Sprostowanie · Ta wersja ogłoszenia zmienia ogłoszenie nr 83576-2026Zobacz poprzednią wersję
ZakończoneTEDOgłoszenie o zamówieniu (UE)
Ogłoszenie o zamówieniu (UE)

Przebudowa, nadbudowa i rozbudowa wałów przeciwpowodziowych kanału Kucelinka o długości 13,68 km na terenie miasta Częstochowa, woj. śląskie – Etap V

Termin wskazany w ogłoszeniu już minął.

Otwórz na TED
Publikacja
17 lutego 2026
Wartość szacunkowa
12 777 429 zł
Wadium
82 zł
Termin składania ofert
27 lutego 2026, 11:00
Zakończone
Konkurencyjność
~4,5 oferty
wysoka
W takich przetargach zwykle startuje sporo firm.
w podobnych postępowaniach (ta branża i region)
Kryteria oceny ofertDecyduje wyłącznie cena

Kluczowe informacje

Podsumowanie
  • 1

    ZakresPrzedmiotem zamówienia jest przebudowa, nadbudowa i rozbudowa wałów przeciwpowodziowych kanału Kucelinka o długości 13,68 km w Częstochowie, podzielone na dwie części: wał P-III (1234 mb) i wał P-IV (522 mb). Należy zapoznać się z dokumentacją projektową i specyfikacją techniczną.

  • 2

    TerminTermin składania ofert upływa 27 lutego 2026 roku o godzinie 11:00.

  • 3

    ZakresCzas trwania zamówienia wynosi 34 miesiące dla części 1 i 24 miesiące dla części 2. Należy uwzględnić ten harmonogram w planowaniu zasobów.

  • 4

    RyzykoWymagane jest wniesienie wadium: 150 000 zł dla części 1 oraz 25 000 zł dla części 2. Wadium można wnieść w pieniądzu, gwarancjach bankowych lub ubezpieczeniowych.

  • 5

    ZakresSzacunkowa wartość zamówienia wynosi 12 777 429 zł, z czego 8 940 906 zł przypada na część 1 (wał P-III) i 1 447 248 zł na część 2 (wał P-IV).

Na podstawie ogłoszenia · Zawsze weryfikuj z oryginalnym ogłoszeniem

Przebieg postępowania

4 wpisy

Wszystkie ogłoszenia powiązane z tym postępowaniem, od pierwszego komunikatu do ostatniej aktualizacji lub wyniku.

Ogłoszenie

Pełna treść ogłoszenia podzielona na sekcje. Użyj wyszukiwania lub nawigacji do szybkiego przejścia.

Sekcje ogłoszenia
1ZamawiającySekcja 1
PoleWartość
Nazwa zamawiającego

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

Miejscowość

Warszawa

2Przedmiot zamówieniaSekcja 2
PoleWartość
Nazwa zamówienia

Przebudowa, nadbudowa i rozbudowa wałów przeciwpowodziowych kanału Kucelinka o długości 13,68 km na terenie miasta Częstochowa, woj. śląskie – Etap V

Rodzaj zamówienia

Roboty budowlane

Główny kod CPV

45246200-5 - Budowa wałów rzecznych

Dodatkowe kody CPV

45110000-1 - Roboty w zakresie burzenia i rozbiórki obiektów budowlanych; roboty ziemne; 45111213-4 - Roboty w zakresie oczyszczania terenu; 45111291-4 - Roboty w zakresie zagospodarowania terenu

