Przygotowanie i opracowanie projektów decyzji o warunkach zabudowy oraz projektów decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego na terenie Gminy Wydminy
Zamawiający Gmina Wydminy (Wydminy, Warmińsko-Mazurskie) prowadził postępowanie „Przygotowanie i opracowanie projektów decyzji o warunkach zabudowy oraz projektów decyzji…”. Termin składania ofert minął 26 stycznia 2026, 12:00. Wadium nie jest wymagane.
- Zamawiający
- Gmina Wydminy
- Miejsce
- Wydminy, Warmińsko-Mazurskie
- Data publikacji
- opublikowano 14 stycznia 2026
Oferty są oceniane
Termin minął 26 stycznia 2026, 12:00.
Ogłoszenie o wyniku zwykle 19–52 dni po terminie.
Przypomnienia o terminie, zmiany i wynik mailem.
Najważniejsze
- Budżet
- nie podano w ogłoszeniu
- Wadium
- Niewymagane (wg ogłoszenia)
- Kryteria oceny
- cena 60%, doświadczenie osoby „głównego projektanta” wyznaczonego do realizacji zamówienia 40%
- Konkurencja
- średnio 3 oferty w projektowaniu i nadzorze w warmińsko-mazurskim · w 30% przetargów tylko jedna oferta (691 przetargów z 2 lat)
- Realizacja
- do 2026-12-31
Przebieg postępowania
14.01
Publikacja
26.01, 11:00
Składanie ofert
11.02
Podobne przetargi na maila
Nowe postępowania z tej branży w tym województwie i zmiany w nich, w dni robocze o 7:00. Bez rejestracji i hasła, rezygnacja jednym kliknięciem.
- Projekty i nadzór
- woj. Warmińsko-Mazurskie
Ogłoszenie
Usługi · 2026/BZP 00033365 · z 14 stycznia 2026 · oryginał w BZP ↗
1Zamawiający
14 pól
Postępowanie prowadzone jest samodzielnie przez zamawiającego
Gmina Wydminy
REGON 790671320
Pl. Rynek 1/1
Wydminy
11-510
warmińsko-mazurskie
Polska
PL623 - Ełcki
874210019
kancelaria@wydminy.pl
http://bip.wydminy.pl/
Zamawiający publiczny - jednostka sektora finansów publicznych - jednostka samorządu terytorialnego
Ogólne usługi publiczne
2Informacje podstawowe
13 pól
Zamówienia publicznego
Nie
Przygotowanie i opracowanie projektów decyzji o warunkach zabudowy oraz projektów decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego na terenie Gminy Wydminy
ocds-148610-be53a95a-940a-433e-a851-ff9346d10173
2026/BZP 00033365
01
2026-01-14
Tak
2026/BZP 00020670/01/P
1.3.1 Przygotowanie i opracowanie projektów decyzji o warunkach zabudowy oraz projektów decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego na terenie Gminy Wydminy
Nie
Nie
Zamówienie udzielane jest w trybie podstawowym na podstawie: art. 275 pkt 2 ustawy
3Udostępnianie dokumentów zamówienia i komunikacja
9 pól
https://wydminy.logintrade.net/rejestracja/ustawowe.html
Nie
Tak
https://wydminy.logintrade.net/rejestracja/ustawowe.html
1. Komunikacja pomiędzy Zamawiającym a wykonawcami odbywa się przy użyciu środków komunikacji elektronicznej za pośrednictwem Platformy zakupowej Zamawiającego dostępnej pod adresem (dalej jako Platforma zakupowa): https://wydminy.logintrade.net. Zaleca się, aby przed rozpoczęciem wypełniania Formularza składania oferty wykonawca zalogował się do systemu, a jeżeli nie posiada konta, założył bezpłatne konto. W przeciwnym wypadku wykonawca będzie miał ograniczone funkcjonalności, np. brak widoku wiadomości prywatnych
od Zamawiającego w systemie lub wycofania oferty bez kontaktu z Centrum Wsparcia Klienta.
2. Rejestracja i korzystanie z Platformy zakupowej jest bezpłatne. Dokonując rejestracji wykonawca akceptuje regulamin korzystania z Platformy zakupowej.
