Opracowanie Programu Funkcjonalno-Użytkowego
Zamawiający Szpital Wojewódzki im. Mikołaja Kopernika w Koszalinie (Koszalin, Zachodniopomorskie) prowadził postępowanie „Opracowanie Programu Funkcjonalno-Użytkowego”. Termin składania ofert minął 2 października 2024, 10:00. Wadium nie jest wymagane.
- Miejsce
- Koszalin, Zachodniopomorskie
- Data publikacji
- opublikowano 17 września 2024
Oferty są oceniane
Termin minął 2 października 2024, 10:00.
Ogłoszenie o wyniku zwykle 32–55 dni po terminie.
Przypomnienia o terminie, zmiany i wynik mailem.
Najważniejsze
- Budżet
- nie podano w ogłoszeniu · podobne zamówienia zwykle ok. 250 tys. zł
- Wadium
- Niewymagane (wg ogłoszenia)
- Kryteria oceny
- cena 60%, termin wykonania PFU 40%
- Konkurencja
- średnio 3 oferty w projektowaniu i nadzorze w zachodniopomorskim · w 29% przetargów tylko jedna oferta (759 przetargów z 2 lat)
- Realizacja
- 98 dni
Przebieg postępowania
17.09
Publikacja
2.10, 08:00
Składanie ofert
18.11
16.01
Podobne przetargi na maila
Nowe postępowania z tej branży w tym województwie i zmiany w nich, w dni robocze o 7:00. Bez rejestracji i hasła, rezygnacja jednym kliknięciem.
- Projekty i nadzór
- woj. Zachodniopomorskie
Ogłoszenie
Usługi · 2024/BZP 00503553 · z 17 września 2024 · oryginał w BZP ↗
1Zamawiający
15 pól
Postępowanie prowadzone jest samodzielnie przez zamawiającego
SZPITAL WOJEWÓDZKI IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KOSZALINIE
REGON 330006292
Tytusa Chałubińskiego 7
Koszalin
75-581
zachodniopomorskie
Polska
PL426 - Koszaliński
94 34 88 109
94 34 88 299
ewelina@swk.med.pl
https://www.swk.med.pl/
Zamawiający publiczny - jednostka sektora finansów publicznych - samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej
Zdrowie
2Informacje podstawowe
13 pól
Zamówienia publicznego
Nie
Opracowanie Programu Funkcjonalno-Użytkowego
ocds-148610-bb2e3041-eb0f-44af-ad63-45eb80b54753
2024/BZP 00503553
01
2024-09-17
Tak
2024/BZP 00340772/07/P
1.3.2 Opracowanie Programu Funkcjonalno- Użytkowego
Nie
Nie
Zamówienie udzielane jest w trybie podstawowym na podstawie: art. 275 pkt 1 ustawy
3Udostępnianie dokumentów zamówienia i komunikacja
9 pól
https://ezamowienia.gov.pl/mp-client/search/list/ocds-148610-bb2e3041-eb0f-44af-ad63-45eb80b54753
Nie
Tak
1. W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego komunikacja między Zamawiającym a wykonawcami odbywa się przy użyciu Platformy e-Zamówienia, która jest dostępna pod adresem https://ezamowienia.gov.pl.
2. Korzystanie z Platformy e-Zamówienia jest bezpłatne.
3. Zamawiający wyznacza następujące osoby do kontaktu z wykonawcami:
Pani Ewelina Kopaczewska,
tel. 94 34 88 109,
e-mail: ewelina@swk.med.pl
4. Wykonawca zamierzający wziąć udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego musi posiadać konto podmiotu „Wykonawca” na Platformie e-Zamówienia. Szczegółowe informacje na temat zakładania kont podmiotów oraz zasady i warunki korzystania z Platformy e-Zamówienia określa Regulamin Platformy e-Zamówienia, dostępny na stronie internetowej https://ezamowienia.gov.pl oraz informacje zamieszczone w zakładce „Centrum Pomocy”.
Dalsze informacje o środkach komunikacji elektronicznej znajdują się w SWZ
5. Przeglądanie i pobieranie publicznej treści dokumentacji postępowania nie wymaga posiadania konta na Platformie e-Zamówienia ani logowania.
