AktywneBZPOgłoszenie o zamówieniu
Ogłoszenie

Przebudowa mostów nr 1, nr 2 i nr 3 w ciągu drogi wewnętrznej TPN - Zazadnia

Zamawiający Tatrzański Park Narodowy (Zakopane, Małopolskie) prowadzi postępowanie „Przebudowa mostów nr 1, nr 2 i nr 3 w ciągu drogi wewnętrznej TPN - Zazadnia”. Termin składania ofert upływa 6 października 2026, 09:00. Wadium: 4000 zł.

Otwórz na BZP
Zamawiający: Tatrzański Park NarodowyZakopane, Małopolskie (powiat Tatrzański →)opublikowano 18 września 2026

Przypomnienia o terminie

To osobne powiadomienia e-mail. Samo „Zapisz” ich nie włącza.

Planowany budżet (wartość szacunkowa)
Nie podanoMediana planowanego budżetu w kategorii: 406 504 zł
Wadium
4000 zł
Termin składania ofert
6 października 2026, 09:00
16d 2h
Konkurencyjność
~4,9 ofert
wysoka
W takich przetargach zwykle startuje sporo firm.
w podobnych postępowaniach (ta branża i region)
Kryteria oceny ofert
Cena60%Okres gwarancji jakości na wykonane roboty budowlane oraz wbudowane materiały i elementy o40%

Przebieg postępowania

1 wpis
  1. OgłoszenieBieżące

    18 września 2026

    Termin ofert: 6 października 2026 09:00

Kluczowe informacje

Podsumowanie
  • 1

    ZakresPrzedmiotem zamówienia jest przebudowa mostów nr 1, nr 2 i nr 3 w ciągu drogi wewnętrznej TPN w lokalizacji Zazadnia, obejmująca roboty przygotowawcze i ziemne, rozbiórkę elementów istniejących, przebudowę podpór, montaż stalowego ustroju nośnego, wykonanie drewnianych pomostów i balustrad oraz umocnienie stref podpór i koryta mostów nr 2 i nr 3.

  • 2

    ZakresZamówienie nie jest podzielone na części, nie obejmuje opcji ani wznowień, a okres realizacji wynosi 30 dni.

  • 3

    ZakresZakres obejmuje także wykonanie, utrzymanie, demontaż i wywóz kładek tymczasowych zapewniających przejście piesze oraz transport, badania, odbiory i zagospodarowanie odpadów.

  • 4

    WarunkiWykonawca musi wykazać roboty budowlane wykonane w okresie ostatnich 5 lat oraz złożyć oświadczenie na podstawie art. 125 ust. 1 Pzp; dopuszczalne jest korzystanie z zasobów innego podmiotu z odpowiednimi oświadczeniami.

Kontekst Atlasu

  • Konkurencja u tego zamawiającego jest niewielka: średnio 2,3 oferty na postępowanie przy 102 rozstrzygnięciach z ostatnich 3 lat, a 48% z nich miało jednego oferenta (w kraju: 32%).

Na podstawie ogłoszenia · Zawsze weryfikuj z oryginalnym ogłoszeniem

Alert e-mail

Podobne przetargi na maila

Nowe postępowania z tej kategorii w tym województwie, codziennie rano. Bez konta, rezygnacja jednym kliknięciem.

  • Roboty budowlane (CPV 45)
  • woj. Małopolskie
Przejdź do nawigacji sekcji

Ogłoszenie

Pełna treść ogłoszenia podzielona na sekcje. Użyj wyszukiwania lub nawigacji do szybkiego przejścia.