3. Wymagania techniczne i organizacyjne wysyłania i odbierania dokumentów elektronicznych, elektronicznych kopii dokumentów i oświadczeń oraz informacji przekazywanych przy ich użyciu, opisane zostały w Regulaminie korzystania
z Platformy zakupowej.
4. Za datę przekazania oferty, wniosków, zawiadomień, dokumentów elektronicznych, oświadczenia lub elektronicznych kopii dokumentów lub oświadczeń oraz innych informacji (o którym mowa w art. 125 ust. 1 pzp, podmiotowych środków dowodowych, przedmiotowych środków dowodowych oraz innych informacji), przekazywanych
w postępowaniu, przyjmuje się datę ich przekazania na Platformę zakupową.
1. Dokumenty lub oświadczenia, wykonawca składa zgodnie z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów zdnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie sposobu sporządzania i przekazywania informacji oraz wymagań technicznych dla dokumentów elektronicznych oraz środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursie, w tym zgodnie z § 6 i § 7 tego rozporządzenia. (Dz. U. z 2020 r., poz. 2452).
Nie
Nie dotyczy
polski
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119
z 04.05.2016 z późniejszymi zmianami), dalej „RODO”, informuję, że:
1. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w trakcie trwania postępowania czy realizacji umowy na zamówienie, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych.
2. Podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest obowiązkowe, gdyż przesłankę przetwarzania danych osobowych stanowi przepis prawa Pani/Pan dane mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany
i nie będą profilowane.
3. Ponadto:
administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Wójt Gminy Wydminy z siedzibą w Urzędzie Gminy przy Plac Rynek 1/1, 11-510 Wydminy.
w sprawach z zakresu ochrony danych osobowych może się Pan/Pani kontaktować z Inspektorem Ochrony Danych pod adresem e-mail: Pana Bolesława Idek z którym Wykonawca może się skontaktować poprzez email: iod@wydminy.pl
Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO
w celu związanym z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego: „Przygotowanie i opracowanie projektów decyzji o warunkach zabudowy oraz projektów decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego na terenie Gminy Wydminy”, Znak sprawy: KK.271.4.1.2026;
odbiorcami Pani/Pana danych osobowych będą osoby lub podmioty, którym udostępniona zostanie dokumentacja postępowania w oparciu o art. 18 oraz art. 78 ustawy Prawo zamówień publicznych, dalej „ustawa Pzp”;
Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane, zgodnie z art. 78 ustawy Pzp, przez okres co najmniej 4 lat od dnia zakończenie postępowania, a jeżeli zobowiązania wskazane w ofercie i umowie przekroczą w/w przedział czasowy, okres przechowywania obejmuje ten termin;
obowiązek podania przez Panią/Pana danych osobowych bezpośrednio Pani/Pana dotyczących jest wymogiem ustawowym określonym w przepisach ustawy Pzp, związanym z udziałem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego; konsekwencje niepodania określonych danych wynikają z ustawy Pzp;
w odniesieniu do Pani/Pana danych osobowych decyzje nie będą podejmowane
w sposób zautomatyzowany, stosowanie do art. 22 RODO;
posiada Pani/Pan:
- na podstawie art. 15 RODO prawo dostępu do danych osobowych Pani/Pana dotyczących;
- na podstawie art. 16 RODO prawo do sprostowania Pani/Pana danych osobowych **;
- na podstawie art. 18 RODO prawo żądania od administratora ograniczenia przetwarzania danych osobowych z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 RODO ***;
- prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, że przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;
nie przysługuje Pani/Panu:
- w związku z art. 17 ust. 3 lit. b, d lub e RODO prawo do usunięcia danych osobowych;
- prawo do przenoszenia danych osobowych, o którym mowa w art. 20 RODO;
- na podstawie art. 21 RODO prawo sprzeciwu, wobec przetwarzania danych osobowych, gdyż podstawą prawną przetwarzania Pani/Pana danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. c RODO.
Wystąpienie z żądaniem, o którym mowa w art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, nie ogranicza przetwarzania danych osobowych do czasu zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.
W trakcie oraz po zakończeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w przypadku gdy wykonanie obowiązków, o których mowa w art. 15 ust. 1-3 rozporządzenia 2016/679, wymagałoby niewspółmiernie dużego wysiłku, zamawiający może żądać od osoby, której dane dotyczą, wskazania dodatkowych informacji mających w szczególności na celu sprecyzowanie nazwy lub daty zakończonego postępowania o udzielenie zamówienia.
