ZakończoneBZPOgłoszenie o zamówieniu
Ogłoszenie

Odbiór, transport i utylizacja odpadów kuchennych ulegających biodegradacji z 17 Wojskowego Oddziału Gospodarczego w Koszalinie.

Termin wskazany w ogłoszeniu już minął.

Otwórz na BZP
Publikacja
15 grudnia 2022
Wartość szacunkowa
Nie podano
Mediana w kategorii: 583 003 zł
Wadium
Niewymagane (wg ogłoszenia)
Termin składania ofert
23 grudnia 2022, 10:00
Zakończone
Konkurencyjność
~2,9 oferty
umiarkowana
Umiarkowana liczba firm w takich przetargach.
w podobnych postępowaniach (ta branża i region)
Kryteria oceny ofert
Cena60%Dyspozycyjność Wykonawcy40%

Kluczowe informacje

Podsumowanie
  • 1

    TerminTermin składania ofert upływa 23 grudnia 2022 roku o godzinie 10:00.

  • 2

    KryteriaKryteria oceny ofert: Cena 60%, Dyspozycyjność Wykonawcy 40%.

  • 3

    ZakresPrzedmiot zamówienia: Odbiór, transport i utylizacja odpadów kuchennych ulegających biodegradacji z 17 Wojskowego Oddziału Gospodarczego w Koszalinie.

  • 4

    RyzykoWadium nie jest wymagane.

Na podstawie ogłoszenia · Zawsze weryfikuj z oryginalnym ogłoszeniem

Przebieg postępowania

3 wpisy

Wszystkie ogłoszenia powiązane z tym postępowaniem, od pierwszego komunikatu do ostatniej aktualizacji lub wyniku.

Ogłoszenie

Pełna treść ogłoszenia podzielona na sekcje. Użyj wyszukiwania lub nawigacji do szybkiego przejścia.

Sekcje ogłoszenia
1ZamawiającySekcja 1
PunktPoleWartość
1.1.)Rola zamawiającego

Postępowanie prowadzone jest samodzielnie przez zamawiającego

1.2.)Nazwa zamawiającego

17 Wojskowy Oddział Gospodarczy

1.4)Krajowy Numer Identyfikacyjny

REGON 321203128

1.5)Adres zamawiającego

Brak danych

1.5.1.)Ulica

4-go Marca 3

1.5.2.)Miejscowość

Koszalin

1.5.3.)Kod pocztowy

75-901

1.5.4.)Województwo

zachodniopomorskie

1.5.5.)Kraj

Polska

1.5.6.)Lokalizacja NUTS 3

PL426 - Koszaliński

1.5.7.)Numer telefonu

261456815

1.5.9.)Adres poczty elektronicznej

17wog.przetargi@ron.mil.pl

1.5.10.)Adres strony internetowej zamawiającego

17wog.wp.mil.pl

1.6.)Rodzaj zamawiającego

Zamawiający publiczny - inna państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej

1.7.)Przedmiot działalności zamawiającego

Obrona

2Informacje podstawoweSekcja 2
PunktPoleWartość
2.1.)Ogłoszenie dotyczy

Zamówienia publicznego

2.2.)Ogłoszenie dotyczy usług społecznych i innych szczególnych usług

Nie

2.3.)Nazwa zamówienia albo umowy ramowej

Odbiór, transport i utylizacja odpadów kuchennych ulegających biodegradacji
z 17 Wojskowego Oddziału Gospodarczego w Koszalinie.

2.4.)Identyfikator postępowania

ocds-148610-2294d8eb-7c63-11ed-b4ea-f64d350121d2

2.5.)Numer ogłoszenia

2022/BZP 00497873

2.6.)Wersja ogłoszenia

01

2.7.)Data ogłoszenia

2022-12-15

2.8.)Zamówienie albo umowa ramowa zostały ujęte w planie postępowań

Tak

2.9.)Numer planu postępowań w BZP

2022/BZP 00065779/21/P

2.10.)Identyfikator pozycji planu postępowań

1.3.22 Usługi odbioru, transportu i utylizacji odpadów kuchennych ulegających biodegradacji z 17 WOG w Koszalinie.

2.11.)O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wyłącznie wykonawcy, o których mowa w art. 94 ustawy

Nie

2.14.)Czy zamówienie albo umowa ramowa dotyczy projektu lub programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Nie

