AktywneBZPOgłoszenie o zamówieniu
Ogłoszenie

Gotowanie i wydawanie posiłków dla uczniów w oparciu o użyczenie wyposażonej w urządzenia i sprzęt kuchni wraz z zapleczem SOSW w Damnicy

Nabór ofert jest otwarty.

Otwórz na BZP
Wartość szacunkowa
Nie podano
Mediana w kategorii: 260 820 zł
Wadium
Niewymagane (wg ogłoszenia)
Termin składania ofert
3 lipca 2026, 16:00
3d 4h
Konkurencyjność
~2,7 oferty
umiarkowana
Umiarkowana liczba firm w takich przetargach.
w podobnych postępowaniach (ta branża i region)
Kryteria oceny ofertDecyduje wyłącznie cena

Kluczowe informacje

Podsumowanie
  • 1

    TerminTermin składania ofert upływa 3 lipca 2026 roku o godzinie 16:00.

  • 2

    KryteriaKryteria oceny ofert: Cena 100%.

  • 3

    ZakresPrzedmiot zamówienia: Gotowanie i wydawanie posiłków dla uczniów w oparciu o użyczenie wyposażonej w urządzenia i sprzęt kuchni wraz z zapleczem SOSW w Damnicy.

  • 4

    RyzykoWadium nie jest wymagane.

Na podstawie ogłoszenia · Zawsze weryfikuj z oryginalnym ogłoszeniem

Przebieg postępowania

1 wpis

Wszystkie ogłoszenia powiązane z tym postępowaniem, od pierwszego komunikatu do ostatniej aktualizacji lub wyniku.

  1. OgłoszenieBieżące

    25 czerwca 2026

    Termin ofert: 3 lipca 2026 16:00

Ogłoszenie

Pełna treść ogłoszenia podzielona na sekcje. Użyj wyszukiwania lub nawigacji do szybkiego przejścia.

Sekcje ogłoszenia
1ZamawiającySekcja 1
PunktPoleWartość
1.1.)Rola zamawiającego

Postępowanie prowadzone jest samodzielnie przez zamawiającego

1.2.)Nazwa zamawiającego

Specjalny Ośrodek Szkolno- Wychowawczy im. Marynarza Polskiego

1.3.)Oddział zamawiającego

SOSW

1.4)Krajowy Numer Identyfikacyjny

REGON 000180048

1.5)Adres zamawiającego

Brak danych

1.5.1.)Ulica

Korczaka 1

1.5.2.)Miejscowość

Damnica

1.5.3.)Kod pocztowy

76-231

1.5.4.)Województwo

pomorskie

1.5.5.)Kraj

Polska

1.5.6.)Lokalizacja NUTS 3

PL636 - Słupski

1.5.7.)Numer telefonu

/59/ 811 30 69

1.5.9.)Adres poczty elektronicznej

sekretariat@oswdamnica.szkolnastrona.pl

1.5.10.)Adres strony internetowej zamawiającego

https://oswdamnica.szkolnastrona.pl/

1.6.)Rodzaj zamawiającego

Zamawiający publiczny - jednostka sektora finansów publicznych - jednostka budżetowa

1.7.)Przedmiot działalności zamawiającego

Edukacja

2Informacje podstawoweSekcja 2
PunktPoleWartość
2.1.)Ogłoszenie dotyczy

Zamówienia publicznego

2.2.)Ogłoszenie dotyczy usług społecznych i innych szczególnych usług

Tak

2.3.)Nazwa zamówienia albo umowy ramowej

Gotowanie i wydawanie posiłków dla uczniów w oparciu o użyczenie wyposażonej w urządzenia i sprzęt kuchni wraz z zapleczem SOSW w Damnicy