4Przedmiot zamówienia
22 pola
Nie
KK.271.4.1.2026
Usługi
Nie
Nie
Nie
-o ustaleniu warunków zabudowy lub odmowy ustalenia warunków zabudowy, -o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lub odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, -zmieniających ostateczne decyzje o warunkach zabudowy lub decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, dla terenów położonych na obszarze Gminy Wydminy. Projekty decyzji będą sporządzane na podstawie wniosków przekazywanych Wykonawcy sukcesywnie przez Zamawiającego w okresie obowiązywania umowy. 2. Zakres zamówienia Zakres zamówienia obejmuje w szczególności: -sporządzanie projektów decyzji o ustaleniu warunków zabudowy wraz z: -załącznikami graficznymi do projektu decyzji, -analizą i wynikami analizy, -merytorycznym ustosunkowaniem się do ewentualnych uwag lub wątpliwości zgłoszonych przez wnioskodawcę lub inne strony postępowania; -sporządzanie projektów decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wraz z: -załącznikami graficznymi do projektu decyzji, -analizą i wynikami analizy, -merytorycznym ustosunkowaniem się do ewentualnych uwag lub wątpliwości zgłoszonych przez wnioskodawcę lub inne strony postępowania; -sporządzanie projektów zmian ostatecznych decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, wraz z merytorycznym ustosunkowaniem się do ewentualnych uwag lub wątpliwości zgłoszonych przez strony postępowania; -sporządzanie projektów decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy oraz odmowie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, wraz z merytorycznym ustosunkowaniem się do ewentualnych uwag lub wątpliwości zgłoszonych przez strony postępowania. -wyznaczenie instytucji właściwych do dokonania uzgodnień projektów decyzji; -sporządzenie kopii wydruków dokumentów o formacie większym niż A3 w ilości niezbędnej do przekazania wnioskodawcy; -przekazanie Zamawiającemu pełnej dokumentacji w formie: • papierowej, • elektronicznej edytowalnej, • elektronicznej w formacie PDF obejmującej skany dokumentów podpisanych odręcznie przez uprawnionego urbanistę. 3. Wymagania formalno-prawne Projekty decyzji muszą być sporządzane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności: -ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, -aktami wykonawczymi wydanymi na podstawie ww. ustawy, -przepisami odrębnymi mającymi zastosowanie do przedmiotu danej decyzji, z uwzględnieniem zmian przepisów prawa, jeżeli wejdą w życie w trakcie realizacji zamówienia. 4. Ilość opracowań Liczba projektów decyzji będących przedmiotem zamówienia będzie zależała od ilości i przedmiotu wniosków, które wpłyną do Wójta Gminy Wydminy do dnia 31 grudnia 2026 r., oraz od bieżących potrzeb Zamawiającego. Zamawiający przewiduje szacunkową liczbę: -ok. 170 projektów decyzji o warunkach zabudowy lub odmowie ustalenia warunków zabudowy, -ok. 5 projektów decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lub odmowie ustalenia loaklizacji inwestycji celu publicznego, -ok. 10 projektów decyzji zmieniających. Rozliczenie za wykonane roboty będzie wg faktycznie wykonanych robót po cenach jednostkowych zaoferowanych w ofercie przetargowej. Zamawiający zastrzega, że przewidziane ilości robót są szacunkowe, służące do skalkulowania ceny oferty, porównania ofert i wyboru najkorzystniejszej oferty. Zamawiający może powierzyć Wykonawcy świadczenie usług w mniejszej ilości. Podana ilość opracowania projektów może ulec zmniejszeniu o maksymalnie 30% i z tego tytułu Wykonawcy nie będą przysługiwać żadne roszczenia wobec Zamawiającego. Umowa na realizację zamówienia publicznego zostanie zawarta do wysokości kwoty, jaką Zamawiający przeznaczył na realizację zamówienia. W ramach przedmiotu umowy Zamawiający przewiduje zastosowanie opcji, o której mowa w art. 441 ust. 1 ustawy Pzp.
71400000-2 - Usługi architektoniczne dotyczące planowania przestrzennego i zagospodarowania terenu
Tak
W ramach przedmiotu umowy Zamawiający przewiduje zastosowanie opcji, o której mowa w art. 441 ust. 1 ustawy Pzp.
