„Zakup i dostawa narzędzi, elektronarzędzi oraz mierników dla działu utrzymania tunelu w Świnoujściu”.

C.d. uzasadnienie prawne trybu
Zamówienia z wolnej ręki można udzielić, gdy ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, a nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 5 Pzp.
Przesłanki określone w ww. przepisie wystąpiły łącznie. Po pierwsze doszło do zaistnienia wyjątkowej sytuacji niewynikłej z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której zamawiający nie mógł przewidzieć. Niemożność przewidzenia określonego zdarzenia określana jest generalnie jako nikłe prawdopodobieństwo wystąpienia konkretnej sytuacji. Zamawiający wszczął dwa postępowania konkurencyjne w celu wyboru dostawcy narzędzi jednakże oba postępowania zakończyły się unieważnieniem. Sytuacja dwukrotnego unieważnienia nie jest typową sytuacją. Zamawiający miał wszelkie podstawy przypuszczać, iż dokona wyboru wykonawcy do czasu otwarcia tunelu. Zamawiający przygotował z należytą starannością i prawidłowo przeprowadził oba postępowania, w związku z tym sytuacja ta nie była spowodowana działaniem lub zaniechaniem zamawiającego. W doktrynie wskazuje się: „Charakter niemożliwy do przewidzenia będzie miała również konieczność natychmiastowego wykonania zamówienia będąca rezultatem przeciągającego się bez winy zamawiającego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego” (tak: M. Stachowiak [w:] W. Dzierżanowski, Ł. Jaźwiński, J. Jerzykowski, M. Kittel, M. Stachowiak, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Warszawa 2021, art. 214). Nie może zniknąć z pola widzenia fakt, iż otwarcie tunelu finalnie nastąpiło znacznie wcześniej, co za tym idzie znacząco skróciło to okres dostępny dla Zamawiającego na podjęcie kolejnych działań zakupowych. Zamawiający w tym wypadku, że nie mógł poświęcić czasu na kolejne działania proceduralne, gdyż czas ten był kluczowy dla realizacji zamierzonego działania. Przedmiot dostawy jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania strategicznego obiektu jakim jest tunel w Świnoujściu a zamówienie z wolnej ręki zmierza do likwidacji skutków sytuacji awaryjnych oraz ma przeciwdziałać i zapobiec powstaniu znacznej szkody. W orzecznictwie wskazuje się, iż sama konieczność natychmiastowego wykonania zamówienia nie musi być powiązana wyłącznie z wydarzeniami nadzwyczajnymi, może odnosić się też do zapewnienia bieżącego funkcjonowania zamawiającego, zwłaszcza w zakresie pełnionych przez niego funkcji publicznych, w tym przypadku utrzymania tunelu, zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu. Zgodnie z orzeczeniem KIO "Tryb zamówienia z wolnej ręki znajduje zastosowanie w sytuacjach wymagających szczególnie szybkiej reakcji w celu ochrony interesu, który może doznać uszczerbku w przypadku zbyt długiego oczekiwania na udzielenie zamówienia publicznego" (wyr. KIO z 18.10.2021 r., KIO 2685/21). Ww. przesłanki zachodziły w stosunku do całości przedmiotu zamówienia, gdyż nie dało się z niego wyodrębnić jedynie części narzędzi, wszystkie bowiem są niezbędne i mają na celu zapobiegnięcie negatywnym skutkom i powstaniu szkody.
Zgodnie ze stanowiskiem UZP dla zastosowania art. 214 ust. 1 pkt 5 p.z.p. konieczne jest m.in. wystąpienie wyjątkowej sytuacji i natychmiastowej potrzeby wykonania zamówienia, przez którą należy rozumieć konieczność ochrony jakiegoś interesu, który może doznać uszczerbku w przypadku zbyt długiego oczekiwania na realizację zamówienia. Przykładem takim może być ochrona zdrowia i ratowanie życia ludzkiego. W przedmiotowym postępowaniu zamówienie z wolnej ręki ma zapobiegać zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego, gdyż przedmiot zamówienia jest niezbędny do bezpiecznego utrzymania tunelu w Świnoujściu oraz nie ma możliwości zachowania terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia.