Czy program rządowy widać w przetargach? Żłobki, place zabaw i 11 marca 2025

Urodzeń w Polsce ubywa, a przetargów dla żłobków przybywa: w 2025 r. było ich trzy razy więcej niż dwa lata wcześniej. Łatwo z tego zrobić opowieść o gminach budujących żłobki dla dzieci, których nie ma. W 2025 r. około jedna trzecia ogłoszeń żłobkowych dotyczyła placów zabaw. Fala tych ogłoszeń pokrywa się z kalendarzem programu Aktywne Place Zabaw; sama zbieżność w czasie nie dowodzi jednak efektu programu.

Dwie krzywe, które się rozjeżdżają

GUS naliczył 272,5 tys. urodzeń żywych w 2023 r. i 238,3 tys. w 2025 r., o 12,6% mniej. W tym samym czasie liczba ogłoszeń o zamówieniu w Biuletynie Zamówień Publicznych, które mają w tytule żłobek, wzrosła z 483 do 1 580. Cały Biuletyn urósł o 16%, więc żłobki zwiększyły też swój udział w zakupach publicznych: z 0,4% do 1,1% ogłoszeń.

	2023	2024	2025	2026 (sty-sie)
Urodzenia żywe, tys. (GUS)	272,5	251,8	238,3	-
Ogłoszenia BZP ze żłobkiem w tytule	483	903	1 580	656
w tym z placem zabaw w tytule	9	34	523	159
Zamawiających	274	520	852	-

Fala z datą

Co trzecie ogłoszenie z 2025 r. dotyczyło placu zabaw przy istniejącym żłobku: 523 postępowania z 347 gmin i ich jednostek, prawie wszystkie między kwietniem a październikiem. Rok wcześniej takich ogłoszeń było 34. W 148 tytułach stoi wprost nazwa programu.

11 marca 2025 r. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiło wyniki programu Aktywne Place Zabaw: 696 żłobków i klubów dziecięcych dostało łącznie 174,3 mln zł z Funduszu Pracy, do 300 tys. zł na placówkę, bez wkładu własnego, z warunkiem wykonania prac do końca roku. Budżet podniesiono z planowanych 60 mln zł do 195 mln zł, bo gminy złożyły wnioski na 774 placówki. Miesiąc później zaczęły się przetargi. W lipcu Biuletyn zanotował 237 ogłoszeń o żłobkach, najwięcej w całej czteroletniej serii; 98 z nich dotyczyło placów zabaw. W 2026 r. fala opada: od stycznia do sierpnia 656 ogłoszeń wobec 1 039 rok wcześniej.

Fala nie rozlała się równo. W Opolskiem gminy ogłosiły 33 takie przetargi na milion mieszkańców, na Mazowszu 8. Wysoko wypadły też Zachodniopomorskie (22) i Lubelskie (20), nisko Wielkopolska i Małopolska (po 9). Program rozdzielał pieniądze według złożonych wniosków, więc mapa pokazuje głównie to, które gminy zdążyły z wnioskiem do 4 lutego, a nie gdzie place zabaw są najbardziej potrzebne.

Reszta wzrostu i jeden żłobek we Florynce

W tytułach rozpoznaliśmy też budowy i przebudowy (745 ogłoszeń w 2025 r.), remonty (150), wyposażenie (215) i żywność (180). Kategorie mogą się nakładać, więc nie sumują się do liczby ogłoszeń. W 123 tytułach pojawia się program Aktywny Maluch, z którego finansowane jest tworzenie nowych miejsc. Jedna placówka potrafi występować w kilku postępowaniach: osobno budowa, osobno meble, osobno catering. Po połączeniu identycznych tytułów tego samego zamawiającego z 1 580 ogłoszeń zostaje 1 383.

Gmina Grybów w Małopolsce tworzy pierwszy samorządowy żłobek: 15 miejsc w części przedszkola we Florynce. W czerwcu 2025 r. ogłosiła przetarg na meble, zabawki i pomoce dydaktyczne w ramach Aktywnego Malucha, w sierpniu podpisała umowę, we wrześniu opublikowała ogłoszenie o wykonaniu. Trzy ogłoszenia, jedno postępowanie, jeden żłobek. Czy w gminie brakuje miejsc, z Biuletynu się nie dowiemy; do tego trzeba liczby dzieci w okolicy, listy chętnych i kosztów utrzymania po wygaśnięciu dotacji.