Zakres opcji obejmuje zwiększenie realizacji usługi do 400% zamówienia podstawowego. Zastosowanie prawa opcji Zamawiający wziął pod uwagę przy szacowaniu przedmiotu zamówienia.
Warunki skorzystania z opcji:
a) skorzystanie z zamówienia opcjonalnego (opcji) uzależnione będzie od potrzeb Zamawiającego spowodowanych zwiększeniem liczby wniosków o wydanie decyzji,
b) termin, w ciągu którego Zamawiający ma prawo skorzystać z prawa opcji - w terminie realizacji świadczonych usług tj. w okresie obowiązywania umowy.
c) w celu skorzystania z prawa opcji, w określonym zakresie, wymagane jest sporządzenie aneksu do umowy. Brak stosownego aneksu świadczy o rezygnacji z zamówienia opcjonalnego w całości lub w części (jeżeli Zamawiający skorzystał częściowo z zamówień opcjonalnych),
d) Zamawiający może skorzystać z zamówienia opcjonalnego w całości lub w części, w zależności od potrzeb,
e) Wykonawca zobowiązany jest do realizacji zamówienia przewidzianego opcją na warunkach opisanych w SWZ i niniejszej umowie.
Zamówienia realizowane w ramach opcji są jednostronnym uprawnieniem Zamawiającego. Brak złożenia zamówień objętych opcją nie rodzi po stronie Wykonawcy żadnych roszczeń w stosunku do Zamawiającego.
do 2026-12-31
Nie
Nie
Za ofertę najkorzystniejszą zostanie uznana oferta zawierająca najkorzystniejszy bilans punktów w kryteriach: cena oferty brutto oraz doświadczenie osoby „głównego projektanta” wyznaczonego do realizacji zamówienia.
Punktowo
Kryterium ceny oraz kryteria jakościowe
Cena
60
organizacja, kwalifikacje zawodowe i doświadczenie osób wyznaczonych do realizacji zamówienia
doświadczenie osoby „głównego projektanta” wyznaczonego do realizacji zamówienia
40
Nie
5Kwalifikacja wykonawców
7 pól
Nie
Tak
W zakresie zdolności technicznej lub zawodowej: Wykonawca musi wykazać, że dysponuje lub będzie dysponował co najmniej jedną osobą zdolną do wykonania zamówienia – tj. „głównego projektanta”, posiadającego:
1) uprawnienia określone w art. 50 ust. 4 i art. 60 ust. 4 w związku z art. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która spełnia jeden z warunków:
a. posiada wpis na listę izby samorządu zawodowego architektów posiadającej uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej albo uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności architektonicznej, lub spełnia jeden z warunków, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.);
b. nabyła uprawnienia do projektowania w planowaniu przestrzennym na podstawie ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1989 r. poz. 99, 178 i 192, z 1990 r. poz. 198 i 505 oraz z 1993 r. poz. 212);
c. nabyła uprawnienia urbanistyczne na podstawie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. poz. 139, ze zm.);
d. posiada kwalifikacje do wykonywania zawodu urbanisty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uzyskane na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2013 r. poz. 932 i 1650);
e. posiada dyplom ukończenia studiów wyższych w zakresie architektury, urbanistyki lub gospodarki przestrzennej;
f. posiada dyplom ukończenia studiów wyższych w zakresie innym niż określony w pkt 4 oraz ukończyła studia podyplomowe w zakresie planowania przestrzennego, urbanistyki lub gospodarki przestrzennej;
g. jest obywatelem państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy nabyli kwalifikacje zawodowe do projektowania zagospodarowania przestrzeni i zagospodarowania przestrzennego w skali lokalnej i regionalnej odpowiadające wymaganiom określonym w pkt 5 lub 6.
2) oraz co najmniej 3 letnie doświadczenie w wykonywaniu usługi będącej przedmiotem zamówienia tj. sporządzanie projektów decyzji o warunkach zabudowy lub/i projektów decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lub ich zmian (lata doświadczenia wyłącznie osoby „głównego projektanta” stanowi kryterium oceny ofert, pozostałe osoby skierowane do realizacji zamówienia przez Wykonawcę i spełniające ww. warunek, a nie będące projektantem głównym nie podlegają ocenie w ramach kryteriów).
