonawcy robót budowlanych.
- Załączone umowy o staż - zrealizowane - jak również te, które są w trakcie realizacji mają istotne znaczenie w kalkulacji kosztów. Umowy te są zawierane z absolwentami wyższych uczelni, którzy bardzo często zdobywali doświadczenie w czasie studiów w renomowanych biurach europejskich i są istotnym wsparciem w pracy projektanta.
- Odnosząc się do argumentacji odwołującego podważającej zarobki projektantów wskazane w załączonym artykule dotyczącym zarobków projektantów z 2019 r., 2021 r. oraz 2022 r. nie wykazuje wzrostu wysokości płac o 50%. Wzrost ten dotyczy budownictwa (wykonawstwo), a nie projektowania. Dane firmy Sedlak and Sedlak wynagrodzenia.pl podają, że zarobki brutto wyniosły w 2022r.: a)projektanta konstrukcji budowlanych - 8 000,00 zł (netto: 5 784,00 zł) b)projektanta instalacji sanitarnych (HVAC) - 6 806,00 zł (netto: 4 566,00 zł) c)projektanta instalacji elektrycznych - 7 200,00 zł (netto: 5 238,00 zł) d)projektanta architektury - 6 290,00 zł ( netto: 4 618,00 zł) i nie wykazują istotnych tendencji wzrostowych.
W/g HAYS POLAND 2019r. - załącznik nr 1 do pisma S&S z dn. 12.04.2023r. L.dz. 97/SiS/23 zarobki brutto wynosiły: a)projektant konstrukcji budowlanych: 8 000,00 zł b)projektant instalacji sanitarnych (HVAC): 8 000,00 zł c)projektant instalacji elektrycznych: 10 000,00 zł d)projektant architektury: 8 000,00 zł 9.Koszty nadzoru autorskiego we wzorze umowy załączonym w SWZ w wysokości 15% dotyczą zapłaty wynagrodzenia, a nie obligatoryjnej wartości tego nadzoru.
Zarzuty postawione przez odwołującego - BBC mijają się z prawdą i zostały postawione bez zachowania należytej staranności. Jeszcze raz potwierdzamy, że złożona przez przystępującego oferta cenowa powstała z należytą starannością i w wyniku świadomego działania wykonawcy oraz zawiera wszelkie koszty związane z realizacją całości
zamówienia.
- Odnosząc się do sugestii odwołującego w zakresie pokrywania kosztów „z innych pozycji” należy zwrócić jeszcze raz na fakt, że cena ma charakter ryczałtowy i podgląd Krajowej Izby Odwoławczej zawarty w wyroku z dnia wyrok z dnia 22 lutego 2023 r. (sygn.. akt KIO70/23):
Przy cenie ryczałtowej nie jest bowiem, co do zasady, ważna struktura wewnętrzna ceny, tj. ceny jednostkowe (bo wynagrodzenie jest jedno i z góry określone wartością jednej ceny ryczałtowej, którą zamawiający ma zapłacić wykonawcy). Tym samym, aby mówić o cenie rażąco niskiej, należy brać pod uwagę całkowitą cenę za wykonanie przedmiotu zamówienia, a nie cenę za wykonanie danego elementu zamówienia. Innymi słowy wynagrodzenie ryczałtowe jest płatne za całość przedmiotu zamówienia, choć rozkłada się na poszczególne jego elementy.
Niezależnie od powyższego, należy podkreślić, że kalkulując ofertę przystępujący nie dokonywał „przerzucania kosztów” przypisywania ich do „innych pozycji” (pomimo, że nie mówimy tu o rozliczeniu kosztorysowym). Ze względu na powyższe żądanie odrzucenia oferty przystępującego jest niezasadne.
Izba ustaliła następujący stan faktyczny:
Izba dopuściła dowody z dokumentacji postępowania tj. oferty przystępującego, wezwania w trybie art. 224 ust. 1 ustawy skierowanego do przystępującego, udzielonej odpowiedzi wraz z dowodami, złożonego na wezwanie zamawiającego wykazu usług wraz z referencją.