Co mówią badania o żłobkach

Kontekst jest prosty i nieprzyjemny. Według Eurostatu w 2024 r. w Polsce do opieki formalnej chodziło 15,1% dzieci do lat trzech, przy średniej unijnej 39,3% i celu barcelońskim 45% na 2030 r. Krajowy cel to 23,6%. Fundacja Batorego policzyła, że 45% gmin nie ma żadnej instytucji opieki dla dzieci do lat trzech, a rodzice jako główne powody rezygnacji wskazują koszt (44%) i brak miejsc (42%). Mariola Racław w „Polityce Społecznej" pokazuje, że dostępność ma kilka wymiarów naraz: miejsce, cenę, godziny i odległość, a wskaźniki dzieci na miejsce różnią się między regionami kilkukrotnie.

Na tym tle fala z 2025 r. wygląda inaczej, niż sugeruje nagłówek o demografii. Place zabaw poprawiają jakość istniejących placówek, nie liczbę miejsc. Pieniądze trafiły tam, gdzie żłobki już były i gdzie gmina miała kogoś do napisania wniosku. Program niczego innego nie obiecywał. Tyle da się o nim powiedzieć z danych zakupowych.

Jak powtórzyć tę metodę

Biuletyn jest dobrym sejsmografem polityki publicznej, pod warunkiem że czyta się tytuły, a nie tylko liczy wiersze. Schemat, który tu zadziałał, nadaje się do każdego programu z naborem i terminem wykonania: znajdź datę ogłoszenia wyników, policz ogłoszenia z nazwą programu lub przedmiotem dofinansowania miesiąc po miesiącu, sprawdź, czy skok mieści się w oknie realizacji, i odejmij go od trendu. Bez tego kroku każdy wzrost liczby ogłoszeń o żłobkach, schronach czy magazynach energii wygląda jak zmiana popytu. Zwykle jest kalendarzem naboru. Jak korzystać z takich danych, opisujemy w poradniku jak wziąć udział w przetargu publicznym, a bieżące ogłoszenia dla żłobków można śledzić w naszej wyszukiwarce.

Pytania i odpowiedzi

Ile żłobków dostało dofinansowanie w programie Aktywne Place Zabaw 2025?

696 żłobków i klubów dziecięcych, łącznie 174 296 411 zł z Funduszu Pracy, do 300 tys. zł na placówkę, bez wkładu własnego. Wyniki ogłoszono 11 marca 2025 r.

Kiedy jest nabór do Aktywne Place Zabaw 2026?

Wnioski przyjmowano od 7 listopada do 19 grudnia 2025 r.; budżet edycji to 60 mln zł, dofinansowanie do 300 tys. zł na instytucję opieki.

Ile dzieci do lat 3 chodzi w Polsce do żłobka?

15,1% w 2024 r. według Eurostatu (opieka formalna), wobec 39,3% średnio w UE. Cel krajowy na 2030 r. to 23,6%, cel unijny 45%.

Czy spadek urodzeń oznacza mniej przetargów dla żłobków?

W latach 2023-2025 było odwrotnie: urodzeń ubyło o 12,6%, a ogłoszeń dla żłobków przybyło o 227%. W 2025 r. place zabaw pojawiały się w 523 z 1 580 ogłoszeń, około jednej trzeciej ogłoszeń z tego roku. Nie jest to udział we wzroście ani oszacowany efekt programu. W okresie styczeń–sierpień 2026 r. ogłoszeń było mniej niż w tych samych miesiącach 2025 r.

---

Metodologia

Ogłoszenia o zamówieniu z BZP (bez duplikatów) z odmianą słowa „żłobek" w tytule, styczeń 2023 - sierpień 2026; place zabaw, budowy, remonty, wyposażenie i żywność rozpoznane po frazach w tytule, więc kategorie się nakładają, a jedna placówka może występować w wielu ogłoszeniach. Wskaźnik na milion mieszkańców liczony na ludności województw wg GUS. Liczba ogłoszeń nie mierzy wartości zakupów ani liczby nowych miejsc. Urodzenia żywe: GUS (ssgk 2023; Biuletyn Statystyczny 3/2026, tabl. 7). Liczby policzone 8 września 2026 r.

Źródła

• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (2025). Wyniki programu Aktywne Place Zabaw 2025; 175 mln zł na bezpieczne i aktywne place zabaw; Aktywne Place Zabaw 2026.
• GUS. Ludność. Urodzenia 2023; Biuletyn Statystyczny 3/2026, tabl. 7.
• Eurostat (2025). Most children in the EU are in formal childcare; Komisja Europejska, Education and Training Monitor 2025: Poland.
• Andruszko, M., Statucki, P. (2025). Żłobki wciąż niedostępne. Fundacja im. Stefana Batorego.
• Racław, M. (2024). Wymiary dostępności usług żłobków i klubów dziecięcych: definicje, wskaźniki, wyniki empiryczne. Polityka Społeczna, nr 8, 22-29. IPiSS
• Gmina Grybów (2025). Pierwszy samorządowy żłobek w gminie Grybów; BZP 2025/BZP 00286305.