Sekcje ogłoszenia
Sekcja 1

Zamawiający

PunktPoleWartość
1.1.)Rola zamawiającego

Postępowanie prowadzone jest samodzielnie przez zamawiającego

1.2.)Nazwa zamawiającego

TATRZAŃSKI PARK NARODOWY

1.4)Krajowy Numer Identyfikacyjny

REGON 122456180

1.5)Adres zamawiającego
1.5.1.)Ulica

ul. Kuźnice 1

1.5.2.)Miejscowość

Zakopane

1.5.3.)Kod pocztowy

34-500

1.5.4.)Województwo

małopolskie

1.5.5.)Kraj

Polska

1.5.6.)Lokalizacja NUTS 3

PL219 - Nowotarski

1.5.7.)Numer telefonu

+48182023200

1.5.9.)Adres poczty elektronicznej

przetargi@tpn.pl

1.5.10.)Adres strony internetowej zamawiającego

www.tpn.pl

1.6.)Rodzaj zamawiającego

Zamawiający publiczny - osoba prawna, o której mowa w art. 4 pkt 3 ustawy (podmiot prawa publicznego)

1.7.)Przedmiot działalności zamawiającego

Środowisko

Sekcja 2

Informacje podstawowe

PunktPoleWartość
2.1.)Ogłoszenie dotyczy

Zamówienia publicznego

2.2.)Ogłoszenie dotyczy usług społecznych i innych szczególnych usług

Nie

2.3.)Nazwa zamówienia albo umowy ramowej

Przebudowa mostów nr 1, nr 2 i nr 3 w ciągu drogi wewnętrznej TPN - Zazadnia

2.4.)Identyfikator postępowania

ocds-148610-ac63f0e8-904a-42f0-89f6-4cd8aa9f182d

2.5.)Numer ogłoszenia

2026/BZP 00445201

2.6.)Wersja ogłoszenia

01

2.7.)Data ogłoszenia

2026-09-18

2.8.)Zamówienie albo umowa ramowa zostały ujęte w planie postępowań

Tak

2.9.)Numer planu postępowań w BZP

2026/BZP 00097908/02/P

2.10.)Identyfikator pozycji planu postępowań

1.1.2 Remont mostów

2.11.)O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wyłącznie wykonawcy, o których mowa w art. 94 ustawy

Nie

2.14.)Czy zamówienie albo umowa ramowa dotyczy projektu lub programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Nie

2.16.)Tryb udzielenia zamówienia wraz z podstawą prawną

Zamówienie udzielane jest w trybie podstawowym na podstawie: art. 275 pkt 1 ustawy

Sekcja 3

Udostępnianie dokumentów zamówienia i komunikacja

PunktPoleWartość
3.1.)Adres strony internetowej prowadzonego postępowania

https://ezamowienia.gov.pl/mp-client/search/list/ocds-148610-ac63f0e8-904a-42f0-89f6-4cd8aa9f182d

3.2.)Zamawiający zastrzega dostęp do dokumentów zamówienia

Nie

3.4.)Wykonawcy zobowiązani są do składania ofert, wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, oświadczeń oraz innych dokumentów wyłącznie przy użyciu środków komunikacji elektronicznej

Tak

3.5.)Informacje o środkach komunikacji elektronicznej, przy użyciu których zamawiający będzie komunikował się z wykonawcami - adres strony internetowej

https://ezamowienia.gov.pl

3.6.)Wymagania techniczne i organizacyjne dotyczące korespondencji elektronicznej

Dział VIII SWZ Informacje o środkach komunikacji elektronicznej, przy użyciu których zamawiający będzie komunikował się z wykonawcami, oraz informacje o wymaganiach technicznych i organizacyjnych sporządzania, wysyłania i odbierania korespondencji elektronicznej

3.8.)Zamawiający wymaga sporządzenia i przedstawienia ofert przy użyciu narzędzi elektronicznego modelowania danych budowlanych lub innych podobnych narzędzi, które nie są ogólnie dostępne

Nie

3.12.)Oferta - katalog elektroniczny

Nie dotyczy

3.14.)Języki, w jakich mogą być sporządzane dokumenty składane w postępowaniu

polski

3.15.)RODO (obowiązek informacyjny)

OPISANO W SWZ ORAZ ZAŁĄCZNIKACH

3.16.)RODO (ograniczenia stosowania)