6. Sposób sporządzenia dokumentów elektronicznych lub dokumentów elektronicznych będących kopią elektroniczną treści zapisanej w postaci papierowej (cyfrowe odwzorowania) musi być zgodny z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów w sprawie wymagań dla dokumentów elektronicznych.
7. Dokumenty elektroniczne, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie wymagań dla dokumentów elektronicznych, sporządza się w postaci elektronicznej, w formatach danych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, z uwzględnieniem rodzaju przekazywanych danych i przekazuje się jako załączniki.
W przypadku formatów, o których mowa w art. 66 ust. 1 ustawy Pzp, ww. regulacje nie będą miały bezpośredniego zastosowania.
8. Informacje, oświadczenia lub dokumenty, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie wymagań dla dokumentów elektronicznych, przekazywane w postępowaniu sporządza się w postaci elektronicznej:
a) w formatach danych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności (i przekazuje się jako załącznik), lub
b) jako tekst wpisany bezpośrednio do wiadomości przekazywanej przy użyciu środków komunikacji elektronicznej (np. w treści wiadomości e-mail lub w treści „Formularza do komunikacji”).
9. Jeżeli dokumenty elektroniczne, przekazywane przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, zawierają informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1913 oraz z 2021 r. poz. 1655) wykonawca, w celu utrzymania w poufności tych informacji, przekazuje je w wydzielonym i odpowiednio oznaczonym pliku, wraz z jednoczesnym zaznaczeniem w nazwie pliku „Dokument stanowiący tajemnicę przedsiębiorstwa”.
Dalsze informacje o środkach komunikacji elektronicznej znajdują się w SWZ
Nie
Nie dotyczy
polski
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), dalej „RODO”, informuję, że:
1) administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Szpital Wojewódzki im. Mikołaja Kopernika w Koszalinie, ul. Tytusa Chałubińskiego 7, 75 – 581 Koszalin;
2) inspektorem ochrony danych osobowych w Szpitalu Wojewódzkim im. Mikołaja Kopernika w Koszalinie jest Pani Anna Kobusińska, adres e-mail: sekretariat@swk.med.pl, telefon: 94 34 88 545;
3) Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO w celu związanym z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego p.t.: Opracowanie programu funkcjonalno-użytkowego;
4) odbiorcami Pani/Pana danych osobowych będą osoby lub podmioty, którym udostępniona zostanie dokumentacja postępowania w oparciu o art. 18 oraz art. 74 ustawy Pzp;
5) Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane, przez okres 5 lat kalendarzowych od dnia zakończenia realizacji umowy;
6) obowiązek podania przez Panią/Pana danych osobowych bezpośrednio Pani/Pana dotyczących jest wymogiem ustawowym określonym w przepisach ustawy, związanym z udziałem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego; konsekwencje niepodania określonych danych wynikają z ustawy Pzp;
7) w odniesieniu do Pani/Pana danych osobowych decyzje nie będą podejmowane w sposób zautomatyzowany, stosowanie do art. 22 RODO;
8) posiada Pani/Pan:
a) na podstawie art. 15 RODO prawo dostępu do danych osobowych Pani/Pana dotyczących;
b) na podstawie art. 16 RODO prawo do sprostowania Pani/Pana danych osobowych;
c) na podstawie art. 18 RODO prawo żądania od administratora ograniczenia przetwarzania danych osobowych z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 RODO;
d) prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, że przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;
9) nie przysługuje Pani/Panu:
a) w związku z art. 17 ust. 3 lit. b, d lub e RODO prawo do usunięcia danych osobowych;
b) prawo do przenoszenia danych osobowych, o którym mowa w art. 20 RODO;
c) na podstawie art. 21 RODO prawo sprzeciwu, wobec przetwarzania danych osobowych, gdyż podstawą prawną przetwarzania Pani/Pana danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. c RODO.
4Przedmiot zamówienia
22 pola
Nie
TP.382.100.2024 EK
Usługi
Nie
Nie
Nie
Przedmiotem zamówienia jest opracowanie Programu Funkcjonalno- Użytkowego (PFU) – założenia techniczne i funkcjonalne wraz z obliczeniem planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych i instalacyjnych dla inwestycji pn.: „Rozwój ambulatoryjnej opieki specjalistycznej Szpitala Wojewódzkiego w Koszalinie w celu poprawy dostępności świadczeń we wschodniej części Województwa Zachodniopomorskiego”.