2.4.)Identyfikator postępowania

ocds-148610-4c99f96b-21d1-4525-a142-821c34150491

2.5.)Numer ogłoszenia

2026/BZP 00309483

2.6.)Wersja ogłoszenia

01

2.7.)Data ogłoszenia

2026-06-25

2.8.)Zamówienie albo umowa ramowa zostały ujęte w planie postępowań

Tak

2.9.)Numer planu postępowań w BZP

2026/BZP 00039756/01/P

2.10.)Identyfikator pozycji planu postępowań

1.3.1 Gotowanie i wydawanie posiłków dla uczniów w oparciu o użyczenie wyposażonejw urządzenia i sprzętkuchni wraz z zapleczem SOSW w Damnicy

2.11.)O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wyłącznie wykonawcy, o których mowa w art. 94 ustawy

Nie

2.13.)O zamówienie mogą ubiegać się wyłącznie wykonawcy, którzy spełniają warunki określone w art. 361 ustawy – usługi społeczne

Nie

2.14.)Czy zamówienie albo umowa ramowa dotyczy projektu lub programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Nie

2.16.)Tryb udzielenia zamówienia wraz z podstawą prawną

Zamówienie udzielane jest w trybie podstawowym na podstawie: art. 275 pkt 2 ustawy

3Udostępnianie dokumentów zamówienia i komunikacjaSekcja 3
PunktPoleWartość
3.1.)Adres strony internetowej prowadzonego postępowania

platformazakupowa.pl/transakcja/1333103

3.2.)Zamawiający zastrzega dostęp do dokumentów zamówienia

Nie

3.4.)Wykonawcy zobowiązani są do składania ofert, wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, oświadczeń oraz innych dokumentów wyłącznie przy użyciu środków komunikacji elektronicznej

Tak

3.5.)Informacje o środkach komunikacji elektronicznej, przy użyciu których zamawiający będzie komunikował się z wykonawcami - adres strony internetowej

1. Postępowanie prowadzone jest w języku polskim, w formie elektronicznej, przez platformazakupowa.pl.
2. W sytuacjach awaryjnych tj. np. w przypadku przerwy w funkcjonowaniu lub awarii platformazakupowa.pl, komunikacja między zamawiającym a wykonawcą może odbywać się za pomocą poczty elektronicznej sekretariat@oswdamnica.szkolnastrona.pl – z zastrzeżeniem, że ofertę wykonawca może złożyć wyłącznie za pośrednictwem platformy zakupowej.

3.6.)Wymagania techniczne i organizacyjne dotyczące korespondencji elektronicznej

Komunikacja między zamawiającym a wykonawcami, w tym wszelkie oświadczenia, wnioski, zawiadomienia oraz informacje, przekazywane były za pośrednictwem platformazakupowa.pl i formularza „Wyślij wiadomość do zamawiającego”.

Za datę przekazania (wpływu) oświadczeń, wniosków, zawiadomień oraz informacji przyjmuje się datę ich przesłania za pośrednictwem platformazakupowa.pl poprzez kliknięcie przycisku „Wyślij wiadomość do zamawiającego” po których pojawi się komunikat, że wiadomość została wysłana do zamawiającego.

Zamawiający będzie przekazywał wykonawcom informacje za pośrednictwem platformazakupowa.pl. Informacje dotyczące odpowiedzi na pytania, zmiany specyfikacji, zmiany terminu składania i otwarcia ofert zamawiający będzie zamieszczał na platformie w sekcji “Komunikaty”. Korespondencja, której zgodnie z obowiązującymi przepisami adresatem jest konkretny wykonawca, będzie przekazywana za pośrednictwem platformazakupowa.pl do konkretnego wykonawcy.

Wykonawca jako podmiot profesjonalny ma obowiązek sprawdzania komunikatów i wiadomości bezpośrednio na platformazakupowa.pl przesłanych przez zamawiającego, gdyż system powiadomień może ulec awarii lub powiadomienie może trafić do folderu SPAM.