2.16.)Tryb udzielenia zamówienia wraz z podstawą prawną

Zamówienie udzielane jest w trybie podstawowym na podstawie: art. 275 pkt 1 ustawy

3Udostępnianie dokumentów zamówienia i komunikacjaSekcja 3
PunktPoleWartość
3.1.)Adres strony internetowej prowadzonego postępowania

https://portal.smartpzp.pl/17wog

3.2.)Zamawiający zastrzega dostęp do dokumentów zamówienia

Nie

3.4.)Wykonawcy zobowiązani są do składania ofert, wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, oświadczeń oraz innych dokumentów wyłącznie przy użyciu środków komunikacji elektronicznej

Tak

3.5.)Informacje o środkach komunikacji elektronicznej, przy użyciu których zamawiający będzie komunikował się z wykonawcami - adres strony internetowej

https://portal.smartpzp.pl/17wog

3.6.)Wymagania techniczne i organizacyjne dotyczące korespondencji elektronicznej

Wymagania techniczne i organizacyjne wysyłania i odbierania korespondencji elektronicznej opisane zostały w Regulaminie korzystania z Portalu e-Usług SmartPZP pod adresem https://portal.smartpzp.pl/17wog/elearning oraz Instrukcji dostępnej na stronie internetowej pod adresem: https://portal.smartpzp.pl/17wog/elearning

3.8.)Zamawiający wymaga sporządzenia i przedstawienia ofert przy użyciu narzędzi elektronicznego modelowania danych budowlanych lub innych podobnych narzędzi, które nie są ogólnie dostępne

Nie

3.12.)Oferta - katalog elektroniczny

Nie dotyczy

3.14.)Języki, w jakich mogą być sporządzane dokumenty składane w postępowaniu

polski

3.15.)RODO (obowiązek informacyjny)

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), dalej „RODO”, informuję, że:
1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Komendant 17 Wojskowego Oddziału Gospodarczego, 75-901 Koszalin, ul. 4 Marca 3;
2. kontakt z administratorem danych osobowych możliwy jest za pomocą poczty tradycyjnej na adres: ul. 4 Marca 3, 75 – 901 Koszalin, telefonicznie pod numerem: 261 456 839 lub mailowo: 17wog.przetargi@ron.mil.pl;
3. inspektorem ochrony danych osobowych w 17 Wojskowym Oddziale Gospodarczym jest Pani Ewelina MAGIERA, kontakt: 261 456 839;
Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO
w celu związanym z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie podstawowym bez negocjacji pod nazwą: „Odbiór, transport i utylizacja odpadów kuchennych ulegających biodegradacji z 17 Wojskowego Oddziału Gospodarczegow Koszalinie” numer postępowania: 45/WOG/U/Żywn./21
4. odbiorcami Pani/Pana danych osobowych będą osoby lub podmioty, którym udostępniona zostanie dokumentacja postępowania w oparciu o art. 8 oraz art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1986 z późn. zm.);
5. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane, zgodnie z art. 97 ust. 1 uPzp, przez okres 4 lat od dnia zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia, a jeżeli czas trwania umowy przekracza 4 lata, okres przechowywania obejmuje cały czas trwania umowy;
6. obowiązek podania przez Panią/Pana danych osobowych bezpośrednio Pani/Pana dotyczących jest wymogiem ustawowym określonym w przepisach uPzp, związanym
z udziałem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego; konsekwencje niepodania określonych danych wynikają z uPzp;
7. w odniesieniu do Pani/Pana danych osobowych decyzje nie będą podejmowane
w sposób zautomatyzowany, stosowanie do art. 22 RODO;
8. posiada Pani/Pan:
− na podstawie art. 15 RODO prawo dostępu do danych osobowych Pani/Pana dotyczących;
− na podstawie art. 16 RODO prawo do sprostowania Pani/Pana danych osobowych;
− na podstawie art. 18 RODO prawo żądania od administratora ograniczenia przetwarzania danych osobowych z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 RODO ;
− prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, że przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;
9. nie przysługuje Pani/Panu:
− w związku z art. 17 ust. 3 lit. b, d lub e RODO prawo do usunięcia danych osobowych;
− prawo do przenoszenia danych osobowych, o którym mowa w art. 20 RODO;
− na podstawie art. 21 RODO prawo sprzeciwu, wobec przetwarzania danych osobowych, gdyż podstawą prawną przetwarzania Pani/Pana danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. c RODO.
Oświadczenie w zakresie wypełniania obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 13 lub 14 RODO znajduje się w Formularzu oferty.