W ramach powyższego zadania przebudowie oraz rozbudowie podlegać będą budynki oznaczone na załączonym planie Szpitala literą „A” oraz „G1”.
Inwestycja dotowana przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.
71220000-6 - Usługi projektowania architektonicznego
79933000-3 - Usługi towarzyszące usługom projektowym
71200000-0 - Usługi architektoniczne i podobne
Nie
98 dni
Nie
Nie
Oferta, która przedstawia najkorzystniejszy bilans (maksymalna liczba przyznanych punktów w oparciu o ustalone kryteria) zostanie uznana za najkorzystniejszą, pozostałe oferty zostaną sklasyfikowane zgodnie z ilością uzyskanych punktów.
Punktowo
Kryterium ceny oraz kryteria jakościowe
Cena
60
inne.
Termin wykonania PFU
40
Nie
5Kwalifikacja wykonawców
9 pól
Nie
Tak
O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy spełniają następujące warunki udziału w postępowaniu:
1) posiadają doświadczenie niezbędne do wykonania przedmiotu zamówienia, tj. wykonali w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, co najmniej dwa projekty (dokumentacja projektowa lub program funkcjonalno –użytkowy z częścią graficzną) obiektów szpitalnych o kubaturze min. 8 500 mᶟ każdy obejmujące swoim zakresem m.in. technologię, architekturę, konstrukcję, instalacje gazów medycznych, instalacje sanitarne (w tym. m.in. wentylacja i klimatyzacja), instalacje elektryczne.
W przypadku wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, a także w przypadku, gdy wykonawca polega na zdolnościach technicznych innych podmiotów, wykonaniem projektów określonych powyżej winien wykazać się, co najmniej jeden z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia lub podmiot, na którego zdolnościach technicznych wykonawca będzie polegał.
2) dysponują osobami zdolnymi do wykonania zamówienia:
a) projektantem posiadającym stosowne uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej bez ograniczeń – koordynator zespołu projektowego,
b) projektantem posiadającym stosowne uprawnienia do projektowania w specjalności konstrukcyjno – budowlanej bez ograniczeń,
c) projektantem posiadającym stosowne uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych bez ograniczeń,
d) projektantem posiadającym stosowne uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych bez ograniczeń.
Tak
W celu potwierdzenia braku podstaw wykluczenia wykonawcy z udziału w postępowaniu, Wykonawca na wezwanie Zamawiającego przedstawi następujące dokumenty:
1) oświadczenie wykonawcy, w zakresie art. 108 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp, o braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, z innym wykonawcą, który złożył odrębną ofertę, ofertę częściową albo oświadczenia o przynależności do tej samej grupy kapitałowej wraz z dokumentami lub informacjami potwierdzającymi przygotowanie oferty lub oferty częściowej niezależnie od innego wykonawcy należącego do tej samej grupy kapitałowej;
2) oświadczenie wykonawcy o aktualności informacji zawartych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 125 ust. 1 ustawy, w zakresie podstaw wykluczenia z postępowania wskazanych przez zamawiającego, o których mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2, 3, 4, 6 ustawy Pzp oraz w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego.
W celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu, Wykonawca na wezwanie Zamawiającego przedstawi:
1) wykaz dokumentacji projektowej wykonanej nie wcześniej niż w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, wraz z podaniem ich rodzaju, wartości, daty, miejsca wykonania i podmiotów, na rzecz których dokumentacja ta została wykonana, z załączeniem dowodów określających czy ta dokumentacja projektowa została wykonana należycie, w szczególności informacji o tym czy dokumentacja została wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy czym dowodami, o których mowa, są referencje bądź inne dokumenty wystawione przez podmiot, na rzecz którego dokumentacja projektowa była wykonana, a jeżeli z uzasadnionej przyczyny o obiektywnym charakterze Wykonawca nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów – inne dokumenty - zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 7 do SWZ;
2) wykaz osób, skierowanych przez Wykonawcę do realizacji zamówienia publicznego, w szczególności odpowiedzialnych za kierowanie pracami projektowymi, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, uprawnień, niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego, a także zakresu wykonywanych przez nie czynności oraz informacją o podstawie do dysponowania tymi osobami zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 8 do SWZ.