Szczegółowe informacje na wymagań technicznych i organizacyjnych dotyczących korespondencji elektronicznej, w tym informacji
dotyczących wymogu użycia podpisu elektronicznego, zawarte zostały w specyfikacji warunków zamówienia.

3.8.)Zamawiający wymaga sporządzenia i przedstawienia ofert przy użyciu narzędzi elektronicznego modelowania danych budowlanych lub innych podobnych narzędzi, które nie są ogólnie dostępne

Nie

3.12.)Oferta - katalog elektroniczny

Nie dotyczy

3.14.)Języki, w jakich mogą być sporządzane dokumenty składane w postępowaniu

polski

3.15.)RODO (obowiązek informacyjny)

Informacje na temat przetwarzania danych osobowych zostały zawarte w specyfikacji warunków zamówienia

3.16.)RODO (ograniczenia stosowania)

Informacje na temat przetwarzania danych osobowych zostały zawarte w specyfikacji warunków zamówienia

4Przedmiot zamówieniaSekcja 4
PunktPoleWartość
4.1.)Informacje ogólne odnoszące się do przedmiotu zamówienia

Brak danych

4.1.1.)Przed wszczęciem postępowania przeprowadzono konsultacje rynkowe

Nie

4.1.2.)Numer referencyjny

OSW.321.1.2026

4.1.3.)Rodzaj zamówienia

Usługi

4.1.4.)Zamawiający udziela zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania

Nie

4.1.8.)Możliwe jest składanie ofert częściowych

Nie

4.1.13.)Zamawiający uwzględnia aspekty społeczne, środowiskowe lub etykiety w opisie przedmiotu zamówienia

Nie

4.2.Informacje szczegółowe odnoszące się do przedmiotu zamówienia

Brak danych

4.2.2.)Krótki opis przedmiotu zamówienia

Przedmiotem zamówienia jest usługa przygotowania i wydawania posiłków zgodnie z normami żywienia 2024 oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 25 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach, zwanego dalej „rozporządzeniem”, obejmująca żywienie całodobowe wychowanków internatu (5 posiłków dziennie), żywienie uczniów dojeżdżających (obiad), zapewnienie posiłków zgodnych z limitami cukru, soli i tłuszczu oraz obowiązkowym udziałem produktów roślinnych. Usługa świadczona będzie przez 5 dni w tygodniu (dni nauki szkolnej), od 01 września 2026 r. do 25 czerwca 2027 r.

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawarty został w specyfikacji warunków zamówienia

4.2.6.)Główny kod CPV

55321000-6 - Usługi przygotowywania posiłków

4.2.7.)Dodatkowy kod CPV

55524000-9 - Usługi dostarczania posiłków do szkół

55300000-3 - Usługi restauracyjne i dotyczące podawania posiłków

4.2.8.)Zamówienie obejmuje opcje

Nie

4.2.10.)Okres realizacji zamówienia albo umowy ramowej

od 2026-09-01 do 2027-06-25

4.2.11.)Zamawiający przewiduje wznowienia

Nie

4.2.13.)Zamawiający przewiduje udzielenie dotychczasowemu wykonawcy zamówień na podobne usługi lub roboty budowlane

Nie

4.3.)Kryteria oceny ofert

Brak danych

4.3.1.)Sposób oceny ofert

1. Zamawiający wybiera ofertę najkorzystniejszą na podstawie jednego kryterium oceny ofert - ceny.
Ocena oferty nie może przekroczyć 100 punktów. Punkty liczone będą z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.
2. Kryteria oceny ofert: kryterium nr 1 – cena oferty brutto (C) = waga 100% (tj. max. 100 pkt);

Szczegółowy sposób oceny ofert zawarty został w specyfikacji warunków zamówienia.