OPISANO W SWZ ORAZ ZAŁĄCZNIKACH

Sekcja 4

Przedmiot zamówienia

PunktPoleWartość
4.1.)Informacje ogólne odnoszące się do przedmiotu zamówienia
4.1.1.)Przed wszczęciem postępowania przeprowadzono konsultacje rynkowe

Nie

4.1.2.)Numer referencyjny

ZP/776/2026

4.1.3.)Rodzaj zamówienia

Roboty budowlane

4.1.4.)Zamawiający udziela zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania

Nie

4.1.8.)Możliwe jest składanie ofert częściowych

Nie

4.1.13.)Zamawiający uwzględnia aspekty społeczne, środowiskowe lub etykiety w opisie przedmiotu zamówienia

Nie

4.2.Informacje szczegółowe odnoszące się do przedmiotu zamówienia
4.2.2.)Krótki opis przedmiotu zamówienia

1. Przedmiotem zamówienia jest wykonanie robót budowlanych w ramach zadania pn. „Przebudowa mostów nr 1, nr 2 i nr 3 w ciągu drogi wewnętrznej TPN – Zazadnia”. Zakres zamówienia obejmuje w szczególności:
1.1. roboty przygotowawcze i ziemne związane z przebudową obiektów;
1.2. rozbiórkę istniejących elementów mostów, w tym drewnianych pomostów, poręczy, elementów ustroju nośnego oraz podpór w zakresie wynikającym z dokumentacji zamówienia, wraz z zagospodarowaniem materiałów z rozbiórki;
1.3. przebudowę i remont istniejących podpór, obejmujące w szczególności wykonanie betonu wyrównawczego, zbrojenia, deskowań oraz elementów z betonu konstrukcyjnego;
1.4. wykonanie i montaż stalowych elementów ustroju nośnego wraz ze stężeniami, elementami mocującymi i łożyskowymi, wykonaniem niezbędnych połączeń, wierceń, spawania oraz zabezpieczeń antykorozyjnych;
1.5. wykonanie drewnianych pomostów, w tym poprzecznic, dwuwarstwowej dyliny drewnianej, krawężników oraz balustrad;
1.6. wykonanie robót związanych z odtworzeniem, profilowaniem i zagęszczeniem podłoża oraz wykonaniem warstw z kruszywa;
1.7. w zakresie mostów nr 2 i nr 3 – wykonanie robót związanych z uporządkowaniem i umocnieniem strefy podpór i koryta, w tym narzutu kamiennego oraz betonowych umocnień, zgodnie z dokumentacją zamówienia;
1.8. wykonanie, utrzymanie przez okres prowadzenia robót, a następnie demontaż i wywóz kładek tymczasowych zapewniających bezpieczne przejście piesze na czas przebudowy obiektów;
1.9. wszelkie roboty i czynności pomocnicze, zabezpieczające, transportowe, porządkowe, pomiarowe, badania i odbiory oraz zagospodarowanie odpadów niezbędne do kompletnego i prawidłowego wykonania przedmiotu zamówienia.

4.2.6.)Główny kod CPV

45221119-9 - Roboty budowlane w zakresie renowacji mostów

4.2.7.)Dodatkowy kod CPV

45111200-0 - Roboty w zakresie przygotowania terenu pod budowę i roboty ziemne

45262311-4 - Betonowanie konstrukcji

45223210-1 - Roboty konstrukcyjne z wykorzystaniem stali

45422000-1 - Roboty ciesielskie

45233200-1 - Roboty w zakresie różnych nawierzchni

4.2.8.)Zamówienie obejmuje opcje

Nie

4.2.10.)Okres realizacji zamówienia albo umowy ramowej

30 dni

4.2.11.)Zamawiający przewiduje wznowienia

Nie

4.2.13.)Zamawiający przewiduje udzielenie dotychczasowemu wykonawcy zamówień na podobne usługi lub roboty budowlane

Nie

4.3.)Kryteria oceny ofert
4.3.1.)Sposób oceny ofert

3.1.1. Kryterium nr 1: Cena - waga kryterium 60 %,
3.1.2. Kryterium nr 2: Okres gwarancji jakości na wykonane roboty budowlane oraz wbudowane materiały i elementy obiektów mostowych – waga kryterium 40 %.