Na podstawie tych dowodów Izba ustaliła, co następuje:
W formularzu ofertowym przystępujący zawarł:
- Oświadczenia wykonawcy w zakresie podwykonawstwa:
- Oświadczam, że zamierzamy zlecić osobom trzecim podwykonawstwo części zamówienia: 3) TAK
- Jeżeli zaznaczono TAK i o ile jest to wiadome, proszę podać wykaz proponowanych podwykonawców:
Zakresu robót objętych przedmiotem zamówienia, który Wykonawca zamierza powierzyć podwykonawcy / podwykonawcom Procentowy udział lub wartość część zamówienia, jaka zostanie powierzona podwykonawcy / podwykonawcom (o ile jest znana) Nazwa (firma) podwykonawcy (o ile jest znana) Czy podwykonawca jest podmiotem, na którego zasoby powołuje się Wykonawca na zasadach art. 118 ustawy Pzp Projekt branży konstrukcyjno-budowlanej Pracownia Projektowa „Wojciechowski”, ul. Dąbrowszczaków 39, 10-542 Olsztyn TAK Projekt branży elektrycznej i teletechnicznej BPE Biuro Projektów Elektroenergetycznych w Gdańsku, ul. Migdałowa 48, 80-126 Gdańsk TAK Projekt branży instalacji sanitarnych SANITARNE-OLSZTYN.PL – Projektowanie i Nadzór -S.P., ul. Bolesława Jeziołowicza 10/10, 10-690 Olsztyn TAK Wykonanie programu prac konserwatorskich oraz wykonanie tych badań wraz z uzyskaniem pozwolenia W-MW KZ Ars Renovo Konserwacja zabytków M.C., ul. Szkolna 9, 14-220 Kisielice TAK Z zobowiązań podmiotów trzecich wynika:
Zobowiązanie BPE Biuro Projektów Elektroenergetycznych w Gdańsku zobowiązał się do udostępnienia przystępującemu następujących zasobów:
Projekt branży elektrycznej i teletechnicznej Korzystanie z wiedzy technicznej i doświadczenia Pan Ł.S. magister inżynier elektrotechniki 7 lat doświadczenia zawodowego UPRAW NIENIA BUDOW LANE POM/0258//PBE/16 do projektowania bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych Członek Pomorskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa o numerze ewidencyjnym POM/IE/0010/17 Ars Renovo Konserwacja zabytków M.C. zobowiązał się wobec przystępującego do udostępnienia następujących zasobów:
Wykonanie programu prac konserwatorskich oraz wykonanie tych badań wraz z uzyskaniem pozwolenia W-MWKZ Korzystanie z wiedzy technicznej i doświadczenia Pan M.C.
Nr dyplomu 2163/2000 UMK Toruń Pracownia Projektowa „Wojciechowski” zobowiązał się do udostępnienia przystępującemu następujących zasobów:
Projekt branży konstrukcyjno-budowlanej Korzystanie z wiedzy technicznej i doświadczenia Pan Z.W. magister inżynier budownictwa
Pokazano 200 z 332 bloków uzasadnienia. Pełna treść w oryginalnym PDF →
Sprawdź nowe przetargi z podobnym ryzykiem
Ten wyrok pomaga ocenić spór po fakcie. Alert przetargowy pozwala wychwycić podobny problem na etapie SWZ, pytań, badania oferty albo decyzji o odwołaniu.
Graf orzeczniczy
Powiązania z innymi wyrokami KIO — cytowane precedensy oraz orzeczenia, które się do tego wyroku odwołują.
Ten wyrok cytuje (15)
- KIO 1965/17(nie ma w bazie)
- KIO 1966/17(nie ma w bazie)
- KIO 2717/17(nie ma w bazie)
- KIO 1805/17(nie ma w bazie)
- KIO 1679/21uwzględniono13 lipca 2021
- KIO 166/23uwzględniono7 lutego 2023Odbiór i unieszkodliwienie odpadów pokonsumpcyjnych – produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego kat. 3 na rzecz 24 WOG w Giżycku w 2023 roku
- KIO 443/21oddalonoEksploatacja i konserwacja oświetlenia parkowego i iluminacji obiektów zabytkowych będących w zarządzie Zarządu Zieleni Miejskiej we Wrocławiu
- KIO 1197/21uwzględniono28 czerwca 2021
- KIO 839/20uwzględniono7 lipca 2020
- KIO 451/21(nie ma w bazie)
- KIO 776/19uwzględniono14 maja 2019Pełnienie nadzoru archeologicznego przy nadzorowaniu przez Metro Warszawskie Sp. z o.o. II i III etapu rozbudowy II linii metra
- KIO 1468/14(nie ma w bazie)
…i 3 więcej w treści uzasadnienia.
Podobne orzeczenia
Orzeczenia z największą wspólną podstawą PZP
- KIO 347/26oddalono24 marca 2026Wspólna podstawa: art. 224 ust. 5 Pzp
- KIO 727/26oddalono23 marca 2026Wsparcie i rozwój systemów m.st. Warszawy opartych na otwartym oprogramowaniu DECIDIMWspólna podstawa: art. 224 ust. 5 Pzp
- KIO 400/26oddalono23 marca 2026Wyjaśnienie cenaWspólna podstawa: art. 224 ust. 5 Pzp
- KIO 551/26oddalono20 marca 2026Odcinek 2 - roboty budowlane na linii kolejowej nr 201 odc. Maksymilianowo – WierzchucinWspólna podstawa: art. 224 ust. 5 Pzp
- KIO 214/26oddalono3 marca 2026Wspólna podstawa: art. 118 Pzp
- KIO 204/26oddalono2 marca 2026Budowa I etapu szkoły podstawowej przy ul. Trzcinowej w Redzie z opcją w formuleWspólna podstawa: art. 118 Pzp
- KIO 5846/25oddalono11 lutego 2026Wykonywanie usług z zakresu gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa Babki w roku 2026Wspólna podstawa: art. 118 Pzp
- KIO 5724/25oddalono9 lutego 2026wewnętrzny identyfikator: PP/2/2024/B (zwane dalej:Wspólna podstawa: art. 118 Pzp