4.3.2.)Sposób określania wagi kryteriów oceny ofert

Punktowo

4.3.3.)Stosowane kryteria oceny ofert

Wyłącznie kryterium ceny

4.3.5.)Nazwa kryterium

Cena

4.3.6.)Waga

100

4.3.10.)Zamawiający określa aspekty społeczne, środowiskowe lub innowacyjne, żąda etykiet lub stosuje rachunek kosztów cyklu życia w odniesieniu do kryterium oceny ofert

Nie

5Kwalifikacja wykonawcówSekcja 5
PunktPoleWartość
5.1.)Zamawiający przewiduje fakultatywne podstawy wykluczenia

Tak

5.2.)Fakultatywne podstawy wykluczenia

Art. 109 ust. 1 pkt 4

5.3.)Warunki udziału w postępowaniu

Tak

5.4.)Nazwa i opis warunków udziału w postępowaniu

1. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy nie podlegają wykluczeniu na zasadach określonych w rozdziale 11 SWZ, oraz spełniają określone przez zamawiającego warunki udziału w postępowaniu.
2. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy spełniają warunki dotyczące:
1) zdolności do występowania w obrocie gospodarczym: zamawiający nie stawia wymogów w tym zakresie;
2) uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej, o ile wynika to z odrębnych przepisów: zamawiający nie stawia wymogów w tym zakresie;
3) sytuacji ekonomicznej lub finansowej: warunek zostanie uznany za spełniony, jeżeli wykonawca: zamawiający nie stawia wymogów w tym zakresie;
4) zdolności technicznej lub zawodowej – warunek zostanie uznany za spełniony, jeżeli wykonawca wykaże, że:
a) wykonał w okresie ostatnich 3 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, co najmniej dwie usługi przygotowania i wydawania posiłków do jednostek oświatowych, tj. przedszkola, oddziały przedszkolne, szkoły podstawowe, gimnazja i szkoły średnie, świadczone przez okres co najmniej 6 miesięcy każda lub co najmniej jedną usługę przygotowania i wydawania posiłków do jednostek oświatowych, tj. przedszkola, oddziały przedszkolne, szkoły podstawowe, gimnazja i szkoły średnie, świadczoną przez okres co najmniej 9 miesięcy,
b) skieruje do realizacji zamówienia osobę posiadającą kwalifikacje do wykonywania zawodu dietetyka lub technologa żywienia zbiorowego.

5.5.)Zamawiający wymaga złożenia oświadczenia, o którym mowa w art.125 ust. 1 ustawy

Tak

5.6.)Wykaz podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie niepodlegania wykluczeniu

Podmiotowe środki dowodowe wymagane od wykonawcy w celu potwierdzenia podstaw wykluczenia obejmują odpis lub informację z Krajowego Rejestru Sądowego lub Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 4 p.z.p., sporządzone nie wcześniej niż 3 miesiące przed jej złożeniem, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji.

5.7.)Wykaz podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu

Podmiotowe środki dowodowe wymagane od wykonawcy w celu potwierdzenia spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu obejmują:
a) wykaz usług, o których mowa w rozdziale 10 ust. 2 pkt 4 lit. a, wykonanych nie wcześniej niż w okresie ostatnich 3 lat, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich rodzaju, wartości, daty, miejsca wykonania i podmiotów, na rzecz których roboty te zostały wykonane, w celu potwierdzenia, że wykonawca spełnienia warunek opisany w rozdziale 10 ust. 2 pkt 4 lit a SWZ;
b) dowody określające, czy usługi wskazane w wykazie zostały wykonane należycie, w szczególności informacji o tym, czy roboty zostały wykonane zgodnie z przepisami prawa budowlanego i prawidłowo ukończone; przy czym dowodami, o których mowa, są referencje bądź inne dokumenty sporządzone przez podmiot, na rzecz którego usługi były wykonywane, a jeżeli z uzasadnionej przyczyny o obiektywnym charakterze wykonawca nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów – inne odpowiednie dokumenty - w celu potwierdzenia, że wykonawca spełnienia warunek opisany w rozdziale 10 ust. 2 pkt 4 lit. a SWZ;
c) wykaz osób skierowanych przez wykonawcę do realizacji zamówienia publicznego, w szczególności odpowiedzialnych za to, że przygotowane i wydawane posiłki będą spełniały normy jakościowe i ilościowe wskazane w opisie przedmiotu zamówienia, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, uprawnień, doświadczenia i wykształcenia niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego, a także zakresu wykonywanych przez nich czynności, wraz z informacją o podstawie do dysponowania tymi osobami, w celu potwierdzenia, że wykonawca spełnienia warunek opisany w rozdziale 10 ust. 2 pkt 4 lit. b SWZ.