Zamawiający nie wymaga złożenia, wraz z ofertą, przedmiotowych środków dowodowych.
Nie
pełnomocnictwo osoby lub osób podpisujących ofertę - jeżeli uprawnienie do podpisu nie wynika bezpośrednio z dokumentów rejestrowych; pełnomocnictwo udzielone liderowi/wspólnikowi w przypadku złożenia oferty wspólnej (konsorcjum) lub przez spółki cywilne. Pełnomocnictwo powinno być złożone w formie oryginału w takiej samej formie jak składana oferta tj. w formie elektronicznej opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Dopuszcza się także złożenie elektronicznej kopii pełnomocnictwa sporządzonego uprzednio w formie pisemnej w formie elektronicznego poświadczenia sporządzonego stosownie do art. 97 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. prawo o notariacie, które to poświadczenie notariusz opatruje kwalifikowanym podpisem elektronicznym bądź też opatrzenie skanu pełnomocnictwa sporządzonego uprzednio w formie pisemnej kwalifikowanym podpisem mocodawcy. Elektroniczna kopia pełnomocnictwa nie może być uwierzytelniona przez upełnomocnionego.
6Warunki zamówienia
6 pól
Nie
Nie
Nie
Nie
W przypadku, kiedy ofertę składa kilka podmiotów, oferta musi spełniać następujące warunki:
1) Wykonawcy ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo reprezentowania w postępowaniu i zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego.
2) Oferta winna być podpisana przez ustanowionego pełnomocnika.
3) Upoważnienie do pełnienia funkcji pełnomocnika wymaga podpisu prawnie upoważnionych przedstawicieli każdego z partnerów - należy załączyć je do oferty.
4) oświadczenie o niepodleganiu wykluczeniu oraz spełnianiu warunków udziału w postępowaniu w zakresie wskazanym przez zamawiającego w SWZ składa każdy z wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie.
5) Podmioty występujące wspólnie ponoszą solidarną odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań.
Nie
7Projektowane postanowienia umowy
4 pola
Nie
Tak
1) Dopuszczalna jest zmiana terminu w przypadku: a) opóźnienia organów administracji publicznej w wydaniu decyzji administracyjnych, uzgodnień, ekspertyz lub innych aktów administracyjnych niezbędnych do wykonania przedmiotu Umowy, pomimo spełnienia przez Wykonawcę warunków ich uzyskania, w tym przede wszystkim złożenia przez Wykonawcę prawidłowego i kompletnego wniosku o ich wydanie, b) konieczności uzyskania wyroku sądu lub innego orzeczenia sądu albo organu administracji publicznej, którego uzyskanie nie było przewidziane w opisie przedmiotu zamówienia (ani w żadnym innym dokumencie stanowiącym element dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia publicznego), a jest niezbędne celem wykonania obowiązków Wykonawcy wynikających z Umowy, c) wystąpienia osób trzecich z roszczeniami lub ujawnienia się roszczeń osób trzecich, które uniemożliwiają dalsze wykonanie przedmiotu zamówienia, w szczególności uzyskanie odpowiednich decyzji, zezwoleń, uzgodnień wydawanych przez organy administracji publicznej, a także uzyskanie warunków przyłączeniowych od gestorów sieci, d) wszczęcia przez jakikolwiek podmiot postępowania sądowego lub administracyjnego uniemożliwiającego wykonanie przedmiotu Umowy przez Wykonawcę, w szczególności wstrzymujące możliwość uzyskania odpowiednich decyzji administracyjnych, uzgodnień, zezwoleń, ekspertyz lub innych aktów administracyjnych niezbędnych do wykonania przedmiotu Umowy, e) zmiany warunków technicznych gestorów sieci, w szczególności sieci energetycznych, gazowych, wodociągowo-kanalizacyjnych, co uniemożliwia realizację przez Wykonawcę obowiązków wynikających z Umowy, f) opóźnienia gestorów sieci w zakresie wydania warunków przyłączeniowych, pomimo spełnienia przez Wykonawcę wszystkich warunków ich otrzymania, g) zwłoki Zamawiającego w przekazaniu Wykonawcy dokumentów niezbędnych do wykonania przedmiotu Umowy, których obowiązek przekazania Wykonawcy wynika z Umowy, h) zmian obowiązujących przepisów prawa wpływających na termin wykonania przedmiotu Umowy, w tym w szczególności nałożenia na Wykonawcę obowiązku uzyskania dodatkowych decyzji administracyjnych, uzgodnień, zezwoleń, ekspertyz lub innych aktów administracyjnych niezbędnych do wykonania przedmiotu Umowy, których uzyskanie nie było konieczne na etapie składania ofert, i) wystąpienia warunków siły wyższej, które uniemożliwiły wykonanie Umowy w dotychczas ustalonym terminie. Przez pojęcie „siły wyższej” należy rozumieć zdarzenia zewnętrzne o charakterze niezależnym od stron, którego strony nie mogły przewidzieć przed zawarciem umowy, którego nie można uniknąć, ani któremu strony nie mogły zapobiec przy zachowaniu należytej staranności, w zakresie determinowanym wystąpieniem siły wyższej. Dalsze informacje w zakresie rodzaju zmian umowy znajdują się w SWZ (projekt umowy).