4Przedmiot zamówieniaSekcja 4
PunktPoleWartość
4.1.)Informacje ogólne odnoszące się do przedmiotu zamówienia

Brak danych

4.1.1.)Przed wszczęciem postępowania przeprowadzono konsultacje rynkowe

Nie

4.1.2.)Numer referencyjny

41/WOG/U/Żywn./22

4.1.3.)Rodzaj zamówienia

Usługi

4.1.4.)Zamawiający udziela zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania

Nie

4.1.8.)Możliwe jest składanie ofert częściowych

Nie

4.1.13.)Zamawiający uwzględnia aspekty społeczne, środowiskowe lub etykiety w opisie przedmiotu zamówienia

Nie

4.2.Informacje szczegółowe odnoszące się do przedmiotu zamówienia

Brak danych

4.2.2.)Krótki opis przedmiotu zamówienia

1. Przedmiotem postępowania jest usługa odbioru, transportu i utylizacji odpadów pokonsumpcyjnych ze stołówek wojskowych 17 WOG Koszalin, PŻK, GZ Darłowo, GZ Kołobrzeg (kod 20 01 08 – odpady kuchenne ulegające biodegradacji) według kodu CPV 90512000-9, 90513000-6 Wspólnego Słownika Zamówień – usługi gospodarki odpadami, powstających w stołówkach wojskowych 17 WOG Koszalin, usługa zgodnie z Opisem przedmiotu zamówienia

4.2.6.)Główny kod CPV

90512000-9 - Usługi transportu odpadów

4.2.7.)Dodatkowy kod CPV

90513000-6 - Usługi obróbki i usuwania odpadów, które nie są niebezpieczne

4.2.8.)Zamówienie obejmuje opcje

Tak

4.2.9)Rodzaj i maksymalna wartość opcji oraz okoliczności skorzystania z opcji

Zamawiający przewiduje możliwość skorzystania z prawa opcji (art. 441 ustawy Pzp) polegającego na możliwości zwiększenia podstawowego zakresu ilościowego przedmiotu zamówienia określonego co do asortymentu i ilości wskazanych w załączniku nr 1 do SWZ – Formularzu oferty, w tabeli kolumna „ilość podstawowa”– gwarantowanego Wykonawcy, maksymalnie o ilości wskazane w tabeli kolumna „ilość w opcji”.
maksymalna wartość opcji określona została na 90% zamówienia podstawowego.

4.2.10.)Okres realizacji zamówienia albo umowy ramowej

do 2023-12-31

4.2.11.)Zamawiający przewiduje wznowienia

Nie

4.2.13.)Zamawiający przewiduje udzielenie dotychczasowemu wykonawcy zamówień na podobne usługi lub roboty budowlane

Nie

4.3.)Kryteria oceny ofert

Brak danych

4.3.1.)Sposób oceny ofert

Ocena punktowa według kryterium .

4.3.2.)Sposób określania wagi kryteriów oceny ofert

Punktowo

4.3.3.)Stosowane kryteria oceny ofert

Kryterium ceny oraz kryteria jakościowe

4.3.5.)Nazwa kryterium

Cena

4.3.6.)Waga

60

4.3.4.)Rodzaj kryterium

inne.

4.3.5.)Nazwa kryterium

Dyspozycyjność Wykonawcy

4.3.6.)Waga

40

4.3.10.)Zamawiający określa aspekty społeczne, środowiskowe lub innowacyjne, żąda etykiet lub stosuje rachunek kosztów cyklu życia w odniesieniu do kryterium oceny ofert

Nie

5Kwalifikacja wykonawcówSekcja 5
PunktPoleWartość
5.1.)Zamawiający przewiduje fakultatywne podstawy wykluczenia