5.11.)Wykaz innych wymaganych oświadczeń lub dokumentów

Szczegółowy wykaz oświadczeń i/lub dokumentów wymaganych przez zamawiającego zawarty został w specyfikacji warunków zamówienia

6Warunki zamówieniaSekcja 6
PunktPoleWartość
6.1.)Zamawiający wymaga albo dopuszcza oferty wariantowe

Nie

6.3.)Zamawiający przewiduje aukcję elektroniczną

Nie

6.4.)Zamawiający wymaga wadium

Nie

6.5.)Zamawiający wymaga zabezpieczenia należytego wykonania umowy

Nie

6.6.)Wymagania dotyczące składania oferty przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia

1. Wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia. W takim przypadku wykonawcy ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu albo do reprezentowania i zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Pełnomocnictwo składane jest wraz z ofertą.
2. Żaden z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia nie może podlegać wykluczeniu.
3. W przypadku wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, oświadczenia, o których mowa w rozdziale 12 ust. 1, składa każdy z wykonawców. Oświadczenia te potwierdzają brak podstaw wykluczenia oraz spełnianie warunków udziału w zakresie, w jakim każdy z wykonawców wykazuje spełnianie warunków udziału w postępowaniu.
4. W odniesieniu do warunków dotyczących doświadczenia, wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia, mogą polegać na zdolnościach tych z wykonawców, którzy wykonają roboty budowlane, do realizacji których te zdolności są wymagane. Wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia składa wraz z ofertą oświadczenie, z którego wynika, które roboty budowlane wykonają ci poszczególni wykonawcy.

6.7.)Zamawiający przewiduje unieważnienie postępowania, jeśli środki publiczne, które zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie całości lub części zamówienia nie zostały przyznane

Tak

7Projektowane postanowienia umowySekcja 7
PunktPoleWartość
7.1.)Zamawiający przewiduje udzielenia zaliczek

Nie

7.3.)Zamawiający przewiduje zmiany umowy

Tak

7.4.)Rodzaj i zakres zmian umowy oraz warunki ich wprowadzenia

Zamawiający przewiduje możliwość zmiany postanowień zawartej umowy, w formie aneksu, w stosunku do treści oferty
zgodnie z art. 455 ust. 1 p.z.p. w następujących przypadkach:
1) zmian w strukturze organizacyjnej wykonawcy lub zamawiającego dotyczące określonych w umowie nazw, adresów;
2) zmiany osób reprezentujących wykonawcę w kontaktach w zakresie realizacji umowy oraz zmiany dietetyka lub
technologa żywienia zbiorowego wskazanych w §3 ust. 8.
3) zmian unormowań prawnych powszechnie obowiązujących np. w przypadku ustawowej zmiany stawki podatku VAT.
4) zmian wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.
5) zmian zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu lub wysokości stawki składki na
ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne.
6) zmian zasad gromadzenia i wysokości wpłat do pracowniczych planów kapitałowych o których mowa w ustawie z dnia 4
października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, jeżeli zmiany te będą miały wpływ na koszty wykonania
zamówienia przez wykonawcę, nie wcześniej niż z dniem wejścia w życie przepisów, z których wynikają w/w zmiany.
7) zmian cen materiałów lub kosztów związanych z realizacją przedmiotu umowy.