Nie
8Procedura
4 pola
2024-10-02 10:00
Szpital Wojewódzki im. Mikołaja Kopernika w Koszalinie
2024-10-02 10:30
do 2024-10-31
9Pozostałe informacje
Zamawiający wyznacza termin wizji lokalnej na 20.09.2024 r. godz. 10:00 Spotkanie przy głównej bramie Szpitala (ul. Tytusa Chałubińskiego 7). Z przeprowadzonej wizji zostanie sporządzony protokół, który niezwłocznie zostanie zamieszczony na stronie internetowej Zamawiającego
Analiza rynku
Typowy budżet takich zamówień, podobne postępowania, historia zamawiającego i rynek lokalny.
Typowy budżet takich zamówień
Połowa podobnych przetargów ma budżet poniżej 250 tys. zł
Podobne przetargi z ostatnich 12 miesięcy (110 ogłoszeń) miały zwykle budżet od 150 tys. zł do 400 tys. zł.
Skąd te liczby?
Statystyki obliczamy z pola wartość szacunkowa zamówienia podanego przez zamawiającego w ogłoszeniu: to budżet planowany, nie zawsze odpowiada cenie kontraktowej po rozstrzygnięciu. Używamy percentyli (mediana, Q1, Q3), więc wyniki są odporne na pojedyncze ekstremalne ogłoszenia.
Dokładne kwartyle: dolny 152 250 zł, mediana 249 667 zł, górny 404 878 zł. Rozstęp międzykwartylowy: 252 628 zł.
Dopasowanie kodu CPV: dokładne dopasowanie (8 cyfr), CPV 71220000.
Ryzyko w tej branży
W projektowaniu i nadzorze nawet najtańsza oferta przekracza budżet w co czwartym przetargu
Zamawiający musi wtedy dołożyć pieniędzy albo unieważnić przetarg. To częściej niż średnio we wszystkich branżach (co szósty przetarg).
Skąd te liczby?
Liczymy części zamówień rozstrzygnięte w BZP w ostatnich 12 miesiącach: 6 406 w tej branży. Budżet w ogłoszeniu o wyniku jest podany bez VAT (art. 28 Pzp), a ceny ofert z VAT, dlatego liczymy tylko przypadki, w których najtańsza oferta przekracza budżet o więcej niż 23%: takiej różnicy nie wyjaśnia sam podatek.
Dokładnie: 25,4% (przedział ufności 95%: 24,4–26,5%). Wszystkie branże razem: 16,2% z 163 386 części.
Gdy cena najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na zamówienie, zamawiający może tę kwotę zwiększyć albo unieważnia postępowanie (art. 255 pkt 3 Pzp).
Podobne przetargi
Ta sama branża, ostatni rok
Historia zamawiającego
Najnowsze postępowania tego podmiotu
Powiązane lokalnie
Aktywne w tym samym rynku lokalnym
Dokumenty i komunikacja
Platforma składania ofert, linki do dokumentacji i dane kontaktowe zamawiającego.
Platforma zakupowa
Miejsce składania ofert lub komunikacji z zamawiającym.
Widzisz błąd w danych? Zgłoś go · Rejestr poprawek · Dane dotyczą Ciebie? Jak przetwarzamy dane · Zgłoś sprostowanie, sprzeciw lub żądanie usunięcia