Tak

5.2.)Fakultatywne podstawy wykluczenia

Art. 109 ust. 1 pkt 4

Art. 109 ust. 1 pkt 5

Art. 109 ust. 1 pkt 7

5.3.)Warunki udziału w postępowaniu

Tak

5.4.)Nazwa i opis warunków udziału w postępowaniu

1. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się Wykonawcy, którzy nie podlegają wykluczeniu na zasadach określonych w Rozdziale XV oraz spełniają określone przez Zamawiającego warunki udziału w postępowaniu.
2. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się Wykonawcy, którzy spełniają warunki dotyczące:
1) sytuacji ekonomicznej lub finansowej:
Zamawiający nie określa warunku udziału w postępowaniu.
2) zdolności do występowania w obrocie gospodarczym:
Zamawiający nie określa warunku udziału w postępowaniu.
3) uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej, o ile wynika to z odrębnych przepisów:
Wykonawca spełni warunek jeśli posiada:
a) Decyzję aktualnego zezwolenia właściwego organu (decyzji) na prowadzenie działalności w zakresie gospodarki odpadami tj. na ich zbieranie, transport i utylizację dla kodu odpadu 20 01 08 (odpady kuchenne ulegające biodegradacji);
b) w przypadku braku decyzji na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów Wykonawca musi posiadać umowę z podmiotem, który posiada zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów;
c) Decyzję właściwego organu Inspekcji Weterynaryjnej nadającej numer identyfikacyjny na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na transporcie odpadów kategorii III tj. ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego;
d) Decyzję właściwego organu Inspekcji Weterynaryjnej na przewóz odpadów kategorii III określonymi środkami transportu zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w przypadku, gdy odpady będą przetwarzane;
e) wpisu do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia
14 grudnia 2012 r. o odpadach, chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru.
4) zdolności technicznej lub zawodowej:
Zamawiający nie precyzuje w tym zakresie żadnych wymagań, których spełnianie Wykonawca zobowiązany jest wykazać w sposób szczególny.

5.5.)Zamawiający wymaga złożenia oświadczenia, o którym mowa w art.125 ust. 1 ustawy

Tak

5.7.)Wykaz podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu

Podmiotowe środki dowodowe wymagane od Wykonawcy obejmują:
1) Decyzję aktualnego zezwolenia właściwego organu (decyzji) na prowadzenie działalności w zakresie gospodarki odpadami tj. na ich zbieranie, transport i utylizację dla kodu odpadu 20 01 08 (odpady kuchenne ulegające biodegradacji);
2) w przypadku braku decyzji na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów Wykonawca musi posiadać umowę z podmiotem, który posiada zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów;
3) Decyzję właściwego organu Inspekcji Weterynaryjnej nadającej numer identyfikacyjny na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na transporcie odpadów kategorii III tj. ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego;
4) Decyzję właściwego organu Inspekcji Weterynaryjnej na przewóz odpadów kategorii III określonymi środkami transportu zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w przypadku, gdy odpady będą przetwarzane;
5) wpisu do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru.

5.9.)Zamawiający przewiduje uzupełnienie przedmiotowych środków dowodowych

Nie

5.11.)Wykaz innych wymaganych oświadczeń lub dokumentów

Dokumenty stanowiące ofertę, które należy złożyć:
1) Formularz ofertowy,
2) Oświadczenie Wykonawcy dotyczące przesłanek wykluczenia.
3) Oświadczenie Wykonawcy dotyczące spełnienia warunków udziału w postępowaniu.
4) Zobowiązanie – udostępnienie zasobów.
5) Oświadczenie podmiotu udostępniającego zasoby.
6) Oświadczenie Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia.
7) Oświadczenie o przynależności do grupy kapitałowej.
8) Oświadczenie Wykonawcy dotyczące przesłanek wykluczenia na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach
w zakresie przeciwdziałania wspieraniu bezpieczeństwa narodowego.
9) Pełnomocnictwo upoważniające do złożenia oferty, o ile ofertę składa pełnomocnik.
10) Pełnomocnictwo dla pełnomocnika do reprezentowania w postepowaniu Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia – dotyczy ofert składanych przez Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia. .

6Warunki zamówieniaSekcja 6
PunktPoleWartość
6.1.)Zamawiający wymaga albo dopuszcza oferty wariantowe

Nie

6.3.)Zamawiający przewiduje aukcję elektroniczną

Nie

6.4.)Zamawiający wymaga wadium

Nie

6.5.)Zamawiający wymaga zabezpieczenia należytego wykonania umowy

Nie

6.6.)Wymagania dotyczące składania oferty przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia

1. Wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia. W takim przypadku Wykonawcy ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu albo do reprezentowania i zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Pełnomocnictwo winno być załączone do oferty.
2. W przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, oświadczenia, o których mowa w Rozdziale XVII ust. 4 pkt 1) SWZ, składa każdy
z Wykonawców. Oświadczenia te potwierdzają brak podstaw wykluczenia oraz spełnianie warunków udziału w zakresie, w jakim każdy z Wykonawców wykazuje spełnianie warunków udziału w postępowaniu.
3. Wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia dołączają do oferty oświadczenie, z którego wynika, które roboty budowlane/dostawy/usługi wykonają poszczególni wykonawcy.
4. Oświadczenia i dokumenty potwierdzające brak podstaw do wykluczenia z postępowania składa każdy z Wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie.