Projektowane postanowienia umowy, w tym zakres i warunki wprowadzania zmian umowy, określone są w załączniku nr 5
do SWZ i stanowią jej integralną część.

7.5.)Zamawiający uwzględnił aspekty społeczne, środowiskowe, innowacyjne lub etykiety związane z realizacją zamówienia

Tak

7.6.)Zamawiający przewiduje następujące wymagania związane z realizacją zamówienia

w zakresie zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, w okolicznościach, o których mowa w art. 95 ustawy

8ProceduraSekcja 8
PunktPoleWartość
8.1.)Termin składania ofert

2026-07-03 16:00

8.2.)Miejsce składania ofert

Ofertę wraz z wymaganymi dokumentami należy umieścić pod adresem: https://platformazakupowa.pl/transakcja/1333103, do 3 lipca 2026 r., do godziny 16:00.

8.3.)Termin otwarcia ofert

2026-07-03 16:15

8.4.)Termin związania ofertą

do 2026-08-01

8.5.)Zamawiający przewiduje wybór najkorzystniejszej oferty z możliwością negocjacji

Tak

9Pozostałe informacjeSekcja 9
  1. 1)
    może je uzyskać za pomocą bezpłatnych i ogólnodostępnych baz danych, w szczególności rejestrów publicznych w
    rozumieniu ustawy z dnia 17.02.2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, o ile wykonawca wskazał dane umożliwiające dostęp do tych środków,
  2. 2)
    podmiotowym środkiem dowodowym jest oświadczenie, którego treść odpowiada zakresowi oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1 ustawy Pzp.

Analiza rynku

Typowy budżet zamawiającego w tej kategorii CPV, podobne postępowania oraz historia zamawiającego i rynek lokalny.

Typowy budżet w tej kategorii CPV

55321000-6Usługi przygotowywania posiłków
Wszystkie przetargi w tej kategorii
Mediana budżetu
260 820 zł
Próbka: 1812 postępowań
Ostatnie 12 miesięcy
Środkowe 50% w przedziale
118 372 zł606 739 zł
Rozstęp międzykwartylowy
488 367 zł
Źródło próbki
CPV 55321000· dokładne dopasowanie (8 cyfr)
Dolny kwartyl
118 372 zł
Mediana
260 820 zł
Górny kwartyl
606 739 zł
Jak liczymy benchmark?

Statystyki obliczamy z pola wartość szacunkowa zamówienia podanego przez zamawiającego w ogłoszeniu: to budżet planowany, nie zawsze odpowiada cenie kontraktowej po rozstrzygnięciu. Używamy percentyli (mediana, Q1, Q3), więc wyniki są odporne na pojedyncze ekstremalne ogłoszenia.

Dokumenty i komunikacja

Platforma składania ofert, linki do dokumentacji i dane kontaktowe zamawiającego.

Najczęstsze pytania o to ogłoszenie

Termin składania ofert upływa 03.07.2026, 16:00. Pamiętaj, że platformy składania ofert są obciążone w ostatnich godzinach — nie czekaj do samego końca.
Specjalny Ośrodek Szkolno- Wychowawczy im. Marynarza Polskiego prowadzi postępowanie, a miejscem realizacji jest Damnica.
Nie. Wadium nie jest wymagane w tym postępowaniu.
Ogłoszenie zostało oznaczone kodem CPV 55321000-6 (Usługi przygotowywania posiłków). CPV (Common Procurement Vocabulary) to unijny słownik klasyfikacyjny, dzięki któremu możesz łatwo porównać to postępowanie z podobnymi zamówieniami w tej samej kategorii.
Pełne ogłoszenie jest dostępne w oficjalnym źródle (Biuletyn Zamówień Publicznych). Atlas Przetargów prezentuje treść zgodnie z dokumentem źródłowym wraz z linkiem do oryginału.