Szacunkowa wartość zamówienia

12 777 429 PLN

3Warunki udziału w postępowaniuSekcja 3
PoleWartość
Wadium

8.1 Wykonawca zobowiązany jest, przed upływem terminu składania ofert, wnieść wadium w kwocie: Część 1 – 150 000,00 PLN Część 2 – 25 000,00 PLN 8.2 Wadium może być wnoszone w jednej lub kilku następujących formach: 8.2.1 pieniądzu; 8.2.2 gwarancjach bankowych; 8.2.3 gwarancjach ubezpieczeniowych; 8.2.4 poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. 8.3 Dokument potwierdzający wniesienie wadium w jednej z form wymienionych w pkt 8.2.2 – 8.2.4 SWZ musi być załączony do oferty w formie oryginału, w postaci elektronicznej. Zamawiający nie dopuszcza złożenia tego dokumentu w jakiejkolwiek innej formie. Beneficjentem tych dokumentów jest: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, ul. Tytusa Chałubińskiego 8, 00-613 Warszawa 8.4 Wadium w pieniądzu należy wpłacić przelewem na rachunek bankowy: Bank Gospodarstwa Krajowego, nr rachunku: 97 1130 1017 0020 1510 6790 0005 z adnotacją: „Wadium P.ROZ.270.2.2.2026, Nr NIP ....................”(podać nr NIP Wykonawcy). 8.5 Wadium wnoszone w pieniądzu jest wniesione skutecznie, jeżeli zostanie zaksięgowane na rachunku bankowym Zamawiającego przed upływem terminu składania ofert Cd. SWZ 16.1. Zamawiający w niniejszym postępowaniu żąda wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy i zabezpieczenia roszczeń z tytułu rękojmi za wady. Wykonawca, którego oferta zostanie uznana za najkorzystniejszą, wniesie przez podpisaniem umowy zabezpieczenie należytego wykonania umowy w wysokości 5 % ceny całkowitej podanej w ofercie Wykonawcy. 16.2. Zabezpieczenie służy pokryciu roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. 16.3. Zabezpieczenie może być wnoszone według wyboru Wykonawcy w jednej lub kilku następujących formach: 16.1.1 pieniądzu; 16.1.2 poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo – kredytowej, z tym, że zobowiązanie kasy jest zawsze zobowiązaniem pieniężnym; 16.1.3 gwarancjach bankowych; 16.1.4 gwarancjach ubezpieczeniowych; 16.1.5 poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. 16.4. Zabezpieczenie wniesione w formie gwarancji nie może zawierać w swojej treści wymogu przedstawienia żądania zapłaty kwoty gwarancji za pośrednictwem/ po potwierdzeniu banku prowadzącego rachunek Zamawiającego (stwierdzającym, że figurujące na nim podpisy zostały złożone przez osoby uprawnione do reprezentowania Zamawiającego). 16.5. Zabezpieczenie wnoszone w pieniądzu Wykonawca wpłaci przelewem na rachunek bankowy wskazany przez Zamawiającego. Zabezpieczenie wniesione w pieniądzu, Zamawiający przechowuje na oprocentowanym rachunku bankowym. 16.6. Zamawiający zwraca zabezpieczenie należytego wykonania umowy w terminie 30 dni od dnia wykonania zamówienia i uznania przez Zamawiającego za należycie wykonane. Zamawiający zwraca zabezpieczenie wniesione w pieniądzu z odsetkami wynikającymi z umowy rachunku bankowego, na którym było ono przechowywane, pomniejszone o koszt prowadzenia tego rachunku oraz prowizji bankowej za przelew pieniędzy na rachunek bankowy Wykonawcy. 16.7. Kwota pozostawiona przez Zamawiającego na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi za wady lub gwarancji będzie wynosiła 30 % wysokości wniesionego przez Wykonawcę zabezpieczenia należytego wykonania umowy. 16.8. Kwotę pozostawioną na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi za wady lub gwarancji Zamawiający zwróci nie później niż w 15 dniu po upływie okresu rękojmi za wady lub gwarancji. Numeracja z SWZ