Tak
Zamawiający nie wymaga złożenia przez Wykonawcę podmiotowych środków dowodowych w zakresie braku podstaw wykluczenia (poprzestaje tylko na oświadczeniu wstępnym).
Wykaz osób, skierowanych przez wykonawcę do realizacji zamówienia publicznego, w szczególności odpowiedzialnych za świadczenie usług, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, uprawnień, doświadczenia i wykształcenia niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego, a także zakresu wykonywanych przez nie czynności oraz informacją o podstawie do dysponowania tymi osobami Załącznik nr 6 do SWZ.
Załącznik nr 3 – Zobowiązanie podmiotu udostępniającego zasoby (jeżeli dotyczy - składane wraz z ofertą)
Załącznik nr 4 – Oświadczenie wykonawców wspólnie ubiegających się art. 117 ust. 4 (jeżeli dotyczy - składane wraz z ofertą)
Pełnomocnictwo (jeżeli dotyczy - składane wraz z ofertą)
6Warunki zamówienia
6 pól
Nie
Nie
Nie
Nie
W przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia wymagane jest ustanowienie Pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu i/lub zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Szczegóły w rozdziale XII SWZ.
Nie
7Projektowane postanowienia umowy
5 pól
Nie
Tak
Zamawiający przewiduje możliwość zmiany terminu realizacji przedmiotu Umowy, bez zmiany wysokości wynagrodzenia, wyłącznie w przypadku:
1) wystąpienia okoliczności niezależnych od Wykonawcy, uniemożliwiających terminowe wykonanie przedmiotu Umowy,
2) konieczności wprowadzenia zmian do projektów decyzji już przekazanych Zamawiającemu, wynikających z nowych lub zmienionych przepisów prawa, które weszły w życie po zawarciu Umowy
3) konieczności dokonania zmian w projektach decyzji na skutek uzasadnionych uwag Zamawiającego, zgłoszonych po ich przekazaniu, o ile zmiany te nie wynikają z błędów lub zaniedbań Wykonawcy.
Tak
w zakresie zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, w okolicznościach, o których mowa w art. 95 ustawy
8Procedura
7 pól
2026-01-26 12:00
https://wydminy.logintrade.net
2026-01-26 12:00
do 2026-02-24
Tak
3
Zamawiający zaprosi do negocjacji (o ile zadecyduje o ich przeprowadzeniu) trzech wykonawców, których oferty nie podlegają odrzuceniu i uzyskają największą liczbę punktów w kryterium ceny.
Analiza rynku
Typowy budżet takich zamówień, podobne postępowania, historia zamawiającego i rynek lokalny.
Wszystkie przetargi w tej kategorii →Usługi architektoniczne dotyczące planowania przestrzennego i zagospodarowania terenu
Ryzyko w tej branży
W projektowaniu i nadzorze nawet najtańsza oferta przekracza budżet w co czwartym przetargu
Zamawiający musi wtedy dołożyć pieniędzy albo unieważnić przetarg. To częściej niż średnio we wszystkich branżach (co szósty przetarg).
Skąd te liczby?
Liczymy części zamówień rozstrzygnięte w BZP w ostatnich 12 miesiącach: 6 389 w tej branży. Budżet w ogłoszeniu o wyniku jest podany bez VAT (art. 28 Pzp), a ceny ofert z VAT, dlatego liczymy tylko przypadki, w których najtańsza oferta przekracza budżet o więcej niż 23%: takiej różnicy nie wyjaśnia sam podatek.
Dokładnie: 25,5% (przedział ufności 95%: 24,5–26,6%). Wszystkie branże razem: 16,1% z 163 652 części.
Gdy cena najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na zamówienie, zamawiający może tę kwotę zwiększyć albo unieważnia postępowanie (art. 255 pkt 3 Pzp).
Podobne przetargi
Ta sama branża, ostatni rok
Historia zamawiającego
Najnowsze postępowania tego podmiotu
Dokumenty i komunikacja
Platforma składania ofert, linki do dokumentacji i dane kontaktowe zamawiającego.
Platforma zakupowa
Miejsce składania ofert lub komunikacji z zamawiającym.
Kontakt i komunikacja
Widzisz błąd w danych? Zgłoś go · Rejestr poprawek · Dane dotyczą Ciebie? Jak przetwarzamy dane · Zgłoś sprostowanie, sprzeciw lub żądanie usunięcia