6.7.)Zamawiający przewiduje unieważnienie postępowania, jeśli środki publiczne, które zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie całości lub części zamówienia nie zostały przyznane

Nie

7Projektowane postanowienia umowySekcja 7
PunktPoleWartość
7.1.)Zamawiający przewiduje udzielenia zaliczek

Nie

7.3.)Zamawiający przewiduje zmiany umowy

Tak

7.4.)Rodzaj i zakres zmian umowy oraz warunki ich wprowadzenia

Zamawiający przewiduje możliwość zmiany zawartej umowy w stosunku do treści wybranej oferty w zakresie uregulowanym w art. 454-455 PZP oraz wskazanym w Projekcie Umowy.
Zmiana umowy wymaga dla swej ważności, pod rygorem nieważności, zachowania formy pisemnej.

7.5.)Zamawiający uwzględnił aspekty społeczne, środowiskowe, innowacyjne lub etykiety związane z realizacją zamówienia

Nie

8ProceduraSekcja 8
PunktPoleWartość
8.1.)Termin składania ofert

2022-12-23 10:00

8.2.)Miejsce składania ofert

1. Ofertę wraz z wymaganymi dokumentami należy umieścić na platformie pod adresem: https://portal.smartpzp.pl/17wog w myśl Ustawy na stronie internetowej prowadzonego postępowania do dnia 23.12.2022 r. godz. 10:00

8.3.)Termin otwarcia ofert

2022-12-23 10:30

8.4.)Termin związania ofertą

do 2023-01-21

Analiza rynku

Typowy budżet zamawiającego w tej kategorii CPV, podobne postępowania oraz historia zamawiającego i rynek lokalny.

Typowy budżet w tej kategorii CPV

90512000-9Usługi transportu odpadów
Wszystkie przetargi w tej kategorii
Mediana budżetu
583 003 zł
Próbka: 338 postępowań
Ostatnie 12 miesięcy
Środkowe 50% w przedziale
179 760 zł1 308 046 zł
Rozstęp międzykwartylowy
1 128 286 zł
Źródło próbki
CPV 90512000· dokładne dopasowanie (8 cyfr)
Dolny kwartyl
179 760 zł
Mediana
583 003 zł
Górny kwartyl
1 308 046 zł
Jak liczymy benchmark?

Statystyki obliczamy z pola wartość szacunkowa zamówienia podanego przez zamawiającego w ogłoszeniu: to budżet planowany, nie zawsze odpowiada cenie kontraktowej po rozstrzygnięciu. Używamy percentyli (mediana, Q1, Q3), więc wyniki są odporne na pojedyncze ekstremalne ogłoszenia.

Dokumenty i komunikacja

Platforma składania ofert, linki do dokumentacji i dane kontaktowe zamawiającego.

Platforma zakupowa

Miejsce składania ofert lub komunikacji z zamawiającym.

Kontakt i komunikacja

Najczęstsze pytania o to ogłoszenie

Termin składania ofert upływa 23.12.2022, 10:00. Pamiętaj, że platformy składania ofert są obciążone w ostatnich godzinach — nie czekaj do samego końca.
17 Wojskowy Oddział Gospodarczy prowadzi postępowanie, a miejscem realizacji jest Koszalin.
Nie. Wadium nie jest wymagane w tym postępowaniu.
Ogłoszenie zostało oznaczone kodem CPV 90512000-9 (Usługi transportu odpadów). CPV (Common Procurement Vocabulary) to unijny słownik klasyfikacyjny, dzięki któremu możesz łatwo porównać to postępowanie z podobnymi zamówieniami w tej samej kategorii.
Pełne ogłoszenie jest dostępne w oficjalnym źródle (Biuletyn Zamówień Publicznych). Atlas Przetargów prezentuje treść zgodnie z dokumentem źródłowym wraz z linkiem do oryginału.