4ProceduraSekcja 4
PoleWartość
Tryb udzielenia zamówienia

Przetarg nieograniczony

Termin składania ofert

2026-02-27 11:00

5Informacje dodatkoweSekcja 5
  1. 1.
    2 Informacja dotycząca przetwarzania danych osobowych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), dalej „RODO - cd SWZ
  2. 2.
    2 Zamawiający przewiduje możliwości zastosowania procedury, o której mowa w art. 139 ustawy Pzp. (tzw. procedurę odwróconą);
  3. 2.2.
    1 W pierwszej kolejności Zamawiający dokonana badania i oceny ofert, a następnie dokona kwalifikacji podmiotowej Wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu.
  4. 2.2.
    2 Wykonawca nie jest zobowiązany złożyć wraz ofertą oświadczenia o niepodleganiu wykluczeniu i spełnianiu warunków udziału w postępowaniu w formie jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia (Jedz). Zamawiający będzie żądał złożenia tego oświadczenia wyłącznie od Wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona.
  5. 2.2.
    3 Jeżeli wobec Wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona zachodzą podstawy wykluczenia, Wykonawca ten nie spełnia warunków udziału w postępowaniu, nie składa podmiotowych środków dowodowych lub oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ustawy Pzp, potwierdzających brak podstaw do wykluczenia lub spełnianie warunków udziału w postępowaniu, Zamawiający dokona ponownego badania i oceny ofert pozostałych Wykonawców, a następnie dokonana kwalifikacji podmiotowej Wykonawcy, którego oferta została najwyżej ocenia, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu.
  6. 2.2.
    4 Zamawiający kontynuuje procedurę ponownego badania i oceny ofert, o której mowa w pkt. powyżej do momentu wyboru najkorzystniejszej oferty albo unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia
    Zamawiający zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy Pzp wymaga zatrudnienia przez Wykonawcę na podstawie stosunku pracy osób, zwanych dalej pracownikami, którzy w trakcie realizacji przedmiotowego zamówienia wykonywać będą czynności: - wskazane w SWZ
  7. 7.1.
    Z postępowania o udzielenie zamówienia wyklucza się, z zastrzeżeniem art. 110 ust. 2 ustawy Pzp, Wykonawcę, na podstawie:
  8. 7.1.1.
    art. 108 ust. 1 ustawy Pzp;
  9. 7.1.2.
    następujących okoliczności wskazanych w art. 109 ust. 1 ustawy Pzp (wyłącznie wymienionych poniżej):
    art. 109 ust. 1 pkt 4 - w stosunku do którego otwarto likwidację, ogłoszono upadłość, którego aktywami zarządza likwidator lub sąd, zawarł układ z wierzycielami, którego działalność gospodarcza jest zawieszona albo znajduje się on w innej tego rodzaju sytuacji wynikającej z podobnej procedury przewidzianej w przepisach miejsca wszczęcia tej procedury.
    art. 109 ust. 1 pkt 5 - który w sposób zawiniony poważnie naruszył obowiązki zawodowe, co podważa jego uczciwość, w szczególności gdy wykonawca w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa nie wykonał lub nienależycie wykonał zamówienie, co zamawiający jest w stanie wykazać za pomocą stosownych dowodów;
    art. 109 ust. 1 pkt 7 - który, z przyczyn leżących po jego stronie, w znacznym stopniu lub zakresie nie wykonał lub nienależycie wykonał albo długotrwale nienależycie wykonywał istotne zobowiązanie wynikające z wcześniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego lub umowy koncesji, co doprowadziło do wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy, odszkodowania, wykonania zastępczego lub realizacji uprawnień z tytułu rękojmi za wady;
  10. 7.1.3.
    art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego:
  11. 1.
    wykonawcę oraz uczestnika konkursu wymienionego w wykazach określonych w rozporządzeniu 765/2006 i rozporządzeniu 269/2014 albo wpisanego na listę na podstawie decyzji w sprawie wpisu na listę rozstrzygającej o zastosowaniu środka, o którym mowa w art. 1 pkt 3 ustawy;
  12. 2.
    wykonawcę oraz uczestnika konkursu, którego beneficjentem rzeczywistym w rozumieniu ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2022 r. poz. 593 i 655) jest osoba wymieniona w wykazach określonych w rozporządzeniu 765/2006 i rozporządzeniu 269/2014 albo wpisana na listę lub będąca takim beneficjentem rzeczywistym od dnia 24 lutego 2022 r., o ile została wpisana na listę na podstawie decyzji w sprawie wpisu na listę rozstrzygającej o zastosowaniu środka, o którym mowa w art. 1 pkt 3 ustawy;
  13. 3.
    wykonawcę oraz uczestnika konkursu, którego jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2021 r. poz. 217, 2105 i 2106), jest podmiot wymieniony w wykazach określonych w rozporządzeniu 765/2006 i rozporządzeniu 269/2014 albo wpisany na listę lub będący taką jednostką dominującą od dnia 24 lutego 2022 r., o ile został wpisany na listę na podstawie decyzji w sprawie wpisu na listę rozstrzygającej o zastosowaniu środka, o którym mowa w art. 1 pkt 3 ustawy.
  14. 7.1.4.
    art. 5k Rozporządzenia rady (UE) 2022/576 z dnia 8 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 833/2014 dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie:
    zakazuje się udzielania lub dalszego wykonywania wszelkich zamówień publicznych lub koncesji (…) na rzecz lub z udziałem:
    a) obywateli rosyjskich lub osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów z siedzibą w Rosji;
    b) osób prawnych, podmiotów lub organów, do których prawa własności bezpośrednio lub pośrednio w ponad 50 % należą do podmiotu, o którym mowa w lit. a) niniejszego ustępu; lub
    c) osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów działających w imieniu lub pod kierunkiem podmiotu, o którym mowa w lit. a) lub b) niniejszego ustępu,
    w tym podwykonawców, dostawców lub podmiotów, na których zdolności polega się w rozumieniu dyrektyw w sprawie zamówień publicznych, w przypadku gdy przypada na nich ponad 10 % wartości zamówienia.
  15. 10.2.
    Oświadczenia lub dokumenty potwierdzające brak podstaw wykluczenia Wykonawcy z udziału w postępowaniu składane na żądanie Zamawiającego:
  16. 10.2.1.
    Jednolity europejski dokument zamówienia [JEDZ], tj. oświadczenie Wykonawcy aktualne na dzień złożenia, o niepodleganiu wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 108 ust. 1 oraz art. 109 ust. 1 pkt 4), 5), 7) ustawy Pzp oraz spełnieniu warunków udziału w postępowaniu określonym przez Zamawiającego w SWZ.
  17. 10.2.
    Oświadczenia lub dokumenty potwierdzające brak podstaw wykluczenia Wykonawcy z udziału w postępowaniu składane na żądanie Zamawiającego:
  18. 10.2.1.
    Jednolity europejski dokument zamówienia [JEDZ], tj. oświadczenie Wykonawcy aktualne na dzień złożenia, o niepodleganiu wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 108 ust. 1 oraz art. 109 ust. 1 pkt 4), 5), 7) ustawy Pzp oraz spełnieniu warunków udziału w postępowaniu określonym przez Zamawiającego w SWZ.
  19. 10.2.2.
    informacja z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy Pzp, wystawiona nie wcześniej niż 6 miesięcy przed jej złożeniem;
  20. 10.2.3.
    odpis lub informacja z Krajowego Rejestru Sądowego lub z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, sporządzonego nie wcześniej niż 3 miesiące przed jej złożeniem, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, w celu potwierdzenia braku podstaw wykluczenia na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp;
    Wykonawca nie jest zobowiązany do złożenia dokumentów, o których mowa powyżej w pkt. 10.2, jeżeli Zamawiający może je uzyskać za pomocą bezpłatnych i ogólnodostępnych baz danych, o ile Wykonawca wskazał dane umożliwiające dostęp do tych dokumentów;
  21. 10.2.
    4 oświadczenie Wykonawcy, o braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, z innym Wykonawcą, który złożył odrębną ofertę, ofertę częściową albo oświadczenia o przynależności do tej samej grupy kapitałowej wraz z dokumentami lub informacjami potwierdzającymi przygotowanie oferty, oferty częściowej, niezależnie od innego Wykonawcy należącego do tej samej grupy kapitałowej;
  22. 10.2.
    5 oświadczenie Wykonawcy o niepodleganiu wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 5k Rozporządzenia rady (UE) 2022/576 z dnia 8 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 833/2014 dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację
    na Ukrainie
    oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego;
  23. 10.2.6.
    oświadczenie podmiotu udostepniającego zasoby (jeżeli dotyczy)
    o niepodleganiu wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 5k Rozporządzenia rady (UE) 2022/576 z dnia 8 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 833/2014 dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie
    oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego;
  24. 10.2.7.
    Dokument związany z samooczyszczeniem (jeżeli dotyczy) – tzw. „Self cleaning” — w okolicznościach określonych w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2, 5 lub art. 109 ust. 1 pkt 4), 5), 7) ustawy Pzp
    Numeracja SWZ