4.3.2.)Sposób określania wagi kryteriów oceny ofert

Punktowo

4.3.3.)Stosowane kryteria oceny ofert

Kryterium ceny oraz kryteria jakościowe

4.3.5.)Nazwa kryterium

Cena

4.3.6.)Waga

60

4.3.4.)Rodzaj kryterium

jakość, w tym do parametry techniczne, właściwości estetyczne i funkcjonalne takie jak dostępność dla osób niepełnosprawnych lub uwzględnianie potrzeb użytkowników

4.3.5.)Nazwa kryterium

Okres gwarancji jakości na wykonane roboty budowlane oraz wbudowane materiały i elementy obiektów mostowych

4.3.6.)Waga

40

4.3.10.)Zamawiający określa aspekty społeczne, środowiskowe lub innowacyjne, żąda etykiet lub stosuje rachunek kosztów cyklu życia w odniesieniu do kryterium oceny ofert

Nie

Sekcja 5

Kwalifikacja wykonawców

PunktPoleWartość
5.1.)Zamawiający przewiduje fakultatywne podstawy wykluczenia

Tak

5.2.)Fakultatywne podstawy wykluczenia

Art. 109 ust. 1 pkt 1

Art. 109 ust. 1 pkt 4

Art. 109 ust. 1 pkt 5

Art. 109 ust. 1 pkt 7

Art. 109 ust. 1 pkt 8

Art. 109 ust. 1 pkt 10

5.3.)Warunki udziału w postępowaniu

Tak

5.4.)Nazwa i opis warunków udziału w postępowaniu

1. Zamawiający wezwie Wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 5 dni od dnia wezwania, następujących podmiotowych środków dowodowych, aktualnych na dzień ich złożenia:
1.1. wykazu robót budowlanych wykonanych nie wcześniej niż w okresie ostatnich 5 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich rodzaju, wartości, daty i miejsca wykonania oraz podmiotów, na rzecz których roboty zostały wykonane, oraz z załączeniem dowodów określających, czy roboty te zostały wykonane należycie – w zakresie niezbędnym do wykazania warunku określonego w Dziale V pkt 4.1.1 SWZ; wzór wykazu stanowi załącznik nr 6 do SWZ;;
1.2. Na potwierdzenie braku podstaw wykluczenia Zamawiający wymaga oświadczenia składanego wraz z ofertą na podstawie art. 125 ust. 1 Pzp, obejmującego także art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. wskazanej w Dziale V SWZ. Zamawiający nie żąda dodatkowych podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie braku podstaw wykluczenia. W przypadku polegania na zasobach innego podmiotu Wykonawca składa wraz z ofertą odpowiednie oświadczenie tego podmiotu na podstawie art. 125 ust. 5 Pzp;
1.3. w przypadku polegania na zasobach podmiotu udostępniającego zasoby – odpowiednio oświadczeń, o których mowa w pkt 1.3, dotyczących tego podmiotu.
2. Dowodami, o których mowa w pkt 1.1, są referencje bądź inne dokumenty sporządzone przez podmiot, na rzecz którego roboty budowlane zostały wykonane, a jeżeli Wykonawca z przyczyn niezależnych od niego nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów – inne odpowiednie dokumenty.
3. Wykonawca może zamiast odpowiednich podmiotowych środków dowodowych złożyć ważny certyfikat, o którym mowa w art. 124 ust. 2 Pzp. Zamawiający nie żąda innych podmiotowych środków dowodowych w zakresie potwierdzonym certyfikatem, z uwzględnieniem art. 124 ust. 4 i art. 128a Pzp oraz art. 31 ust. 6 ustawy o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych. Certyfikat nie zastępuje oświadczenia składanego wraz z ofertą ani nie potwierdza okoliczności poza jego zakresem.
4. Zamawiający nie wzywa do złożenia podmiotowych środków dowodowych, które może uzyskać za pomocą bezpłatnych i ogólnodostępnych baz danych, o ile Wykonawca wskazał dane umożliwiające dostęp do tych środków.
5. Wykonawca nie ma obowiązku ponownego składania podmiotowych środków dowodowych posiadanych przez Zamawiającego, jeżeli je wskaże i potwierdzi ich prawidłowość oraz aktualność