Zamawiający zastrzega sobie prawo do unieważnienia niniejszego postępowania
na podstawie art. 257 ustawy Pzp, jeśli środki, jakie zamierzał przeznaczyć na realizację zamówienia, nie zostaną mu przyznane w całości lub w części. Zamawiający uprawniony jest do unieważnienia postępowania z ww. przesłanki na każdym jego etapie i w odniesieniu zarówno do wybranych jak i wszystkich części zamówienia. W przypadku przyznania środków niepozwalających na sfinansowanie wszystkich części zamówienia, Zamawiający dokona wyboru części zamówienia podlegających unieważnieniu. Wybór części, w odniesieniu do których nastąpi unieważnianie, jest wyłączną kompetencją Zamawiającego i nie wymaga uzasadnienia. Zamawiający zachowuje prawo
do unieważniania postępowania z ww. przesłanki zarówno, gdy otrzyma jednoznaczną informację o nieprzyznaniu mu środków na realizację zamówienia, jak i w sytuacji zwłoki w ich uzyskaniu w stosunku do zakładanego terminu wykonania zadania, jeśli brak środków w terminie uniemożliwi realizację zamówienia. Wykonawca nie posiada uprawnienia do wysuwania względem Zamawiającego żądania podjęcia działań mających na celu pozyskanie środków przeznaczonych na realizację zamówienia, w sytuacji, gdy te, nie zostaną mu przyznane z zakładanego źródła. W przypadku unieważnienia postępowania na podstawie art. 257 ustawy Pzp Wykonawcom nie przysługuje roszczenie o zwrot jakichkolwiek kosztów udziału w postępowaniu, w tym
w szczególności zwrot kosztów odbycia wizji lokalnej, kosztów kalkulacji i sporządzenia oferty oraz kosztów zabezpieczenia wadialnego oferty, co — poprzez fakt udziału w postępowaniu na określonych w niniejszej dokumentacji zasadach - Wykonawcy akceptują bez zastrzeżeń.