5.5.)Zamawiający wymaga złożenia oświadczenia, o którym mowa w art.125 ust. 1 ustawy

Tak

5.6.)Wykaz podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie niepodlegania wykluczeniu

1.2. Na potwierdzenie braku podstaw wykluczenia Zamawiający wymaga oświadczenia składanego wraz z ofertą na podstawie art. 125 ust. 1 Pzp, obejmującego także art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. wskazanej w Dziale V SWZ. Zamawiający nie żąda dodatkowych podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie braku podstaw wykluczenia. W przypadku polegania na zasobach innego podmiotu Wykonawca składa wraz z ofertą odpowiednie oświadczenie tego podmiotu na podstawie art. 125 ust. 5 Pzp;
1.3. w przypadku polegania na zasobach podmiotu udostępniającego zasoby – odpowiednio oświadczeń, o których mowa w pkt 1.3, dotyczących tego podmiotu.

5.7.)Wykaz podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu

1. Zamawiający wezwie Wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 5 dni od dnia wezwania, następujących podmiotowych środków dowodowych, aktualnych na dzień ich złożenia:
1.1. wykazu robót budowlanych wykonanych nie wcześniej niż w okresie ostatnich 5 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich rodzaju, wartości, daty i miejsca wykonania oraz podmiotów, na rzecz których roboty zostały wykonane, oraz z załączeniem dowodów określających, czy roboty te zostały wykonane należycie – w zakresie niezbędnym do wykazania warunku określonego w Dziale V pkt 4.1.1 SWZ; wzór wykazu stanowi załącznik nr 6 do SWZ;;

Sekcja 6

Warunki zamówienia

PunktPoleWartość
6.1.)Zamawiający wymaga albo dopuszcza oferty wariantowe

Nie

6.3.)Zamawiający przewiduje aukcję elektroniczną

Nie

6.4.)Zamawiający wymaga wadium

Tak

6.4.1)Informacje dotyczące wadium

Dział XIII
Wymagania dotyczące wadium, w tym jego kwota

1. Wykonawca przystępujący do niniejszego postępowania jest obowiązany wnieść wadium w wysokości 4 000.00 zł (Słownie : cztery tysiące złotych)
2. Wadium wnosi się przed upływem terminu składania ofert i utrzymuje nieprzerwanie do dnia upływu terminu związania ofertą, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 98 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2.
3. Przedłużenie terminu związania ofertą jest dopuszczalne tylko z jednoczesnym przedłużeniem okresu ważności wadium albo, jeżeli nie jest to możliwe, z wniesieniem nowego wadium na przedłużony okres związania ofertą.
4. Wadium może być wnoszone według wyboru wykonawcy w jednej lub kilku następujących formach:
1) pieniężnej;
2) gwarancjach bankowych;
3) gwarancjach ubezpieczeniowych;
4) poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2019 r. poz. 310, 836 i 1572).
5. Wadium wnoszone w pieniądzu wpłaca się przelewem na rachunek bankowy wskazany przez zamawiającego – Tatrzański Park Narodowy 34-500 Zakopane, Kuźnice 1, nr rachunku 07 1130 1150 0012 1252 0790 0001
6. Przy wnoszeniu wadium Wykonawca winien powołać się na nazwę niniejszego postępowania oraz numer referencyjny nadany sprawie przez Zamawiającego (Nr sprawy: ZP/776/2026 Mosty Zazadnia )
7. Wadium wniesione w pieniądzu zamawiający przechowuje na rachunku bankowym.
8. Jeżeli wadium jest wnoszone w formie gwarancji lub poręczenia, o których mowa w ust. 4 pkt 2-4, wykonawca przekazuje zamawiającemu oryginał gwarancji lub poręczenia, w postaci elektronicznej