Analiza rynku

Typowy budżet zamawiającego w tej kategorii CPV, podobne postępowania oraz historia zamawiającego i rynek lokalny.

Typowy budżet w tej kategorii CPV

45246200-5Budowa wałów rzecznych
Wszystkie przetargi w tej kategorii
Mediana budżetu
4 227 420 zł
Próbka: 25 postępowań
Ostatnie 12 miesięcy
Środkowe 50% w przedziale
1 650 685 zł7 059 130 zł
Rozstęp międzykwartylowy
5 408 445 zł
Źródło próbki
CPV 45246200· dokładne dopasowanie (8 cyfr)
Ten
Dolny kwartyl
1 650 685 zł
Mediana
4 227 420 zł
Górny kwartyl
7 059 130 zł
Ten przetarg (12 777 429 zł) znajduje się w górnym kwartylu, powyżej typowej wyceny.
75% podobnych postępowań ma niższy budżet. Prawdopodobnie większy zakres lub wyższe wymagania. +202% względem mediany.
Jak liczymy benchmark?

Statystyki obliczamy z pola wartość szacunkowa zamówienia podanego przez zamawiającego w ogłoszeniu: to budżet planowany, nie zawsze odpowiada cenie kontraktowej po rozstrzygnięciu. Używamy percentyli (mediana, Q1, Q3), więc wyniki są odporne na pojedyncze ekstremalne ogłoszenia.

Dokumenty i komunikacja

Platforma składania ofert, linki do dokumentacji i dane kontaktowe zamawiającego.

Platforma zakupowa

Miejsce składania ofert lub komunikacji z zamawiającym.

Najczęstsze pytania o to ogłoszenie

Termin składania ofert upływa 27.02.2026, 11:00. Pamiętaj, że platformy składania ofert są obciążone w ostatnich godzinach — nie czekaj do samego końca.
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie prowadzi postępowanie, a miejscem realizacji jest Warszawa.
Szacunkowa wartość zamówienia wynosi 12 777 429 zł. To kwota bez VAT, służąca m.in. do ustalenia właściwej procedury (krajowa/unijna).
Ogłoszenie zostało oznaczone kodem CPV 45246200-5 - Budowa wałów rzecznych. CPV (Common Procurement Vocabulary) to unijny słownik klasyfikacyjny, dzięki któremu możesz łatwo porównać to postępowanie z podobnymi zamówieniami w tej samej kategorii.
Pełne ogłoszenie jest dostępne w oficjalnym źródle (portal TED Komisji Europejskiej). Atlas Przetargów prezentuje treść zgodnie z dokumentem źródłowym wraz z linkiem do oryginału.