6.5.)Zamawiający wymaga zabezpieczenia należytego wykonania umowy

Tak

6.6.)Wymagania dotyczące składania oferty przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia

Opisano w SWZ oraz załącznikach

6.7.)Zamawiający przewiduje unieważnienie postępowania, jeśli środki publiczne, które zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie całości lub części zamówienia nie zostały przyznane

Nie

Sekcja 7

Projektowane postanowienia umowy

PunktPoleWartość
7.1.)Zamawiający przewiduje udzielenia zaliczek

Nie

7.3.)Zamawiający przewiduje zmiany umowy

Tak

7.4.)Rodzaj i zakres zmian umowy oraz warunki ich wprowadzenia

§ 12 - PPU

7.5.)Zamawiający uwzględnił aspekty społeczne, środowiskowe, innowacyjne lub etykiety związane z realizacją zamówienia

Nie

Sekcja 8

Procedura

PunktPoleWartość
8.1.)Termin składania ofert

2026-10-06 09:00

8.2.)Miejsce składania ofert

https://ezamowienia.gov.pl

8.3.)Termin otwarcia ofert

2026-10-06 09:15

8.4.)Termin związania ofertą

do 2026-11-05

Analiza rynku

Typowy budżet zamawiającego w tej kategorii CPV, podobne postępowania oraz historia zamawiającego i rynek lokalny.

Typowy budżet w tej kategorii CPV

45221119-9Roboty budowlane w zakresie renowac…
Wszystkie przetargi w tej kategorii
Mediana budżetu
406 504 zł
Próbka: 19 postępowań
Ostatnie 12 miesięcy
Środkowe 50% w przedziale
313 081 zł1 183 531 zł
Rozstęp międzykwartylowy
870 450 zł
Źródło próbki
CPV 45221· kategoria CPV (5 cyfr)
Dolny kwartyl
313 081 zł
Mediana
406 504 zł
Górny kwartyl
1 183 531 zł
Jak liczymy benchmark?

Statystyki obliczamy z pola wartość szacunkowa zamówienia podanego przez zamawiającego w ogłoszeniu: to budżet planowany, nie zawsze odpowiada cenie kontraktowej po rozstrzygnięciu. Używamy percentyli (mediana, Q1, Q3), więc wyniki są odporne na pojedyncze ekstremalne ogłoszenia.

Brakuje wystarczającej liczby ogłoszeń z dokładnie tym samym kodem CPV, więc użyliśmy szerszego poziomu: kategoria CPV (5 cyfr).

Dokumenty i komunikacja

Platforma składania ofert, linki do dokumentacji i dane kontaktowe zamawiającego.

Platforma zakupowa

Miejsce składania ofert lub komunikacji z zamawiającym.

Kontakt i komunikacja

Dane dotyczą Ciebie? Jak przetwarzamy dane · Zgłoś sprostowanie, sprzeciw lub żądanie usunięcia

Najczęstsze pytania o to ogłoszenie

Termin składania ofert upływa 06.10.2026, 09:00. Pamiętaj, że platformy składania ofert są obciążone w ostatnich godzinach — nie czekaj do samego końca.
Tatrzański Park Narodowy prowadzi postępowanie, a miejscem realizacji jest Zakopane.
Tak. Wadium określono na 4000 zł. Należy je wnieść przed upływem terminu składania ofert w formie dopuszczonej przez zamawiającego (najczęściej przelew na rachunek lub gwarancja bankowa/ubezpieczeniowa).
Ogłoszenie zostało oznaczone kodem CPV 45221119-9 (Roboty budowlane w zakresie renowacji mostów). CPV (Common Procurement Vocabulary) to unijny słownik klasyfikacyjny, dzięki któremu możesz łatwo porównać to postępowanie z podobnymi zamówieniami w tej samej kategorii.
Pełne ogłoszenie jest dostępne w oficjalnym źródle (Biuletyn Zamówień Publicznych). Atlas Przetargów prezentuje treść zgodnie z dokumentem źródłowym wraz z linkiem do oryginału.